Sosyal kaygı, topluluk önünde bulunma durumlarında yaşanan yoğun çekingenlik ve yabancı kişilerle temas kurarken beliren yersiz bir korku halidir. Kişi, çevresindeki insanlar eliyle gözlemlendiğini, yargılandığını yahut küçük düşeceğini düşündüğü anlarda zihinsel baskı hisseder. Bahsedilen ruhsal durum, sıradan bir utangaçlık kalıbının ötesine geçerek gündelik rutinlerin yürütülmesini engeller.
Toplumun yaklaşık %12’lik kesiminde yaşam boyu görülebilen bu duygu durum hali, erkenden fark edildiğinde psikoterapi desteğiyle kontrol altına alınır. Kaçınma eğilimlerinin azaltılması, bireyin sosyal ortamlarda yeniden güvenle var olmasını sağlar. Peki, sosyal kaygı bozukluğu nasıl geçer? İşte sosyal anksiyete testi.
Sosyal Anksiyetesi Olan Biri Nasıl Davranır?
Sosyal anksiyete, kişilerin toplumsal alanlarda gözetlenme, olumsuz değerlendirilme yahut rezil olma korkusuyla belirginleşen bir durumdur. Bu ruhsal yoğunluğu hisseden kişiler, çevrelerindeki insanlarla iletişim kurarken veya kalabalık ortamlara girerken kendilerini koruma güdüsüyle hareket eder. Sergilenen tutumlar, içsel huzursuzluğu gizleme veya tetikleyici unsurlardan kaçınma temelinde şekillenir.
- İletişim esnasında karşıdaki kişinin gözlerine bakmakta zorlanırlar. Bakışları yere yahut başka nesnelere yönlendirmek yaygın bir eğilimdir.
- Toplantı, toplu yemek ya da sunum benzeri etkinliklere katılmaktan kaçınırlar. Kalabalık ortamlara girmek zorunda kaldıklarında çıkış kapısına yakın yerlerde oturmayı seçerler.
- Odak noktası olmaktan çekindikleri adına topluluk içinde sessiz kalırlar. Fikirlerini beyan etmekten, soru sormaktan yahut ilgi çekecek kıyafetler giymekten uzak dururlar.
- Bir ortama girmeden evvel kuracakları cümleleri, verecekleri selamları kafalarında defalarca tekrarlarlar. Yaşanabilecek olumsuz senaryoları önceden düşünüp önlem almaya çalışırlar.
- Heyecan düzeyine bağlı ses tonları kısılabilir yahut hızlı konuşma eğilimi gösterebilirler. Sohbeti bir an evvel bitirmek maksadıyla kısa, net yanıtlar verirler.
- Topluluk önünde konuşurken veya yabancı bireylerle karşılaşınca ellerde titreme, yüz kızarması, aşırı terleme, kalp çarpıntısı gözlemlenir. Kişiler bu fiziksel durumların dışarıdan fark edilmesinden yoğun endişe duyar.
- Sosyal ortamlarda yalnız kaldıklarında ya da yabancılık hissettiklerinde ilgileniyormuş izlenimi vermek maksadıyla sürekli telefon ekranına bakarlar.
Sosyal Kaygı Belirtileri
Sosyal kaygı günlük yaşamda bireylerin toplumsal etkileşimlerde yoğun huzursuzluk hissetmesiyle kendini gösterir. İnsanlar başkaları tarafından olumsuz değerlendirilme endişesi taşır. Bahsedilen durumun yarattığı tepkiler fiziksel zihinsel ve davranışsal alanlarda ortaya çıkar.
- Yüz kızarması ve aşırı terleme
- Ellerde ve seste titreme
- Kalp ritminin hızlanması
- Göz teması kurmaktan kaçınma
- Kalabalık ortamlara girmekten çekinme
- İlgi odağı olunduğunda yoğun panik yaşama
- Konuşurken tıkanma veya sessiz kalma
Sosyal Anksiyete Testi
Sosyal kaygı düzeyini belirlemek amacıyla hazırlanan bu değerlendirme testinde yer alan maddeleri son 1 ay içerisindeki hislerinizi gözeterek yanıtlayabilirsiniz. Sorulara vereceğiniz samimi cevaplar toplumsal ortamlardaki çekingenlik seviyenizi ölçmenize yardım eder. Her maddeye “Hiçbir zaman (0)”, “Bazen (1)”, “Sık Sık (2)”, “Her zaman (3)” şeklinde puan vererek ilerleyiniz.
- Tanımadığım kişilerin bulunduğu bir odaya girmek bende huzursuzluk yaratır.
- Topluluk önünde konuşma yapmam gerektiğinde ellerim titrer veya sesim kısılır.
- Başkalarının beni eleştirmesinden yahut benimle alay etmesinden aşırı korkarım.
- Restoranda yemek yerken insanların beni izlediği hissine kapılırım.
- Bir mağazadaki görevliye soru sormaktan ya da ürünü iade etmekten çekinirim.
- İlgi odağı olmamı gerektiren durumlardan uzak durmaya çalışırım.
- Yeni insanlarla tanışırken yüzümün kızarmasından endişe duyarım.
- Üst makamdaki biriyle veya yetkili figürlerle konuşurken yoğun stres yaşarım.
- Sosyal bir etkinliğe katılmadan günler önce ne yapacağımı düşünüp kaygılanırım.
- Haklı olduğum konularda bile başkalarıyla tartışmaya girmekten kaçınırım.
Test Sonuçlarının Puanlanması
Sorulardan elde ettiğiniz toplam skoru hesaplayıp durumunuzu analiz edebilirsiniz. Çünkü yüksek puanlar toplumsal çekincelerin hayat kalitenizi etkilediğini gösterir.
- 0 – 10 arası puan: Sosyal kaygı seviyeniz düşük düzeydedir. Toplumsal ilişkilerde kendinizi rahat hissediyorsunuz.
- 11 – 20 arası puan: Orta düzeyde bir çekingenlik yaşıyorsunuz. Bazı kalabalık ortamlarda huzursuzluk hissetmeniz normal kabul edilebilir.
- 21 – 30 arası puan: Sosyal anksiyete düzeyiniz yüksek seviyededir. Yaşadığınız yoğun kaygı gündelik yaşamınızı zorlaştırıyor olabilir. Hayat standartlarınızı yükseltmek gayesiyle bir uzmandan destek almayı düşünebilirsiniz.
Sosyal Anksiyete Nelere Sebep Olur?
Sosyal anksiyete, insan hayatının kalitesini düşüren pek çok olumsuz duruma yol açar. Kişi, çevreyle bağ kurmakta zorlandığı vakit sosyal izolasyon sarmalına sürüklenir. Topluluk önünde konuşma ya da mülakat korkusundan ötürü akademik başarı düşer, kariyer fırsatları kaçar. Bireyler yalnızlık hissiyle boğuşurken depresyon riski tırmanır.
İlerleyen safhalarda yoğun kaygıyı bastırmak gayesiyle alkol veya madde bağımlılığı gelişebilir. Sürekli tetikte kalma hali kronik stres yaratarak uyku bozukluklarına, mide rahatsızlıklarına zemin hazırlar. Gündelik rutinleri yerine getirmek bile büyük bir yüke dönüşür.
Sosyal Kaygı Bozukluğu Nasıl Geçer?
Sosyal kaygı bozukluğunun üstesinden gelmek sabır ve sistemli adımlar gerektirir. Bilişsel davranışçı terapi yöntemi bu süreçte yüksek başarı oranı sunan psikoterapi türüdür. Uzman psikologlar eşliğinde yürütülen seanslarda kişinin zihnindeki olumsuz düşünce kalıpları tespit edilir. Bireyin sosyal ortamlara dair beslediği mantık dışı korkuların üzerine gidilir. Hatalı inanışlar gerçekçi yaklaşımlarla değiştirilir. İleri derece vakalarda psikiyatri uzmanları tarafından reçete edilen tıbbi ilaç tedavileri kaygı seviyesini kontrol altına almaya destek sağlar.
Kişinin kendi kendine uygulayabileceği yöntemlerin başında kademeli maruz bırakma egzersizleri gelir. Birey kendisini ürküten toplumsal durumlardan oluşan bir liste hazırlar. En az korku veren durumdan başlayarak bu ortamların içine girer. Sosyal etkileşim anında ortaya çıkan bedensel tepkileri dindirmek adına nefes ve gevşeme tekniklerinden faydalanılır. Doğru nefes egzersizleri kalp ritmini dengeleyerek sakinleşmeye yardım eder.
Sağlıklı yaşam alışkanlıkları kazanmak ruh sağlığını olumlu etkiler. Düzenli spor yapmak vücuttaki stres hormonlarını azaltır. Kafein ve alkol tüketimini sınırlandırmak ani panik hissinin tetiklenmesini önler. Kişinin güvendiği aile fertlerine veya arkadaşlarına durumunu anlatması iyileşme sürecini hızlandırır. Çevreden alınan yapıcı destek izolasyon hissini ortadan kaldırır.
Yasal Not: Burada yer alan bilgiler sağlık tavsiyesi değildir. Sağlınız için lütfen bir hekime veya uzmana başvurunuz.
Bu haber Haber Kocaeli özel içeriğidir. 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu kapsamında korunmaktadır. Kaynak gösterilerek dahi olsa haberin tamamı veya bir kısmı, yazılı izin alınmaksızın kullanılamaz, başka mecralarda yayınlanamaz.
