Nitekim 1940’lı yıllarda yıkılma tehlikesi geçiren yapı restorasyonlarla ayağa kalktı. Ayrıca Malkoçoğlu Mehmet Bey Türbesi 641 yıllık devasa geçmişiyle dikkat çekiyor. Üstelik türbe yapımında Bizans dönemine ait devşirme taşlar göze çarpıyor. Dolayısıyla halk arasındaki “Kırgızlar Mezarlığı” ismi büyük bir yanılgı taşıyor. Nitekim buranın asıl isminin “Kırk Kızlar” olduğu belgelerle açıkça ortaya çıkıyor. Böylece Gebze bugün “Çamlık Parkı” tepesinde yüzyıllar öncesinin izlerini saklıyor. Ayrıca 1385 yılına tarihlenen yapı Anadolu Selçuklu kümbet mimarisini yansıtıyor. Üstelik Osmanlı’nın kuruluş dönemine ait yapı anlayışıyla da benzerlik gösteriyor. Nitekim türbe zaman içinde çok büyük ve acı tahribatlar yaşadı.
malkoçoğlu mehmet bey türbesi erken osmanlı izlerini taşıyor
Ayrıca Tarihçi Yazar Recep Kankal türbenin mimari önemini hemen anlattı. Nitekim Kankal bu yapının Selçuklu kümbetlerine çok fazla benzediğini söyledi. Üstelik Osmanlı kuruluş dönemi yapılarıyla da ciddi benzerlikler açıkça gösteriyor. Dolayısıyla türbe iki büyük geleneği bir arada ustalıkla barındırıyor. Ayrıca kitabeler türbenin 1385 yılında vefat eden Mehmet Bey’e aitliğini doğruluyor. Nitekim araştırmacı Halil Ethem Bey 1912 yılında Gebze’ye gelerek inceleme yaptı. Üstelik kaleme aldığı eserle yapının kime ait olduğunu netçe kanıtladı. Böylece Hicri 787 tarihi miladi 1385 yılına tam olarak denk geliyor. Ayrıca Malkoçoğulları Balkanlar’daki Osmanlı fetihlerinde çok aktif ve kritik rol oynadı. Nitekim Mehmet Bey de bu akıncı geleneğinin efsanevi bir parçasını oluşturuyor.
kitabe kayboldu ve türbenin tek sütunu ayakta kaldı
Öte yandan 1920’li yıllarda ayakta duran yapı 1940’larda tamamen çöktü. Nitekim eski fotoğraflar sadece tek bir sütunun ayakta kaldığını gösteriyor. Üstelik kubbesi dahil diğer tüm bölümler zamanla tamamen yere yıkıldı. Ayrıca tarihi kitabe bu kaotik süreçte maalesef uzun süre kayboldu. Nitekim yetkililer daha sonra kitabeyi bir okulun deposunda şans eseri buldu. Üstelik mimar Zeki Ergezen 1948 yılında önemli restitüsyon çalışmaları bizzat yaptı. Ayrıca Cahide Tamer 1960’lı yıllarda çok kapsamlı bir restorasyon gerçekleştirdi. Nitekim bu tarihi çalışmalarla türbe yeniden güçlü şekilde ayağa kalktı. Üstelik mevcut kalıntılar ustaları doğru yönlendirdi ancak özgün hali bitmedi. Ayrıca 1980’lerde ve 2011’de yapılan onarımlar yapıya bugünkü görünümünü kazandırdı.
kırk kızlar mezarlığı ve bizans devşirme taşları
Ayrıca Doktor Recep Kankal bölgeyle ilgili doğru bilinen yanlışlara değindi. Nitekim halkın “Kırgızlar Mezarlığı” dediği alanın asıl adı “Kırk Kızlar” çıkıyor. Üstelik zamanla değişen telaffuzlar Anadolu’nun farklı bölgelerinde de karşımıza çıkıyor. Ayrıca Tokat ve İznik gibi şehirler bu tarz isimleri barındırıyor. Nitekim yapının inşası geçmiş medeniyetlerin devasa izlerini de inatla taşıyor. Üstelik ustalar türbenin bazı bölümlerinde Bizans devşirme taşlarını ustalıkla kullandı. Ayrıca sütun başlıklarında haç motifleri ve farklı sanatsal bezemeler dikkat çekiyor. Nitekim tuğla dizimlerindeki almaşık teknik Bizans döneminin imzasını taşıyor. Dolayısıyla eski yapıların malzemeleri bu türbede yepyeni bir hayat buluyor. Sonuç olarak Malkoçoğlu Mehmet Bey Türbesi tarihi mirası günümüze taşıyor.
