Günün Tarihi / 7 Kasım
7 KASIM’DA NELER KUTLANIYOR?
DÜNYA MEDİKAL FİZİK GÜNÜ: TEDAVİNİN ARKASINDAKİ BİLİM
Kanser tedavisinde kullanılan ışınların doğru dozda uygulanmasından görüntüleme cihazlarının güvenli çalışmasına kadar birçok alanda medikal fizik uzmanlarının emeği bulunuyor. Uluslararası Medikal Fizik Örgütü’nün girişimiyle 2013’te kutlanmaya başlanan gün için, radyoaktivite araştırmalarının öncülerinden Marie Curie’nin doğum tarihi olan 7 Kasım seçildi. Günün 2026 yılı teması, güvenli ve nitelikli sağlık hizmetlerine adil erişimi öne çıkarıyor. Amaç, hastaların yaşadıkları ülke veya ekonomik koşulları nedeniyle bu hizmetlerden mahrum kalmaması.
ORGAN BAĞIŞI HAFTASI: KOCAELİ’DE DE YAŞAMA UMUT ÇAĞRISI
Türkiye’de 3-9 Kasım tarihleri arasında düzenlenen Organ Bağışı Haftası, organ nakli bekleyen hastalara dikkat çekiyor. Haftanın amacı, bağış konusunda doğru bilgileri yaygınlaştırmak ve toplumdaki tereddütlerin giderilmesine yardımcı olmak. Kocaeli Devlet Hastanesi de bu yıl hafta kapsamında çalışanlarına yönelik eğitim düzenledi. Organ Bağışı Birimi Sorumlusu Melek Çetinkaya’nın verdiği eğitimde bağış süreci, organ ve doku naklinin önemi, gönüllülük ve toplumda doğru bilinen yanlışlar ele alındı.
LÖSEMİLİ ÇOCUKLAR HAFTASI: ÇOCUKLARIN VE AİLELERİNİN YANINDA OLMA ZAMANI
7 Kasım, Türkiye’de 2-8 Kasım arasında gerçekleştirilen Lösemili Çocuklar Haftası’nın içinde yer alıyor. LÖSEV’in öncülüğündeki çalışmalar, lösemi hakkında doğru bilgilerin paylaşılmasını ve tedavi gören çocuklarla ailelerinin yaşadığı güçlüklerin anlaşılmasını amaçlıyor. Haftanın simgesi olan turuncu renk, okullardan işyerlerine kadar farklı ortamlarda dayanışmanın işareti olarak kullanılıyor. Bu yıl da toplumun farklı kesimleri, çocukların tedavi ve yaşam mücadelesine destek vermeye, gönüllülük çalışmalarına katılmaya ve farkındalığı artırmaya davet ediliyor.
ULUSLARARASI İNUİT GÜNÜ: KUZEY KUTBU HALKLARININ KÜLTÜRÜNE SAYGI
Alaska, Kanada, Grönland ve Rusya’nın Çukotka bölgesindeki toplulukları bir araya getiren İnuit Çevre Kutup Konseyi, 7 Kasım’ı İnuit Günü olarak kabul ediyor. Tarih, konseyin kurucusu Eben Hopson’ın doğum gününe dayanıyor. 2006’da ilan edilen gün, İnuitlerin dillerini, kültürlerini ve ortak kimliklerini yaşatmayı amaçlıyor. Kutlamalar, Kuzey Kutbu çevresindeki yaşamın yalnızca buzullardan ve soğuk iklimden ibaret olmadığını; köklü gelenekleri ve hakları olan halkların da bu coğrafyanın parçası olduğunu hatırlatıyor.
7 KASIM’IN TUHAF GÜNLERİ
BADEMLİ BİTTER ÇİKOLATA GÜNÜ: TAKVİMİN TATLI MOLASI
ABD’deki gayriresmî yiyecek günleri arasında yer alan 7 Kasım, bademli bitter çikolataya ayrılmış. Çikolata kaplı bademlerden badem parçacıklı çikolatalara, keklerden kurabiyelere kadar bu iki lezzeti buluşturan tarifler günün konusu oluyor. Resmî bir bayram niteliği taşımayan kutlama, mutfakta yeni bir tarif denemek ya da hazırlanan tatlıları paylaşmak için eğlenceli bir vesile olarak görülüyor. Takvimde yalnızca çikolatanın değil, bademli ve bitter çeşidinin bile kendine ait bir günü bulunuyor.
OYUNCAK AYIYA SARILMA GÜNÜ: ÇOCUKLUK ARKADAŞINA BİR KUCAK
İngilizce adı “Hug a Bear Day” olan 7 Kasım kutlamasının kahramanları pelüş oyuncak ayılar. Gayriresmî özel gün takvimlerinde yer alan bugün, çocukluk hatıralarını ve sevilen oyuncaklarla kurulan bağı hatırlatıyor. Kutlamaya katılmak için yıllardır saklanan bir oyuncak ayıyı bulunduğu raftan indirmek yeterli. Çocuklara oyuncak hediye etmek de önerilen etkinlikler arasında. Günün kim tarafından ve ne zaman başlatıldığı ise kesin olarak bilinmiyor.
DÜNYA NUMBAT GÜNÜ: TERMİT PEŞİNDEKİ ÇİZGİLİ HAYVANI TANIYALIM
Kasım ayının ilk cumartesi günü düzenlenen Dünya Numbat Günü, 2026’da 7 Kasım’a denk geliyor. Avustralya’da yaşayan numbat, çizgili sırtı, uzun dili ve kabarık kuyruğuyla dikkat çeken küçük bir keseli memeli. Başlıca besini termitler olan bu hayvanın korunmasına yönelik kampanyalar, az tanınan türlerin de ilgiye ihtiyaç duyduğunu hatırlatıyor. Project Numbat’ın başlattığı gün, alışılmış hayvan kutlamalarından farklı olarak birçok kişinin adını ilk kez duyduğu bu canlıyı gündeme taşıyor.
7 KASIM’DA NELER OLDU?
1492 – GÖKTEN DÜŞEN TAŞ “İLAHİ İŞARET” SAYILDI
Bugün Fransa sınırları içinde bulunan Ensisheim yakınlarına, dönemin Jülyen takvimine göre 7 Kasım 1492’de büyük bir göktaşı düştü. Şiddetli gürültünün ardından bir tarlada bulunan taş, çevrede merak ve korku uyandırdı; bazı kişiler hatıra olarak parçalar kopardı. Olayı siyasi ve dinî anlamlarla yorumlayan bildiriler yayımlandı. Bölgeye daha sonra gelen Kral Maximilian, göktaşının kilisede korunmasını istedi. Zincirle muhafaza edilen taş, gökyüzünden gelen cisimlerin bilimsel açıklamalardan önce nasıl yorumlandığının dikkat çekici örneklerinden biri oldu.
1665 – VEBA SALGININDAN DOĞAN GAZETE YAYINA BAŞLADI
İngiltere’de daha sonra The London Gazette adını alacak gazetenin ilk sayısı, 7 Kasım 1665’te The Oxford Gazette adıyla yayımlandı. Kral II. Charles ve saray çevresi, Londra’daki büyük veba salgınından kaçıp Oxford’a yerleşmişti. Londra’dan gelen gazetelere bile hastalık bulaştırabileceği korkusuyla dokunulmak istenmemesi, yeni bir yayının hazırlanmasına yol açtı. Böylece İngiltere’nin resmî duyurularını yayımlayan köklü gazetenin hikâyesi başladı.
1864 – OSMANLI’DA EYALETTEN VİLAYETE GEÇİŞİN ÖNEMLİ ADIMI
7 Kasım 1864 tarihli Vilayet Nizamnamesi, Osmanlı Devleti’nin taşra yönetimini yeniden düzenleyen önemli reformlardan biri oldu. Eyaletlerin yerini vilayetlerin almasını öngören sistem, önce Tuna Vilayeti’nde uygulandı; ardından başka bölgelere yayıldı. Valilerin başkanlığındaki idare meclislerinde Müslüman ve gayrimüslim halkın temsilcilerine de yer verildi. Düzenleme, yerel yönetimde görevlerin ve kurumların daha belirgin hâle gelmesini amaçlıyordu. Vilayetlerde matbaa kurulmasını öngörmesi, taşra basınının gelişmesi bakımından da önem taşıyordu.
1874 – AMERİKAN SİYASETİNİN ÜNLÜ FİLİ BİR KARİKATÜRDE GÖRÜNDÜ
Karikatürist Thomas Nast’ın “Üçüncü Dönem Paniği” adlı çizimi, Harper’s Weekly dergisinin 7 Kasım 1874 tarihli sayısında yayımlandı. Karikatürde Cumhuriyetçi seçmenleri temsil eden bir fil, siyasi tartışmaların ve basının yarattığı korkunun ortasında gösteriliyordu. Nast’ın bu çizimi ve sonraki çalışmaları, filin ABD’de Cumhuriyetçi Parti ile özdeşleşmesinde etkili oldu. Böylece bir dergi karikatüründeki hayvan, zamanla dünyanın en tanınan siyasi simgelerinden birine dönüştü.
1893 – COLORADO’DA KADINLARIN OY HAKKI HALK OYLAMASIYLA KABUL EDİLDİ
ABD’nin Colorado eyaletinde 7 Kasım 1893’te yapılan halk oylamasında kadınlara oy hakkı verilmesi kabul edildi. O tarihte sandığa yalnızca erkekler gidebiliyordu; kadınların yürüttüğü kampanya, erkek seçmenlerin çoğunluğunun desteğini kazandı. Colorado böylece ABD’de kadınların oy hakkını bu konuda düzenlenen halk oylamasıyla kabul eden ilk eyalet oldu. Karar, kadınların siyasi eşitlik mücadelesinin önemli kazanımlarından biriydi.
1910 – İLK TİCARİ HAVA KARGO UÇUŞUNDA KUMAŞ TAŞINDI
Dünyanın ilk ticari hava kargo uçuşu, 7 Kasım 1910’da ABD’nin Ohio eyaletindeki Dayton ile Columbus şehirleri arasında gerçekleştirildi. Pilot Philip Parmalee, Wright kardeşlerin geliştirdiği uçakla bir mağaza için hazırlanan on top kumaşı taşıdı. Yaklaşık 105 kilometrelik yolculuk 71 dakika sürdü. Yükün bir bölümünü oluşturan pembe ipek kumaş, uçuşun ardından küçük parçalara ayrılarak hatıra kartlarına iliştirildi.
1917 – RUSYA’DA BOLŞEVİKLER İKTİDARI ELE GEÇİRDİ
Rusya’da Lenin’in önderliğindeki Bolşevikler, 7 Kasım 1917’de Petrograd’da geçici hükümeti devirerek iktidarı ele geçirdi. Olayın “Ekim Devrimi” olarak anılmasının nedeni, Rusya’nın o tarihte kullandığı Jülyen takviminde günün 25 Ekim olmasıydı. Çarlık yönetimi aynı yılın başlarında sona ermişti; kasımda devrilen, onun ardından kurulan hükümetti. Devrim, Sovyetler Birliği’nin kuruluşuna uzanan süreci başlatarak dünya siyasetinin yönünü değiştirdi.
1917 – GAZZE İNGİLİZ KUVVETLERİNİN ELİNE GEÇTİ
Birinci Dünya Savaşı’nın Filistin Cephesi’nde İngiliz komutasındaki kuvvetler, 7 Kasım 1917’de Gazze’ye girdi. Osmanlı ordusu, aynı yılın mart ve nisan aylarında şehre yöneltilen iki saldırıyı durdurmuştu. Ancak General Edmund Allenby’nin komutasındaki yeni harekâtta Birüssebi’nin düşmesi, savunma hattını zor durumda bıraktı ve Osmanlı birlikleri geri çekildi. Gazze’nin kaybı, İngiliz kuvvetlerinin Filistin’in içlerine ve Kudüs’e ilerlemesinin önünü açtı.
1918 – BİR GEMİYLE GELEN GRİP SAMOA’YI FELAKETE SÜRÜKLEDİ
Yeni Zelanda’dan hareket eden Talune adlı gemi, 7 Kasım 1918’de Batı Samoa’nın Apia Limanı’na ulaştı. Gemide grip hastaları bulunmasına rağmen yolcuların karaya çıkmasına izin verilmesi, salgının adalara taşınmasına yol açtı. Hastalık kısa sürede yayıldı; Yeni Zelanda yönetimindeki Batı Samoa’da nüfusun yaklaşık beşte biri hayatını kaybetti. Yaşananlar, 1918 grip salgınının en ağır toplumsal felaketlerinden biri olarak kayda geçti ve sömürge yönetiminin sorumluluğu uzun yıllar tartışıldı.
1920 – KAZIM KARABEKİR’İN ORDUSU GÜMRÜ’YE GİRDİ
Kazım Karabekir Paşa komutasındaki Türk ordusu, Millî Mücadele’nin Doğu Cephesi’nde yürütülen harekât sırasında 7 Kasım 1920’de Gümrü’ye girdi. Kars’ın alınmasının ardından kazanılan bu başarı, Ermenistan hükümetini barış görüşmelerine yönelten gelişmelerden biri oldu. Askerî harekâtın ardından imzalanan Gümrü Antlaşması, Ankara’daki Büyük Millet Meclisi hükümetinin uluslararası alandaki ilk antlaşması olarak Millî Mücadele tarihinde yerini aldı.
1929 – MODERN SANATIN ÜNLÜ MÜZESİ MoMA AÇILDI
New York Modern Sanat Müzesi, dünyada tanınan kısa adıyla MoMA, 7 Kasım 1929’da kapılarını açtı. İlk sergisinde Cezanne, Gauguin, Seurat ve Van Gogh’un eserleri yer aldı. Büyük Buhran’ı başlatan borsa çöküşünün hemen ardından, kiralanmış bir binada faaliyete geçen müze, zamanla modern sanatın önemli merkezlerinden birine dönüştü. Resimden sinemaya, fotoğraftan tasarıma uzanan koleksiyonlarıyla sanatın farklı alanlarını aynı çatı altında buluşturdu.
1940 – TACOMA KÖPRÜSÜ AÇILIŞINDAN DÖRT AY SONRA ÇÖKTÜ
ABD’nin Washington eyaletindeki Tacoma Narrows Köprüsü, 7 Kasım 1940’ta rüzgârın etkisiyle şiddetle salınıp burkulduktan sonra çöktü. Yalnızca dört ay önce trafiğe açılan asma köprünün parçalanışı kameraya da kaydedildi. Olay, büyük köprülerde yalnızca taşıma kapasitesinin değil, rüzgârın yapıyla nasıl etkileştiğinin de hesaplanması gerektiğini gösterdi. Tacoma’nın çöküşü, daha güvenli asma köprülerin geliştirilmesine katkı sağlayan mühendislik derslerinden biri oldu.
1942 – TÜRK İNKILÂP TARİHİ ENSTİTÜSÜ ÇALIŞMALARINA BAŞLADI
Türk İnkılâp Tarihi Enstitüsünün bilimsel danışma ve yönetim kurulu, 7 Kasım 1942’de Ankara Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesinde, Millî Eğitim Bakanı Hasan Âli Yücel’in başkanlığında ilk toplantısını yaptı. Kuruluş kanunu 15 Nisan’da kabul edilen enstitü; Millî Mücadele’yi, Atatürk devrimlerini ve Cumhuriyet’in kuruluşunu araştırmakla görevlendirilmişti. Belgelerin, kitapların ve tarihî eşyaların toplanmasıyla bir arşiv, kütüphane ve müze oluşturulması hedefleniyordu.
1944 – ROOSEVELT DÖRDÜNCÜ KEZ BAŞKAN SEÇİLDİ
Franklin D. Roosevelt, İkinci Dünya Savaşı devam ederken yapılan 7 Kasım 1944 seçimlerinde ABD başkanlığını dördüncü kez kazandı. Böylece Amerikan tarihinde dört kez başkan seçilen tek kişi oldu. Büyük Buhran ve savaş yıllarında ülkeyi yöneten Roosevelt’in bu uzun iktidarı, başkanlık süresinin sınırlandırılması tartışmalarında da önemli yer tuttu. 1951’de yürürlüğe giren anayasa değişikliğiyle aynı kişinin başkanlığa iki defadan fazla seçilmesi yasaklandı.
1949 – NEFT DAŞLARI’NDA DENİZİN ALTINDAN PETROL ÇIKARILDI
Azerbaycan’da, Hazar Denizi’ndeki Neft Daşları sahasında açılan ilk kuyudan 7 Kasım 1949’da petrol elde edildi. 942 metre derinliğe ulaşan kuyu, açık denizde petrol üretiminin gelişmesinde önemli bir adım oldu. Sonraki yıllarda platformları, bağlantı yolları ve yaşam alanlarıyla denizin üzerinde sıra dışı bir yerleşim oluştu. Neft Daşları, petrol sanayisinin yanı sıra deniz ortasında kurulan bir kent olmasıyla da dünyada dikkat çekti.
1957 – DOĞU ALMANYA’NIN ÜNLÜ OTOMOBİLİ TRABANT’IN ÜRETİMİ BAŞLADI
Doğu Almanya’nın simgelerinden biri olacak Trabant otomobillerinin üretimi, 7 Kasım 1957’de Zwickau’da başladı. Küçük ve sade tasarımlı araç, zamanla “Trabi” adıyla tanındı. Halk arasında bazen “kartondan otomobil” diye anılsa da dış gövde panellerinde pamuk lifleri ve reçineden elde edilen Duroplast adlı malzeme kullanılıyordu. Uzun yıllar boyunca milyonlarca kişinin ulaşımını sağlayan Trabant, Berlin Duvarı’nın yıkılmasından sonra da Doğu Almanya’ya ilişkin hatıraların ve koleksiyon merakının önemli parçalarından biri oldu.
1962 – NELSON MANDELA BEŞ YIL HAPSE MAHKÛM EDİLDİ
Güney Afrika’da ırk ayrımcılığına karşı mücadele eden Nelson Mandela, 7 Kasım 1962’de beş yıl hapis cezasına çarptırıldı. Mahkûmiyetin gerekçeleri, işçileri greve teşvik etmek ve ülkeyi pasaportsuz terk etmekti. Mandela, bu cezasını çekerken başka bir davada yeniden yargılandı ve 1964’te ömür boyu hapse mahkûm edildi. Özgürlüğüne ancak 1990’da kavuşabildi; uzun tutukluluk yılları boyunca ırkçı apartheid rejimine karşı mücadelenin simgesi oldu.
1962 – EVLİLİKTE ÖZGÜR RIZA İÇİN ULUSLARARASI SÖZLEŞME KABUL EDİLDİ
Birleşmiş Milletler Genel Kurulu, 7 Kasım 1962’de evliliğe rıza, asgari evlenme yaşı ve evliliklerin kayda geçirilmesine ilişkin sözleşmeyi kabul etti. Metin, evlilik için tarafların özgür ve tam rızasını esas alıyor; devletlerin asgari evlenme yaşını kanunla belirlemesini ve evlilikleri resmî kayda geçirmesini öngörüyordu. Zorla ve çocuk yaşta evliliklerle mücadele açısından önemli olan sözleşme, 10 Aralık 1962’de imzaya açıldı.
1963 – BURSA’DA 222 OTOBÜS İŞÇİSİ GREVE ÇIKTI
Bursa Belediyesi Otobüs İşletmesinde çalışan Motorlu Taşıt İşçileri Sendikası üyesi 222 işçi, 7 Kasım 1963’te greve başladı. Aynı yıl kabul edilen Toplu İş Sözleşmesi, Grev ve Lokavt Kanunu’nun ardından gerçekleştirilen eylem, dönemin gazetelerinde “ilk kanuni grev” başlığıyla duyuruldu. Belediye otobüslerinin çalışmaması üzerine ulaşım için özel araçlarla önlem alındı. Grev, işçilerin yeni yasal haklarını kullanmaya başladığı dönemin dikkat çekici örneklerinden biri oldu.
1964 – CELAL BAYAR SAĞLIK NEDENİYLE TAHLİYE EDİLDİ
Türkiye’nin üçüncü cumhurbaşkanı Celal Bayar, 7 Kasım 1964’te sağlık durumu nedeniyle Kayseri Cezaevi’nden serbest bırakıldı. 27 Mayıs 1960 darbesinin ardından Yassıada’da yargılanan Bayar’ın idam cezası, yaşı nedeniyle ömür boyu hapse çevrilmişti. Bu tarihte gerçekleşen işlem, bazı kaynaklarda yazıldığı gibi Cumhurbaşkanı Cemal Gürsel’in affı değil, sağlık gerekçesiyle tahliyeydi. Bayar, sonraki yıllarda eski Demokrat Partililerin siyasi haklarının geri verilmesi için çalıştı.
1977 – YEŞİLÇAM’IN SANSÜRE KARŞI YÜRÜYÜŞÜ ANKARA’DA TAMAMLANDI
Sinema çalışanlarının sansüre ve güvencesiz çalışma koşullarına karşı İstanbul’dan başlattığı yürüyüş, 7 Kasım 1977’de Ankara’da tamamlandı. Aralarında Tarık Akan, Cüneyt Arkın, Fatma Girik ve Türkan Şoray’ın da bulunduğu oyuncular, yönetmenler ve set çalışanları, sinema üzerindeki baskıların kaldırılmasını ve sosyal haklarının güvenceye alınmasını istiyordu. Güzergâhında İzmit’in de bulunduğu eylemin sonunda Anıtkabir ziyaret edildi. Yürüyüş, Yeşilçam’ın ortak hak mücadelesinin önemli örneklerinden biri oldu.
1980 – GÖZALTI SÜRESİNİ 90 GÜNE UZATAN YASA KABUL EDİLDİ
12 Eylül darbesinin ardından ülkeyi yöneten Millî Güvenlik Konseyi, 7 Kasım 1980’de gözaltı süresinin 90 güne kadar uzatılmasına imkân veren kanunu kabul etti. Sıkıyönetim Kanunu’nda yapılan değişiklik, sıkıyönetim komutanlarına gerekli gördükleri durumlarda 30 günlük süreyi üç katına çıkarma yetkisi tanıyordu. Düzenleme, kişilerin hâkim karşısına çıkarılmadan aylarca gözaltında tutulabilmesinin önünü açarak darbe dönemindeki hak ihlalleri tartışmalarının önemli konularından biri oldu.
1980 – YAYINCI İLHAN ERDOST MAMAK’TA DÖVÜLEREK ÖLDÜRÜLDÜ
Yayıncı İlhan Erdost, 7 Kasım 1980’de Ankara Mamak Askerî Cezaevi’nde askerler tarafından dövülerek öldürüldü. Ağabeyi, yazar ve yayıncı Muzaffer Erdost da aynı saldırıya uğramıştı. Cezaevi içindeki sevk sırasında ağır şiddet gören İlhan Erdost, götürüldüğü koğuşta hayatını kaybetti. Cinayet, 12 Eylül dönemindeki işkencelerin simgelerinden biri oldu; Erdost’un ailesi ve meslektaşları, ölümünün ardından sorumluların yargılanması ve olayın unutulmaması için mücadele etti.
1982 – ANAYASA REFERANDUMUNDAN YÜZDE 91,37 “EVET” ÇIKTI
12 Eylül 1980 darbesinin ardından askerî yönetim döneminde hazırlanan yeni anayasa, 7 Kasım 1982’de halk oylamasına sunuldu. Geçerli oyların yüzde 91,37’si kabul, yüzde 8,63’ü ret yönünde çıktı. Anayasanın kabulü, geçici bir madde uyarınca Kenan Evren’in cumhurbaşkanlığının da onaylanması anlamına geliyordu. Sonuçların açıklanmasıyla anayasa 9 Kasım’da yürürlüğe girdi ve Evren, Türkiye’nin yedinci cumhurbaşkanı sıfatını aldı.
1983 – İLK BAŞARILI TEK AKCİĞER NAKLİ GERÇEKLEŞTİRİLDİ
Kanada’daki Toronto General Hastanesi’nde, 7 Kasım 1983’te dünyanın ilk başarılı tek akciğer nakli gerçekleştirildi. Cerrah Joel Cooper’ın öncülüğündeki ekip, ağır akciğer hastası Tom Hall’a bir bağışçıdan alınan akciğeri nakletti. Daha önceki girişimlerde hastaların uzun süre yaşatılamaması nedeniyle büyük önem taşıyan ameliyatın ardından Hall yaklaşık altı yıl daha yaşadı. Başarı, akciğer naklinin uygulanabilir bir tedaviye dönüşmesinde dönüm noktası oldu ve sonraki nakillerin önünü açtı.
1987 – TUNUS’TA DOKTOR RAPORUYLA İKTİDAR DEĞİŞTİ
Tunus’un bağımsızlık mücadelesinin lideri ve ilk cumhurbaşkanı Habib Burgiba, 7 Kasım 1987’de görevden uzaklaştırıldı. Başbakan Zeynel Abidin Bin Ali, doktorların Burgiba’nın sağlık durumu nedeniyle görevini sürdüremeyeceği yönündeki raporuna dayanarak cumhurbaşkanlığını üstlendi. Kan dökülmeden gerçekleşen değişim, uzun yıllardır ülkeyi yöneten Burgiba’nın siyasi hayatını sona erdirdi. Bağımsız Tunus’un kurucusu olarak tanınan Burgiba, bundan sonraki yaşamını gözetim altında geçirdi.
1991 – MAGIC JOHNSON HIV POZİTİF OLDUĞUNU AÇIKLADI
Los Angeles Lakers’ın yıldız basketbolcusu Magic Johnson, 7 Kasım 1991’de HIV testinin pozitif çıktığını ve profesyonel basketbolu bıraktığını açıkladı. Dünyada büyük yankı uyandıran açıklama, HIV ve AIDS hakkında yaygın korku ve önyargıların tartışılmasını sağladı. Johnson daha sonra yeniden sahaya çıktı; 1992 Barcelona Olimpiyatları’nda ABD takımıyla altın madalya kazandı. Sporculuğunun yanında HIV konusunda farkındalık çalışmalarının tanınan isimlerinden biri oldu.
1994 – BİR ÜNİVERSİTE RADYOSU YAYININI İNTERNETTEN DÜNYAYA AÇTI
ABD’de Kuzey Carolina Üniversitesinin Chapel Hill yerleşkesinde çalışan öğrenci radyosu WXYC, 7 Kasım 1994’te karasal yayınını internet üzerinden de kesintisiz ve canlı olarak dinleyicilere ulaştırmaya başladı. Böylece FM yayınını günün 24 saati internetten eşzamanlı aktaran ilk radyo istasyonu oldu. İnternetin henüz geniş kitlelerin günlük hayatına girmediği bir dönemde atılan bu adım, yerel bir radyonun vericisinin ulaşabildiği alanın çok ötesinden dinlenebileceğini gösterdi.
1996 – MARS’IN AYRINTILI HARİTASINI ÇIKARACAK UZAY ARACI FIRLATILDI
NASA’nın Mars Global Surveyor adlı uzay aracı, 7 Kasım 1996’da Florida’dan fırlatıldı. Eylül 1997’de Mars’ın yörüngesine giren araç, gezegenin yüzeyini, atmosferini ve manyetik özelliklerini incelemek üzere tasarlanmıştı. Görevi boyunca gönderdiği yaklaşık 240 bin görüntü, Mars’ın ayrıntılı biçimde haritalanmasına ve geçmişteki su hareketlerinin araştırılmasına katkı sağladı. Daha sonra gezegene gönderilen keşif araçlarının çalışmalarını da destekledi.
1999 – YASEMİN DALKILIÇ BODRUM’DA 68 METREYE DALDI
Türk sporcu Yasemin Dalkılıç, 7 Kasım 1999’da Bodrum’da gerçekleştirdiği tüpsüz dalışta 68 metreye ulaşarak dünya rekoru kırdı. Rekor, sporcunun iniş ve çıkışını palet gücüyle yaptığı “malzeme destekli sabit ağırlık” kategorisindeydi ve uluslararası FREE kuruluşunun hakemlerince tescil edildi. Dalkılıç’ın ilk dünya rekoru olan bu başarı, sonraki yıllarda daha derinlere uzanacak spor kariyerinin başlangıcı oldu.
2000 – ABD SEÇİMLERİ FLORIDA’DAKİ OY SAYIMINA KİLİTLENDİ
ABD’de 7 Kasım 2000’de yapılan başkanlık seçimlerinde George W. Bush ile Al Gore yarıştı. Gore ülke genelinde daha fazla oy almasına rağmen, başkanlığı belirleyecek seçiciler kurulu çoğunluğu Florida’daki sonuca bağlı kaldı. Oyların sayımı ve yeniden sayılması haftalar süren bir hukuk mücadelesine dönüştü. Yüksek Mahkemenin 12 Aralık’ta yeniden sayım sürecini sona erdiren kararı, Bush’un seçimi kazanmasının yolunu açtı.
2001 – CONCORDE 15 AY SONRA YOLCULARIYLA YENİDEN UÇTU
Ses hızını aşabilen yolcu uçağı Concorde, 7 Kasım 2001’de yaklaşık 15 aylık aranın ardından ticari seferlerine yeniden başladı. Air France’a ait bir Concorde’un Temmuz 2000’de Paris’te düşmesinin ardından uçuşlar durdurulmuştu. Atlas Okyanusu’nu normal yolcu uçaklarından çok daha kısa sürede aşabilen Concorde’un dönüşü, havacılık dünyasında ilgiyle karşılandı. Ancak yüksek işletme maliyetleri nedeniyle bu dönüş uzun sürmedi; ticari seferler 2003’te tamamen sona erdi.
2005 – GUITAR HERO, OYUNCULARI SALONDA ROCK YILDIZINA DÖNÜŞTÜRDÜ
Müzik ve video oyunlarını buluşturan Guitar Hero, 7 Kasım 2005’te ABD’de PlayStation 2 için satışa çıktı. Harmonix’in geliştirdiği oyunda oyuncular, gitar biçimindeki kumandanın düğmelerine ekrandaki işaretlerle uyumlu biçimde basarak rock şarkılarına eşlik ediyordu. Gerçek bir enstrüman çalmayı bilmeden sahneye çıkmış hissi veren oyun, arkadaş toplantılarının ve ev eğlencelerinin popüler parçalarından birine dönüştü. Başarısı, müzik oyunlarının geniş kitlelere ulaşmasında etkili oldu.
2008 – “ISSIZ ADAM” VİZYONA GİRDİ, ESKİ ŞARKILAR YENİDEN GÜNDEME GELDİ
Çağan Irmak’ın yazıp yönettiği “Issız Adam”, 7 Kasım 2008’de Türkiye’de gösterime girdi. Başrollerini Cemal Hünal ve Melis Birkan’ın paylaştığı film, aşçı Alper ile kostüm tasarımcısı Ada’nın ilişkisi üzerinden aşkı, yalnızlığı ve bağlanma sorunlarını anlatıyordu. Geniş bir izleyici kitlesine ulaşan yapım, hikâyesi kadar kullandığı eski Türkçe şarkılar ve plaklarla da konuşuldu. Filmle birlikte eski kayıtlara duyulan ilginin canlanması, sinemanın müzik dinleme alışkanlıkları üzerindeki etkisinin dikkat çekici örneklerinden biri oldu.
2014 – “YILDIZLARARASI” TÜRKİYE’DE VİZYONA GİRDİ
Christopher Nolan’ın yönettiği “Yıldızlararası”, 7 Kasım 2014’te Türkiye’de sinemaseverlerle buluştu. Matthew McConaughey, Anne Hathaway ve Jessica Chastain’in rol aldığı film, yaşanmaz hâle gelen Dünya’nın dışında insanlığa yeni bir yaşam alanı arayan ekibin yolculuğunu anlatıyordu. Uzay araştırmasını bir baba ile kızının hikâyesiyle birleştiren yapımın müziklerini Hans Zimmer besteledi. Film, bilimkurgu ile aile dramını aynı hikâyede buluşturdu.
2017 – TÜRKİYE İŞÇİ PARTİSİ YENİDEN KURULDU
Erkan Baş öncülüğündeki Türkiye İşçi Partisi, 7 Kasım 2017’de kuruluşunu gerçekleştirdi. Parti, Türk siyasi hayatında daha önce 1961 ve 1975’te kurulan aynı adlı partilerle tanınan TİP adını yeniden gündeme taşıdı. Bu ismin kullanılmasına ilişkin hukuki tartışma da yaşandı. Anayasa Mahkemesi, 2018’de verdiği kararla yeni partinin Türkiye İşçi Partisi adını ve TİP kısaltmasını kullanmasına engel bulunmadığına hükmetti.
2017 – TWITTER’DA 140 KARAKTER DEVRİ SONA ERDİ
Twitter, 7 Kasım 2017’de Türkçenin de aralarında bulunduğu pek çok dilde ileti sınırını 140 karakterden 280 karaktere çıkardı. Daha önce sınırlı bir kullanıcı grubuyla denenen değişiklik, kullanıcıların düşüncelerini daha uzun cümlelerle paylaşmasına imkân verdi. Platformun başlangıcından beri kimliğinin parçası olan 140 karakter sınırının değişmesi, sosyal medyada geniş biçimde tartışıldı. Çince, Japonca ve Korece için ise farklı dil özellikleri nedeniyle eski sınır korundu.
2022 – LABORATUVARDA ÜRETİLEN KAN HÜCRELERİNİN GÖNÜLLÜLERE VERİLDİĞİ DUYURULDU
İngiltere’de yürütülen RESTORE araştırmasında, bağışçılardan alınan kök hücrelerle laboratuvarda üretilen alyuvarların sağlıklı gönüllülere verildiği 7 Kasım 2022’de duyuruldu. Açıklama sırasında iki kişiye küçük miktarlarda hücre aktarılmıştı. Araştırmanın amacı, laboratuvarda üretilen genç alyuvarların vücutta ne kadar süre yaşayabildiğini incelemekti. Çalışma, özellikle nadir kan gruplarına sahip veya sık kan nakline ihtiyaç duyan hastalar için gelecekte yeni olanaklar sağlayabilecek bir adım olarak değerlendirildi; henüz rutin bir tedavi niteliği taşımıyordu.
KOCAELİ TARİHİNDE 7 KASIM
1922 – LOZAN HEYETİ KÖRFEZ İSTASYONLARINDAN COŞKUYLA UĞURLANDI
Lozan Barış Konferansı’nda Türkiye’yi temsil etmek üzere yola çıkan İsmet Paşa başkanlığındaki heyet, 7 Kasım 1922 sabahı saat dört dolaylarında İzmit’ten ayrıldı. Bir önceki akşam İzmit Belediyesi’nin verdiği yemeğe katılan heyet, İstanbul’a doğru ilerlerken Derince, Yarımca ve Hereke’de halkın coşkulu karşılamalarıyla uğurlandı. Millî Mücadele’nin ardından barış görüşmelerine büyük umut bağlayan bölge halkı, temsilcilere desteğini demiryolu boyunca gösterdi. Aynı gün Haydarpaşa’ya ulaşan heyet, İstanbul’daki temaslarının ardından 9 Kasım’da Lozan yolculuğunu sürdürdü.
1970 – GEBZE’DEKİ ARAŞTIRMA ENSTİTÜSÜNÜN MÜDÜRLÜĞÜNE NİMET ÖZDAŞ GETİRİLDİ
TÜBİTAK Bilim Kurulu’nun 7 Kasım 1970 tarihli toplantısında, Gebze’de kuruluş çalışmaları süren Marmara Bilimsel ve Endüstriyel Araştırma Enstitüsü’nün müdürlüğüne Prof. Dr. Mehmet Nimet Özdaş getirildi. Enstitünün kurucu komitesine de başkanlık eden Özdaş, böylece kuruluş çalışmalarının yanında müdürlük görevini de üstlendi. Bugünkü TÜBİTAK Marmara Araştırma Merkezi’nin temelini oluşturan enstitü, bilimsel araştırmalarla Türkiye’nin sanayi ihtiyaçlarını buluşturmak amacıyla hazırlanıyordu. Gebze yerleşkesinin 1972’de faaliyete geçmesiyle Kocaeli, fabrikalarının yanı sıra araştırma laboratuvarlarıyla da ülkenin üretim ve teknoloji tarihinde önemli bir yer edindi.
2008 – KOCAELİSPOR, İNÖNÜ’DE 2-0 ÖNE GEÇTİĞİ MAÇI 5-2 KAYBETTİ
Kocaelispor, 7 Kasım 2008’de Süper Lig’de Beşiktaş’a konuk olduğu karşılaşmaya hızlı başladı. Taner Gülleri ve Semavi Özgür’ün peş peşe attığı gollerle İnönü Stadı’nda 2-0 öne geçen yeşil-siyahlılar, üstünlüğünü koruyamadı. Beşiktaş, ilk yarı bitmeden skoru 2-2’ye getirdi; ikinci yarıda bulduğu üç golle karşılaşmayı 5-2 kazandı. Körfez ekibinin taraftarlarını başlangıçta büyük bir deplasman galibiyeti için umutlandıran maç, farklı yenilgiyle sonuçlandı.
2008 – GEBZE’DE PHILIPS İŞÇİLERİ FABRİKALARININ KAPATILMASINA KARŞI YÜRÜDÜ
Gebze’deki Philips aydınlatma armatürleri fabrikasında çalışan işçiler, fabrikanın kapatılması kararına karşı ilk yürüyüşlerini 7 Kasım 2008’de gerçekleştirdi. Gebze Organize Sanayi Bölgesi’nin girişinden işyerlerine yürüyen işçiler, üretimin sürmesini ve işlerinin korunmasını istedi. Birleşik Metal-İş’in kayıtlarına göre, kapanma kararı fabrikadaki 150 çalışanı etkiliyordu. Küresel ekonomik krizin sanayi kentindeki sonuçlarını görünür kılan mücadele, sonraki haftalarda ailelerin katıldığı eylemlerle devam etti; Philips’in merkezinin bulunduğu Hollanda’dan gelen dayanışma temsilcileri de işçilerin yürüyüşüne katıldı.
2024 – İZMİTLİLER “MÜZEDE BİR GECE” İLE NİKOMEDİA’NIN İZİNİ SÜRDÜ
Kocaeli Arkeoloji Müzesi, 7 Kasım 2024 akşamı “Müzede Bir Gece” etkinliğine ev sahipliği yaptı. İzmit Belediyesi’nin Uluslararası Nikomedia’dan İzmit’e Zaman Yolculuğu Festivali kapsamında düzenlenen programda, Çukurbağ kazıları ve ortaya çıkarılan buluntular üzerinden kentin antik geçmişi anlatıldı. Şef Agah Eroğlu yönetimindeki İç Ses Korosu’nun ardından İzmit Halk Dansları Topluluğu, “Nikomedia’dan İzmit’e Zaman Yolculuğu: Bir Şehrin Hikâyesi” gösterisini sundu. Arkeoloji, müzik ve dansı aynı mekânda buluşturan gece, İzmit’in sanayi kimliğinin yanında zengin tarihinin de kent yaşamına taşındığı etkinliklerden biri oldu.
7 KASIM’DA GAZETELERDE KOCAELİ
Kocaeli’nin geçmişinde fabrika açılışları kadar esnafın, iş arayanların, tiyatrocuların ve futbolsever çocukların hikâyeleri de var. Farklı yılların 7 Kasım tarihli gazete sayfaları ve internet yayınları, kent hayatından şu kesitleri sunuyor:
1920 – İZMİT’İ VİLAYET YAPMA KARARINDAN VAZGEÇİLDİ
Vakit gazetesinin 7 Kasım 1920 tarihli sayısında, İzmit’in idari statüsünde yapılan değişiklikten geri dönüldüğü bildiriliyordu. Damat Ferit Paşa Hükümeti, ekim ayında İzmit Sancağı’nı vilayete dönüştürme kararı almış; İzmit ve Adapazarı’nı kapsayan yeni bir yönetim yapısı oluşturulmasını öngörmüştü. Ancak ardından göreve gelen Tevfik Paşa Hükümeti bu düzenlemeden vazgeçti. İzmit yeniden sancak statüsüne döndürülürken yeni vilayete bağlanan yerlerin de önceki idari birimlerine bırakılması kararlaştırıldı. Millî Mücadele sürerken İzmit’in nasıl yönetileceği, İstanbul’daki hükümet değişikliklerinden de etkileniyordu.
1931 – HÜR FİKİR’İN SAHİBİ GAZETESİNİ NEDEN KAPATTIĞINI AÇIKLIYOR
Cumhuriyet gazetesinin 7 Kasım 1931 tarihli dördüncü sayfasında, İzmit’te yayımlanan Hür Fikir gazetesinin kapanışına ilişkin dikkat çekici bir açıklama yer aldı. Gazetenin sahibi ve başyazarı Kılıçzâde Hakkı Bey, yayınını neden durdurduğunu soranlara Cumhuriyet aracılığıyla cevap veriyordu. Hakkı Bey’e göre Türkçedeki büyük dönüşüm gerçekleşmiş, Cumhuriyet’in ve devrimlerin kalıcılığı sağlanmıştı; bu amaçlarla mücadele etmek için çıkardığı gazetenin görevi de tamamlanmıştı. Gazetesini artık yayımlanmasına gerek kalmadığını düşündüğü için kapattığını açıklaması, Kocaeli basın tarihinin alışılmadık vedalarından biriydi.
1936 – İZMİT’İN FABRİKA BAYRAMINDA KÜRSÜ BİLE KÂĞITTAN
Akşam gazetesinin 7 Kasım 1936 tarihli birinci sayfasında, bir gün önce gerçekleştirilen İzmit Kâğıt Fabrikası açılışı “İzmit dün büyük bir bayram günü yaşadı” başlığıyla anlatılıyordu. Ankara ve İstanbul’dan gelen davetlileri taşıyan trenler, istasyonda öğrenciler, askerî yetkililer ve halk tarafından karşılanmıştı. Törenin en ilginç ayrıntılarından biri konuşma kürsüsüydü: Kürsü, fabrikanın o gün ürettiği kalın ve dayanıklı kartondan hazırlanmıştı. İktisat Vekili Celâl Bayar da fabrikada üretilen kâğıda Akşam okuyucuları için bir mesaj yazmıştı. İzmit’in üretmeye başladığı kâğıt, hem açılış töreninin kürsüsünde hem gazetenin haberinde yer bulmuştu.
1938 – İZMİT İDMANYURDU LİGİ BİRİNCİ BİTİRDİ
Haber gazetesinin 7 Kasım 1938 tarihli sekizinci sayfasında, Kocaeli bölgesi futbol ligi karşılaşmalarının tamamlandığı ve İzmit İdmanyurdu’nun birinci olduğu duyuruluyordu. Kalabalık bir seyirci topluluğu önünde oynanan karşılaşmaların anlatıldığı haberde, Gölcük ve Adapazarı takımlarının sonuçlarına da yer verilmişti. İstanbul ve Ankara’daki lig haberleriyle aynı sayfada yayımlanan bu haber, İzmit’teki futbol hayatının ulusal basında da takip edildiğini gösteriyordu. Kentin takımları arasındaki rekabet ve karşılaşmalara gösterilen ilgi, Kocaeli’nin futbol geçmişinden bir kesit sunuyordu.
1961 – HALKEVİ’NDEKİ KÜTÜPHANENİN SARAY BAHÇESİNE TAŞINMASI GÜNDEMDE
Türk Yolu gazetesinin 7 Kasım 1961 tarihli sayısında, İzmit Halkevi binasındaki onarım ve kullanım düzeni hakkında bilgiler yer aldı. Haberde çatının kapsamlı biçimde onarıldığı, binanın sinema, gazino ve üst kattaki kuruluşların kullandığı bölümlerden oluştuğu anlatılıyordu. Halkevi’nde bulunan kütüphanenin ise saray bahçesindeki binaya taşınacağı belirtiliyordu. Haber, İzmit’in tanınmış yapılarından birinin farklı işlevlerle kullanıldığı dönemi ve kentin kütüphanesi için düşünülen yer değişikliğini kayda geçiriyordu.
1986 – GÖLCÜK TERSANESİ ESKİ GENEL MÜDÜRÜ KAZIM MERİÇ HAYATINI KAYBETTİ
Deniz subayı ve eski Kocaeli milletvekili Kazım Meriç hayatını kaybetti. Yavuz gemisinde ve Donanmanın teknik birimlerinde çeşitli görevler üstlenen Meriç, Taşkızak ve Gölcük tersanelerinde genel müdürlük yaptı. Meslek yaşamının önemli bir bölümü, Gölcük’ün denizcilik ve gemi yapım faaliyetleriyle iç içe geçti. 1954 seçimlerinde Demokrat Parti’den Kocaeli milletvekili seçilerek 1957’ye kadar Meclis’te görev aldı. Meriç, hem tersane geçmişi hem de milletvekilliğiyle Kocaeli’nin yakın tarihinde yer alan isimlerden biri oldu.
2007 – EKMEĞE YÜZDE 20 ZAM TALEBİ TARTIŞILIYOR
soL’un 7 Kasım 2007 tarihli Kocaeli haberinde, ekmeğe yapılması beklenen zam ve tüketicilerin tepkisi ele alınıyordu. Kentte 200 gram ekmek 40 yeni kuruşa satılırken fiyatın 48 yeni kuruşa çıkarılması isteniyordu. Yüzde 20’lik artış talebine karşı çıkan Tüketiciyi Koruma Derneği Kocaeli Şube Başkanı Ahmet Yılmaz, tüketicilere zam karşısında sessiz kalmama çağrısı yapıyordu. Haberin konusu, yürürlüğe girmiş bir fiyat değişikliği değil, ay sonunda yapılması beklenen artıştı. Kocaeli’de geçim sıkıntısı, bir ekmeğin gramajı ve fiyatı üzerinden gündeme geliyordu.
2008 – KADINLARIN HİKÂYELERİ KOCAELİ A4 SANAT SAHNESİNDE
bianet’in 7 Kasım 2008 tarihli kültür sanat haberinde, Kocaeli’deki A4 Sanat Merkezi’nde sahnelenen “Beyaz Bir Çığlık” oyunu tanıtılıyordu. Dario Fo ve Franca Rame’in metinlerinden oluşan, Veysel Sami Berikan’ın yönettiği oyun, dört kadın hikâyesini bir araya getiriyordu. Kadınların karşılaştığı şiddet, baskı ve bunlara karşı direnişlerini işleyen yapımın, o akşamın yanı sıra kasım ayının diğer cuma akşamlarında da sahneleneceği duyurulmuştu. Haber, Kocaeli’nin kültür hayatında bağımsız tiyatro çalışmalarının ve kadınların yaşadıklarını anlatan oyunların da yer tuttuğunu gösteriyordu.
2013 – GÖLCÜK TERSANESİNDE 113 KİŞİLİK İŞE 3 BİN 792 BAŞVURU
Kocaeli Haberci’nin 7 Kasım 2013 tarihli “Tersane için yeni liste” başlıklı haberinde, Gölcük Tersane Komutanlığı’nın işçi alımında ikinci aşamaya geçildiği bildiriliyordu. Yeni aşamada 111 kişilik kadro için başvuru bilgileri açıklanırken önceki alıma gösterilen yoğun ilgi de aktarılmıştı: Ekim ayında açılan 113 kişilik kadroya 3 bin 792 kişi başvurmuştu. Torna, elektrik, elektronik, gemi makineleri ve diğer meslek dallarındaki yeni başvuruların 15 Kasım’a kadar yapılabileceği belirtiliyordu. Haber, tersanenin Gölcük ve çevresi için önemli bir iş kapısı olduğunu ortaya koyuyordu.
2024 – KOCAELİSPOR MAÇINA GÖTÜRME SÖZÜYLE SINIF BAŞKANI SEÇİLDİ
Star Kocaeli’nin 7 Kasım 2024 tarihli İHA kaynaklı haberinde, Çayırova Alparslan İlkokulu’ndaki bir sınıf başkanlığı seçimi anlatılıyordu. Üçüncü sınıf öğrencisi Berat Köksal, seçilirse arkadaşlarını Kocaelispor maçına götüreceğine söz vermiş ve seçimi kazanmıştı. Berat’ın vaadini öğrenen Kocaelispor Başkanı Recep Durul, öğrencileri ve öğretmenlerini maça davet etmek istediklerini açıkladı. Haberde, 24 Kasım’da oynanacak Bandırmaspor karşılaşması için gerekli hazırlıkların değerlendirileceği belirtiliyordu. Kocaelispor sevgisi, bu kez tribünlerden bir ilkokul sınıfına uzanmış ve çocukların seçim gündemini belirlemişti.
7 KASIM’DA DOĞANLAR
1867 – İKİ AYRI BİLİM DALINDA NOBEL KAZANAN MARIE CURIE
Radyoaktivite araştırmalarıyla bilim tarihini değiştiren Marie Curie, Varşova’da doğdu. Eğitimini sürdürmek için gittiği Fransa’da, eşi Pierre Curie ile polonyum ve radyum elementlerini keşfetti. 1903’te fizik alanında Nobel kazanan ilk kadın oldu; 1911’de kimya alanında da aynı ödüle değer görüldü. Birinci Dünya Savaşı sırasında yaralı askerlerin tedavisinde kullanılmak üzere seyyar röntgen ekipleri oluşturdu. Çalışmaları, radyasyonun tıpta kullanılmasının gelişmesine katkı sağlarken kadınların bilim dünyasındaki mücadelesinin de simgelerinden biri oldu.
1878 – ATOM ÇEKİRDEĞİNİN PARÇALANMASINI AÇIKLAYAN LISE MEITNER
Avusturyalı fizikçi Lise Meitner, Viyana’da dünyaya geldi. Nazi baskısı nedeniyle Almanya’dan ayrılmak zorunda kalan Meitner, Otto Hahn ve Fritz Strassmann’ın deney sonuçlarını yeğeni Otto Frisch ile değerlendirerek uranyum çekirdeğinin parçalandığını ve bu sırada büyük miktarda enerji açığa çıktığını açıkladı. Nükleer fisyonun anlaşılmasındaki temel katkısına rağmen, bu keşif için verilen 1944 Nobel Kimya Ödülü yalnızca Hahn’a gitti. Meitner’in doğum günü kendi kullandığı tarihle 7 Kasım olarak anılır; doğum kaydında ise 17 Kasım yer alır.
1888 – IŞIKLA MADDENİN YAPISINI İNCELEMENİN YOLUNU AÇAN C. V. RAMAN
Hint fizikçi Chandrasekhara Venkata Raman, 7 Kasım 1888’de doğdu. Işığın bir maddeyle karşılaştığında nasıl saçıldığını araştırırken, saçılan ışığın küçük bir bölümünün özelliklerinin değiştiğini ortaya koydu. “Raman etkisi” adı verilen bu buluş, maddelerin moleküler yapısının ışık yardımıyla incelenmesini sağlayan yöntemlerin temelini oluşturdu. Çalışmalarıyla 1930 Nobel Fizik Ödülü’nü kazanan Raman’ın adı, kimyadan malzeme araştırmalarına kadar pek çok alanda kullanılan ölçüm yöntemlerinde yaşamaya devam ediyor.
1897 – “YURTTAŞ KANE”NİN SENARİSTİ HERMAN MANKIEWICZ
Amerikalı gazeteci ve senarist Herman Mankiewicz, New York’ta doğdu. Gazetecilik ve tiyatro eleştirmenliğinden Hollywood’a uzanan kariyerinde, sinema tarihinin en önemli filmlerinden “Yurttaş Kane”nin senaryosuna imza attı. Filmle kazandığı özgün senaryo Oscar’ını Orson Welles ile paylaştı. Bir medya patronunun yükselişini ve yalnızlığını anlatan yapım, sinemanın anlatım olanaklarını genişleten eserler arasında yer aldı. Mankiewicz’in bu senaryoyu yazma süreci, Gary Oldman’ın başrolünde olduğu 2020 yapımı “Mank” filmine de konu oldu.
1913 – “YABANCI” VE “VEBA”NIN YAZARI ALBERT CAMUS
Fransız yazar ve düşünür Albert Camus, o dönemde Fransa’nın yönetimindeki Cezayir’in Mondovi kasabasında doğdu. “Yabancı”, “Veba” ve “Sisifos Söyleni” gibi eserlerinde insanın hayatı anlamlandırma çabasını, yalnızlığını ve adaletsizlik karşısındaki sorumluluğunu ele aldı. Gazetecilik ve tiyatroyla da uğraşan Camus, 1957’de Nobel Edebiyat Ödülü’nü kazandı. Ağır felsefi soruları gündelik hayatın içindeki insan hikâyeleriyle anlatması, eserlerinin farklı kuşaklardan okurlara ulaşmasını sağladı.
1927 – NINTENDO’YU DÜNYA MARKASINA DÖNÜŞTÜREN HIROSHI YAMAUCHI
Japon iş insanı Hiroshi Yamauchi, Kyoto’da doğdu. Yarım yüzyılı aşkın süre yönettiği Nintendo’nun, oyun kâğıtları üreten bir aile şirketinden video oyunu sektörünün en büyük kuruluşlarından birine dönüşmesini sağladı. Onun yönetimi sırasında Mario ve Zelda gibi oyunlar, Nintendo’nun ev konsolları ve Game Boy milyonlarca oyuncuyla buluştu. Yamauchi, oyunların tasarımcısı olarak değil, bu ürünlerin geliştirilmesini ve dünya pazarına yayılmasını sağlayan yönetici olarak dijital eğlence tarihinde yer edindi.
1929 – HAFIZANIN NASIL OLUŞTUĞUNU ARAŞTIRAN ERIC KANDEL
Beynin öğrenme ve hatırlama süreçlerini anlamamıza önemli katkılar sağlayan Eric Kandel, Viyana’da doğdu. Çocukken Nazi baskısından kaçarak ailesiyle ABD’ye yerleşti. Deniz salyangozları üzerinde yaptığı deneylerle, öğrenmenin sinir hücreleri arasındaki bağlantıların gücünü değiştirdiğini gösterdi. Bu çalışmalar, bir deneyimin nasıl kalıcı bir anıya dönüşebildiğinin hücresel düzeyde açıklanmasına yardımcı oldu. Kandel, sinir sistemi araştırmalarına katkıları nedeniyle 2000 Nobel Fizyoloji veya Tıp Ödülü’nü Arvid Carlsson ve Paul Greengard ile paylaştı.
1939 – BÜYÜK YAZILIMLARI DAHA GÜVENİLİR HÂLE GETİREN BARBARA LISKOV
Bilgisayar bilimci Barbara Liskov, 7 Kasım 1939’da ABD’de doğdu. Büyük ve karmaşık bilgisayar programlarının daha kolay anlaşılabilen, geliştirilebilen ve denetlenebilen bölümler hâlinde hazırlanmasına öncülük etti. Geliştirilmesinde rol aldığı CLU programlama dili ve ortaya koyduğu yöntemler, sonraki kuşak yazılım dillerini etkiledi. Çalışmalarıyla bilgisayar biliminin en önemli ödüllerinden 2008 Turing Ödülü’ne layık görüldü. Liskov, günlük yaşamda kullanılan yazılımların arkasındaki temel düşünceleri geliştiren öncü isimlerden biri oldu.
1940 – “POSTACI” FİLMİNE KAYNAK OLAN ROMANIN YAZARI ANTONIO SKARMETA
Şilili yazar ve senarist Antonio Skarmeta doğdu. Uluslararası ününü, şair Pablo Neruda ile genç bir postacının dostluğunu anlatan “Ateşli Sabır” romanıyla kazandı. Şiirin gündelik hayatı ve insan ilişkilerini nasıl değiştirebildiğini anlatan eser, Michael Radford’ın yönettiği Oscar ödüllü “Postacı” filmine uyarlandı. Roman ve öykülerinin yanında senaryolar da yazan Skarmeta, uzun yıllar ülkesinden uzakta yaşadı; eserlerinde aşkı, toplumsal değişimi ve sürgünün insan hayatındaki izlerini işledi.
1943 – ŞARKILARIYLA KUŞAKLARI ETKİLEYEN JONI MITCHELL
Kanadalı şarkıcı, söz yazarı ve müzisyen Joni Mitchell, Alberta’da doğdu. Folk müziğiyle başlayan yolculuğunda pop, rock ve cazı buluşturarak kendine özgü bir anlatım geliştirdi. “Both Sides, Now”, “Big Yellow Taxi” ve 1971 tarihli “Blue” albümüyle tanındı. Aşkı, ayrılığı, özgürlüğü ve çevrenin tahrip edilmesini konu alan şarkıları başka sanatçılar tarafından da defalarca yorumlandı. Kendi deneyimlerini açık ve kişisel bir dille anlatması, sonraki kuşakların şarkı yazarları üzerinde güçlü bir etki bıraktı.
1951 – MAÇ YAYINLARININ TANIDIK SESİ İLKER YASİN
Spor spikeri ve gazeteci İlker Yasin, İstanbul’da doğdu. Gazeteciliğe Son Havadis’te başladıktan sonra TRT’nin spor servisine geçti. Uzun yıllar ulusal ve uluslararası karşılaşmaları anlatarak televizyon başındaki sporseverlerin yakından tanıdığı isimlerden biri oldu. Özel televizyonların yaygınlaşmasıyla farklı kanallarda maç anlatımı, program hazırlama ve spor yayıncılığı yöneticiliği yaptı. Heyecanlı anlatımıyla hatırlanan Yasin’in meslek hayatı, Türkiye’de spor yayınlarının TRT döneminden özel televizyonlara uzanan değişimine de eşlik etti.
1967 – DANS MÜZİĞİNİ POP LİSTELERİNE TAŞIYAN DAVID GUETTA
Fransız DJ ve müzik yapımcısı David Guetta, Paris’te doğdu. Gece kulüplerinde başladığı kariyerini, dünyanın farklı ülkelerinde dinlenen şarkılar ve büyük festival sahneleriyle sürdürdü. Kelly Rowland ile “When Love Takes Over”, Sia ile “Titanium” gibi çalışmalar yaptı; Rihanna, Akon ve Black Eyed Peas gibi isimlerle de çalıştı. Elektronik dans müziğini pop ve hip-hop ile bir araya getiren yapımları, bu müziğin kulüp dinleyicisinin ötesinde geniş kitlelere ulaşmasında etkili oldu.
1968 – GIRGIR’DAN UYKUSUZ’A MİZAHIN TANIDIK KALEMİ VEDAT ÖZDEMİROĞLU
Mizah yazarı ve senarist Vedat Özdemiroğlu, 7 Kasım 1968’de Ankara’da doğdu. Gırgır, Avni, Leman ve Uykusuz gibi dergilerde yayımlanan yazılarıyla Türkiye’nin mizah dünyasında tanındı. Televizyonda “Zeki Metince”, “Zaga” ve “Korsan TV” gibi yapımların yazı ekiplerinde çalıştı; sinema senaryolarına da imza attı. “Selam Dünyalı Ben Türküm” adlı kitabıyla da bilinen Özdemiroğlu, gündelik hayatın tuhaflıklarını ve Türkiye’ye özgü alışkanlıkları mizaha dönüştüren kalemlerden biri oldu.
1970 – FAST FOOD TARTIŞMASINI SİNEMAYA TAŞIYAN MORGAN SPURLOCK
Amerikalı belgesel yönetmeni Morgan Spurlock, Batı Virginia’nın Parkersburg kentinde doğdu. 2004 yapımı “Super Size Me” belgeselinde, bir ay boyunca yalnızca McDonald’s ürünleriyle beslendiği süreci kameraya alarak fast food kültürünü ve gıda şirketlerinin pazarlama yöntemlerini sorguladı. Oscar’a aday gösterilen film, beslenme alışkanlıkları üzerine geniş bir tartışma başlattı. Spurlock daha sonra reklamcılığı, ürün yerleştirmeyi ve tüketim kültürünü ele alan belgeseller hazırladı.
1971 – KARADENİZ MÜZİĞİNİ ROCK İLE BULUŞTURAN KAZIM KOYUNCU
Müzisyen ve söz yazarı Kazım Koyuncu, Artvin’in Hopa ilçesinde doğdu. Zuğaşi Berepe grubuyla Lazca rock müziğinin öncüleri arasında yer aldı; “Viya!” ve “Hayde” albümleriyle Karadeniz ezgilerini farklı kuşaklardan dinleyicilere ulaştırdı. “Gülbeyaz” dizisi için yaptığı müzikler, Türkiye çapında tanınmasını sağladı. Doğaya ve yaşadığı coğrafyanın kültürüne bağlılığıyla da hatırlanan Koyuncu, 25 Haziran 2005’te 33 yaşında hayatını kaybetti. Gerçek doğum tarihi 7 Kasım 1971 olmakla birlikte, nüfusa geç kaydedildiği için kimliğine 10 Mayıs 1972 yazılmıştı.
1978 – MANCHESTER UNITED’IN SAVUNMA YILDIZI RIO FERDINAND
İngiliz futbolcu Rio Ferdinand doğdu. West Ham United ve Leeds United’ın ardından transfer olduğu Manchester United’da, takımın en başarılı dönemlerinden birinin temel oyuncuları arasında yer aldı. Altı Premier League şampiyonluğu yaşadı; 2008’de Şampiyonlar Ligi’ni kazanan kadroda bulundu. Savunmadaki başarısının yanında topu oyuna sokma becerisiyle de öne çıkan Ferdinand, İngiltere Millî Takımı’nın formasını 81 kez giydi. Kariyeri boyunca döneminin en önemli savunma oyuncularından biri olarak kabul edildi.
1983 – KOCAELİ ÜNİVERSİTESİ MEZUNU MÜZİSYEN MURAT MOR
Şarkıcı ve söz yazarı Murat Mor, İstanbul’da doğdu. Kocaeli Üniversitesi’nin gıda bölümünü bitirdikten sonra iki yıl TÜBİTAK’ta çalıştı; bu dönemde iş arkadaşlarıyla bir müzik grubu kurdu. Ferhat Göçer’le radyo programlarında ve sahnede şarkı söyledi. Müziğe yönelerek Haliç Üniversitesi Türk Müziği Konservatuvarı’nda şan eğitimi aldı. İlk teklisi “Köprü”yü 2014’te yayımladı; ardından kendi söz ve bestelerinden oluşan çalışmalar hazırladı.
1996 – “ROYALS” İLE DÜNYAYA AÇILAN LORDE
Lorde sahne adıyla tanınan Yeni Zelandalı şarkıcı ve söz yazarı Ella Yelich-O’Connor doğdu. Henüz 16 yaşındayken dünya listelerinde yükselen “Royals” şarkısıyla dikkat çekti. İlk albümü “Pure Heroine” ile uluslararası başarı kazandı; “Royals”, 2014 Grammy Ödülleri’nde yılın şarkısı ve en iyi pop solo performans ödüllerini aldı. Daha sonra yayımladığı “Melodrama” albümüyle müzik kariyerini sürdürdü. Genç yaşta yazdığı şarkıların başarısı, onu 2010’lu yılların dikkat çeken pop müzisyenlerinden biri haline getirdi.
7 KASIM’DA HAYATINI KAYBEDENLER
1633 – DENİZALTICILIĞIN ÖNCÜLERİNDEN CORNELIS DREBBEL
Hollandalı mucit Cornelis Drebbel, Londra’da hayatını kaybetti. Su altında ilerleyebilen ilk denizaltıyı geliştiren kişi olarak kabul edilen Drebbel, yaklaşık 1620’de Thames Nehri’nde yaptığı denemelerle denizcilik tarihinde önemli bir adım attı. Ahşap gövdeli ve su geçirmeyecek biçimde kaplanmış aracı küreklerle hareket ediyordu. Drebbel’in denemeleri, insanların su altında yolculuk yapabileceğini göstererek yüzyıllar sonra gelişecek denizaltı teknolojisinin ilk örnekleri arasında yer aldı.
1862 – SON BABÜR HÜKÜMDARI II. BAHADIR ŞAH
Hindistan’daki Babür Devleti’nin son hükümdarı II. Bahadır Şah, İngilizler tarafından sürgüne gönderildiği Rangun’da hayatını kaybetti. İngiliz yönetimine karşı 1857’de başlayan büyük ayaklanmanın simge isimlerinden biri olmuş, hareketin bastırılmasının ardından tahtını ve özgürlüğünü kaybetmişti. Bugünkü Myanmar sınırları içinde geçen son yılları, Babür hanedanının sona erişinin de trajik bir parçası oldu. “Zafer” mahlasıyla şiirler yazan Bahadır Şah, hükümdarlığının yanında Urdu edebiyatındaki yeriyle de hatırlanıyor.
1913 – DARWIN’LE AYNI FİKRE BAĞIMSIZ OLARAK ULAŞAN ALFRED RUSSEL WALLACE
İngiliz doğa bilimci Alfred Russel Wallace hayatını kaybetti. Amazon havzasında ve Malay Takımadaları’nda yaptığı araştırmalar sırasında, türlerin zaman içinde değişimini doğal seçilimle açıklayan kuramı Charles Darwin’den bağımsız olarak geliştirdi. İki bilim insanının görüşleri 1858’de Londra’daki Linne Derneği’nde birlikte sunuldu. Darwin’in gölgesinde kalmasına rağmen Wallace, evrim kuramının oluşmasında temel rol oynadı; canlıların dünyanın farklı bölgelerine nasıl dağıldığına ilişkin çalışmalarıyla da bilim tarihinde önemli bir yer edindi.
1944 – GAZETECİ KİMLİĞİYLE ÇALIŞAN SOVYET CASUSU RICHARD SORGE
İkinci Dünya Savaşı’nın en tanınmış istihbaratçılarından Richard Sorge, 7 Kasım 1944’te Japonya’da idam edildi. Tokyo’da Alman gazeteci kimliğiyle çalışan Sorge, gerçekte Sovyetler Birliği için bilgi topluyordu. Almanya’nın Sovyetler Birliği’ne saldırı hazırlıkları ve Japonya’nın askerî planları hakkında Moskova’ya önemli bilgiler iletti. 1941’de yakalanmasının ardından yargılanarak ölüm cezasına çarptırıldı. Faaliyetlerinin önemi sonraki yıllarda daha geniş biçimde anlaşılan Sorge’ye, 1964’te ölümünden sonra Sovyetler Birliği Kahramanı unvanı verildi.
1958 – “DİKMEN YILDIZI”NIN YAZARI AKA GÜNDÜZ
Gazeteci, şair ve romancı Aka Gündüz, Ankara’da hayatını kaybetti. “Dikmen Yıldızı”, “Bir Şoförün Gizli Defteri” ve “Üvey Ana” gibi eserleriyle geniş bir okur kitlesine ulaştı. Millî Mücadele’yi destekleyen yazılar kaleme aldı; Cumhuriyet’in kuruluş yıllarındaki toplumsal değişimi romanlarına taşıdı. Kadınların ve çocukların yaşadığı güçlükler, savaşın bıraktığı izler ve yoksulluk, eserlerinde sıkça işlediği konular arasındaydı. Gazeteciliğinin ve edebiyatçılığının yanında 1932–1946 yılları arasında Ankara milletvekilliği yaptı.
1962 – İNSAN HAKLARI EVRENSEL BİLDİRGESİ’NİN HAZIRLANMASINA ÖNCÜLÜK EDEN ELEANOR ROOSEVELT
İnsan hakları savunucusu Eleanor Roosevelt, New York’ta 78 yaşında hayatını kaybetti. ABD Başkanı Franklin D. Roosevelt’in eşi olarak bulunduğu konumu, kadınların, yoksulların ve ayrımcılığa uğrayan kesimlerin sorunlarını gündeme taşımak için kullandı. Eşinin ölümünün ardından Birleşmiş Milletler’de görev aldı. İnsan Hakları Komisyonu başkanı olarak, 1948’de kabul edilen İnsan Hakları Evrensel Bildirgesi’nin hazırlanmasında ve benimsenmesinde belirleyici rol oynadı. Gazete yazıları ve konuşmalarıyla da insan hakları mücadelesini sürdürdü.
1963 – SAİT FAİK VE TARIK BUĞRA’NIN ÖĞRETMENİ HAKKI SÜHA GEZGİN
Öğretmen, yazar ve neyzen Hakkı Süha Gezgin hayatını kaybetti. Uzun yıllar görev yaptığı İstanbul Erkek Lisesi’nde Sait Faik Abasıyanık, Tarık Buğra ve besteci Alâeddin Yavaşça gibi isimlerin öğretmeni oldu. Edebiyat ve müzik üzerine yazılarının yanında, yakından tanıdığı yazarların kişiliklerini ve gündelik hayatlarını anlattığı portreleriyle dikkat çekti. Daha sonra “Edebî Portreler” adıyla kitaplaştırılan bu yazılar, Türk edebiyatının tanınmış isimlerini eserlerinin ötesinde tanımaya imkân veren bir kaynak haline geldi.
1965 – DİVANÜ LUGATİ’T-TÜRK’Ü TÜRKÇEYE KAZANDIRAN BESİM ATALAY
Dil araştırmacısı, eğitimci ve siyasetçi Besim Atalay, Ankara’da hayatını kaybetti. En önemli çalışması, Kaşgarlı Mahmud’un Türk dili ve kültürünün temel kaynaklarından olan “Divanü Lugati’t-Türk” adlı eserini Türkçeye çevirmesiydi. 1939–1941 yıllarında yayımlanan çeviri, Türkçenin tarihî söz varlığını araştıranlar için başlıca başvuru eserlerinden biri oldu. Millî Mücadele’ye katılan ve Birinci Meclis’te milletvekilliği yapan Atalay, Türk Dil Kurumu’nun ilk dönem çalışmalarında da görev aldı; kitaplarını ve kültür varlığı niteliğindeki koleksiyonlarını kamu kurumlarına bağışladı.
1971 – FATİH SULTAN MEHMED ROLÜYLE HATIRLANAN SAMİ AYANOĞLU
Tiyatro ve sinema oyuncusu, yönetmen ve seslendirme sanatçısı Sami Ayanoğlu, İstanbul’da 58 yaşında hayatını kaybetti. Şehir Tiyatroları’nda başlayan sanat yaşamını sinemaya taşıdı; özellikle tarihî filmlerdeki rolleriyle tanındı. Aydın Arakon’un yönettiği 1951 yapımı “İstanbul’un Fethi” filminde Fatih Sultan Mehmed’i canlandırdı. Güçlü sesiyle dublaj çalışmalarında da yer alan Ayanoğlu, oyunculuğun yanında yönetmenlik ve yapımcılık yaptı. Müzisyen ve oyuncu Bora Ayanoğlu’nun da babasıydı.
1980 – “KELEBEK” VE “BÜYÜK KAÇIŞ”IN YILDIZI STEVE McQUEEN
Amerikalı oyuncu Steve McQueen, kanser tedavisi için bulunduğu Meksika’da 50 yaşında hayatını kaybetti. “Büyük Kaçış”, “Bullitt” ve “Kelebek” gibi filmlerde canlandırdığı dirençli, yalnız ve kurallarla çatışan karakterlerle sinema tarihine geçti. “Bullitt”teki otomobil takibi ve “Büyük Kaçış”taki motosiklet sahneleri, aksiyon sinemasının unutulmaz görüntüleri arasında yer aldı. Gerçek hayatında da otomobil ve motosiklet yarışlarına ilgi duyan McQueen, 1960’lar ve 1970’lerin en tanınmış Hollywood yıldızlarından biri oldu.
1988 – “BÜTÜN DÜNYA”NIN YAYINCISI OSMAN NEBİOĞLU
Yazar, eğitimci ve yayıncı Osman Nebioğlu hayatını kaybetti. Hukuk ve iktisat eğitiminin ardından akademik çalışmalarda bulundu; 1943’te kendi adını taşıyan yayınevini kurdu. Kitapların yanında “Bütün Dünya”, “Yirminci Asır”, “Resimli Roman” ve “Arkadaş” gibi yayınları okurlarla buluşturdu. Çeviri, araştırma, çocuk edebiyatı ve ansiklopedi çalışmalarına imza attı. Yarım yüzyılı aşan yayıncılık yaşamı, 1987’de İstanbul Gazeteciler Cemiyeti tarafından verilen Burhan Felek Basın Hizmet Ödülü ile onurlandırıldı.
1992 – PRAG BAHARI’NIN LİDERİ ALEKSANDER DUBÇEK HAYATINI KAYBETTİ
Çekoslovakya’da 1968’deki demokratikleşme girişimleriyle tanınan Aleksander Dubçek, geçirdiği trafik kazasının ardından 7 Kasım 1992’de hayatını kaybetti. Daha özgür bir sosyalist yönetim kurmayı amaçlayan ve “Prag Baharı” adı verilen reformları, Sovyetler Birliği öncülüğündeki askerî müdahaleyle durdurulmuştu. Görevden uzaklaştırıldıktan sonra bir süre Ankara’da büyükelçilik yapan Dubçek, 1989’da komünist yönetimin sona ermesiyle yeniden siyasetin ön sıralarına döndü. Adı, Doğu Avrupa’nın özgürlük arayışının simgelerinden biri olarak kaldı.
2004 – “TÜRK İKİZLERİ”NİN YAZARI CAHİT UÇUK
Cumhuriyet dönemi edebiyatının üretken kadın yazarlarından Cahit Uçuk, İstanbul’da 95 yaşında hayatını kaybetti. Romanlarında ve hikâyelerinde kadınların yaşamını, aile ilişkilerini ve toplumsal sorunları anlattı; çocuklar için de çok sayıda eser kaleme aldı. “Türk İkizleri” adlı kitabı, 1958’de Hans Christian Andersen Şeref Listesi’ne girdi ve farklı dillere çevrildi. “Bir İmparatorluk Çökerken” adlı anı kitabında ise ailesinin yaşadıklarından hareketle Osmanlı’nın son yıllarını ve dönemin toplumsal hayatını aktardı.
2004 – “DALLAS”IN CLAYTON FARLOW’U HOWARD KEEL
Amerikalı oyuncu ve şarkıcı Howard Keel, 85 yaşında hayatını kaybetti. Türkiye’de de geniş bir izleyici kitlesine ulaşan “Dallas” dizisinde canlandırdığı Clayton Farlow karakteriyle tanındı. Televizyondaki bu başarısından önce güçlü sesiyle Hollywood müzikallerinin önemli yıldızları arasında yer almış; “Show Boat”, “Kiss Me Kate” ve “Seven Brides for Seven Brothers” gibi filmlerde başrol oynamıştı. Keel, sahne ve sinema çalışmalarının yanında ABD’deki sinema oyuncuları sendikasının başkanlığını da yaptı.
2005 – “SÜPER BABA” VE “İKİNCİ BAHAR”IN SENARİSTİ SULHİ DÖLEK
Yazar ve senarist Sulhi Dölek, geçirdiği beyin kanamasının ardından İstanbul’da 57 yaşında hayatını kaybetti. “Süper Baba”, “İkinci Bahar” ve “Yabancı Damat” gibi dizilerin senaryolarıyla milyonlarca izleyiciye ulaştı. “Kiracı”, “Kirpi” ve “Truva Katırı” gibi eserlerinde sıradan insanların geçim sıkıntısını, umutlarını ve çelişkilerini mizahla anlattı. Deniz Harp Okulu ve Michigan Üniversitesi’nde eğitim gören Dölek, edebiyat ve televizyon çalışmalarının yanında uzun yıllar Deniz Kuvvetleri’nde gemi inşa mühendisi olarak görev yapmıştı.
2011 – MUHAMMED ALİ’Yİ YENEN İLK PROFESYONEL BOKSÖR JOE FRAZIER
Amerikalı ağır sıklet boks şampiyonu Joe Frazier, 67 yaşında hayatını kaybetti. 1964 Tokyo Olimpiyatları’nda altın madalya kazandıktan sonra profesyonel boksa geçti. 8 Mart 1971’de New York’ta yapılan ve “Yüzyılın Maçı” olarak anılan karşılaşmada Muhammed Ali’yi yenerek rakibine profesyonel kariyerinin ilk yenilgisini yaşattı. Güçlü sol kroşesiyle tanınan Frazier’in Ali ile rekabeti, 1975’te Manila’da yapılan üçüncü karşılaşmayla boks tarihinin en çok konuşulan mücadelelerinden birine dönüştü.
2016 – “HALLELUJAH”IN ŞAİRİ LEONARD COHEN
Kanadalı şair, yazar ve müzisyen Leonard Cohen, 82 yaşında hayatını kaybetti. Müzik kariyerinden önce şiir kitapları ve romanlar yayımladı; daha sonra “Suzanne”, “Hallelujah” ve “Famous Blue Raincoat” gibi şarkılarıyla dünya çapında tanındı. Aşkı, inancı, yalnızlığı ve insanın kırılganlığını anlattığı eserleri, farklı kuşaklardan sanatçılar tarafından yeniden yorumlandı. Kendine özgü kalın sesi ve şiirsel sözleriyle hatırlanan Cohen, son stüdyo albümü “You Want It Darker”ı ölümünden kısa süre önce yayımlamıştı.
2018 – “AŞK HİKÂYESİ”NİN UNUTULMAZ MÜZİĞİNİ BESTELEYEN FRANCIS LAI
Fransız besteci Francis Lai, 86 yaşında hayatını kaybetti. “Bir Kadın Bir Erkek” ve “Aşk Hikâyesi” filmleri için bestelediği müziklerle dünya çapında tanındı. “Aşk Hikâyesi”nin müziğiyle Oscar kazandı; filmin ana teması, farklı şarkıcıların yorumlarıyla sinema salonlarının dışında da geniş kitlelere ulaştı. Yönetmen Claude Lelouch ile uzun yıllar çalışan Lai, Édith Piaf, Yves Montand ve Mireille Mathieu gibi sanatçılar için de şarkılar besteledi.
2023 – AY ÇEVRESİNDEKİ İLK İNSANLI UÇUŞUN KOMUTANI FRANK BORMAN
Amerikalı astronot Frank Borman, 95 yaşında hayatını kaybetti. Aralık 1968’de gerçekleştirilen Apollo 8 görevinin komutanı olarak, insanlığın Ay çevresindeki ilk yolculuğuna öncülük etti. Jim Lovell ve William Anders ile yaptığı uçuş, astronotların Ay’a gidip Dünya’ya güvenle dönebileceğini gösteren tarihî bir aşama oldu. Borman ve ekibi Ay yüzeyine inmedi; gerçekleştirdikleri görev, ertesi yıl Apollo 11 ile yapılacak ilk insanlı inişin hazırlıklarında önemli rol oynadı.
2024 – “SİHİRLİ OTOBÜS”ÜN ÇİZERİ BRUCE DEGEN
Amerikalı çocuk kitabı yazarı ve çizeri Bruce Degen, 79 yaşında hayatını kaybetti. Yazar Joanna Cole ile hazırladığı “Sihirli Okul Otobüsü” kitapları, çocuklara bilimi mizah ve macera yoluyla anlatan dünya çapında bir seriye dönüştü. İnsan vücudundan uzaya uzanan yolculukları resimleyen Degen, sıra dışı öğretmen Bayan Frizzle ve öğrencilerinin görsel dünyasını oluşturdu. Kitaplardan uyarlanan ve Türkiye’de “Sihirli Otobüs” adıyla tanınan çizgi dizi de farklı kuşakların bilimle tanışmasına katkı sağladı.
Bu haber Haber Kocaeli özel içeriğidir. 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu kapsamında korunmaktadır. Kaynak gösterilerek dahi olsa haberin tamamı veya bir kısmı, yazılı izin alınmaksızın kullanılamaz, başka mecralarda yayınlanamaz.
