Günün Tarihi / 1 Kasım
1 KASIM’DA NELER KUTLANIYOR?
SALTANATIN KALDIRILMASININ YIL DÖNÜMÜ: HANEDAN YÖNETİMİNDEN MİLLÎ EGEMENLİĞE
1 Kasım, Türkiye’de saltanatın kaldırılmasının yıl dönümü. TBMM’nin 1 Kasım 1922’de aldığı kararla Osmanlı hanedanının yönetme yetkisine son verildi. Millî Mücadele’yi millet adına yürüten Meclis, egemenliğin bir kişiye veya aileye ait olamayacağını ortaya koydu. Cumhuriyet’in ilanına giden yolun temel adımlarından olan bu kararın 2026’da 104. yıl dönümü anılıyor. Saltanattan ayrılan halifelik ise 3 Mart 1924’e kadar devam etti.
HARF DEVRİMİ’NİN YIL DÖNÜMÜ: OKUDUĞUMUZ HER SATIRDA İZİ VAR
Gazetelerden kitaplara, sokak tabelalarından telefon ekranlarına kadar kullandığımız alfabe, 1 Kasım 1928’de TBMM’de kabul edildi. Türk Harflerinin Kabul ve Tatbiki Hakkında Kanun’la, Arap harflerine dayanan Osmanlı yazısının yerine Latin harfleri temelinde Türkçenin ses özelliklerine göre düzenlenen yeni alfabe getirildi. Cumhuriyet’in eğitim ve kültür alanındaki büyük değişimlerinden olan Harf Devrimi’nin 2026’da 98. yılı anılıyor. Bugün okuduğumuz bu satırlar da o değişimin gündelik hayatımızdaki karşılıklarından biri.
KIZILAY HAFTASI: ZOR GÜNLER İÇİN DAYANIŞMA
29 Ekim’de başlayan ve 4 Kasım’a kadar süren Kızılay Haftası devam ediyor. Özellikle okullarda düzenlenen etkinliklerde insani yardım, gönüllülük ve yardımlaşmanın önemi anlatılıyor. Depremleri yaşamış bir kent olan Kocaeli açısından bu konuların ayrı bir anlamı var. Hafta, yalnızca felaket anında yardım ulaştırmayı değil, dayanışmaya önceden hazırlanmayı ve gönüllülüğü gündelik hayatın bir parçası hâline getirmeyi de hatırlatıyor.
DÜNYA VEGAN GÜNÜ: SOFRADAN HAYVAN HAKLARINA UZANAN BİR TERCİH
1 Kasım Dünya Vegan Günü, İngiltere’deki Vegan Society’nin kuruluşunun 50. yılı dolayısıyla 1994’te başlatıldı. Hayvansal ürünlerin tüketilmediği beslenme biçiminin yanı sıra, hayvanların giyim ve diğer alanlarda kullanılmasına karşı geliştirilen yaşam anlayışına dikkat çekiliyor. Kasım boyunca süren etkinliklerde hayvan hakları ve vegan yaşam üzerine bilgiler paylaşılıyor. Günün merkezinde, gündelik tercihlerimizin hayvanların yaşamını nasıl etkilediği sorusu bulunuyor.
AZİZLER GÜNÜ: CADILAR BAYRAMI’NIN ARDINDAN GELEN ANMA
Katolik dünyasında 1 Kasım, bütün azizlerin anıldığı Azizler Günü olarak kutlanıyor. Geçmişte farklı tarihlerde gerçekleştirilen anmanın 1 Kasım’da yapılması, İngiltere ve İrlanda’da 8. yüzyılda görülüyor; Roma da bu tarihi sonraki yüzyılda benimsiyor. Bir önceki gecenin kostümleri, balkabakları ve korku hikâyeleriyle tanınan Cadılar Bayramı’nın ardından, takvimde bu kez dinî bir anma yer alıyor.
1 KASIM’IN TUHAF GÜNLERİ
Bu bölümdeki günler, ağırlıklı olarak ABD’de yaygınlaşan gayriresmî özel gün takvimlerinden geliyor.
YAZARLAR GÜNÜ: KİTABIN KAPAĞINDAKİ İSMİ HATIRLAMAK
ABD’de 1 Kasım, Ulusal Yazarlar Günü olarak anılıyor. Bizi başka hayatlara götüren, güldüren, düşündüren veya bir gece boyunca uyutmayan kitapların yazarlarına ayrılmış bir gün. Sevdiğiniz bir kitabı yeniden açmak, bir yazarı arkadaşınıza tavsiye etmek ya da yazmaya çalışan birine cesaret vermek, kutlamanın önerileri arasında. Çekmecede bekleyen yarım kalmış hikâyeye dönmek için de uygun bir bahane.
TARÇIN GÜNÜ: SALEBİN ÜZERİNDEKİ KOKUYA BİR GÜN
Sütlacın üstünde, elmalı kurabiyenin içinde, sıcak salebin üzerinde… Tarçın, ABD’de 1 Kasım’da kendi özel gününe kavuşuyor. Baharat şirketi McCormick’in 2019’da başlattığı kutlama, özellikle sonbahar ve kış lezzetlerinin tanıdık kokusuna dikkat çekiyor. İlk kutlama için özel tarçınlı kurabiyeler bile hazırlanmıştı. Bizim mutfaklarımızda ise bugüne katılmak için yeni bir tarif aramaya pek gerek yok.
CALZONE GÜNÜ: KAPALI PİZZANIN DA BAYRAMI VAR
Pizzayı ikiye katlayıp içindeki malzemeleri hamurun arasında bıraktığınızda, ortaya calzone adı verilen kapalı pizza çıkıyor. ABD’deki Minsky’s Pizza, kuruluşunun 40. yılı olan 2016’da 1 Kasım’ı bu lezzete ayırdı. Yarım ay biçimindeki görüntüsüyle bizim kapalı pideyi hatırlatan calzone, böylece özel gün takvimlerine girdi. Kutlamanın arkasında yüzyıllık bir gelenek değil, bir restoranın doğum günü fikri bulunuyor.
1 KASIM’DA TARİHTE NELER OLDU?
1512 – MİCHELANGELO’NUN ÜNLÜ TAVAN RESİMLERİYLE SİSTİNE ŞAPELİ YENİDEN AÇILDI
Michelangelo’nun yaklaşık dört yılda tamamladığı tavan resimleriyle yenilenen Sistine Şapeli, Papa II. Julius’un yönettiği törenle açıldı. Vatikan’daki şapelin tavanında, yaratılıştan Nuh Tufanı’na kadar uzanan dinî sahneler resmedilmişti. Rönesans sanatının en önemli eserleri arasında sayılan bu çalışma, insan bedeninin ve hareketin tasvirindeki ustalığıyla sanat tarihinde kalıcı bir yer edindi.
1604 – OTHELLO’NUN KAYITLARA GEÇEN İLK GÖSTERİMİ YAPILDI
William Shakespeare’in kıskançlık, aşk ve aldatma üzerine kurulu tragedyası Othello, Londra’daki Whitehall Sarayı’nda Kral I. James’in huzurunda sahnelendi. Bu tarih, oyunun belgelerle doğrulanabilen en eski gösterimi olarak kabul ediliyor. Daha önce halka açık bir tiyatroda oynanmış olması mümkün. Othello, Desdemona ve entrikalarıyla onları felakete sürükleyen Iago’nun hikâyesi, sonraki yüzyıllarda tiyatrodan operaya ve sinemaya taşındı.
1755 – LİZBON’U DEPREM, TSUNAMİ VE YANGIN VURDU
Portekiz’in başkenti Lizbon, Azizler Günü sabahında meydana gelen büyük depremle sarsıldı. Yıkılan binaların ardından tsunami ve yangınlar geldi; kentte büyük bir felaket yaşandı. On binlerce insanın hayatını kaybettiği afetin etkileri İspanya ve Kuzey Afrika kıyılarına da ulaştı. Lizbon depremi, yalnızca bir şehrin yıkımıyla değil, Avrupa’da doğa olaylarının nedenleri ve kentlerin nasıl yeniden kurulması gerektiği üzerine başlattığı tartışmalarla da tarihe geçti.
1848 – KADINLARA TIP EĞİTİMİNİN KAPISI AÇILDI
ABD’nin Boston kentinde, kadınlara tıp eğitimi vermek amacıyla kurulan Boston Female Medical College derslere başladı. Kadınların hekimlik mesleğine girmesinin önünde büyük engeller bulunduğu dönemde açılan okul, bu alandaki öncü kurumlardan biri oldu. Daha sonra New England Female Medical College adını alan kurum, kadınların yalnızca hasta bakımıyla sınırlandırılmasına karşı tıp eğitimi tarihinde önemli bir adım oluşturdu.
1870 – HAVA DURUMU İÇİN AYNI ANDA ÖLÇÜM YAPILDI
ABD’de 24 istasyondan aynı anda alınan hava gözlemleri, telgrafla Washington’daki merkeze gönderildi. Sabah saat 07.35’te başlayan uygulama, farklı bölgelerdeki hava koşullarını birlikte değerlendirerek yaklaşan fırtınaları haber vermeyi amaçlıyordu. Bugün telefonlarımızdan takip ettiğimiz hava tahminlerinin gelişmesinde, ölçümlerin düzenli biçimde toplanması ve hızla paylaşılması önemli bir dönüm noktasıydı.
1895 – SİNEMANIN İLK GÖSTERİLERİNDEN BİRİNDE BOKS YAPAN KANGURU VARDI
Max ve Emil Skladanowsky kardeşler, Berlin’deki Wintergarten Tiyatrosu’nda geliştirdikleri Bioscop cihazıyla hareketli görüntüler gösterdi. Canlı müzik eşliğindeki programda dansçılar, akrobatlar, güreşçiler ve boks yapan bir kanguru bulunuyordu. Sinemanın başlangıç yıllarındaki bu öncü gösteri, seyircilerin günlük hayatta gördükleri hareketleri ilk kez perde üzerinde izlemeye başladığı dönemin ilginç örneklerinden biri olarak tarihe geçti.
1897 – BİR GRUP ÖĞRENCİ JUVENTUS’U KURDU
İtalya’nın Torino kentinde bir grup lise öğrencisi, zamanla dünya futbolunun en tanınmış kulüplerinden birine dönüşecek Juventus’u kurdu. Kulübün adı, Latincede “gençlik” anlamına geliyordu. Futbol merakıyla bir araya gelen gençlerin girişimi, İtalya’da ve Avrupa’da büyük başarılar kazanacak bir spor kurumunun başlangıcı oldu. Juventus’un kuruluş hikâyesinin merkezinde, büyük yatırımlardan önce öğrencilerin ortak tutkusu bulunuyordu.
1911 – UÇAKTAN İLK BOMBALAR OSMANLI KUVVETLERİNE ATILDI
Trablusgarp Savaşı sırasında İtalyan pilot Giulio Gavotti, uçağından Osmanlı kuvvetlerinin bulunduğu bölgelere elle bombalar bıraktı. Ayn Zara ve Tacura çevresindeki hedeflere yönelik bu saldırı, savaşta uçaktan gerçekleştirilen ilk bombardıman olarak tarihe geçti. Henüz yeni bir buluş olan uçak, böylece keşif yapmanın ötesinde bir saldırı aracına dönüştü. Sonraki savaşlarda şehirleri de hedef alacak hava bombardımanlarının başlangıcı, Osmanlı topraklarında yaşandı.
1912 – KARŞIYAKA’NIN BİR ASRI AŞAN SPOR HİKÂYESİ BAŞLADI
Karşıyaka Spor Kulübü, Karşıyaka Mümarese-i Bedeniye Kulübü adıyla kuruldu. Kurucuları arasında, daha sonra Millî Mücadele’de de görev alacak Zühtü Işıl bulunuyordu. Futbolun yanı sıra farklı spor dallarında yetiştirdiği sporcular ve güçlü taraftar kültürüyle tanınan kulüp, İzmir’in simgelerinden birine dönüştü.
1918 – MUSTAFA KEMAL’İN DE DESTEKLEDİĞİ MİNBER GAZETESİ YAYINA BAŞLADI
Mondros Mütarekesi’nin hemen ardından, Ali Fethi Bey’in öncülüğünde çıkarılan Minber gazetesi İstanbul’da yayın hayatına başladı. Mustafa Kemal Paşa’nın da desteklediği gazete, savaş sonrasında ülkenin geleceğinin tartışıldığı günlerde siyasi görüşlerin kamuoyuna aktarılmasına aracılık etti. Yayın hayatı kısa sürdü; son sayısı 22 Aralık 1918’de çıktı. Buna rağmen Mustafa Kemal’in basınla ilişkileri ve Millî Mücadele öncesindeki düşünceleri açısından önemli bir kaynak olarak kaldı.
1921 – MECLİS’TEN PİERRE LOTİ’YE TEŞEKKÜR ARMAĞANI
TBMM, Türklerin haklı mücadelesini savunan Fransız yazar Pierre Loti’ye Meclis adına armağan gönderilmesini kararlaştırdı. Avrupa’da Türkiye aleyhindeki görüşlerin güçlü olduğu bir dönemde Loti’nin verdiği destek, Ankara’da karşılık bulmuştu. Karar, Millî Mücadele’nin yalnızca cephede yürütülmediğini, dünya kamuoyuna seslenmenin ve uluslararası destek kazanmanın da önemsendiğini gösteren örneklerden biri oldu.
1922 – SALTANAT KALDIRILDI, OSMANLI HANEDANININ YÖNETİMİ SONA ERDİ
Türkiye Büyük Millet Meclisi, saltanat ile halifeliği birbirinden ayırarak saltanatı kaldırdı. Böylece Osmanlı hanedanının yüzyıllardır sürdürdüğü yönetme yetkisine son verildi. Millî egemenliğe dayanan yeni devletin kuruluşunda belirleyici olan karar, Cumhuriyet’in ilanına giden yolu açtı. Halifelik ise bu tarihte kaldırılmadı; ayrı bir makam olarak bir süre daha devam etti ve 3 Mart 1924’te sona erdirildi.
1922 – TUTANKHAMUN’UN MEZARINA ULAŞTIRACAK KAZILAR BAŞLADI
Arkeolog Howard Carter’ın ekibi, Mısır’daki Krallar Vadisi’nde yeni kazı sezonuna başladı. VI. Ramses’in mezarı yakınındaki eski işçi kulübelerinin altında yürütülen çalışma, birkaç gün içinde arkeoloji tarihinin en ünlü keşiflerinden birine ulaşacaktı. Tutankhamun’un mezarına inen merdivenin ilk basamağı 4 Kasım’da bulundu.
1928 – YENİ TÜRK ALFABESİ MECLİS’TE KABUL EDİLDİ
TBMM, 1353 sayılı Türk Harflerinin Kabul ve Tatbiki Hakkında Kanun’u kabul etti. Arap harflerine dayanan Osmanlı yazısının yerine, Latin harfleri temelinde Türkçenin ses özelliklerine göre düzenlenen yeni alfabe getirildi. Harf Devrimi, eğitimden basına ve resmî yazışmalara kadar geniş bir alanda değişim başlattı. Bugün gazetelerde, kitaplarda ve gündelik hayatımızda kullandığımız yazının yasal temeli bu kararla atıldı.
1934 – ATATÜRK, TÜRK MÜZİĞİNİN GELECEĞİNİ MECLİS KÜRSÜSÜNE TAŞIDI
Mustafa Kemal Atatürk, TBMM’nin açılış konuşmasında güzel sanatlara ve özellikle müziğe geniş yer ayırdı. Türk halkının duygu ve düşüncelerini taşıyan ezgilerin derlenmesini, çağdaş müzik kurallarıyla işlenmesini ve dünya müziği içinde yer edinmesini istedi. Konuşma, Cumhuriyet’in müzik politikaları açısından önemli bir dönüm noktası oldu. Sonrasında yürütülen çalışmalar, bestecilikten müzik eğitimine kadar uzanan değişim arayışını hızlandırdı.
1936 – ANKARA DEVLET KONSERVATUVARI’NDA DERSLER BAŞLADI
Cumhuriyet’in sanat eğitimi alanındaki önemli kurumlarından Ankara Devlet Konservatuvarı, eğitim ve öğretime başladı. Müzik alanında Paul Hindemith’in, tiyatro ve opera alanlarında Carl Ebert’in katkılarıyla şekillenen kurum, Türkiye’de profesyonel sanatçı yetiştirilmesinde önemli rol üstlendi. Konservatuvarın kuruluş günü olarak kutlanan 6 Mayıs, ilk öğrenci sınavlarının başladığı tarihti; öğrencilerin derslere başlaması ise 1 Kasım’da gerçekleşti.
1938 – ATATÜRK’ÜN SON MECLİS AÇIŞ KONUŞMASINI CELAL BAYAR OKUDU
Mustafa Kemal Atatürk’ün son Meclis açış konuşması, rahatsızlığı nedeniyle kendisinin katılamadığı TBMM Genel Kurulu’nda Başbakan Celal Bayar tarafından okundu. Bayar, konuşmayı Cumhurbaşkanı’nın verdiği görev üzerine milletvekillerine sundu. Atatürk’ün ölümünden dokuz gün önce Meclise ulaşan bu metin, Cumhuriyet’in kuruluşundan itibaren sürdürdüğü yasama yılı açış konuşmalarının sonuncusu oldu.
1946 – NBA TARİHİNİN İLK MAÇI OYNANDI
Toronto Huskies ile New York Knicks, bugün NBA tarihinin ilk karşılaşması kabul edilen maçta karşı karşıya geldi. Toronto’da oynanan mücadeleyi New York ekibi 68-66 kazandı. Organizasyonun adı o sırada BAA idi; NBA adı 1949’da benimsenecekti. Bugün dünyanın en çok izlenen spor liglerinden biri olan organizasyonun başlangıcı, henüz üç sayılık atışın ve 24 saniyelik hücum süresinin bulunmadığı bir basketbol dönemine uzanıyor.
1950 – ABD BAŞKANINA KALDIĞI EVİN ÖNÜNDE SUİKAST GİRİŞİMİ
Porto Riko’nun bağımsızlığını savunan iki silahlı saldırgan, ABD Başkanı Harry Truman’ın kaldığı Blair House’a girmeye çalıştı. Beyaz Saray’daki onarım nedeniyle burada yaşayan Truman, üst katta dinleniyordu. Silah seslerini duyunca pencereye yönelen başkan, korumalar tarafından uzaklaştırıldı. Çatışmada bir polis ile saldırganlardan biri hayatını kaybetti. Truman saldırıdan yara almadan kurtuldu.
1952 – İLK TAM ÖLÇEKLİ HİDROJEN BOMBASI DENEMESİ BİR ADACIĞI YOK ETTİ
ABD, Büyük Okyanus’taki Marshall Adaları’nda “Ivy Mike” adı verilen ilk tam ölçekli hidrojen bombası denemesini gerçekleştirdi. Patlama, deneme düzeneğinin bulunduğu adacığı ortadan kaldıracak kadar güçlüydü. Nükleer silahların yıkıcılığında yeni bir aşamaya geçildiğini gösteren deney, Soğuk Savaş’ın silahlanma yarışını daha tehlikeli bir boyuta taşıdı. Bazı takvimlerde 31 Ekim olarak verilen olayın gerçekleştiği yerdeki tarih 1 Kasım’dı.
1954 – CEZAYİR’İN FRANSIZ SÖMÜRGECİLİĞİNE KARŞI BAĞIMSIZLIK SAVAŞI BAŞLADI
Ulusal Kurtuluş Cephesi’nin başlattığı saldırılarla Cezayir’in bağımsızlık savaşı başladı. Fransa’nın 1830’dan beri egemenliği altında bulunan ülkede mücadele, yaklaşık sekiz yıl sürdü ve 1962’de bağımsızlıkla sonuçlandı. Savaş, Cezayir’de büyük acılara yol açarken Fransa’nın siyasetini de sarstı. 1 Kasım, bu nedenle Cezayir tarihinde sömürge yönetimine karşı mücadelenin başlangıcı olarak anılıyor.
1955 – ANNESİNİN BAVULUNA KOYDUĞU BOMBA UÇAĞI DÜŞÜRDÜ
United Airlines’ın 629 sefer sayılı yolcu uçağı, Denver’dan kalkışından kısa süre sonra havada parçalandı. Soruşturma, olayın kaza olmadığını ortaya çıkardı. Jack Gilbert Graham, annesi Daisie King’in bagajına bomba yerleştirmişti. Annesinin ölümü üzerinden sigorta parası elde etmeyi amaçlayan Graham’ın saldırısı, Amerikan suç tarihinin en sarsıcı uçak sabotajlarından biri oldu.
1962 – MARS 1, KIZIL GEZEGEN’E DOĞRU YOLA ÇIKTI
Sovyetler Birliği, Mars’ı araştırmak üzere Mars 1 uzay aracını fırlattı. Amaç, gezegenin yakınından geçerek görüntüler ve bilimsel veriler toplamaktı. Ancak yolculuk sırasında araçla iletişim kesildi ve planlanan Mars gözlemleri gerçekleştirilemedi. Görev, gezegenler arası yolculuğun ilk ve zorlu denemelerinden biri olarak tarihe geçti. Daha önce başarısız Mars fırlatmaları yapıldığı için bu olayı “Mars’a gönderilen ilk roket” diye tanımlamak doğru değil.
1977 – ASTEROİT SANILAN GÖKCİSMİ KUYRUKLU YILDIZ GİBİ DAVRANDI
Amerikalı gökbilimci Charles Kowal, Chiron adlı gökcismini keşfetti. Başlangıçta asteroit olarak değerlendirilen Chiron’un daha sonraki gözlemlerde kuyruklu yıldızlara özgü etkinlik gösterdiği anlaşıldı. Dev gezegenlerin bulunduğu bölgede dolanan ve “Sentorlar” adı verilen gökcisimleri grubunun tanınmasını sağlayan keşif, Güneş Sistemi’ndeki küçük cisimlerin her zaman kolayca sınıflandırılamadığını gösterdi.
1986 – KİMYASAL DEPO YANGINI REN NEHRİ’Nİ ZEHİRLEDİ
İsviçre’nin Basel kenti yakınlarındaki Sandoz kimyasal deposunda çıkan yangın, büyük bir çevre felaketine dönüştü. Söndürme sularına karışan zehirli tarım ilaçları Ren Nehri’ne ulaştı; yüzlerce kilometrelik kesimde balık ölümleri yaşandı. Felaket, nehri paylaşan ülkelerin birlikte hareket etmesini ve su koruma çalışmalarını güçlendirmesini sağladı. Sanayi tesisleriyle su kaynaklarının yan yana bulunduğu Kocaeli açısından da olay, bir fabrika yangınının etkilerinin tesis sınırlarında kalmayacağını hatırlatan önemli bir örnek.
1993 – AVRUPA BİRLİĞİ RESMEN DOĞDU
Maastricht Antlaşması yürürlüğe girdi ve Avrupa Birliği resmen kuruldu. Avrupa ülkeleri arasındaki ekonomik iş birliği, vatandaşlık ve ortak politikalar gibi yeni alanlarla genişletildi. Antlaşma, ortak para birimine uzanan sürecin de temelini oluşturdu. Türkiye’nin dış ticareti, diplomatik ilişkileri ve üyelik hedefi açısından önemli bir yere sahip olacak Avrupa Birliği, böylece bugünkü adıyla uluslararası sahnede yerini aldı.
1994 – HER YIL YENİDEN DUYULAN NOEL ŞARKISININ ALBÜMÜ ÇIKTI
Mariah Carey’nin “Merry Christmas” albümü ABD’de satışa sunuldu. Albümdeki “All I Want for Christmas Is You”, zamanla Noel döneminin en tanınan pop şarkılarından birine dönüştü. Yıllar sonra da dinlenmeye devam eden parça, çocuk kitabına ve animasyon filmine uzanan bir popüler kültür hikâyesinin başlangıcı oldu. Albümün 25. yıl özel baskısı da 1 Kasım 2019’da yayımlandı.
1995 – BOSNA SAVAŞINI BİTİRECEK DAYTON GÖRÜŞMELERİ BAŞLADI
Bosna Savaşı’nı sona erdirmek amacıyla ABD’nin Ohio eyaletindeki Dayton yakınlarında barış görüşmeleri başladı. Wright-Patterson Hava Üssü’nde bir araya getirilen taraflar, basından ve dış baskılardan uzak bir ortamda müzakere yürüttü. Üç hafta süren görüşmeler, Bosna Hersek’te savaşı bitiren Dayton düzenlemesinin temelini oluşturdu. Böylece Balkanlar’da yıllardır devam eden yıkımın ardından barışa giden yol açıldı.
1996 – TÜRKİYE’NİN İLK HABER KANALI NTV KURULDU
Türkiye’nin ilk haber kanalı NTV’nin kuruluşuyla televizyon yayıncılığında yeni bir dönem başladı. Haberlerin belirli saatlerdeki bültenlerle sınırlı kalmadığı, gün boyunca gelişmelerin takip edildiği yayın anlayışı yaygınlaştı. NTV, haberin yanında ekonomi, spor, kültür ve tartışma programlarına da yer verdi. Kanal, Ocak 1999’da Doğuş Yayın Grubu bünyesine katıldı.
1997 – TİTANİK’İN DÜNYA PRÖMİYERİ TOKYO’DA YAPILDI
James Cameron’ın yönettiği, Leonardo DiCaprio ile Kate Winslet’ın başrollerini paylaştığı “Titanik”, dünya prömiyerini Tokyo Uluslararası Film Festivali’nde yaptı. DiCaprio’yu görmek isteyen hayranların yoğun ilgi gösterdiği gösterim, filmin dünya çapındaki yolculuğunun başlangıcı oldu. Buradaki tarih, filmin genel gösterime girişini değil, festivaldeki dünya prömiyerini ifade ediyor; ABD’deki sinema gösterimleri 19 Aralık’ta başlayacaktı.
1998 – AVRUPA İNSAN HAKLARI MAHKEMESİ SÜREKLİ ÇALIŞAN YAPISINA GEÇTİ
Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’nin 11. Protokolü yürürlüğe girdi. Böylece Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi, sürekli çalışan yeni yapısına kavuştu ve bireylerin doğrudan mahkemeye başvurabildiği sistem kuruldu. Türkiye’den yapılan başvurular açısından da önem taşıyan bu değişiklik, Avrupa’daki insan hakları denetimini yeniden düzenledi. Tarih listelerinde sıkça yazıldığının aksine, 1 Kasım 1998 mahkemenin ilk kuruluş tarihi değil, yapısının değiştiği tarihti.
2001 – DEV GEMİ VARYAG İSTANBUL BOĞAZI’NDAN GEÇTİ
Çin’in Ukrayna’dan satın aldığı, motoru ve dümeni bulunmayan Varyag uçak gemisi gövdesi, römorkörler eşliğinde İstanbul Boğazı’ndan geçirildi. Güvenlik tartışmaları ve uzun hazırlıkların ardından yapılan geçiş sırasında Boğaz transit gemi trafiğine kapatıldı. Sabah Karadeniz girişinden başlayan yolculuk, öğleden sonra tamamlandı. Dev yapının dar ve akıntılı Boğaz’dan geçirilmesi, Türkiye’nin yakından izlediği sıra dışı denizcilik olaylarından biri oldu.
2008 – TRT ÇOCUK YAYIN HAYATINA BAŞLADI
TRT Çocuk, çocuklara yönelik programları ve çizgi filmleriyle yayın hayatına başladı. Eğitim, bilim, sanat, oyun ve macerayı bir araya getiren kanal, zamanla Türkiye’de çocukların televizyon alışkanlıklarında önemli bir yer edindi. Yerli animasyonların geniş izleyici kitlelerine ulaşmasına da katkı sağladı. Yeni kuşakların çocukluk hatıralarında yer edecek pek çok karakterin ekran yolculuğu bu kanalda sürdü.
2015 – TÜRKİYE BEŞ AY SONRA YENİDEN SANDIĞA GİTTİ
Türkiye’de 26. Dönem Milletvekili Genel Seçimi yapıldı. AK Parti 317, CHP 134, HDP 59 ve MHP 40 milletvekili çıkardı. Böylece AK Parti, Meclis’te tek başına hükümet kurabilecek çoğunluğa ulaştı. Haziran ayındaki seçimin ardından yeniden yapılan oylama, Türkiye’nin siyasi gündemini belirleyen gelişmelerden biri oldu.
2023 – BİR ASTEROİDE BAKARKEN BİRBİRİNE BİTİŞİK İKİ UYDU PARÇASI BULUNDU
NASA’nın Lucy uzay aracı, Dinkinesh asteroidinin yakınından geçti. Gönderdiği görüntüler, küçük asteroidin bir uydusu bulunduğunu ortaya çıkardı. Sonraki görüntüler incelendiğinde, Selam adı verilen bu uydunun birbirine temas eden iki parçadan oluştuğu anlaşıldı. Böylece bir asteroidin çevresinde dolanan, birbirine bitişik iki gökcisminden oluşan uydu ilk kez keşfedilmiş oldu.
KOCAELİ TARİHİNDE 1 KASIM
1894 – İZMİT’TE KOLERA SALGINI BAŞLADI
İzmit’te, özellikle İstanbul’a gönderilmek üzere kentte bekletilen askerleri etkileyen kolera vakaları görülmeye başladı. Tarihçi Mesut Ayar’ın arşiv belgeleri ve dönemin gazetelerine dayanan araştırmasına göre salgın yaklaşık üç hafta sürdü. Bu süreçte yaklaşık 30 vaka ve 20 ölüm kaydedildi. İstanbul’a geçiş güzergâhında bulunan İzmit’te hastalığın ortaya çıkması, başkentin korunması açısından da ciddi kaygı yarattı.
1920 – İZMİT’İN KISA SÜREN VİLAYET STATÜSÜ KALDIRILDI
İstanbul’daki Tevfik Paşa Hükümeti, İzmit’i vilayet durumuna getiren kararı yürürlükten kaldırdı. Önceki Damat Ferit Paşa Hükümeti, 16 Ekim’de İzmit ve Adapazarı olmak üzere iki sancaktan oluşan bir vilayet kurmuştu. Yeni kararla İzmit yeniden bağımsız sancak statüsüne döndürüldü. Buradaki “bağımsız” ifadesi, başka bir vilayete bağlı olmadan doğrudan merkezî hükümet tarafından yönetilmesini anlatıyordu.
1922 – İZMİT’E 6 BİN KİŞİLİK ÇİÇEK AŞISI GÖNDERİLDİ
Millî Mücadele’nin ardından İzmit’te halk sağlığını korumak için yürütülen çalışmaların önemli kayıtlarından biri bu tarihe ait. Kızılay arşivlerinden yararlanan ve Kocaeli tarihi araştırmaları arasında yayımlanan çalışmaya göre, 1 Kasım 1922’de İzmit Sıhhiye Müdürlüğü’ne 6 bin kişiye yetecek miktarda çiçek aşısı gönderildi. Eylül ve kasım ayları boyunca devam eden sevkiyatın bir parçası olan bu yardım, savaşın yıprattığı kentte salgın hastalıklarla mücadelenin de sürdüğünü gösteriyor. Kayıt, aşının gönderildiğini belgeliyor; aynı gün 6 bin kişinin aşılandığını değil.
1935 – GÖLCÜK TANKERİ DENİZLE BULUŞTU
Türk mühendis ve işçilerinin Gölcük Tersanesi’nde inşa ettiği Gölcük tankeri denize indirildi. Yapımına 1934’te başlanan tanker, Cumhuriyet döneminde yerli gemi inşasının öncü çalışmalarından biri oldu. Donanmanın ihtiyaçları için hazırlanan gemi, Gölcük’te yalnızca bakım ve onarım yapılmadığını, yeni gemilerin de üretilebildiğini gösteriyordu. Gölcük’ün Türkiye’nin askerî gemi yapım merkezlerinden birine dönüşmesinde bu küçük tanker önemli bir başlangıçtı.
1981 – TRABZONSPOR’UN 90 MAÇLIK SERİSİNİ KOCAELİSPOR BİTİRDİ
Kocaelispor, Trabzonspor’u deplasmanda 1-0 yenerek Türk futbol tarihine geçen bir galibiyet aldı. Hüseyin Avni Aker Stadı’ndaki karşılaşma, bordo mavili takımın kendi sahasında sürdürdüğü 90 maçlık lig yenilmezliğini sona erdirdi. Trabzonspor, yaklaşık altı yıla yayılan bu seride 70 galibiyet ve 20 beraberlik elde etmişti. Dönemin en güçlü takımlarından birini evinde mağlup eden yeşil siyahlılar, yalnızca iki puan kazanmadı; uzun yıllar hatırlanacak bir başarıya imza attı.
2024 – KURUÇEŞME’DEN ŞEHİR HASTANESİNE AKTARMASIZ TRAMVAY BAŞLADI
Akçaray’da Kuruçeşme ile Kocaeli Şehir Hastanesi arasında aktarmasız seferler başladı. Daha önce hastaneye gitmek için Mehmet Ali Paşa durağında tramvay değiştiren yolcular, yeni düzenlemeyle aynı araçla yolculuklarını tamamlayabildi. Tramvaylar, Mehmet Ali Paşa’dan sonra hastaneye uzanan 3,1 kilometrelik hatta yönlendirildi. Böylece özellikle hastalar, yakınları ve hastane çalışanlarının günlük ulaşımını etkileyen bir değişiklik hayata geçirildi.
1 KASIM’DA GAZETELERDE KOCAELİ
Bu bölümdeki tarihler, haberlerin ve ilanların yayımlandığı günü gösteriyor.
1930 – İZMİT YOLCUSUNA GAZETEDEN VAPUR UYARISI
Cumhuriyet gazetesinin 1 Kasım 1930 tarihli sayısında, İzmit’e deniz yoluyla gidecekleri ilgilendiren kısa bir duyuru vardı. Seyrisefain ilanında, ertesi gün yapılması beklenen İzmit vapur seferinin gerçekleştirilmeyeceği bildiriliyordu. Dönemin diliyle “2 teşrinisani pazar İzmit postası yapılmıyacaktır” denilen ilanda iptalin gerekçesi açıklanmıyordu. Gazetenin dördüncü sayfasındaki bu küçük duyuru, İzmit’in deniz ulaşımından ve yolcuların sefer değişikliklerini gazetelerden takip ettiği yıllardan bir iz taşıyor.
1933 – İZMİTLİLERE ÇİFT KİLİT TAKTIRAN HIRSIZLIKLAR
Milliyet’in 1 Kasım 1933 tarihli sayısı, İzmit’te yaklaşık altı aydır devam eden dükkân ve mağaza hırsızlıklarını haberleştirdi. Habere göre bazı iş yerlerinin duvarları delinmiş, değerli eşyaları çalınmıştı. Olaylar yüzünden evlerini gündüz bile sıkıca kapatanlar, dükkânlarına çift kilit takanlar olmuştu. Gazete, soruşturma sonunda dört kişilik grubun yakalandığını; şüphelilerden üçünün İzmit’te, diğerinin ise Gerede’de ele geçirildiğini yazıyordu.
2024 – DİLOVASI’NDA BİR ARAÇTAN KILIÇLAR, KAFTAN VE EROS BAŞI ÇIKTI
Bizim Sakarya gazetesinin 1 Kasım 2024’te yayımladığı İHA haberinde, Dilovası’ndaki bir araç aramasından çıkan sıra dışı eşyalara yer verildi. Jandarmanın durdurduğu araçta kılıçlar, kamalar, eski tabancalar, bir kaftan, mezar taşı ve Eros heykeline ait olduğu belirtilen bir baş bulundu. Osmanlı ve Roma dönemlerine ait olabileceği değerlendirilen eşyalarla ilgili iki şüpheli hakkında soruşturma başlatıldı. Haber, eserlerin dönemleri ve özgünlükleri konusunda kesinleşmiş bir uzman incelemesi sonucu vermiyordu.
1 KASIM’DA DOĞANLAR
1871 – SAVAŞIN İNSAN RUHUNDAKİ İZLERİNİ ANLATAN STEPHEN CRANE DOĞDU
Amerikalı yazar ve gazeteci Stephen Crane, New Jersey’de doğdu. Türkçeye Kızıl Cesaret Nişanı adıyla da çevrilen romanında, Amerikan İç Savaşı’na katılan genç bir askerin korkularını, kaçışını ve cesaret arayışını anlattı. Romanı yazdığında henüz savaş deneyimi bulunmamasına rağmen, çatışmanın insan üzerindeki etkilerini anlatmadaki başarısıyla dikkat çekti. Kısa yaşamında yazdığı roman ve öykülerle Amerikan edebiyatının önemli isimleri arasına girdi.
1880 – KITALARIN HAREKET ETTİĞİNİ SAVUNAN ALFRED WEGENER DOĞDU
Alman bilim insanı Alfred Wegener, Berlin’de doğdu. Kıtaların geçmişte birbirine bağlı olduğunu ve zaman içinde ayrılarak bugünkü konumlarına geldiğini savundu. Afrika ile Güney Amerika kıyılarının birbirini tamamlayan şekilleri, benzer kayaçlar ve fosiller, düşüncesini desteklemek için kullandığı kanıtlardandı. Yaşarken büyük itirazlarla karşılaşan çalışmaları, daha sonra depremleri, dağların oluşumunu ve yerkabuğunun hareketlerini açıklayan levha tektoniği kuramının gelişmesine katkı sağladı.
1918 – “ASFALTIN KRALLARI”NIN GERÇEK KAHRAMANI KEN MILES DOĞDU
İngiliz yarış pilotu ve otomobil geliştirme uzmanı Ken Miles doğdu. Ford GT40’ın geliştirilmesinde önemli rol oynayan Miles, dayanıklılık yarışlarındaki başarılarıyla motor sporları tarihine geçti. Ford ile Ferrari arasındaki rekabeti anlatan Asfaltın Kralları filmi, onun hikâyesini yıllar sonra geniş kitlelerle buluşturdu. Miles, 1966’da Kaliforniya’da bir yarış otomobilini test ederken geçirdiği kazada, henüz 47 yaşındayken hayatını kaybetti.
1924 – TÜRKİYE’NİN DOKUZUNCU CUMHURBAŞKANI SÜLEYMAN DEMİREL DOĞDU
Süleyman Demirel, Isparta’nın İslamköy köyünde doğdu. İnşaat mühendisliği eğitiminin ardından Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü yaptı; daha sonra siyasete girerek Adalet Partisi ve Doğru Yol Partisi’nin genel başkanlıklarını üstlendi. Yedi hükümette başbakanlık yapan Demirel, 1993’te Türkiye’nin dokuzuncu cumhurbaşkanı seçildi ve 2000’e kadar bu görevde kaldı. Köyden mühendisliğe, başbakanlıktan Çankaya’ya uzanan yaşamıyla yakın Türkiye tarihinin en tanınan siyasetçilerinden biri oldu.
1935 – “ORYANTALİZM”İN YAZARI EDWARD SAİD DOĞDU
Filistin kökenli edebiyat eleştirmeni ve düşünür Edward Said, Kudüs’te doğdu. Columbia Üniversitesi’nde ders veren Said, Oryantalizm adlı kitabıyla Batı’nın Doğu toplumlarını nasıl anlattığını ve bu anlatıların sömürgecilikle ilişkisini tartışmaya açtı. Edebiyatı siyaset ve tarihle birlikte ele alan çalışmaları birçok dile çevrildi. Filistinlilerin haklarını savunan yazıları ve konuşmalarıyla akademi dışındaki geniş bir okur kitlesine de ulaştı.
1939 – GAZETECİ VE SPOR YORUMCUSU HINCAL ULUÇ DOĞDU
Gazeteci ve yazar Hıncal Uluç, Kilis’te doğdu. Gazete yazıları ve televizyon yorumlarıyla uzun yıllar Türkiye’nin gündeminde yer aldı. Futbolun yanı sıra müzik, sinema, televizyon ve günlük yaşam üzerine de yazdı. Özellikle spor tartışmalarındaki açık sözlü ve sert üslubuyla tanındı. Türkiye Gazeteciler Cemiyeti’nin Burhan Felek Basın Hizmet Ödülü’nü de alan Uluç, meslek yaşamını 2022’deki ölümüne kadar sürdürdü.
1943 – “HER YERDE KAR VAR”IN ŞARKICISI ADAMO DOĞDU
Salvatore Adamo, İtalya’nın Sicilya adasında doğdu. Çocukluğunu geçirdiği Belçika’dan dünyaya açılan sanatçı, Fransızca şarkılarıyla uluslararası üne kavuştu. Türkiye’de ise özellikle “Tombe la neige” adlı şarkısının Fecri Ebcioğlu’nun sözleriyle Türkçeleştirilen “Her Yerde Kar Var” uyarlamasıyla tanındı. Adamo’nun Türkçe de seslendirdiği şarkı, yabancı bestelere Türkçe söz yazılan aranjman döneminin unutulmayan eserlerinden biri oldu.
1949 – YEŞİLÇAM’IN ÖDÜLLÜ OYUNCUSU ZEYNEP AKSU DOĞDU
Gerçek adı Füsun Demiroğlu olan Zeynep Aksu, İstanbul’da doğdu. Bir sinema güzellik yarışmasının ardından oyunculuğa başladı ve 1960’ların sonlarıyla 1970’lerin başlarında Yeşilçam’ın başrol oyuncuları arasında yer aldı. Üvey Ana filmindeki performansıyla 1972 Antalya Altın Portakal Film Festivali’nde en iyi kadın oyuncu ödülünü kazandı. Genç yaşta sinemadan uzaklaşmasına rağmen kısa süren kariyerine önemli roller ve bir Altın Portakal sığdırdı.
1958 – “MAHALLENİN MUHTARLARI”NDAN “TAKVA”YA ERKAN CAN DOĞDU
Tiyatro, sinema ve televizyon oyuncusu Erkan Can, Bursa’da doğdu. Geniş kitleler onu Mahallenin Muhtarları dizisindeki Temel karakteriyle tanıdı. Sinemada ise Gemide ve Takva filmlerindeki başrolleriyle öne çıktı; iki filmle de Antalya’da en iyi erkek oyuncu ödülünü kazandı. Dar Alanda Kısa Paslaşmalar ve Vizontele gibi yapımlarda da rol alan Can, komedi ve dramdaki farklı karakterleriyle seyircinin hafızasında yer edindi.
1960 – STEVE JOBS’TAN SONRA APPLE’IN BAŞINA GEÇEN TİM COOK
Amerikalı mühendis ve yönetici Tim Cook doğdu. Apple’da üretim ve tedarik faaliyetlerinin yönetiminde görev aldıktan sonra 2011’de Steve Jobs’ın yerine şirketin genel müdürlüğüne getirildi. iPhone ve diğer Apple ürünlerinin dünya çapında yaygınlaşmasında etkili olan Cook, teknoloji dünyasının en tanınan yöneticilerinden biri oldu.
1961 – “ÇALIKUŞU”NUN KAMRAN’I KENAN KALAV DOĞDU
Sinema ve televizyon oyuncusu Kenan Kalav doğdu. Fotoromanlarla başladığı oyunculuk yolculuğunu Yeşilçam filmleriyle sürdürdü. En çok, Reşat Nuri Güntekin’in romanından uyarlanan 1986 yapımı Çalıkuşu dizisindeki Kamran rolüyle tanındı. Aydan Şener’in Feride’yi canlandırdığı dizideki performansı, onu dönemin geniş izleyici kitlesine ulaşan oyuncularından biri yaptı.
1963 – KOLUNU KAYBETTİKTEN SONRA DAVULA DÖNEN RICK ALLEN DOĞDU
Def Leppard grubunun davulcusu Rick Allen, İngiltere’de doğdu. Gruba henüz 15 yaşındayken katılan Allen, 1984’te geçirdiği trafik kazasında sol kolunu kaybetti. Müzik kariyerini bitirmek yerine, elektronik donanımla desteklenen özel bir davul düzeni kullanarak yeniden çalmaya başladı. Tek kolu ve ayaklarıyla geliştirdiği çalma yöntemi sayesinde grubuyla çalışmayı sürdürdü ve rock müziğin en dikkat çekici geri dönüş hikâyelerinden birine imza attı.
1971 – “ALIŞAMADIM” ŞARKISIYLA TANINAN SİBEL BİLGİÇ
Şarkıcı Sibel Bilgiç, Ankara’da doğdu. Müzik yaşamında Zerrin Özer’e vokalistlik de yapan Bilgiç, 1996’da yayımladığı “Alışamadım” albümüyle geniş bir dinleyici kitlesine ulaştı. Albüme adını veren şarkı, 1990’lı yılların hatırlanan Türkçe pop parçaları arasına girdi. Bilgiç, televizyon dizisi ve müzikal çalışmalarında da yer aldı.
1973 – DÜNYA GÜZELLİĞİNDEN SİNEMA YILDIZLIĞINA AİSHWARYA RAİ
Hint oyuncu Aishwarya Rai doğdu. 1994’te Dünya Güzeli seçilmesinin ardından sinema kariyerinde de uluslararası ün kazandı. Bollywood’un dünyada en çok tanınan yüzlerinden biri olan Rai, Cannes Film Festivali jürisinde yer alan ilk Hint kadın oyuncu oldu. Sinema ve moda dünyasındaki çalışmalarıyla ülkesinin sınırlarını aşan bir şöhrete ulaştı.
1980 – ALMANYA’DA GOL KRALİÇESİ OLAN BİLGİN DEFTERLİ DOĞDU
Millî futbolcu Bilgin Defterli, İstanbul’da doğdu. Mahallede erkek çocuklarla oynayarak başladığı futbolu kulüp ve millî takım düzeyine taşıdı. Türkiye Kadın A Millî Takımı’nın kaptanlığını yaptı, kariyerini Almanya’da sürdürdü. Köln formasıyla 2009-2010 sezonunda Almanya İkinci Ligi’nde çıktığı 20 maçta 22 gol atarak gol kraliçesi oldu. Başarılarıyla Türk kadın futbolunun yurt dışında tanınmasına katkıda bulundu.
1 KASIM’DA HAYATINI KAYBEDENLER
1936 – GÖZ HEKİMLİĞİNİN ÖNCÜLERİNDEN MEHMET ESAT IŞIK ÖLDÜ
Türkiye’de modern göz hekimliğinin gelişmesine önemli katkılar sağlayan Mehmet Esat Işık hayatını kaybetti. Askerî Tıbbiye’deki eğitiminin ardından Paris’te uzmanlaşan Işık, gözün içini incelemekte kullanılan oftalmoskop cihazını geliştirerek kendi adıyla tanınan bir model oluşturdu. Modern göz kliniğinin ve uzmanlık eğitiminin yerleşmesi için çalıştı. Hekimliğinin yanında Millî Mücadele’ye destek veren faaliyetleriyle de tanındı.
1955 – “DOST KAZANMA VE İNSANLARI ETKİLEME SANATI”NIN YAZARI ÖLDÜ
Amerikalı yazar ve eğitimci Dale Carnegie, New York’ta hayatını kaybetti. Türkiye’de de kuşaklar boyunca okunan Dost Kazanma ve İnsanları Etkileme Sanatı kitabıyla tanındı. Topluluk karşısında konuşma derslerinden yola çıkarak insan ilişkileri, dinleme ve iletişim üzerine kitaplar yazdı. Gündelik örneklerle anlattığı önerileri, kişisel gelişim yayıncılığının dünyada yaygınlaşmasında etkili oldu.
1958 – “SESSİZ GEMİ”NİN ŞAİRİ YAHYA KEMAL BEYATLI ÖLDÜ
Türk şiirinin büyük isimlerinden Yahya Kemal Beyatlı, İstanbul’da hayatını kaybetti. Sessiz Gemi, Akıncılar ve Süleymaniye’de Bayram Sabahı gibi şiirleriyle hafızalara yerleşti. İstanbul’u, tarih duygusunu, aşkı ve ölümü güçlü bir ahenkle anlatan Beyatlı, şiirin yanında öğretmenlik, milletvekilliği ve büyükelçilik de yaptı. Şiirleri bestelenerek müzik yoluyla da geniş kitlelere ulaştı.
1959 – SAHNELERİN VE RADYONUN “PİŞKİN TEYZE”Sİ ÖLDÜ
Tiyatro, sinema ve radyo sanatçısı Halide Pişkin, İstanbul’da hayatını kaybetti. Şehir Tiyatroları’ndaki rolleri ve radyoda “Pişkin Teyze” adıyla tanındığı programları sayesinde geniş bir dinleyici ve seyirci kitlesine ulaştı. Ölümü, dönemin gazetelerinde büyük üzüntüyle karşılandı. Sanatçının anısına cenazesinin kaldırıldığı gün Şehir Tiyatroları perdelerini açmadı.
1993 – GENETİK ARAŞTIRMALARIN ÖNCÜ İSİMLERİNDEN SEVERO OCHOA ÖLDÜ
İspanyol kökenli biyokimyacı Severo Ochoa, Madrid’de hayatını kaybetti. Canlıların kalıtsal bilgisini taşıyan ve kullanan DNA ile RNA’nın nasıl üretildiğini anlamaya yönelik çalışmalarıyla tanındı. Bu alandaki keşifleri nedeniyle 1959 Nobel Tıp Ödülü’nü Arthur Kornberg ile paylaştı. Araştırmaları, yaşamın hücre içindeki işleyişini açıklamaya çalışan moleküler biyolojinin gelişmesine katkı sağladı.
2002 – ANADOLU UYGARLIKLARINI DÜNYAYA TANITAN EKREM AKURGAL ÖLDÜ
Türk arkeolojisinin öncü bilim insanlarından Ekrem Akurgal, İzmir’de hayatını kaybetti. Bayraklı’daki Eski İzmir, Foça, Çandarlı ve Erythrai gibi antik yerleşimlerde yürüttüğü çalışmalarla Anadolu’nun geçmişinin aydınlatılmasına katkıda bulundu. Kazılarının yanı sıra farklı dillerde yayımlanan kitaplarıyla Hitit, Frig ve diğer Anadolu uygarlıklarını dünyaya anlattı. Akademisyen olarak yetiştirdiği arkeologlarla da Türkiye’de bu bilim dalının gelişmesinde etkili oldu.
2006 – “SOPHIE’NİN SEÇİMİ”NİN YAZARI WILLIAM STYRON ÖLDÜ
Amerikalı romancı William Styron, 81 yaşında hayatını kaybetti. En çok, Nazi toplama kampından sağ kurtulan bir kadının geçmişiyle hesaplaşmasını anlattığı Sophie’nin Seçimi romanıyla tanındı. Sinemaya da uyarlanan eser, savaşın insan hayatında bıraktığı ağır izleri geniş kitlelere taşıdı. Nat Turner’ın İtirafları ile Pulitzer Ödülü kazanan Styron, kendi depresyon deneyimini anlattığı kitabıyla da dikkat çekti.
2007 – HİROŞİMA’YA ATOM BOMBASI ATAN UÇAĞIN PİLOTU ÖLDÜ
Amerikalı pilot Paul Tibbets, 92 yaşında hayatını kaybetti. Tibbets, 6 Ağustos 1945’te Hiroşima’ya atom bombası atan B-29 tipi Enola Gay uçağının pilotu ve komutanıydı. Nükleer silahın savaşta ilk kez kullanıldığı bu saldırı, onu dünya tarihinin en yıkıcı askerî operasyonlarından biriyle özdeşleştirdi.
2008 – OKYANUSUN EN DERİN NOKTASINA İNEN JACQUES PICCARD ÖLDÜ
İsviçreli derin deniz araştırmacısı Jacques Piccard, 86 yaşında hayatını kaybetti. Piccard, 1960’ta Amerikalı Don Walsh ile birlikte Trieste adlı özel dalış aracıyla Mariana Çukuru’nun yaklaşık 11 kilometre derinliğindeki tabanına ulaştı. İkili, okyanusların bilinen en derin noktasına inen ilk insanlar oldu. Bu yolculuk, derin deniz araştırmaları ve insanlı dalış teknolojisi açısından önemli bir dönüm noktasıydı.
2011 – ÇERNOBİL SONRASI ÇAY İÇERKEN HATIRLANAN CAHİT ARAL ÖLDÜ
Eski Sanayi ve Ticaret Bakanı Cahit Aral, İstanbul’da 84 yaşında hayatını kaybetti. Anavatan Partisi’nin kurucularından olan Aral, özellikle 1986’daki Çernobil felaketinin ardından gazetecilerin karşısında çay içmesiyle hafızalara yerleşti. Radyasyon endişesi yaşayan halka güven vermek amacıyla yaptığı bu hareket, Türkiye’nin Çernobil’i hatırladığı en bilinen görüntülerden biri oldu.
2015 – AÇIKLAMASI BERLİN DUVARI’NIN YIKILMASINI HIZLANDIRAN GÜNTER ŞABOVSKİ ÖLDÜ
Eski Doğu Alman yöneticisi Günter Şabovski, Berlin’de hayatını kaybetti. Şabovski, 9 Kasım 1989’daki basın toplantısında yeni seyahat düzenlemesinin hemen yürürlüğe girdiğini söylemişti. Oysa uygulamanın ertesi gün ve belirli koşullarla başlaması planlanıyordu. Televizyondan yayılan açıklamanın ardından binlerce kişi sınır kapılarına yöneldi. Geçişlerin o gece açılması, Berlin Duvarı’nın yıkılış sürecinin simgesi oldu.
2020 – AVRUPA’DA OYNAYAN İLK TÜRK BASKETBOLCU YALÇIN GRANİT ÖLDÜ
Türk basketbolunun öncü isimlerinden Yalçın Granit hayatını kaybetti. Galatasaray’ın “Yenilmez Armada” olarak anılan takımında oynayan Granit, 1955’te Fransa’nın Racing Club de Paris takımına transfer olarak Avrupa’da forma giyen ilk Türk basketbolcu oldu. Oyunculuğu bıraktıktan sonra antrenörlük, yöneticilik ve spor yazarlığı yaptı. Darüşşafaka’ya tarihinin ilk Türkiye şampiyonluğunu kazandıran antrenör olarak da basketbol tarihine geçti.
2021 – “KUZEY GÜNEY”İN HANDAN’I SEMRA DİNÇER ÖLDÜ
Oyuncu ve senarist Semra Dinçer, 56 yaşında hayatını kaybetti. Televizyon izleyicisinin özellikle Kuzey Güney dizisindeki Handan Tekinoğlu karakteriyle tanıdığı Dinçer, Kavak Yelleri, İstanbullu Gelin ve Kaybolan Yıllar gibi yapımlarda da rol aldı. Oyuncular Sendikası’nın kurucu üyeleri arasında bulunan sanatçı, sinema ve televizyonda uzun yıllar çalıştı.
Bu haber Haber Kocaeli özel içeriğidir. 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu kapsamında korunmaktadır. Kaynak gösterilerek dahi olsa haberin tamamı veya bir kısmı, yazılı izin alınmaksızın kullanılamaz, başka mecralarda yayınlanamaz.
