Ravive ile Çolakoğlu aynı ölçekte iki işletme değil. Ancak işçinin yaşamını koruyan kural, işletmenin büyüklüğüne göre değişmez. Sanayi Sözleşmesi’nin beşinci maddesi bu nedenle iş güvenliği ve denetim şeffaflığı olmalı.
İlk iki yazıda çevresel etkiyi ve ilçeye dönen kent payını ele aldık. Sözleşmenin son maddesi hepsinden önce geliyor: Çalışan vardiya sonunda evine sağ salim dönemiyorsa üretimle kent arasında gerçek bir ortaklıktan söz edilemez.
Ravive Dosyasının Gösterdiği Boşluk
8 Kasım 2025’te Ravive Kozmetik’in kullandığı tesiste çıkan yangında, aralarında çocuk yaşta çalışanların da bulunduğu yedi işçi yaşamını yitirdi. DHA’nın aktardığı SGK Rehberlik ve Teftiş Başkanlığı raporundaki tespitler arasında etkin topraklama, yeterli havalandırma, patlayıcı ortam kontrolü, yangın merdiveni ve algılama-alarm sistemi eksiklikleri vardı. Tesisin itfaiye uygunluk onayı ve yapı kullanma belgesi olmadan imalathane olarak kullanıldığı, yaşamını yitiren yedi kişi için olay günü sigorta bildirimi bulunmadığı da raporda yer aldı.
Bunlar müfettiş raporundaki bulgulardır; kesin kusur veya ceza hükmü değildir. Yedisi kamu görevlisi 23 sanığın yargılandığı davanın eylül ayındaki dördüncü duruşmasında dört kamu görevlisi tahliye edildi; daha önce tahliye edilen iki zabıta müdür vekili yeniden tutuklandı. Dava 3 Kasım 2026’ya ertelendi. 23 Eylül’de mahkeme heyeti Dilovası Belediyesi’nde keşif yaptı; ruhsatlandırma işlemleri ile bu işlemlerin yürütüldüğü dijital sistemin işleyişi incelendi. Kamu görevlileri cezai sorumluluğu kabul etmiyor; yargılama sürüyor. Tahliye beraat, tutuklama da mahkûmiyet anlamına gelmez.
Sanayi Sözleşmesi açısından soru şu: Ruhsat, yapı kullanma, yangın uygunluğu, iş güvenliği hizmeti ve sigortalılık gibi kayıtlar neden ölümden önce aynı risk ekranında buluşmuyor? Bu bilgiler neden ancak facianın ardından soruşturma ve dava dosyaları üzerinden bir bütün olarak görünür hâle geliyor? Olay sonrası soruşturma gereklidir; olay öncesi uyarı sistemi ise hayat kurtarabilir.
Çolakoğlu’nda Ölçek Başka, Güvenlik Kuralı Aynı
5 Nisan 2026’da Çolakoğlu Metalurji’de bakım sırasında yükleme platformunun çökmesi sonucu Tamer Aydoğdu, Resul Kardaş ve Şah İsmail Mayda yaşamını yitirdi; Tarık Korkmaz yaralandı. 7 Nisan’da yürütülen soruşturma kapsamında bir bölüm müdürü, bir mühendis ve bir iş güvenliği uzmanı tutuklandı. Tutuklama bir koruma tedbiridir; suçun veya kusurun kesinleştiğini göstermez.
Çolakoğlu, iş sağlığı ve güvenliği çalışmalarını ISO 45001 çerçevesinde yürüttüğünü ve “sıfır kaza” hedefiyle çalıştığını belirtiyor. Şirketin 2024 sürdürülebilirlik raporunda yalnızca eğitim verileri değil, sonuç göstergeleri de yer alıyor: 2024’te fabrikada 66 kayıp günlü kaza yaşandığı, ölümlü kaza ve ağır yaralanma olmadığı; kaza sıklık oranının 25, kaza ağırlık oranının 0,53 olduğu açıklanıyor. Raporda ayrıca tehlike ve ramak kala bildirimleri ile uygunsuzluk ve düzeltici faaliyetlerin dijital sistemler üzerinden izlendiği anlatılıyor.
Bunlar ölçülebilirlik açısından önemlidir. Fakat veriler 2024’e ait. 5 Nisan 2026’daki ölümcül kazadan sonra aynı göstergelerin 2025 için ve 2026’da güncel dönemler itibarıyla yayımlanması; şirket çalışanlarıyla alt işveren çalışanlarının verilerde nasıl kapsandığının açıkça belirtilmesi gerekir. Ağır yaralanmaların, alt işveren kazalarının, ramak kala bildirimlerinin, açık yüksek risklerin, kritik uygunsuzlukların kapanma süresinin ve planlı bakımın zamanında tamamlanma oranının aynı yöntemle açıklanması, güvenlik performansının yalnızca hedefler üzerinden değil sonuçlar üzerinden de izlenmesini sağlar.
Denetimin Devamı Ölçülebiliyor
Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığının Haziran 2026’da yayımladığı metal sektörü teftiş raporu, 2025’te 37 ilde 2.448 işyerinin denetlendiğini gösteriyor. Kocaeli’de 75 işyeri ve 9 bin 663 çalışan kapsama alındı. Program genelinde ilk aşamada belirlenen 84 bin 502 eksikliğin yüzde 95,26’sının giderildiği; 4.005 eksiğin devam ettiği, 686 yeni eksiğin bulunduğu tespit edildi. Dört işyerinde ise işyerinin bir bölümünde veya tamamında işin durdurulmasına karar verildi.
Bunlar Dilovası veya Çolakoğlu için ayrı ayrı açıklanmış sonuçlar değildir; tek bir şirket hakkında hüküm kurdurmaz. Gösterdiği şey yöntemin kendisidir: Eksiklikler, süre, yeniden denetim ve giderilme oranı ölçülebiliyor. Aynı zincirin Dilovası toplamı da kişisel ve ticari sırlar korunarak yayımlanabilir.
Dilovası Araştırması Ne Söylüyor?
Kasım 2025’te yayımlanan Dilovası araştırması, Ocak-Mart 2024’te bölgede çalışan 150 iş güvenliği uzmanı ve teknikerinin yanıtlarına dayanıyor. Katılımcıların yüzde 51,3’ü “yetkilerim sınırlı” ifadesine, yüzde 66’sı görev ve sorumluluklarının fazla olduğu görüşüne katıldı; yüzde 64’ü ise kaza olduğunda başlıca sorumlulardan biri olarak görüldükleri görüşünü paylaştı. Bu bir algı araştırmasıdır, işletmelerde kusur kanıtı değildir. Yine de sorumluluk yüklenen uzmanın yetkisi ve işverenden bağımsızlığı üzerine düşünmek gerektiğini gösterir.
Beşinci Madde Nasıl İşleyecek?
Sanayi Etki Panosu’nun iş güvenliği bölümünde tehlikeli işyerlerinin ruhsat, yapı kullanma ve yangın uygunluğu ile son denetim tarihi; “belgesi geçerli”, “eksik için süre verildi” veya “yeniden denetim bekleniyor” gibi nesnel durumlarla gösterilebilir. Belgenin bulunması, sahadaki riskin giderildiğini tek başına göstermez. Büyük işletmeler ve OSB’ler de milyon çalışma saati başına yaralanma oranı, ağır yaralanma, alt işveren kazası, ramak kala bildirimi, kritik uygunsuzlukların kapanma süresi ve bakım tamamlama oranını aynı yöntemle açıklayabilir. Şikâyet, doğrulanmış ihlal ve kesinleşmiş yaptırım ayrı tutulmalıdır.
Amaç süren davalar hakkında gazete sayfasından hüküm vermek değildir; riskin kazadan önce görülüp görülmediğini anlamaktır. Dilovası üretmeye devam edecek. Metal, kimya, makine ve limanlar Kocaeli için önemini koruyacak. Fakat üretimin ilk şartı insan hayatıdır: Kaza sonrasında dosya açmak yetmez; risk, eksik ve düzeltme süreci kazadan önce görünür olmalıdır.
Dilovası dosyasını burada kapatıyoruz. Bir sonraki durak otomotiv olacak. Aynı sözleşmeyi bu kez Kocaeli’nin otomotiv devlerinin üretimi, dönüşümü, istihdamı ve kentle kurduğu ortaklık üzerinden sınayacağız.
Bu Çalışma Nasıl Hazırlandı?
Seri, 26 Eylül 2026’ya kadar erişilebilen ÇED süreçlerine ilişkin duyuru ve haberler, kamu ve belediye açıklamaları, şirket raporları ve sayfaları, akademik çalışmalar ile ajans ve dava haberleri taranarak güncellendi. Kurumlara soru yöneltilmedi ve saha görüşmesi yapılmadı. Bu nedenle “kamuya açık kaynaklarda görünmüyor” ifadesi bir kurum cevabını değil, masa başı taramanın sınırını anlatıyor. Şirket beyanları ayrıca belirtilmiş; süren yargı süreçlerinde masumiyet karinesi gözetilmiş, yayın tarihi ile veri toplama tarihi ayrılmıştır.
Bu haber Haber Kocaeli özel içeriğidir. 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu kapsamında korunmaktadır. Kaynak gösterilerek dahi olsa haberin tamamı veya bir kısmı, yazılı izin alınmaksızın kullanılamaz, başka mecralarda yayınlanamaz.
Kocaeli’nin Sanayi Sözleşmesi – Dilovası 2: Sanayi büyüyor; Dilovası payını alıyor mu?
