Altı organize sanayi bölgesi, on liman tesisi ve yeni kapasite artışları… Dilovası’nın üretime, ihracata ve istihdama katkısı ortada. Peki hava, su, trafik ve kıyı üzerindeki toplam etkiyi aynı açıklıkla görebiliyor muyuz?
Dilovası, Kocaeli’nin sanayi gücünün en yoğun hissedildiği yerlerden biri. Bu gerçeği yalnızca çevre başlığıyla okumak eksik kalır; burada binlerce kişiye iş ve ülke ekonomisine büyük bir üretim katkısı var. Fakat Kocaeli’nin Sanayi Sözleşmesi tam da şunu soruyor: Büyümenin kazancı anlatılırken ilçenin taşıdığı etki neden tek bir güncel tabloda gösterilmiyor?
Sanayinin Ölçeği Belli, İlçe Toplamı Belirsiz
Dilovası Kaymakamlığının internet sitesinde altı OSB ve on liman tesisi listeleniyor. Dilovası OSB yaklaşık 15 bin çalışan bildiriyor. İMES OSB’nin tanıtım sayfasında ise 20 bin 150 çalışan ve yıllık yaklaşık 2 milyar dolarlık ihracat kapasitesi yer alıyor. Ancak bu istihdam verilerinin aynı dönemi kapsadığı belirtilmiyor; rakamlar toplanıp güncel “Dilovası toplamı” diye sunulamaz. Zaten güncel ortak tablo ihtiyacı da burada başlıyor.
Çevre alanında olumlu adımlar da var. GEBKİM’in Ekim 2025’te aldığı ‘Yeşil OSB’ sertifikası bunlardan biri. Ancak bir OSB’nin sertifikası, bütün ilçenin hava, su, kıyı ve trafik etkisini tek başına anlatmıyor.
İki Liman Projesi, Büyüyen Bir Hareketlilik
Nisan 2026’da ÇED başvurularına ilişkin haberlerle kamuoyuna yansıyan iki proje, ölçeği gösteriyor. Yılport yaklaşık 1,34 milyar TL’lik yatırımla yıllık gemi hareketini 1.000’den 1.400’e çıkarmayı ve işletme döneminde 400 yeni çalışan istihdam etmeyi planlıyor. Altıntel’in yaklaşık 990 milyon TL’lik projesi ise yıllık gemi sayısını 222’den 500’e, yükleme-boşaltma kapasitesini 1 milyon tondan 5 milyon tona yükseltmeyi; 23 yeni çalışan almayı öngörüyor.
Bunlar, başvuru döneminde açıklanan yatırım ve kapasite hedefleri; gerçekleşmiş sonuçlar olarak okunmamalı. Limanların daha büyük gemilere hizmet verme ve lojistik maliyetini düşürme isteği anlaşılabilir. İlçe açısından ise gemi ve ağır taşıt hareketi, gürültü ve kıyı baskısı birlikte düşünülmeli. Dilovası Ekoloji ve Sağlık Derneğinin kapasite artışlarına karşı kamuoyuna yansıyan itirazları da var. İtirazın kendisi teknik bir karar yerine geçmez; ÇED dosyaları da tek başına ilçe bilançosu değildir.
Yeni Araştırmalar Ne Söylüyor?
2025’te yayımlanan hava çalışması, 2022’de Dilovası’nın 22 noktasında yaz ve kış aylarında birer hafta alınan örneklere dayanıyor. Yaz örneklerine dayalı modelde 19 noktada araştırmacıların kullandığı kanser riski eşiği aşıldı. İki mevsimin örneklerinden hesaplanan ortalama benzen düzeyi ise çalışmada karşılaştırma için kullanılan yıllık yasal sınırın altındaydı; bu, yıl boyunca ölçüm yapıldığı anlamına gelmiyor. Kanser dışı etkiler bakımından 21 noktada önemli risk hesaplanmadı. Bu sonuçlar tek başına hastalıkların nedenini kanıtlamaz ve bugünkü havanın fotoğrafı değildir. Sürekli ölçüm ihtiyacını gösterir.
2026’da yayımlanan toprak-bitki araştırması Dilovası OSB çevresindeki örneklerde bazı ağır metallerin birikimine dikkat çekti. Ağustos 2026’da yayımlanan Marmara akarsuları çalışmasında ise 2024 ilkbaharında örneklenen 60 nokta içinde Dil Deresi; nikel, alüminyum, krom, çinko ve kobalt bakımından en yüksek değerlerin görüldüğü yer oldu. Bunlar sınırlı zamanlarda yapılmış akademik ölçümler; kaynağı tek başına belirlemez ve bütün yılı temsil etmez. Fakat düzenli, karşılaştırılabilir ve kamuya açık izleme talebini güçlendirir.
Denetim Var; İlçe Ayrıntısı Belirsiz
Kocaeli Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğü, 2026’nın ilk yarısında il genelinde 1.057 denetim yapıldığını; 86 işletmeye yaklaşık 73,9 milyon TL ceza uygulandığını ve 8 tesisin faaliyetinin durdurulduğunu açıkladı. Mekanizmanın çalıştığı görülüyor. Göremediğimiz, bu tablonun Dilovası payı: Kaç denetim yapıldı, hangi eksikler bulundu, verilen sürenin sonunda kaçı giderildi?
Su tarafında Kocaeli Büyükşehir Belediyesinin 2 Nisan 2025 tarihli duyurusu, İzmit Körfezi’ne ulaşan 12 derenin düzenli izlendiğini belirtiyor. Dil Deresi bu duyurudaki listede yer almıyor; dönemsel ölçüm sonuçları da aynı sayfada sunulmuyor. Bu durum, Dil Deresi’nin hiç izlenmediğini göstermiyor. Sorulması gereken, hangi kurumun nerede, ne sıklıkta ölçüm yaptığı ve sonuçların nereden izlenebildiği. Ağustos 2026’da yayımlanan akademik bulgu, bu açıklığı daha da gerekli kılıyor.
Sanayi Sözleşmesi’nin İsteği Basit
Dilovası için somut bir başlangıç, tek bir ‘Dilovası Sanayi Etki Panosu’ olabilir. Hava ve dere ölçümleri, koku şikâyetleri, gemi ve ağır taşıt hareketi, denetimler, bulunan ve giderilen eksikler üç ayda bir aynı yerde yayımlanmalı. Verinin tarihi, kaynağı ve ölçüm yöntemi açık olmalı; şikâyet, doğrulanmış ihlal ve kesinleşmiş yaptırım birbirine karıştırılmamalı.
Bu yaklaşım sanayiye karşı bir tepki değildir. Tam tersine, kurallara uyan işletmeyi söylentiden korur; kamuya ve şirkete aynı ölçüyü uygular. Üretim rakamlarla anlatılıyorsa, ilçeye bıraktığı toplam etki de rakamlarla anlatılmalıdır.
Bu haber Haber Kocaeli özel içeriğidir. 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu kapsamında korunmaktadır. Kaynak gösterilerek dahi olsa haberin tamamı veya bir kısmı, yazılı izin alınmaksızın kullanılamaz, başka mecralarda yayınlanamaz.
TÜPRAŞ VE KOCAELİ -2- Kocaeli’nin Sanayi Sözleşmesi: 4 Maddede Ölçülebilir Ortaklık
