24 Mart 2026 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanan yönetmelik değişikliği, Yeşil Liman Sertifikası uygulamasını daha sert ve bağlayıcı hale getirdi. Eski yapıda daha çok gönüllülük öne çıkarken, yeni düzenlemeyle bazı kıyı tesisleri için sertifika fiilen zorunlu oldu. Bu yüzden karar, liman kenti olan Kocaeli’yi doğrudan ilgilendiriyor.
Yeni düzenlemeye göre, bundan sonra yeni inşa edilecek ve ISPS kapsamına girecek kıyı tesisleri ile toplam alanının dörtte birinden fazla büyütülecek mevcut kıyı tesisleri Yeşil Liman Sertifikası almak zorunda. Üstelik bu zorunluluk sadece kâğıt üstünde kalmıyor. Bakanlığın imar planı değerlendirmelerinde plan notlarında “Yeşil Liman Sertifikası başvurusu yapılacaktır” ifadesi aranacak. Sertifika almak zorunda olan yeni bir tesise kıyı tesisi işletme izin belgesi düzenlenmeyecek; genişletilen tesislerde ise yeni alan izin kapsamına alınmayabilecek. Yani çevre standardı artık izin sürecinin doğrudan parçası haline geliyor.
Düzenlemenin ikinci büyük ayağı, yük hacmi yüksek limanlar. Son üç yıl ortalamasına göre bir takvim yılında 100 bin TEU ve üzeri konteyner elleçleyen kıyı tesisleri, 31 Aralık 2030 tarihine kadar Yeşil Liman Sertifikası almak zorunda olacak. Kruvaziyer tarafında da benzer bir eşik var; yılda 100 ve üzeri kruvaziyer gemi yanaşan tesisler için son tarih 31 Aralık 2028 olarak belirlendi. Bu, özellikle büyük konteyner terminalleri için önemli bir takvim baskısı yaratıyor.
Kocaeli açısından meselenin kritik olmasının nedeni tam da burada başlıyor. Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı kayıtlarında Kocaeli Bölge Liman Başkanlığı sahasında çok sayıda ISPS kapsamındaki liman tesisi bulunuyor. Bakanlığın taşra teşkilatı düzenlemesinde de bölge liman başkanlıklarının idari sahalarındaki ISPS kapsamındaki liman tesislerinin denetim ve belgelendirme işlemlerini yürüttüğü açıkça yazılıyor. Yani bu yönetmelik, Kocaeli için teorik değil; doğrudan uygulama alanı olan bir düzenleme.
Kocaeli’nin konteyner ölçeği de bu tabloyu güçlendiriyor. Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı’nın 2023 denizcilik bülteninde Kocaeli, 2022 itibarıyla Türkiye’nin ikinci büyük konteyner liman tesislerini barındıran bölge liman başkanlığı olarak anılıyor ve toplam konteyner hacminin 2 milyon TEU düzeyini aştığı belirtiliyor. Ayrıca UTİKAD’ın aktardığı verilere göre Evyapport’un yıllık konteyner kapasitesi 855 bin TEU ve 2023’te 600 bin TEU’nun üzerinde elleçleme yapıldı. Aynı haberde DP World Yarımca ile Evyapport ortaklığına da yer veriliyor. Bu veriler, Kocaeli’de 100 bin TEU eşiğinin çok üzerinde çalışan liman tesisleri bulunduğunu net biçimde gösteriyor.
Peki limanlardan tam olarak ne isteniyor? Yeni yönetmelik yalnızca sertifika almalarını söylemiyor. Yat limanları ve marinalar hariç, ISPS kapsamındaki kıyı tesislerinde gemilere hizmet verecek elektrik bağlantısının TS IEC/IEEE 80005 standardına uygun olması şartı getiriliyor. Ayrıca kıyı tesisi adına hatıra ormanı ya da en az 5 bin ağaçlık özel ağaçlandırma projesi isteniyor. Deniz yüzeyi temizliği için ekipman envanteri hazırlanması, yıllık raporlama yapılması, dere ağzı çıkışı varsa sınırlayıcı bariyer kullanılması ve çöpkapar sistemlerinin asgari teknik ölçülere uygun olması da şartlar arasına girdi. Yani yeni dönem sadece bir belge dönemi değil; altyapı, enerji ve çevre yatırımı dönemi.
Düzenleme yaptırım da içeriyor. Sertifika almak zorunda olduğu halde başvurmayan ya da başvurusu reddedilen kıyı tesislerine, zorunluluğun başladığı tarihten sonra yanaşan her gemi için tesiste kaldığı her saat başına 5 bin TL idari para cezası uygulanacak. Bir saatten kısa süreler de tam saat sayılacak. Bu ceza alt ve üst sınırlarla uygulanacak. Dolayısıyla mesele artık prestij sertifikası olmaktan çıktı; mali sonucu olan bir uyum başlığına dönüştü.
Kocaeli için bunun anlamı açık: Derince, Körfez, Yarımca ve Dilovası hattındaki büyük ticari limanlar açısından çevre standartları artık daha sıkı bir izin, yatırım ve denetim konusu olacak. Yeni terminal kuracak olanlar, kapasite artıracak olanlar ve yüksek hacimli konteyner limanları için Yeşil Liman başlığı bundan sonra kenarda duran bir tercih değil, doğrudan uyulması gereken bir çerçeve olacak. Kocaeli gibi hem sanayi hem liman yoğunluğu yüksek bir şehirde bu kararın etkisi hissedilecek.
Bu haber Haber Kocaeli özel içeriğidir. 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu kapsamında korunmaktadır. Kaynak gösterilerek dahi olsa haberin tamamı veya bir kısmı, yazılı izin alınmaksızın kullanılamaz, başka mecralarda yayınlanamaz.
