Günün Tarihi / 21 Ağustos
21 AĞUSTOS’TA NELER KUTLANIYOR?
Terör Kurbanlarını Anma Uluslararası Günü
21 Ağustos, Birleşmiş Milletler tarafından Terör Kurbanlarını Anma Uluslararası Günü olarak kabul edildi. BM Genel Kurulu, 2017 yılında aldığı 72/165 sayılı kararla bu tarihi terör saldırılarında hayatını kaybedenleri, yaralananları ve saldırıların kalıcı etkilerini taşıyanları anmak için belirledi. Birleşmiş Milletler Türkiye de günü Türkçede bu adla anıyor.
Günün amacı yalnızca hayatını kaybedenleri hatırlamak değil; terör saldırılarından sağ kurtulanların ve yakınlarını kaybedenlerin haklarına, yaşadıkları travmalara ve uzun vadeli destek ihtiyaçlarına dikkat çekmek. Terör saldırılarının acısını defalarca yaşamış Türkiye açısından da 21 Ağustos, takvimdeki uzak bir uluslararası günden çok daha fazla anlam taşıyor.
Dünya Girişimciler Günü
21 Ağustos aynı zamanda dünyanın birçok ülkesinde Dünya Girişimciler Günü adıyla anılıyor. Ancak burada küçük bir not düşmek gerekiyor: Bugün Birleşmiş Milletler tarafından ilan edilmiş resmî bir uluslararası gün değil; iş dünyası, üniversiteler ve girişimcilik kuruluşları tarafından yaygınlaştırılmış küresel bir farkındalık günü. Londra Ticaret ve Sanayi Odası gibi kurumlar da 21 Ağustos’u Dünya Girişimciler Günü olarak anıyor. Günün kesin çıkış hikâyesi ise resmî günlerde olduğu kadar net biçimde belgelenmiş değil.
Bu başlık Kocaeli açısından ayrıca anlamlı. Kocaeli Sanayi Odası kendi verilerine göre 3 bin 500’ü aşkın sanayi kuruluşuna hizmet veriyor. Türkiye’nin en yoğun üretim merkezlerinden birinde girişimcilik, yeni işletmeler ve sanayi yatırımları yalnızca ekonomik değil, kentin kimliğinin de önemli parçalarından biri.
ABD’de Yaşlı Vatandaşlar Günü
ABD’de 21 Ağustos, National Senior Citizens Day – Ulusal Yaşlı Vatandaşlar Günü olarak da anılıyor. Günün kökeni 1988’e uzanıyor. ABD Başkanı Ronald Reagan, Kongre’nin aldığı kararın ardından yayımladığı 5847 sayılı bildiriyle 21 Ağustos 1988’i yaşlı Amerikalıların topluma katkılarını onurlandırmak amacıyla bu adla ilan etmişti.
Bu nedenle bazı internet takvimlerinde 21 Ağustos yanlış biçimde “Dünya Yaşlılar Günü” olarak da geçiyor. Dünya çapında resmî bir 21 Ağustos yaşlılar günü yok; bu kutlama ABD kökenli.
21 AĞUSTOS’UN TUHAF GÜNLERİ
Spumoni Dondurması Günü
Amerika’nın gayriresmî yiyecek günlerinden biri de 21 Ağustos’taki Spumoni Günü. Spumoni, kökeni İtalya’ya dayanan; farklı dondurma veya gelato katlarının meyve, kiraz, fındık ya da Antep fıstığı gibi malzemelerle bir araya getirildiği renkli bir tatlı. İtalyan göçmenlerle birlikte ABD’ye taşınan spumoni, sonunda kendisine özel bir takvim günü bile edinmiş.
Yani 21 Ağustos’ta insanlığın terör kurbanlarını andığı ciddi bir uluslararası günün yanında, üç renkli İtalyan dondurmasına adanmış bir gün de bulunuyor. “Günün Tarihi” takviminin tuhaflığı biraz da burada.
Şairler Günü
21 Ağustos bazı gayriresmî özel gün takvimlerinde Şairler Günü – Poet’s Day olarak geçiyor. Şiir okumak, sevilen şairleri hatırlamak ve şiir yazmayı teşvik etmek için ortaya çıkmış eğlenceli bir kültür günü.
Ancak bunu Dünya Şiir Günü ile karıştırmamak gerekiyor. UNESCO’nun resmî Dünya Şiir Günü 21 Ağustos değil, 21 Mart. UNESCO bu tarihi 1999’da kabul etti ve ilk Dünya Şiir Günü 2000 yılında kutlandı.
2026’ya özel: Erkek Bakım Günü de 21 Ağustos’a denk geliyor
Erkek Bakım Günü – Men’s Grooming Day sabit olarak 21 Ağustos’ta kutlanmıyor; her yıl ağustos ayının üçüncü cuma gününe denk geliyor. 2026’da üçüncü cuma 21 Ağustos olduğu için bu yıl bizim takvime de girmeyi başarıyor. Gün, erkek bakım ürünleri markası American Crew tarafından 2007’de ortaya çıkarılmış; yani kökeni itibarıyla hayli ticari bir “özel gün”.
Tıraş olmak, berbere gitmek, saç-sakal bakımını ihmal etmemek gibi son derece gündelik işleri takvimde özel bir güne dönüştürmesi bakımından da 21 Ağustos’un “tuhaf günler” bölümüne girmeyi hak ediyor.
21 AĞUSTOS’TA NELER OLDU?
1680 – Pueblo halkları Santa Fe’yi İspanyollardan geri aldı
Bugünkü ABD’nin New Mexico bölgesinde yaşayan Pueblo halkları, İspanyol sömürge yönetimine karşı başlattıkları büyük ayaklanmada Santa Fe’yi ele geçirdi. İspanyollar bölgeden çekilmek zorunda kaldı ve Pueblo halkları yaklaşık 12 yıl boyunca önemli ölçüde bağımsız yaşadı. Bu isyan, Kuzey Amerika’daki yerli halkların Avrupa sömürgeciliğine karşı en başarılı direnişlerinden biri kabul edilir.
1690 – Osmanlı destekli İmre Tököli, Zernyest Savaşı’nda Habsburg ordusunu yendi
Osmanlı Devleti’nin Erdel hükümdarlığına getirdiği Macar lider İmre Tököli, yaklaşık 15 bin kişilik Osmanlı, Eflak ve Kuruz kuvvetiyle bugünkü Romanya’daki Zernyest’te Habsburg ordusunu yenilgiye uğrattı. Tököli’nin hikâyesinin Kocaeli açısından da özel bir yanı var: Hayatının son yıllarını Osmanlı himayesinde İzmit’te geçirdi ve 1705’te burada öldü. Bugün Sekapark’ta Tököli ve eşi Ilona Zrínyi adına bir anı evi bulunuyor.
1831 – Nat Turner’ın köle ayaklanması başladı
Köleleştirilmiş bir vaiz olan Nat Turner ve arkadaşları, 21 Ağustos gecesi Virginia’da ABD tarihinin en ünlü köle ayaklanmalarından birini başlattı. İki gün süren isyanda yaklaşık 55 beyaz öldürüldü; ardından siyahlara yönelik ağır misillemeler ve yeni baskıcı yasalar geldi. Nat Turner Ayaklanması, Amerikan kölelik tarihinin en önemli kırılma noktalarından biri oldu.
1888 – William Seward Burroughs, mekanik hesap makinesinin patentini aldı
Amerikalı mucit William Seward Burroughs, banka çalışanlarının uzun hesaplamalarını kolaylaştırmak için geliştirdiği mekanik toplama makinesi için 21 Ağustos 1888’de patent aldı. Burroughs’un makinesi ilk hesap makinesi değildi ancak ticari başarı kazanan ilk mekanik hesap makinelerinden biri oldu ve modern hesap makineleri ile bilgisayarların gelişimine uzanan sürecin önemli adımlarından sayıldı.
1911 – Mona Lisa Louvre’dan çalındı
Leonardo da Vinci’nin ünlü tablosu Mona Lisa, Louvre’da daha önce çalışmış İtalyan cam ustası Vincenzo Peruggia tarafından müzeden çalındı. Tablo iki yılı aşkın süre bulunamadı; Peruggia eseri İtalya’da satmaya çalışınca yakalandı ve Mona Lisa 1913’te yeniden Louvre’a döndü. Olay, zaten önemli bir eser olan Mona Lisa’nın dünya çapındaki şöhretini daha da büyüttü.
1914 – Güneş tutulması Einstein’ın teorisini sınayacaktı, Birinci Dünya Savaşı engel oldu
21 Ağustos’taki tam Güneş tutulması bugünkü Türkiye’nin de içinden geçen geniş bir hat üzerinde izlendi; Osmanlı döneminde Trabzon’da yabancı astronomların gözlem yapabilmesi için hazırlık girişimleri bile oldu. Einstein’ın Güneş’in yakınından geçen ışığın kütleçekimi nedeniyle sapacağı fikrini sınamak isteyen Alman astronom Erwin Freundlich’in Kırım’a giden ekibi ise savaş çıkınca Ruslar tarafından gözaltına alındı. Einstein’ın teorisinin dünyaca ünlü tutulma sınaması ancak 1919’da gerçekleştirilebildi.
1915 – İkinci Anafartalar Savaşı başladı
Çanakkale Cephesi’nde İngiliz kuvvetleri, Anafartalar bölgesindeki Osmanlı savunmasını aşmak için 21 Ağustos’ta büyük bir saldırı başlattı. Mustafa Kemal’in komuta ettiği Anafartalar Grubu saldırıyı durdurdu ve İngilizler ağır kayıplarla geri çekildi. İkinci Anafartalar Zaferi, İtilaf Devletleri’nin Gelibolu’daki ilerleme umutlarını büyük ölçüde sona erdirirken Mustafa Kemal’in “Anafartalar Kahramanı” olarak ününü de pekiştirdi.
1922 – Büyük Taarruz için son emirler verildi
Mustafa Kemal Paşa, 20 Ağustos’u 21 Ağustos’a bağlayan gece Akşehir’de Birinci ve İkinci Ordu komutanlarını Batı Cephesi Karargâhı’nda topladı. Genelkurmay Başkanı Fevzi Paşa ve Batı Cephesi Komutanı İsmet Paşa’nın da katıldığı toplantıda taarruz planını harita üzerinde anlattı ve 26 Ağustos sabahı başlayacak saldırı için verdiği emri tekrarladı. Beş gün sonra başlayan Büyük Taarruz, Yunan ordusunun Anadolu’dan çıkarılmasını sağlayacak kesin zaferin yolunu açtı.
1944 – Birleşmiş Milletler’in temellerinin atıldığı Dumbarton Oaks görüşmeleri başladı
ABD, İngiltere ve Sovyetler Birliği temsilcileri, savaş sonrasında kurulacak yeni uluslararası örgütün yapısını belirlemek üzere 21 Ağustos’ta Washington’daki Dumbarton Oaks’ta bir araya geldi; daha sonra Çin de görüşmelere katıldı. Burada hazırlanan öneriler, ertesi yıl kurulacak Birleşmiş Milletler’in Genel Kurul ve Güvenlik Konseyi gibi temel kurumlarının şekillenmesinde belirleyici oldu.
1945 – “Şeytan Çekirdeği” ilk ölümcül kazasına yol açtı
Los Alamos fizikçisi Harry Daghlian, atom bombası çalışmalarından kalan bir plütonyum çekirdeği üzerinde deney yaparken yanlışlıkla çekirdeği kritik duruma yaklaştırdı ve ölümcül miktarda radyasyona maruz kaldı. Aynı çekirdek ertesi yıl başka bir bilim insanının ölümüne de yol açınca tarihe “Demon Core – Şeytan Çekirdeği” adıyla geçti.
1957 – Uzay yarışının önünü açan Sovyet R-7 roketi ilk başarılı uçuşunu yaptı
Sovyetler Birliği’nin “Semyorka” adıyla da bilinen R-7 kıtalararası balistik füzesi, 21 Ağustos’ta ilk başarılı denemesini gerçekleştirdi. Yaklaşık 6 bin 500 kilometre uçan roket, kısa süre sonra uzay çalışmalarının da temelini oluşturdu. R-7’nin geliştirilmiş bir modeli 4 Ekim 1957’de Sputnik 1’i uzaya taşıdı; aynı tasarım ailesinden türeyen Soyuz roketleri de onlarca yıl boyunca Sovyet ve Rus uzay programının belkemiği oldu.
1959 – Hawaii, ABD’nin 50. eyaleti oldu
ABD Başkanı Dwight Eisenhower’ın 21 Ağustos’ta yayımladığı bildiriyle Hawaii resmen Amerika Birleşik Devletleri’nin 50. eyaleti oldu. Pasifik Okyanusu’ndaki takımada, 1898’de ABD tarafından ilhak edilmiş ve 61 yıl sonra eyalet statüsüne kavuşmuştu.
1960 – Çanakkale Şehitler Abidesi törenle açıldı
Çanakkale Savaşları’nda şehit olan Türk askerlerinin anısına Gelibolu Yarımadası’nda inşa edilen Çanakkale Şehitler Abidesi, İkinci Anafartalar Zaferi’nin 45. yıl dönümü olan 21 Ağustos 1960’ta ziyarete açıldı. Temeli 1954’te atılan ve yapımı yıllarca süren abide, bugün Çanakkale Savaşları’nın ve Türk askerinin fedakârlığının en güçlü simgelerinden biri olarak kabul ediliyor.
1964 – İstanbul Kuledibi’nde büyük yangın çıktı
Beyoğlu Kuledibi’ndeki çarşı bölgesinde çıkan yangın çok sayıda iş yeri ve binayı kullanılamaz hale getirdi. İstanbul İtfaiyesi kayıtlarına göre 6 apartman ve 36 baraka dükkân tamamen, 8 apartman ise kısmen yandı. Dönemin Kuledibi ve Galata çevresini etkileyen yangın, İstanbul’un yakın tarihindeki dikkat çekici büyük yangınlardan biri oldu.
1965 – Gemini 5 uzaya gönderildi
Astronotlar Gordon Cooper ve Pete Conrad’ı taşıyan Gemini 5, 21 Ağustos’ta fırlatılarak yaklaşık sekiz gün sürecek görevine başladı. Görev, insanların Ay’a gidip dönecek kadar uzun süre uzayda yaşayabileceğinin gösterilmesi açısından Apollo programına giden yolun önemli adımlarından biri oldu.
1968 – Romanya lideri Çavuşesku, Sovyetler Birliği’ne açıkça meydan okudu
Sovyetler Birliği öncülüğündeki Varşova Paktı kuvvetlerinin reform hareketini bastırmak için Çekoslovakya’yı işgal etmesinin ardından Romanya lideri Nicolae Ceauşescu, 21 Ağustos’ta Bükreş’te yaklaşık 100 bin kişinin önünde işgali sert biçimde kınadı. Romanya’nın benzer bir saldırıya uğraması halinde halkı ülkeyi savunmaya çağıran konuşma, Cavuşesku’ya hem ülkesinde hem Batı’da büyük prestij kazandırdı. Yıllar sonra ağır bir diktatörlüğün simgesi olacak Cavuşesku’nun siyasi kariyerindeki en popüler anlardan biri bu konuşmaydı.
1969 – Mescid-i Aksa kundaklandı
Avustralyalı Denis Michael Rohan, Kudüs’teki Mescid-i Aksa’yı ateşe verdi. Yangında caminin önemli bölümleri zarar gördü ve Selahaddin Eyyubi döneminden kalan tarihî minber tamamen yandı. Olay İslam dünyasında büyük tepki yarattı ve aynı yıl İslam ülkelerini bir araya getiren sürecin hızlanmasına, bugünkü İslam İşbirliği Teşkilatı’nın kurulmasına giden yolun açılmasına katkıda bulundu. Türkiye de teşkilatın kurucu üyeleri arasında yer aldı.
1976 – Bir ağacı kesmek için bombardıman uçakları havalandı
Kore’deki askerden arındırılmış bölgede iki Amerikalı subayın ağaç budarken Kuzey Koreli askerler tarafından öldürülmesinden üç gün sonra ABD ve Güney Kore, Operation Paul Bunyan adı verilen olağanüstü bir güç gösterisiyle geri döndü. Ağacı kesen askerleri özel kuvvetler korurken B-52 bombardıman uçakları, savaş uçakları ve bir uçak gemisi hazır bekledi. Ağaç kesildi; kriz yeni bir Kore Savaşı’na dönüşmeden sona erdi.
1983 – Filipinler muhalefet lideri Benigno Aquino Jr. suikastla öldürüldü
Devlet Başkanı Ferdinand Marcos’un en güçlü muhaliflerinden Benigno “Ninoy” Aquino Jr., ABD’deki sürgünden ülkesine döndüğü sırada Manila Havalimanı’nda vurularak öldürüldü. Suikast, Marcos yönetimine karşı büyük protestoları tetikledi ve 1986’da rejimin devrilmesine uzanan halk hareketinin dönüm noktalarından biri oldu. Aquino’nun eşi Corazon Aquino daha sonra Filipinler devlet başkanı seçildi.
1986 – Kamerun’da bir gölden çıkan gaz 1700’den fazla kişiyi öldürdü
Nyos Gölü’nün derinliklerinde biriken büyük miktardaki karbondioksit 21 Ağustos gecesi aniden açığa çıktı. Havadan ağır olan görünmez gaz çevredeki köylere yayılarak insanların ve hayvanların boğulmasına yol açtı; 1.746 kişi ve yaklaşık 3.500 hayvan öldü. Dünyada bilinen en ölümcül ve sıra dışı doğal afetlerden biri olan olayın ardından gölde yeniden gaz birikmesini önlemek için tahliye sistemleri kuruldu.
1987 – Türk Eximbank kuruldu
Türkiye’nin ihracatını desteklemek amacıyla kurulan Türk Eximbank, 21 Ağustos’ta yayımlanan Bakanlar Kurulu kararıyla faaliyete geçirildi. Banka, ihracatçılara kredi sağlamanın yanı sıra yurt dışına yapılan satışları çeşitli risklere karşı sigortalayarak Türk şirketlerinin dünya pazarlarına açılmasını destekleyen temel kurumlardan biri haline geldi.
1987 – “Dirty Dancing” gösterime girdi
Patrick Swayze ve Jennifer Grey’nin başrollerini paylaştığı Dirty Dancing, 21 Ağustos’ta ABD’de gösterime çıktı. Dans, romantizm ve müziği birleştiren film beklenmedik bir gişe başarısına ulaştı; özellikle “(I’ve Had) The Time of My Life” şarkısı ve dans sahneleriyle 1980’lerin en kalıcı popüler kültür klasiklerinden biri oldu.
1991 – Letonya, Sovyetler Birliği’nden bağımsızlığını fiilen yeniden kazandı
Letonya Parlamentosu, Moskova’daki başarısız darbe girişiminin ardından 21 Ağustos’ta ülkenin bağımsızlığını kesinleştiren anayasal yasayı kabul etti. Böylece yaklaşık yarım yüzyıllık Sovyet egemenliği sona erdi ve Letonya yeniden bağımsız bir devlet olarak uluslararası alana döndü.
2005 – Türkiye tarihindeki ilk Formula 1 Grand Prix’si İstanbul Park’ta yapıldı
Türkiye’nin ilk Formula 1 yarışı 21 Ağustos’ta İstanbul Park’ta gerçekleştirildi ve McLaren pilotu Kimi Räikkönen birinci oldu. Akfırat’taki pist, özellikle pilotları zorlayan ünlü sekizinci virajıyla kısa sürede Formula 1 dünyasının sevilen pistlerinden birine dönüştü.
2008 – Pakistan’da silah fabrikasına çifte intihar saldırısı düzenlendi
Başkent İslamabad yakınlarındaki Wah kentinde bulunan Pakistan Ordnance Factories’in girişlerinde iki intihar bombacısı kendini patlattı. Vardiya değişimi sırasında gerçekleştirilen ve Taliban’ın üstlendiği saldırıda yaklaşık 70 kişi öldü, onlarca kişi yaralandı. Pakistan’ın en önemli savunma sanayisi tesislerinden birini hedef alan saldırı, ülkede o yıllarda hızla büyüyen Taliban kaynaklı şiddetin en kanlı örneklerinden biri oldu.
2013 – Guta’da büyük kimyasal silah saldırısı gerçekleştirildi
Suriye’nin başkenti Şam yakınlarındaki Guta bölgesinde 21 Ağustos sabahı düzenlenen saldırıda yüzlerce insan hayatını kaybetti. Birleşmiş Milletler incelemeleri saldırıda sarin sinir gazının kullanıldığını doğruladı. Guta saldırısı, Suriye İç Savaşı’nın en ölümcül kimyasal saldırısı ve savaşın dünya kamuoyunda yarattığı en büyük kırılmalardan biri oldu.
2017 – Büyük Amerikan Güneş Tutulması
21 Ağustos’taki tam Güneş tutulması ABD’yi Oregon’dan Güney Carolina’ya kadar bir uçtan diğerine geçti. Böylece 1918’den bu yana ilk kez tam tutulma hattı ABD’yi kıyıdan kıyıya kat etti. Milyonlarca kişinin izlediği olay, internet ve sosyal medya çağının en büyük kitlesel astronomi etkinliklerinden birine dönüştü.
2020 – Türkiye, Karadeniz’de tarihinin en büyük doğal gaz keşfini açıkladı
Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, Fatih sondaj gemisinin Tuna-1 kuyusunda 320 milyar metreküp doğal gaz keşfettiğini 21 Ağustos’ta duyurdu. Sonraki çalışmalarla rezerv miktarı artırıldı ve bölge Sakarya Gaz Sahası adını aldı. Keşfedilen gazın karaya ulaştırılması 2023’te başladı.
KOCAELİ TARİHİNDE 21 AĞUSTOS
1907 – Karamürsel’de kız öğrencilerin öğretmensiz kalmaması için İstanbul’a çağrı yapıldı
Karamürsel Kaymakamlığı, 21 Ağustos’ta Maarif Nezareti’ne gönderdiği yazıda Kız İbtidâî Mektebi’nin öğretmensiz kaldığını, okul kapalı olduğu halde kira ödendiğini ve öğrencilerin eğitimden mahrum olduğunu bildirdi. Bunun üzerine öğretmen yetiştiren Darülmuallimat’tan yeni mezun Fatma Firdevs Hanım Karamürsel’e atandı. Osmanlı’nın son döneminde Kocaeli’de kız çocuklarının eğitimi için verilen çabanın küçük ama dikkat çekici örneklerinden biri olarak kayıtlara geçti.
1921 – Darıca işgalden tamamen kurtuldu
Darıca’da 20 Kasım 1920’de başlayan işgal döneminde Yunan askerleri ve yerel Rum çetelerinin Müslüman halka yönelik baskı ve saldırıları yaşandı. Yunan birlikleri Nisan 1921’in sonunda bölgeden çekilse de İngilizlerin varlığı sürdü. İngilizlerin 21 Ağustos 1921’de Darıca’dan ayrılmasıyla ilçedeki işgal tamamen sona erdi.
1939 – İzmit’te yeniden düzenli Kur’an eğitimi başladı
Fevziye Camii imam-hatibi Cevdet Dingiloğlu, 21 Ağustos’ta Kur’an öğretmek ve hafız yetiştirmek üzere ayrıca görevlendirildi. Bu uygulama, medreselerin 1924’te kapatılmasının ardından İzmit’te Kur’an ve hafızlık eğitiminin yeniden düzenli biçimde başlaması anlamına geliyordu. Dingiloğlu birkaç yıl sonra bu göreve resmen kadrolu olarak atandı.
1943 – “Yeşil İzmit” gazetesi yayın hayatına başladı
Kocaeli yerel basın tarihinin yayınlarından Yeşil İzmit’in ilk sayısı 21 Ağustos 1943’te yayımlandı. Ahmet Fevzi Matbaası’nda basılan ve nüshası 5 kuruşa satılan gazete haftada iki gün okurla buluşuyordu. İkinci Dünya Savaşı yıllarında İzmit’in gündemini, siyasetini ve gündelik hayatını sayfalarına taşıyan yayın, bugün kentin basın hafızasının kaynaklarından biri.
1945 – Kocaeli, ağustos ayı sıcaklık rekorunu gördü
21 Ağustos 1945’te İzmit’te sıcaklık 42,9 dereceye kadar çıktı. Meteoroloji Genel Müdürlüğünün 1929-2025 arasındaki resmî Kocaeli istatistiklerinde 42,9 derece, ağustos ayında ölçülmüş en yüksek sıcaklık olarak yer almaya devam ediyor. Yani Kocaeli’nin bundan 81 yıl önce yaşadığı o kavurucu 21 Ağustos, hâlâ şehrin meteoroloji tarihindeki uç günlerden biri.
1954 – Körfez, Kocaeli’nin yüzücülerine sahne oldu
21 Ağustos’ta düzenlenen Kocaeli yüzme birinciliklerinde Gölcük Deniz Gücü, İzmit Deniz Gücü, İzmit Gençlik ve Kâğıtspor sporcuları yarıştı. Serbest, kurbağalama, sırtüstü, kelebek ve bayrak yarışlarının yapıldığı organizasyon, bugünkü Kocaeli’de pek hatırlanmayan güçlü deniz sporları kültürünün izlerinden biriydi. Dönemin Azim gazetesine dayanan kayıtlara göre Gölcük Deniz Gücü yarışmalarda öne çıkan takımlardan oldu.
1960 – Çanakkale Şehitler Abidesi’nde bir İzmitlinin imzası vardı
21 Ağustos’ta ziyarete açılan Çanakkale Şehitler Abidesi’nin yapımını üstlenen müteahhitlerden biri İzmit doğumlu Osman Gençal’dı. Gençal, Gölcük Tersanesi’nde de çeşitli yapılar inşa etmiş, 1956-1957 yıllarında İzmit Belediye Başkanlığı yapmıştı. Çanakkale Şehitler Abidesi ise meslek hayatının en önemli eseri oldu. Böylece Türkiye’nin en güçlü Çanakkale sembollerinden birinin tarihinde doğrudan bir Kocaeli izi de yer aldı.
2015 – Yeşilay Kocaeli Şubesi kuruldu
Bağımlılıkla mücadele alanında faaliyet gösteren Yeşilay’ın Kocaeli Şubesi 21 Ağustos’ta kuruldu; ilk şube başkanlığı görevini Abdullah Eryarsoy üstlendi. Şube sonraki yıllarda sigara, alkol, uyuşturucu ve teknoloji bağımlılığına karşı eğitim, yürüyüş ve farkındalık etkinlikleri düzenledi.
21 AĞUSTOS’TA DOĞANLAR
1698 – Giuseppe Guarneri del Gesù doğdu: İtalyan Guarneri, tarihin en büyük keman ustalarından biri oldu. Cremona’da yaptığı ve günümüzde son derece değerli kabul edilen kemanları, Antonio Stradivari’nin eserleriyle birlikte dünyanın en iyi yaylı çalgıları arasında gösteriliyor.
1789 – Modern matematiğin kurucularından Augustin-Louis Cauchy doğdu: Fransız matematikçi Cauchy, özellikle matematiksel analiz alanını sağlam kurallara ve kesin ispatlara dayandıran çalışmalar yaptı. Bugün üniversitelerde matematik, mühendislik ve fizikte kullanılan birçok temel kavram ve teorem onun adını taşıyor.
1898 – Türkçenin en etkili eleştirmenlerinden Nurullah Ataç doğdu: Deneme ve eleştiri yazılarıyla Cumhuriyet dönemi Türk edebiyatının en tartışmalı ve etkili isimlerinden biri olan Ataç, özellikle Türkçenin sadeleşmesini savundu. Fransızca başta olmak üzere Batı dillerinden yaptığı çok sayıdaki çeviriyle de Türkiye’de dünya edebiyatının tanınmasına katkıda bulundu.
1904 – Caz tarihinin büyük isimlerinden Count Basie doğdu: Amerikalı piyanist ve orkestra şefi Count Basie, kurduğu büyük orkestrayla swing döneminin simgelerinden biri haline geldi. Yaklaşık yarım yüzyıl boyunca cazın gelişimini etkileyen Basie, Duke Ellington ile birlikte büyük orkestra cazının en önemli temsilcileri arasında kabul ediliyor.
1916 – “Bésame Mucho”nun bestecisi Consuelo Velázquez doğdu: Meksikalı piyanist ve besteci Velázquez, dünya müzik tarihinin en çok yorumlanan aşk şarkılarından biri olan “Bésame Mucho”yu yazdı. Şarkı Frank Sinatra’dan The Beatles’a, Édith Piaf’tan Andrea Bocelli’ye kadar sayısız sanatçı tarafından seslendirildi ve onlarca yıl boyunca dünya çapında yaşamayı sürdürdü.
1926 – Can Yücel doğdu: Türk şiirinin en özgün ve aykırı isimlerinden Can Yücel, gündelik konuşma dilini, mizahı, argoyu ve politik eleştiriyi şiire taşıdı. Sevgi Duvarı, Bir Siyasinin Şiirleri, Rengâhenk ve Canfeda gibi kitaplarının yanı sıra Shakespeare’den Lorca’ya yaptığı çevirilerle de Türk edebiyatında iz bıraktı.
1930 – Prenses Margaret doğdu; doğumu gazete burçlarının yaygınlaşmasına katkıda bulundu: İngiltere Kralı VI. George’un kızı ve II. Elizabeth’in küçük kardeşi Margaret doğunca Sunday Express gazetesi astrolog R. H. Naylor’dan yeni prensesin geleceğini yorumlamasını istedi. Üç gün sonra yayımlanan yazı o kadar ilgi gördü ki Naylor’un astroloji köşesi devam etti; doğum tarihlerine ve daha sonra burçlara göre hazırlanan tahminler İngiliz gazetelerinde yaygınlaştı. Bugün gazetelerde gördüğümüz günlük burçların popülerleşmesine giden hikâyenin başlangıç noktalarından biri böylece 21 Ağustos 1930’daki bir kraliyet doğumu oldu.
1934 – İzzet Günay doğdu: Yeşilçam’ın önemli jönlerinden İzzet Günay, 1950’lerin sonlarından itibaren çok sayıda filmde rol aldı. Ömer Lütfi Akad’ın yönettiği ve Türk sinemasının klasikleri arasına giren “Vesikalı Yarim”de Türkan Şoray’la başrolü paylaşan Günay, 1964’te düzenlenen ilk Altın Portakal Film Festivali’nde de En İyi Erkek Oyuncu ödülünü kazandı.
1935 – Adnan Şenses doğdu: Türk sanat müziği ve arabesk-fantezi müziğin güçlü seslerinden Adnan Şenses, onlarca yıl sahnelerde ve plaklarda yer aldı; “Neden Saçların Beyazlamış Arkadaş” gibi yorumlarıyla geniş kitlelere ulaştı. Şenses aynı zamanda çok sayıda Yeşilçam filminde oyunculuk yaptı.
1936 – Basketbol tarihinin en sıra dışı oyuncularından Wilt Chamberlain doğdu: 2,16 metre boyundaki Amerikalı basketbolcu, NBA tarihinin en büyük yıldızlarından biri oldu. Bir NBA maçında 100 sayı atan tek oyuncu olarak tarihe geçen Chamberlain, iki NBA şampiyonluğu kazandı ve dört kez ligin en değerli oyuncusu seçildi.
1938 – Vural Savaş doğdu: Türk hukukçu Vural Savaş, 1997-2001 yılları arasında Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı yaptı. Görev döneminde Refah Partisi ve Fazilet Partisi hakkında açtığı kapatma davalarıyla 1990’ların Türkiye siyasetinin en çok tartışılan hukukçularından biri haline geldi.
1944 – “Ölü Ozanlar Derneği” ve “Truman Show”un yönetmeni Peter Weir doğdu: Avustralyalı yönetmen Peter Weir; Ölü Ozanlar Derneği, Truman Show, Witness ve Master and Commander gibi filmlerle dünya sinemasının önemli yönetmenlerinden biri oldu. Türkiye açısından ayrıca dikkat çekici eseri, Çanakkale Savaşı’nı Anzak askerlerinin gözünden anlatan 1981 yapımı “Gelibolu” filmiydi. Weir, kariyeri boyunca altı kez Oscar’a aday gösterildi.
1951 – Trabzonspor’un eski başkanlarından Sadri Şener doğdu: İki ayrı dönemde Trabzonspor başkanlığı yapan Sadri Şener, özellikle 2008-2013 arasındaki görev döneminde kulübün Türk futbolundaki iddialı yıllarından birinin başındaki isim oldu. Başkanlığı döneminde Trabzonspor Türkiye Kupası ve Süper Kupa dahil önemli kupalar kazandı.
1952 – The Clash’in solisti Joe Strummer Ankara’da doğdu: Punk rock tarihinin en önemli gruplarından The Clash’in kurucusu, solisti ve şarkı yazarı Joe Strummer, İngiliz diplomat olan babasının Türkiye’de görev yaptığı sırada Ankara’da dünyaya geldi. London Calling ve Should I Stay or Should I Go gibi şarkılarla rock tarihinin simge isimlerinden biri haline gelen Strummer’ın hikâyesinin Ankara’da başlaması, 21 Ağustos’un Türkiye açısından en ilginç doğum ayrıntılarından biri.
1961 – SüngerBob’un yaratıcısı Stephen Hillenburg doğdu: Deniz biyolojisi eğitimi alan Amerikalı Stephen Hillenburg, deniz canlılarına duyduğu ilgiyi çizgi film dünyasına taşıyarak SpongeBob SquarePants – SüngerBob KareŞort’u yarattı. 1999’da yayın hayatına başlayan yapım, dünyanın en tanınmış animasyon markalarından birine dönüştü.
1967 – System of a Down’ın solisti Serj Tankian doğdu: Beyrut’ta Ermeni bir ailenin çocuğu olarak doğan Tankian, System of a Down’ın solisti ve söz yazarlarından biri olarak 2000’li yılların rock ve metal müziğinin dünya çapında tanınan isimleri arasına girdi. Grubun sert müziği, sıra dışı vokalleri ve politik sözleri geniş bir dinleyici kitlesine ulaştı.
1970 – Ferda Anıl Yarkın doğdu: Türk pop müziğinin 1990’lı yıllardaki unutulmaz isimlerinden Ferda Anıl Yarkın, özellikle “Sonuna Kadar” ve “Üzülme” gibi şarkılarla dönemin popüler müzik hafızasında yer edindi. İTÜ Türk Müziği Devlet Konservatuvarında eğitim gören Yarkın, müzisyen bir aileden geliyor.
1973 – Google’ın kurucularından Sergey Brin doğdu: Sovyetler Birliği’nde doğup çocuk yaşta ABD’ye göç eden bilgisayar bilimci Sergey Brin, Stanford Üniversitesi’nde tanıştığı Larry Page ile birlikte Google’ı kurdu. İkilinin geliştirdiği arama sistemi internet kullanımını kökten değiştirdi ve Google dünyanın en etkili teknoloji şirketlerinden birine dönüştü.
1986 – Dünyanın en hızlı adamı Usain Bolt doğdu: Jamaikalı atlet Usain Bolt, 100 ve 200 metrede kırdığı dünya rekorlarıyla atletizm tarihine geçti. Üç Olimpiyat üst üste 100 ve 200 metre şampiyonluğu kazanan Bolt, toplam sekiz Olimpiyat altın madalyası elde etti; 100 metredeki 9,58 ve 200 metredeki 19,19 saniyelik dünya rekorları onu spor tarihinin simgelerinden biri yaptı.
1988 – Robert Lewandowski doğdu: Polonyalı golcü Robert Lewandowski, Borussia Dortmund ve Bayern Münih başta olmak üzere Avrupa’nın büyük kulüplerinde attığı yüzlerce golle kuşağının en başarılı santrforlarından biri oldu. Polonya Milli Takımı’nın da uzun yıllar kaptanlığını yapan Lewandowski, özellikle Bayern Münih döneminde Avrupa futbolunun en büyük yıldızları arasına girdi.
21 AĞUSTOS’TA HAYATINI KAYBEDENLER
1534 – Kanuni’nin Rodos’u aldığı kuşatmada şövalyelere komuta eden Philippe Villiers de L’Isle-Adam öldü: Hospitalier Şövalyelerinin lideri L’Isle-Adam, Kanuni Sultan Süleyman’ın 1522’deki Rodos Kuşatması sırasında adanın savunmasını yönetti. Aylar süren direnişin ardından Kanuni ile anlaşarak Rodos’u Osmanlılara teslim etti ve şövalyeleri adadan çıkardı. Şövalyeler daha sonra Malta’ya yerleşerek tarihe Malta Şövalyeleri adıyla geçti.
1568 – Malta Kuşatması’nda Osmanlıların karşısındaki isim Jean de Valette öldü: Malta Şövalyelerinin Büyük Üstadı Jean de Valette, Kanuni Sultan Süleyman’ın 1565’te Malta’yı ele geçirmek için gönderdiği Osmanlı kuvvetlerine karşı adanın savunmasını yönetti. Osmanlı kuşatmasının başarısız olmasının ardından Malta’nın yeni başkentinin temelleri atıldı; bugün Valletta adını taşıyan şehir de adını Jean de Valette’den aldı.
1762 – Osmanlı’daki çiçek aşısı yöntemini İngiltere’ye taşıyan Lady Mary Wortley Montagu öldü: İngiltere’nin İstanbul büyükelçisinin eşi olarak Osmanlı topraklarında yaşayan Lady Montagu, burada çiçek hastalığına karşı uygulanan “çiçekleme” adı verilen aşılama yöntemini gözlemledi ve kendi oğluna da uygulatttı. İngiltere’ye döndüğünde yöntemin yaygınlaşması için mücadele etti. Türkiye Sağlık Bakanlığı da Montagu’nun mektuplarını Osmanlı’daki aşılama uygulamalarının Avrupa’ya aktarılmasının en önemli belgeleri arasında gösteriyor.
1836 – Akışkanların hareketini anlamamızı sağlayan denklemlere adını veren Claude-Louis Navier öldü: Fransız matematikçi ve mühendis Navier’in çalışmaları, daha sonra George Stokes’un katkılarıyla Navier-Stokes denklemleri olarak bilinen temel fizik denklemlerine dönüştü. Bu denklemler havanın uçak kanatları çevresindeki hareketinden suyun borulardaki akışına ve hava tahminlerine kadar akışkanların davranışını anlamakta kullanılıyor.
1940 – Rus Devrimi’nin liderlerinden Lev Troçki suikast sonucu öldü: Lenin’le birlikte 1917 Bolşevik Devrimi’nin en önemli isimlerinden olan Troçki, Stalin’le giriştiği iktidar mücadelesini kaybettikten sonra Sovyetler Birliği’nden sürüldü. 1929-1933 yılları arasında İstanbul’da, özellikle Büyükada’da yaşadı ve önemli eserlerinden bazılarını burada yazdı. Daha sonra yerleştiği Meksika’da Stalin yanlısı ajan Ramón Mercader tarafından 20 Ağustos’ta başına buz baltasıyla vuruldu; Troçki ertesi gün hayatını kaybetti.
1947 – Bugatti markasının kurucusu Ettore Bugatti öldü: İtalyan asıllı otomobil tasarımcısı Ettore Bugatti, 1909’da kendi adını taşıyan otomobil şirketini kurdu. Yarış otomobillerinde hız ile mühendisliği, lüks modellerinde ise tasarımla performansı bir araya getiren Bugatti adı, ölümünden onlarca yıl sonra yeniden canlandırılarak dünyanın en ünlü süper otomobil markalarından biri haline geldi.
1979 – İtalyan futbolunun ilk büyük yıldızlarından Giuseppe Meazza öldü: İtalya ile 1934 ve 1938 Dünya Kupalarını kazanan, 1938’de takımın kaptanlığını yapan Meazza, döneminin en büyük golcülerinden biriydi. Inter formasıyla efsaneleşen futbolcunun ölümünden sonra Milan ve Inter’in kullandığı ünlü San Siro Stadı’nın resmî adı Stadio Giuseppe Meazza olarak değiştirildi.
1992 – Türk heykel sanatının öncülerinden Zühtü Müridoğlu öldü: Cumhuriyet kuşağının ilk önemli heykeltıraşlarından Müridoğlu, Türkiye’de modern ve soyut heykelin gelişmesinde öncü rol oynadı; Ali Hadi Bara ile Barbaros Anıtı’nı yaptı, Anıtkabir’deki Başkomutan Meydan Muharebesi rölyefinde imzası bulundu. Türkiye’deki ilk kişisel heykel sergisini de 1932’de açtı.
Zühtü Müridoğlu’nun adı Kocaeli’de yaşamaya devam ediyor: Ölümünün ardından 1993’te Değirmendere Belediyesi ile Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi iş birliğiyle başlatılan Değirmendere Zühtü Müridoğlu Ahşap Heykel Sempozyumu, zamanla uluslararası bir etkinliğe dönüştü. Türkiye’nin en uzun soluklu uygulamalı heykel sempozyumlarından biri olan organizasyon, Değirmendere’nin kültür kimliğinin önemli parçalarından biri haline geldi. Bu nedenle Müridoğlu, 21 Ağustos’un Kocaeli açısından da özel olarak öne çıkarılması gereken isimlerinden biri.
1995 – Yıldızların nasıl öldüğünü anlamamızı sağlayan Subrahmanyan Chandrasekhar öldü: Hint asıllı Amerikalı astrofizikçi Chandrasekhar, çok büyük yıldızların yaşamlarının sonunda ne olacağını açıklayan çalışmalarıyla modern astrofiziğin temellerinden birini attı. Beyaz cüce yıldızların dayanabileceği en yüksek kütleyi hesaplayan ve bugün “Chandrasekhar sınırı” olarak bilinen keşfi, kara deliklerin ve yıldız evriminin anlaşılmasında büyük önem taşıdı. Çalışmaları ona 1983 Nobel Fizik Ödülü’nü kazandırdı.
2005 – Elektronik müziğin sesini değiştiren Robert Moog öldü: Amerikalı mühendis Robert Moog’un geliştirdiği Moog synthesizer, 1960’lardan itibaren müzisyenlere daha önce mümkün olmayan elektronik sesler üretme imkânı verdi. Ardından geliştirilen taşınabilir Minimoog; rock, pop, caz ve elektronik müziğin sesini değiştirdi ve synthesizer’ı modern müziğin temel enstrümanlarından biri haline getirdi.
2020 – Eğitimin yaratıcılığı öldürmemesi gerektiğini savunan Sir Ken Robinson öldü: İngiliz eğitimci ve yazar Ken Robinson, eğitim sistemlerinin çocukları aynı kalıba sokmak yerine yaratıcılıklarını ve farklı yeteneklerini geliştirmesi gerektiğini savundu. 2006’daki “Okullar yaratıcılığı öldürüyor mu?” başlıklı TED konuşması, dünyanın en çok izlenen konferans konuşmalarından birine dönüşerek eğitim tartışmalarını küresel ölçekte etkiledi.
Bu haber Haber Kocaeli özel içeriğidir. 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu kapsamında korunmaktadır. Kaynak gösterilerek dahi olsa haberin tamamı veya bir kısmı, yazılı izin alınmaksızın kullanılamaz, başka mecralarda yayınlanamaz.
