Okullar, spor destekleri ve kültür tesisleri var. ‘Sanayi ilçeye hiçbir şey vermiyor’ demek doğru değil. Fakat katkıların bütçesini, süresini ve kaç kişiye ulaştığını birlikte gösteren güncel bir kayda kamuya açık kaynaklarda ulaşamıyoruz.
İlk yazıda sanayinin çevre ve ulaşım etkisine baktık. Şimdi soruyu öteki taraftan kuralım: Dilovası’nın üretim gücü, ilçenin sosyal ve kültürel hayatına ne kadar dönüyor? Bu soruya ne ‘hiçbir şey’ diye cevap verebiliriz ne de gönül rahatlığıyla ‘yeterince’ diyebiliriz. Elde kalıcı işler var; ortak ölçü yok.
Önce kamu yatırımıyla şirket katkısını ayıralım
Büyükşehir ve Dilovası Belediyesinin meydan, hizmet merkezi, dere çevresi ve yeşil alan projeleri ilçe için değerlidir. Ancak bunlar kamu yatırımıdır; şirketlerin kent payı hanesine yazılamaz. Aynı şekilde bir okul ya da spor desteği, çevre ve iş güvenliği sorumluluğunun karşılığı sayılamaz. Her başlığın hesabı ayrı tutulmalıdır.
Eğitimde elle tutulur bir miras var
Sanayi kuruluşlarının yaptırdığı Polisan Ortaokulu, YILPORT Ulaştırma Hizmetleri Mesleki ve Teknik Anadolu Lisesi ve GEBKİM Mesleki ve Teknik Anadolu Lisesi, ilçedeki kalıcı katkılar arasında. 17 Eylül 2026’da erişilen okul sayfalarında öğrenci sayıları sırasıyla 504, 362 ve 467 olarak yer alıyor. Ancak bu sayıların aynı eğitim yılına ait olduğu açıkça belirtilmediği için bunlardan ilçe toplamına ilişkin bir oran çıkarmak doğru olmaz. Çolakoğlu’nun kurumsal açıklamasına göre 2004’te Dilovası’nda yaptırılan Mübeccel Çolakoğlu İlköğretim Okulu da bu mirasın bir parçası. Okul binaları, yıllara yayılan kalıcı katkılardır.
GEBKİM, sanayiyle iç içe eğitim modelini 24 Haziran 2026’da düzenlediği tanıtım programında yeniden anlattı. Model yalnızca okul binasıyla sınırlı değil; burs, staj, istihdam ve mezuniyet sonrası kariyer olanaklarını da içeriyor. Makine İhtisas OSB de desteklediği meslek liselerine eğitim, makine ve teçhizat, yabancı dil programları, sanayi tesislerinde uygulamalı eğitim ve burs desteği verdiğini belirtiyor. Bunlar öğrencinin meslek edinmesine, işletmelerin de nitelikli çalışan bulmasına yarıyor. Karşılıklı fayda, katkının değerini azaltmıyor; fakat sonucun kaç öğrenciye ulaşıldığı, mezuniyet, staj, yerel istihdam ve yıllık bütçe gibi verilerle izlenmesini gerekli kılıyor.
10 Eylül’de duyurulan Çolakoğlu Metalurji–Dilovası Belediyesi eğitim desteği de bu arada gerçekleşti. 15 Eylül’de Hacı Seyit Taşan İlkokulu’nda yapılan dağıtımla ilçede ilkokula başlayan 1.000 öğrenciye çanta ve kırtasiye seti ulaştırıldı. Böylece bu destek için en azından ulaşılan öğrenci sayısını biliyoruz. Açıklanmayan bölüm, katkının parasal büyüklüğü. Kent payını ölçebilmek için iyi niyet kadar bu hesabın da görünür olması gerekiyor.
Sporda hareket var, ortak takvim yok
Çolakoğlu Metalurji, Eylül 2022’de Dilovası Belediyespor’la o tarihe kadar beş yıldır sürdürdüğü sponsorluğu yenilediğini açıkladı. İMES OSB de Temmuz 2026’da Dilovası Belediyesi Yaz Spor Okullarına spor malzemesi desteği verdi. Çolakoğlu Metalurji Spor Kulübünün 30 Haziran 2026 tarihli açıklaması ise eskrim, yüzme, futbol ve atletizm gibi branşlarda destek verildiğini ve Kocaeli Amatör Spor Kulüpleri Federasyonundan başarı plaketi alındığını bildiriyor. Dolayısıyla burada yalnızca niyet açıklamaları değil, yürütülen faaliyetler de var. Eksik olan, bu katkıların Dilovası’ndaki katılımcı sayısını, bütçesini ve sürekliliğini ortak bir takvimde görebilmek.
Kültürde ve sosyal yaşamda faaliyet var; ortak hesap yok
Polisan Eğitim, Kültür ve Spor Salonu, ilçenin sosyal hayatına sanayi kaynaklı katkının en somut örneklerinden biri. Dilovası Gençlik ve Spor İlçe Müdürlüğüne bağlı tesise ilişkin Polisan Holding’in kurumsal sayfasında yılın 12 ayı sürdürülen sportif faaliyetlerin yanı sıra müzik, halk oyunları, kadınlara yönelik triko, el sanatları ve giyim kursları ile kursiyerlerin çocukları için kreş hizmeti de yer alıyor. Bu tablo, tesisin yıllar önce yapılmış ve sonra kendi haline bırakılmış bir yatırım olmadığını gösteriyor.
Güncel başka örnekler de var. Çolakoğlu’nun 12 Mayıs 2026 tarihli açıklamasına göre il genelindeki bilgi ve kültür yarışmasına Kocaeli’nin 12 ilçesinden yaklaşık 200 okul katıldı; ancak bu sayı yalnızca Dilovası’na ait değil. Buradaki mesele artık faaliyetin var olup olmadığı değil. Asıl ihtiyaç, Dilovası’nda yıl boyunca kaç etkinlik yapıldığını, kaç kişinin yararlandığını, şirketlerin ne kadar kaynak ayırdığını ve bu desteğin kaç yıldır sürdüğünü aynı yerde görebilmek.
Kent payı nasıl görünür olur?
‘Sanayi Dilovası’na hiçbir şey bırakmıyor’ cümlesi haksız; ‘büyük işletmeler ilçenin sosyal ihtiyacını birlikte üstleniyor’ cümlesi ise kanıtsız kalıyor. Çözüm yeni bir kampanya adı üretmek olmamalı. İlk yazıda önerdiğimiz Sanayi Etki Panosu’nun ‘kent payı’ bölümünde şirket, proje, nakdî veya ayni katkı, bütçe, süre, ulaşılan kişi ve gerçekleşen sonuç aynı biçimde yer almalı. Kamu yatırımları da ayrı sütunda gösterilmeli.
Kamuya açık kayıtta görünmeyen destekler olabilir. Bu durum katkıların yokluğunu değil, karşılaştırılabilir bilginin eksikliğini gösterir. Düzenli açıklama hem emeği teslim eder hem de yıllar önce tamamlanmış bir projeyi bugünün faaliyeti gibi sunma ihtimalini ortadan kaldırır.
Serinin çıkış noktası olan TÜPRAŞ için kısa not
TÜPRAŞ’ın Mart 2026’da Kocaeli Üniversitesiyle duyurduğu Temel Rafinericilik Staj Programı artık yalnızca bir takvim duyurusu değil. Şirketin sonuç açıklamasına göre İzmit dâhil dört rafinerideki program tamamlandı ve öğrencilere sertifikaları verildi. Yerel basın, şirketin 2025-2026 sezonunda Kocaelispor’dan 550 kombine satın aldığını ve yaklaşık 10 milyon TL katkı sağladığını yazdı; sayı ve tutar şirket ya da kulübün ayrıntılı açıklamasıyla doğrulanmış değil. Beşiktaş’ın resmî duyurusuna göre ise 2026-2027’den başlayan üç sezonluk stadyum isim hakkı ve reklam anlaşmasının toplam bedeli 1,18 milyar TL artı KDV. Anlaşma ayrıca sportif başarıya bağlı ek prim öngörüyor.
Bu iki harcama ticari bakımdan eşdeğer değil; stadyum isim hakkı ulusal ölçekte görünürlük satın alıyor. Kocaeli’nin beklentisi de aynı tutarın Kocaelispor’a verilmesi olmak zorunda değil. Fakat kombine alımı doğruysa değerli bir jesttir; bütçesi, süresi ve hedefi açıklanmış yerel spor programı ise ortaklıktır. Dilovası’nın büyük işletmelerine yönelttiğimiz soru da aynı: Bu topraklarda üretirken eğitime, kültüre, spora ve ortak yaşama neyi, ne kadar ve kaç yıl bırakıyorsunuz?
Son bölümde Sanayi Sözleşmesi’nin en hayati maddesine, iş güvenliği ve denetim şeffaflığına bakacağız.
Bu haber Haber Kocaeli özel içeriğidir. 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu kapsamında korunmaktadır. Kaynak gösterilerek dahi olsa haberin tamamı veya bir kısmı, yazılı izin alınmaksızın kullanılamaz, başka mecralarda yayınlanamaz.
Kocaeli’nin Sanayi Sözleşmesi – Dilovası 1: Sanayi Büyüyor; Etkisi Gerçekten Ölçülüyor mu?
