Günün Tarihi / 31 Ekim
31 EKİM’DE NELER KUTLANIYOR
ULUSLARARASI KARADENİZ GÜNÜ: KANDIRA’NIN KIYILARI DA BU HİKÂYENİN İÇİNDE
Kocaeli’nin denizle ilişkisi İzmit Körfezi’nden ibaret değil. Kandıra’nın Karadeniz kıyıları da 31 Ekim’i kentimiz açısından anlamlı kılıyor. Türkiye, Bulgaristan, Romanya, Ukrayna, Rusya ve Gürcistan’ın Karadeniz’i korumak için hazırladığı Stratejik Eylem Planı, 31 Ekim 1996’da İstanbul’da kabul edildi. Bu tarihe dayanan Uluslararası Karadeniz Günü; deniz kirliliğine, kıyıların korunmasına ve denizdeki canlı yaşamına dikkat çekiyor. Balıkçılıktan turizme kadar kıyıda sürdürülen hayatın geleceği, bu ortak denizin sağlığına bağlı.
DÜNYA ŞEHİRLER GÜNÜ: DAHA YAŞANABİLİR BİR KOCAELİ İÇİN
Trafik, konut, yeşil alan, altyapı ve afetlere dayanıklı mahalleler… Dünya Şehirler Günü’nün gündemi, Kocaeli’de yaşayanların günlük sorunlarına oldukça yakın. Birleşmiş Milletler tarafından ilan edilen ve ilk kez 2014’te kutlanan gün, şehirlerin daha güvenli, kapsayıcı ve yaşanabilir hâle gelmesini amaçlıyor. Hızla büyüyen kentlerde yalnızca yeni binalar yapmak değil, insanların ulaşım, barınma ve ortak yaşam ihtiyaçlarını birlikte düşünmek gerektiğini hatırlatıyor.
DÜNYA TASARRUF GÜNÜ: KUMBARADAN AİLE BÜTÇESİNE
31 Ekim Dünya Tasarruf Günü’nün temeli, 1924’te Milano’da düzenlenen uluslararası tasarruf kongresinde atıldı. Amaç, birikim alışkanlığını toplumun geniş kesimlerine yaymaktı. Çocukların kumbaraya attığı bozuk paradan ailelerin geleceğe yönelik hazırlıklarına kadar uzanan bugün, parayı planlı kullanmanın önemini hatırlatıyor. Tasarrufun yalnızca büyük miktarlar biriktirmekle sınırlı olmadığını, küçük tutarlarla kazanılan alışkanlıkların da değer taşıdığını vurguluyor.
KIZILAY HAFTASI: YARDIMLAŞMAYI HATIRLAMA ZAMANI
31 Ekim, her yıl 29 Ekim ile 4 Kasım arasında düzenlenen Kızılay Haftası’nın içinde yer alıyor. Hafta boyunca yardımlaşma, gönüllülük ve insani yardım çalışmalarına dikkat çekiliyor; özellikle öğrencilere dayanışmanın önemi anlatılıyor. Depremleri yaşamış bir kent olan Kocaeli açısından bu konuların ayrı bir anlamı var. Kızılay Haftası, zor günlerde birbirine destek olmanın ve yardım çalışmalarına hazırlıklı katılmanın değerini hatırlatan bir fırsat sunuyor.
CADILAR BAYRAMI: BALKABAKLARI, KOSTÜMLER VE KORKU HİKÂYELERİ
Dünyanın pek çok yerinde 31 Ekim denince akla Cadılar Bayramı geliyor. İngilizcede “Halloween” adıyla bilinen kutlamanın geçmişinde Keltlerin mevsim geçişi gelenekleri ile Hristiyanlıkta Azizler Günü’nün arifesine ilişkin uygulamalar bulunuyor. Zamanla kostümlü partiler, oyulmuş balkabakları ve çocukların kapı kapı dolaşıp şeker toplamasıyla tanınan bir eğlenceye dönüştü. Özellikle ABD’de büyük bir popüler kültür ve alışveriş etkinliği hâline gelen gecenin vazgeçilmezleri arasında korku hikâyeleri de var.
REFORMASYON GÜNÜ: AVRUPA’YI DEĞİŞTİREN TARTIŞMANIN YILDÖNÜMÜ
Protestan Hristiyanlar, 31 Ekim’de Reformasyon Günü’nü anıyor. Günün tarihsel dayanağı, Martin Luther’in 1517’de kilisedeki uygulamaları eleştiren 95 tezini yayımlaması. Özellikle günahların bağışlanmasına ilişkin belgelerin para karşılığında verilmesine yönelttiği eleştiriler, Avrupa’da büyük bir dinî ve toplumsal dönüşümün başlangıcı oldu. Reform hareketi zamanla Protestan kiliselerinin doğuşuna uzandı. Bu nedenle 31 Ekim, din tarihinin yanı sıra Avrupa tarihinin de önemli dönüm noktalarından biriyle ilişkilendiriliyor.
31 EKİM’İN TUHAF GÜNLERİ
Bu bölümdeki günler ağırlıklı olarak ABD’de ortaya çıkan, meslek kuruluşları, markalar veya popüler özel gün takvimleri aracılığıyla yaşatılan kutlamalar. Türkiye’de resmî gün niteliği taşımıyorlar.
SİHİRBAZLIK GÜNÜ: HOUDİNİ’NİN ADIYLA YAŞAYAN GELENEK
31 Ekim, ABD’de “Ulusal Sihirbazlık Günü” olarak da kutlanıyor. Gün, ünlü illüzyonist Harry Houdini’nin anısını yaşatma geleneğine dayanıyor. Amerikan Sihirbazlar Derneği’nin aktardığına göre 1938’de, Houdini’nin eşinin izniyle 31 Ekim’in bu adla anılması için girişimde bulunuldu. Amaçlardan biri, gösterilere gidemeyen insanlara ücretsiz sihirbazlık gösterileri ulaştırmaktı. Böylece şaşırtma ve eğlendirme sanatı, dayanışmayla da buluştu.
KAPI ZİLİ GÜNÜ: EVİN EN ÇOK ÇALIŞAN DÜĞMESİNE BİR GÜN
Kapı zilinin bile özel günü var! ABD’de bir kapı zili markasının girişimiyle oluşturulan ve 2017’den itibaren kutlanan gün için 31 Ekim’in seçilmesi tesadüf değil. Cadılar Bayramı’nda şeker toplamak için evleri dolaşan çocuklar, kapı zillerine yoğun mesai yaptırıyor. Ticari bir girişim olarak başlayan bu ilginç gün, gündelik hayatın pek dikkat etmediğimiz küçük bir parçasını takvimin başrolüne taşıyor.
KARAMELLİ ELMA GÜNÜ: BİZİM ELMA ŞEKERİNİN YAKIN AKRABASI
31 Ekim, ABD’de Karamelli Elma Günü olarak da anılıyor. Çubuğa geçirilip sıcak karamele batırılan elmalar, bazen kuruyemiş veya çikolatayla da kaplanıyor. Görüntüsüyle bizim panayırların ve çocukluk hatıralarının elma şekerini çağrıştırsa da kaplaması farklı. Sonbaharda elmanın bol bulunması ve Cadılar Bayramı’nın tatlı ikramları, bu lezzeti ekim ayının son gününe yerleştirmiş.
31 EKİM’DE TARİHTE NELER OLDU?
1517 – AVRUPA’YI DEĞİŞTİREN 95 TEZ
Alman din adamı Martin Luther, kilisenin günahların bağışlanmasına ilişkin uygulamalarını eleştiren 95 tezini Mainz Başpiskoposu’na gönderdi. Özellikle para karşılığında verilen endüljans belgelerini hedef alan metin, Reform hareketinin simgelerinden biri oldu. Luther’in amacı başlangıçta yeni bir mezhep kurmaktan çok kilisede reform yapılmasını sağlamaktı. Tezleri Wittenberg’deki kilisenin kapısına çivilediği anlatısı ise tarihçiler arasında tartışmalı. Bu nedenle olayı “Protestanlığı ilan etti” diye anlatmak doğru değil.
1917 – OSMANLI’NIN FİLİSTİN SAVUNMASINDA BİRÜSSEBİ KIRILMASI
Birinci Dünya Savaşı’nda Osmanlı ordusunun Filistin’deki önemli savunma noktalarından Birüssebi, İngiliz kuvvetlerinin saldırısı ve Avustralyalı atlı birliklerin hücumu sonucunda kaybedildi. Sabah başlayan muharebe, akşamüstü Osmanlı siperlerinin aşılmasıyla sonuçlandı. Birüssebi’nin düşmesi, Gazze’ye uzanan savunma hattının doğudan çevrilmesinin önünü açtı. Bu nedenle muharebe, Osmanlı’nın Filistin’den çekilmesine uzanan süreçte önemli bir dönüm noktası oldu.
1918 – MUSTAFA KEMAL, YILDIRIM ORDULARI’NIN KOMUTASINI DEVRALDI
Mondros Mütarekesi’nin imzalanmasının ertesi günü Mustafa Kemal Paşa, Adana’da Yıldırım Orduları Grubu komutanlığını Alman Mareşal Liman von Sanders’ten devraldı. Osmanlı Devleti savaştan çekilirken önceliği, elde kalan birliklerin korunması ve ateşkes hükümlerinin işgallere gerekçe yapılmasının önlenmesiydi. Görevi kısa sürdü; ordular grubu 7 Kasım’da kaldırıldı. Ancak bu günlerde yaptığı uyarılar, yaklaşan işgal tehlikesini nasıl değerlendirdiğini gösteren önemli belgeler arasında yer aldı.
1919 – SÜTÇÜ İMAM, MARAŞ DİRENİŞİNİN SİMGE KURŞUNUNU ATTI
Fransız işgali altındaki Maraş’ta, Uzunoluk Hamamı’ndan çıkan kadınlara işgal kuvvetleri içindeki Ermeni askerlerin saldırması üzerine olaylar çıktı. Kadınları korumak isteyen Çakmakçı Said yaralandı. Sütçü İmam, tabancasıyla ateş ederek saldırganlardan birini vurdu. Bu olay, Maraş’ın işgale karşı direnişinin simgelerinden biri oldu. Geçimini süt satarak sağlayan Sütçü İmam’ın adı, şehrin kurtuluş mücadelesiyle birlikte Türkiye’nin ortak hafızasına yerleşti.
1920 – İNSÜLİNE GİDEN YOL, GECE YARISI TUTULAN BİR NOTLA AÇILDI
Kanadalı doktor Frederick Banting, 31 Ekim’in ilk saatlerinde diyabet araştırmalarını değiştirecek deney fikrini defterine yazdı. Pankreasın kan şekerini düzenleyen salgısını elde etmeye yönelik bu düşünce, daha sonra Toronto Üniversitesi’nde Charles Best, John Macleod ve James Collip’in katkılarıyla yürütülen çalışmalara dönüştü. İnsülin tedavisi 1922’de insanlarda başarıyla uygulanacaktı. Dolayısıyla 31 Ekim, insülinin bulunduğu gün değil, bu büyük tıbbi gelişmeye uzanan araştırma fikrinin kayda geçirildiği gündü.
1921 – MUSTAFA KEMAL’İN BAŞKOMUTANLIĞI ÜÇ AY UZATILDI
Türkiye Büyük Millet Meclisi, Sakarya Zaferi’nin ardından Mustafa Kemal Paşa’nın başkomutanlık süresini üç ay daha uzatan kanunu kabul etti. Karar, 5 Kasım’dan itibaren geçerli olacaktı. Böylece savaşın henüz sona ermediği, ordunun yeni mücadelelere hazırlandığı dönemde Mustafa Kemal’in başkomutanlık görevi devam etti. Bu, Ağustos 1921’de verilen görevin ilk kez uzatılmasıydı.
1924 – ATATÜRK’TEN CUMHURİYETİN BİRİNCİ YILINDA ÖNEMLİ MESAJ
Mustafa Kemal Paşa, Cumhuriyet’in birinci yıldönümü dolayısıyla verdiği demeçte, Cumhuriyet yönetiminin Türk milletinin karakterine en uygun yönetim biçimi olduğunu vurguladı. Yeni rejimin ilk yılını değerlendirirken ülkenin geçmişten devraldığı yıkımın ve milletin yorgunluğunun bir yılda giderilemeyeceğini de belirtti. Demeci, hem millet egemenliğine duyduğu güveni hem de Cumhuriyet’in önündeki yeniden yapılanma işinin büyüklüğünü ortaya koyuyordu.
1936 – MARS ROBOTLARINA UZANAN HİKÂYE BİR DERE YATAĞINDA BAŞLADI
Kaliforniya’da bir grup araştırmacı ve roket meraklısı, Pasadena yakınlarındaki kuru dere yatağında alkolle çalışan roket motorunun ilk denemelerini yaptı. Üniversite kampüsündeki tehlikeli deneylerin ardından açık araziye taşınan bu çalışma, bugün NASA’nın önemli araştırma merkezlerinden olan Jet İtki Laboratuvarı’nın, yani JPL’nin başlangıcı kabul ediliyor. Gezegen araştırmalarında büyük rol üstlenecek merkezin hikâyesi, böyle mütevazı bir deney alanında başladı.
1941 – DÖRT BAŞKANIN YÜZÜNÜ TAŞIYAN DAĞDA ÇALIŞMALAR SONA ERDİ
ABD’nin Güney Dakota eyaletindeki Rushmore Dağı’na oyulan dev başkan heykellerinde çalışmalar sona erdi. George Washington, Thomas Jefferson, Theodore Roosevelt ve Abraham Lincoln’ün yüzlerini taşıyan anıtın yapımına 1927’de başlanmıştı. Heykeltıraş Gutzon Borglum’un ölümünden sonra çalışmaları oğlu Lincoln Borglum sürdürdü. Dağın yamacındaki dört dev yüz, zamanla Amerika’nın en kolay tanınan görüntülerinden biri hâline geldi.
1951 – SİYAH BEYAZ YAYA GEÇİTLERİ YOLLARA ÇIKTI
Bugün dünyanın pek çok yerinde kullanılan siyah beyaz şeritli “zebra” yaya geçidi, İngiltere’nin Slough kentinde resmen uygulamaya konuldu. Daha önce de yayaların karşıya geçmesini düzenleyen işaretler vardı; yenilik, sürücülerin uzaktan daha kolay fark edebildiği belirgin şeritlerdi. Bu basit yol düzenlemesi kısa sürede yaygınlaştı. Yıllar sonra Beatles’ın “Abbey Road” albüm kapağı da aynı türden bir geçidi popüler kültürün unutulmaz görüntülerinden birine dönüştürdü.
1956 – İNGİLTERE VE FRANSA MISIR’I BOMBALAMAYA BAŞLADI
Süveyş Krizi’nde İngiltere ve Fransa, Mısır’a hava saldırıları başlattı. Mısır lideri Cemal Abdülnasır’ın Süveyş Kanalı’nı millîleştirmesinin ardından büyüyen kriz, İsrail’in Sina’ya saldırmasıyla savaşa dönüşmüştü. İngiltere ve Fransa, çatışmayı durdurma ve kanalı güvenceye alma gerekçesini öne sürüyordu; ancak müdahalenin arkasında kanal üzerindeki denetimi yeniden ele geçirme hedefi bulunuyordu. Bombardıman, krizin doğrudan İngiliz ve Fransız askerî müdahalesine dönüştüğü aşama oldu.
1961 – STALİN’İN NAAŞI LENİN’İN MOZOLESİNDEN ÇIKARILDI
Sovyetler Birliği’nin eski lideri Josef Stalin’in naaşı, Moskova’daki Lenin Mozolesi’nden çıkarılarak Kremlin duvarı yakınındaki mezarlığa defnedildi. 1953’te ölümünün ardından Lenin’in yanına yerleştirilen Stalin, artık aynı devlet tarafından baskıcı uygulamaları ve kişi kültü nedeniyle eleştiriliyordu. Naaşının mozole dışına taşınması, Sovyet yönetiminin Stalin dönemiyle arasına mesafe koyma çabasının en çarpıcı simgelerinden biri oldu.
1967 – RAUF DENKTAŞ GİZLİCE GİRDİĞİ KIBRIS’TA TUTUKLANDI
Kıbrıs’a dönmesi Rum yönetimi tarafından engellenen Rauf Denktaş, iki arkadaşıyla birlikte deniz yoluyla gizlice adaya çıktı. Ancak Rum güvenlik güçleri tarafından yakalanarak tutuklandı ve Lefkoşa’da cezaevine konuldu. Olay, Kıbrıs Türkleri arasında büyük tepki yarattı. Türkiye’nin girişimlerinin de ardından 12 Kasım’da serbest bırakılarak Türkiye’ye gönderilen Denktaş’ın adaya açık biçimde dönüşüne ancak Nisan 1968’de izin verildi.
1972 – ESKİŞEHİR YAKINLARINDA TREN FACİASI
Konya’dan gelen Meram mototreni, Eskişehir’e yaklaşık 29 kilometre uzaklıkta, Kütahya yönüne giden işçi treniyle çarpıştı. Çok sayıda kişinin hayatını kaybettiği kaza, ertesi gün Meclis gündemine taşındı. Ulaştırma Bakanı Rıfkı Danışman’ın açıklamasına göre çarpışma bir virajda meydana gelmiş, olay yerinin koşulları ve haberleşme imkânlarının yetersizliği nedeniyle kazanın öğrenilmesi yaklaşık yarım saat sürmüştü.
1975 – QUEEN’DEN ALTI DAKİKALIK BİR MÜZİK EFSANESİ: BOHEMIAN RHAPSODY
Queen’in “Bohemian Rhapsody” şarkısı İngiltere’de single olarak yayımlandı. Yaklaşık altı dakikalık süresi ve alışılmış nakarat düzenine uymayan yapısıyla dönemin popüler şarkılarından ayrılıyordu. Buna rağmen İngiltere listelerinde dokuz hafta boyunca bir numarada kaldı. Freddie Mercury’nin ölümünün ardından 1991’de yeniden yayımlandığında bir kez daha zirveye çıktı. Böylece farklı kuşakların birlikte söylediği, grubun en tanınan eserlerinden biri oldu.
1984 – HİNDİSTAN BAŞBAKANI İNDİRA GANDHİ SUİKASTLA ÖLDÜRÜLDÜ
Hindistan Başbakanı İndira Gandhi, kendi korumalarının düzenlediği suikast sonucu hayatını kaybetti. Ülkenin ilk kadın başbakanı olan Gandhi, hem Hindistan’ın bölgesel gücünü artıran politikaları hem de olağanüstü hâl dönemindeki baskıcı uygulamalarıyla tartışılan bir liderdi. Hindistan’ın ilk başbakanı Cevahirlal Nehru’nun kızıydı. Soyadına rağmen Mahatma Gandhi ile aile bağı bulunmuyordu.
1989 – TURGUT ÖZAL TÜRKİYE’NİN SEKİZİNCİ CUMHURBAŞKANI SEÇİLDİ
Başbakan Turgut Özal, Türkiye Büyük Millet Meclisindeki cumhurbaşkanlığı seçiminin üçüncü turunda 263 oy alarak Türkiye’nin sekizinci cumhurbaşkanı seçildi. Muhalefetin katılmadığı oylama, dönemin en önemli siyasi tartışmalarından birinin merkezindeydi. Anavatan Partisi’nin kurucusu olan ve 1983’ten beri başbakanlık yapan Özal, cumhurbaşkanlığı görevini Kenan Evren’den 9 Kasım 1989’da devraldı. Böylece Türkiye siyasetinde Özal’ın Çankaya yılları başladı.
1992 – VATİKAN, GALİLEO DAVASINDAKİ HATALARLA YÜZLEŞTİ
Papa II. Jean Paul, Galileo Galilei’nin yargılanmasını inceleyen komisyonun çalışmaları üzerine yaptığı konuşmada, geçmişteki değerlendirme hatalarını ele aldı. Dünya’nın Güneş çevresinde döndüğünü savunan Galileo, 1633’te Engizisyon tarafından mahkûm edilmişti. Yaklaşık 359 yıl sonra gelen açıklama, bilim tarihinin en ünlü davalarından biriyle hesaplaşma niteliği taşıdı. Olayı “Vatikan Dünya’nın döndüğünü ilk kez kabul etti” şeklinde anlatmak ise tarihsel süreci yanlış özetliyor.
1992 – TELEVİZYONDAKİ HAYALETİ GERÇEK SANDILAR
BBC, Cadılar Bayramı gecesi “Ghostwatch” adlı yapımı yayımladı. Program, hayalet bulunduğu ileri sürülen bir evden yapılan canlı yayın gibi hazırlanmıştı. Ekranın tanınmış sunucularının kendilerini canlandırması da anlatılanları inandırıcı kılıyordu. Oysa izlenenler, önceden çekilmiş senaryolu bir televizyon filmiydi. İzleyicilerin bir bölümünün bunu gerçek sanması büyük tartışma yarattı. “Ghostwatch”, televizyonun kurgu ile gerçek arasındaki sınırı nasıl bulanıklaştırabildiğinin unutulmaz örneklerinden biri oldu.
2000 – UZAY İSTASYONUNUN İLK SÜREKLİ EKİBİ YOLA ÇIKTI
Amerikalı astronot William Shepherd ile Rus kozmonotlar Sergey Krikalyov ve Yuri Gidzenko, Uluslararası Uzay İstasyonu’nun ilk uzun süreli ekibi olarak Baykonur’dan fırlatıldı. Soyuz uzay aracıyla yapılan yolculuk iki gün sürdü. Ekibin 2 Kasım’da istasyona ulaşmasıyla burada kesintisiz insan bulunması dönemi başladı. Bu uçuş, uzay istasyonunu ziyaret edilen bir yapıdan insanların aylarca yaşayıp araştırma yaptığı bir çalışma alanına dönüştüren önemli adımlardan biri oldu.
2008 – BİTCOİN’İN TEMELİNİ ATAN METİN YAYIMLANDI
Satoshi Nakamoto adını kullanan kişi veya grup, bir kriptografi e-posta listesinde Bitcoin’in nasıl çalışacağını anlatan metni paylaştı. Öneri, internet üzerinden ödemelerin banka gibi bir aracıya ihtiyaç duyulmadan doğrudan kişiler arasında yapılabilmesiydi. İşlemlerin ortak bir ağda doğrulanmasını esas alan bu çalışma, Bitcoin’in teknik temelini ortaya koydu. 31 Ekim’in önemi, Bitcoin’in satışa çıkması değil, sistemin tasarımının kamuoyuna duyurulmasıydı.
2010 – TAKSİM MEYDANI’NDA ÇEVİK KUVVETE BOMBALI SALDIRI
İstanbul Taksim Meydanı’nda görev yapan çevik kuvvet polislerini hedef alan bir intihar saldırısı düzenlendi. Saat 10.40 sıralarında meydana gelen patlamada 15’i polis, 17’si sivil olmak üzere 32 kişi yaralandı. Saldırgan olay yerinde öldü. İstanbul Valiliğinin açıklamasına göre bölgede patlamamış bir başka patlayıcı düzenek de bulundu. Şehrin en işlek meydanlarından birinde gerçekleşen saldırı, Türkiye gündeminin ilk sırasına yerleşti.
2011 – DÜNYA NÜFUSU İÇİN YEDİ MİLYAR EŞİĞİ
Birleşmiş Milletler, dünya nüfusunun yedi milyara ulaşmasını 31 Ekim’de düzenlenen etkinliklerle duyurdu. Farklı ülkelerde o gün doğan bebekler, bu dönüm noktasının simgesi olarak kamuoyuna tanıtıldı. Ancak dünyadaki bütün doğumları anlık olarak saymak mümkün olmadığından, “yedi milyarıncı bebek” bilimsel olarak belirlenmiş tek bir çocuk değildi. Tarih, nüfus tahminlerine dayanan sembolik bir eşik olarak kabul edildi; gıda, su, barınma ve sağlık hizmetlerine erişim tartışmalarını gündeme taşıdı.
2011 – FİLİSTİN’İN UNESCO ÜYELİĞİ KABUL EDİLDİ
Paris’te toplanan UNESCO Genel Konferansı, Filistin’in üyeliğini kabul etti. Birleşmiş Milletler’in eğitim, bilim ve kültür kuruluşunda alınan karar, Filistin’in uluslararası alanda tanınma çabaları açısından önemli bir adımdı. Türkiye de kararı memnuniyetle karşıladığını açıkladı. Böylece 31 Ekim, Filistin meselesinin yalnızca savaş ve diplomasiyle değil, kültür ve eğitim alanındaki uluslararası temsil mücadelesiyle de hatırlanan tarihlerinden biri oldu.
2013 – DÖRT KADIN MİLLETVEKİLİ MECLİS ÇALIŞMALARINA BAŞÖRTÜSÜYLE KATILDI
AK Parti milletvekilleri Gülay Samancı, Sevde Beyazıt Kaçar, Nurcan Dalbudak ve Gönül Bekin Şahkulubey, TBMM Genel Kurulu çalışmalarına başörtülü olarak katıldı. Birleşimi Meclis Başkanvekili Meral Akşener yönetti. Türkiye’de uzun yıllar siyasetin ve gündelik hayatın tartışma konularından olan başörtüsü meselesi açısından dikkat çekici bir gün yaşandı. Genel Kurul’da kıyafet uygulaması üzerine konuşmalar yapıldı ve dört milletvekili çalışmalarını başörtülü olarak sürdürdü.
2015 – KURUKAFAYA BENZEYEN GÖK CİSMİ CADILAR BAYRAMI’NDA DÜNYA’NIN YANINDAN GEÇTİ
Radar görüntülerindeki görünümü kurukafaya benzetilen 2015 TB145 adlı gök cismi, Cadılar Bayramı günü Dünya’nın yakınından geçti. Yaklaşık 480 bin kilometre uzakta gerçekleşen geçiş, Dünya için tehlike oluşturmadı. Bilim insanları, cismin uçucu maddelerini kaybetmiş eski bir kuyruklu yıldız olabileceğini değerlendirdi. Kurukafa benzeri görüntüyle geçiş tarihinin çakışması, bilim haberini aynı zamanda yılın en dikkat çekici Cadılar Bayramı hikâyelerinden birine dönüştürdü.
2025 – BEŞ BİN YILLIK ÇOCUK MEZARINDAKİ DÖRT PARMAKLI EL GÜNDEME GELDİ
Eskişehir’in Seyitgazi ilçesindeki Küllüoba Höyüğü’nde bulunan yaklaşık beş bin yıllık bir çocuk mezarına ilişkin değerlendirmeler kamuoyuna yansıdı. Beş yaşlarındaki bir çocuğun gömüldüğü küpün üzerinde, bir parmağı eksik el kabartması bulunuyordu. Kazı Başkanı Prof. Dr. Murat Türkteki, bu tasvirin yas ve kayıp acısını simgeliyor olabileceğini belirtti. Ancak insanların gerçekten parmaklarını kestiğini gösterecek iskelet kanıtı bulunmadığını da vurguladı.
KOCAELİ TARİHİNDE 31 EKİM
1921 – İSTİKLÂL MAHKEMESİ HEYETİ İZMİT’E GELDİ
Millî Mücadele sırasında görev yapan İstiklâl Mahkemesi heyeti, 31 Ekim 1921’de Adapazarı’ndan İzmit’e geldi. Saruhan Milletvekili Necati Bey’in başkanlığındaki heyette Trabzon Milletvekili Hamdi Bey ile Çankırı Milletvekili Neşet Bey bulunuyordu. Belediye binasının büyük meclis salonu, yargılamalar için mahkeme salonuna dönüştürüldü. İzmit’in işgalden kurtarılmasının ardından gelen heyet, sonraki günlerde işgal kuvvetleriyle iş birliği yapmakla suçlanan kişilerin davalarını gördü.
1945 – İZMİT’İN TARİHÎ OKULUNDA LİSE DÖNEMİ BAŞLADI
Geçmişi Osmanlı dönemindeki İzmit Mekteb-i İdadisi’ne uzanan tarihî okul binası, 31 Ekim 1945’te lise olarak hizmet vermeye başladı. Kültür ve Turizm Bakanlığının envanterine göre 1880’lerde yapılan bina, yıllar içinde farklı eğitim kademelerine ev sahipliği yapmış, 1931’de onarılarak ortaokula dönüştürülmüştü. Lise eğitiminin başlaması, İzmit’in eğitim tarihinde yeni bir aşama oldu. Bu tarih, binanın ilk açılışını değil, lise olarak kullanılmaya başlanmasını gösteriyor.
1980 – HEREKE VİYADÜĞÜ’NÜN YAPIMI TAMAMLANDI
İstanbul ile Anadolu arasındaki ulaşımın önemli yapılarından Hereke Viyadüğü’nün inşaatı tamamlandı. Bayındırlık ve İskân Bakanlığının TBMM’ye verdiği yazılı cevapta, yapının bitiş tarihi 31 Ekim 1980, kesin kabul tarihi ise 8 Aralık 1981 olarak kaydedildi. Aynı belgede Gebze-İzmit otoyolunun tamamının çift yönlü olarak 28 Aralık 1984’te trafiğe açıldığı belirtiliyor. Dolayısıyla 31 Ekim, viyadüğün yapımının tamamlandığı gün; otoyolun açılış tarihi değil.
1995 – DEMİREL, HEREKE’DE NUH ÇİMENTO’NUN YENİ TESİSİNİ AÇTI
Nuh Çimento’nun Hereke fabrikasındaki ikinci fırın için yapılan yeni tesis, Cumhurbaşkanı Süleyman Demirel’in katıldığı törenle açıldı. Çimento üretiminde ham maddenin fırına girmeden önce hazırlanmasını sağlayan yatırımın yapımını GAMA üstlenmişti. Şirketin o dönemdeki bültenine göre çalışmalar 7 Nisan 1995’te tamamlandı, açılış töreni ise 31 Ekim’de gerçekleştirildi. Yatırım, Hereke’nin dokumacılığın yanında ağır sanayiyle de şekillenen tarihinin önemli adımlarından biriydi.
1998 – İZMİT ANITPARK’TA SEKA İÇİN BÜYÜK BULUŞMA
SEKA’nın kapatılmasına ve özelleştirilmesine karşı çıkan işçiler ile onlara destek verenler, İzmit Anıtpark’ta bir araya geldi. Kocaeli Sendikalar Birliği öncülüğündeki mitinge Türk-İş, DİSK, Hak-İş ve KESK çatısı altındaki sendikalarla çeşitli sivil toplum kuruluşları katıldı. Fabrikanın geleceği için yürütülen mücadele, farklı sendikal yapıların ortak tavır aldığı bir kent meselesine dönüşmüştü. 31 Ekim mitingi, SEKA’nın 2005’teki son direnişinden yıllar önce yaşanan önemli bir dayanışma buluşmasıydı.
1999 – GEBZE’DE KOÇ OKULU HİZMETE AÇILDI
Vehbi Koç Vakfının yaptırdığı Gebze’deki okul, 31 Ekim 1999’da törenle hizmete girdi. Gebze Belediyesinin bağışladığı arsa üzerinde 1998’de başlayan inşaat, Marmara Depremi’nin yaşandığı yıl tamamlandı. Açılışa dönemin Kocaeli Valisi Kemal Önal, Gebze Kaymakamı Yıldırım Uçar, Belediye Başkanı Ahmet Pembegüllü ve vakıf temsilcileri katıldı.
31 EKİM’DE GAZETELERDE KOCAELİ
1933 – MİLLİYET: İZMİT DENİZ ÜSSÜNE SU TESİSATI
Milliyet’in 31 Ekim 1933 tarihli sayısında, İzmit’teki deniz üssünün su tesisatı için yayımlanan bir satın alma ilanı bulunuyordu. Marmara Üssübahri ve Müstahkem Mevki Kumandanlığı, 74 kalem döküm boru ve bağlantı malzemesi alacağını duyuruyordu. İhalenin 15 Kasım’da İzmit’te yapılacağı belirtilmişti. Cumhuriyet’in onuncu yıl kutlamalarının gazeteleri doldurduğu günlerde bu küçük ilan, kentteki askerî tesislerin altyapı ihtiyaçlarını da kayda geçiriyordu.
1937 – SON POSTA: KOCAELİ’NİN KÖYLERİNE 50 EĞİTMEN
Son Posta’nın İzmit kaynaklı haberinde, Arifiye’deki köy eğitmenleri kursunun ilk dönemini tamamlayan 50 kişinin köylerine dönerek göreve başladığı anlatılıyordu. Eğitmenlerden çocuklara ve yetişkinlere okuma yazma öğretmeleri, tarım konusunda köylülere yol göstermeleri bekleniyordu. Haberde ayrıca vilayet genelinde 50 köy okulu yapılmasının kararlaştırıldığı bildiriliyordu. Bugün Sakarya sınırlarında bulunan Arifiye, o tarihte Kocaeli’ye bağlıydı.
1937 – SON POSTA: İZMİT ÖĞRETMENLERİ MODEL UÇAK YAPIYORDU
Aynı gazete sayfasındaki başka bir haber, İzmit’in eğitim hayatından beklenmedik bir ayrıntı sunuyordu: Öğretmenler için hava modelciliği kursu açılmıştı. Habere göre öğretmenler boş zamanlarında kursa katılıyor, yapılan modellerle başarılı uçuşlar gerçekleştiriliyordu. Üstelik kursa devam bütün öğretmenler için zorunlu tutulmuştu. Kısa haber, havacılık merakının 1930’ların İzmit’inde öğretmenlerin çalışmalarına kadar uzandığını gösteriyordu.
1961 – İZMİT’TE MÜZENİN AÇILMASI İÇİN PENCERELERİN GÜVENLİĞİ BEKLENİYORDU
Türk Yolu gazetesinin 31 Ekim 1961 tarihli sayısında, İzmit’te arkeoloji müzesinin açılış hazırlıkları yer aldı. Gazete haberlerini inceleyen araştırmaya göre, tarihî Av Köşkü’ndeki müzenin pencereleri demir kafeslerle güvenli hâle getirildikten sonra açılacağı bildiriliyordu. Küçük bir hazırlık haberi gibi görünen bu kayıt, İzmit’in tarihî eserlerini koruyup sergileyecek bir müze oluşturma çabasının aşamalarından birini günümüze taşıyor.
2011 – ATM’DE SIKIŞAN KARTLARIN ARKASINDAN TUZAK ÇIKTI
Kocaeli’de banka ATM’lerine yerleştirilen özel düzeneklerle vatandaşların kartlarının sıkıştırıldığı, ardından hesaplarından para çekildiği iddiası haber oldu. Güvenlik kamerası görüntülerini inceleyen polis, iki şüpheliyi İstanbul’un Kartal ilçesinde yakaladı. Anadolu Ajansının 31 Ekim tarihli haberine göre, şüphelilerin bu yöntemle 15 bin lira elde ettiği ileri sürülüyordu. Para çekmek için bankamatiğe giden vatandaşların yaşadığı kart sıkışması, bir dolandırıcılık soruşturmasının konusu olmuştu.
2013 – BİT PAZARINDA BİR SABAHIN KAZANCI: BEŞ LİRA
Çağdaş Kocaeli’nin 31 Ekim tarihli haberi, İzmit Otogarı’nın arkasına taşınan Bit Pazarı’nda geçinmeye çalışan insanların sesini duyurdu. Tezgâh sahibi Erkan Demirkıran, sabah başlayıp öğlene kadar yalnızca beş liralık satış yapabildiğini anlatıyordu. Sekiz yıldır pazarcılık yapan Güvenç İstekli ise eski Perşembe Pazarı alanındaki günlerini arıyordu. İkinci el kıyafetten mutfak eşyasına kadar pek çok ürünün bulunduğu pazarda, Şevket ve Hayriye Yeşilova çifti de müşteri yokluğundan tezgâhlarını kapatmayı düşünüyordu.
2022 – ÖZGÜR KOCAELİ: ULAŞLI’NIN OSMANLI HAMAMINA YENİ HAYAT
Özgür Kocaeli’nin 31 Ekim tarihli haberinde, Gölcük Ulaşlı’daki tarihî Osmanlı hamamının restorasyon çalışmalarına başlandığı duyuruldu. Kocaeli Müze Müdürlüğü denetimindeki kazı ve temizlik çalışmalarının ardından, koruma kurulunun onayladığı projeye göre yapının onarılması hedefleniyordu. Haberde Yukarı Halıdere’deki başka bir tarihî hamam için de hazırlıkların sürdüğü belirtilmişti. Böylece Gölcük’ün gündemine, ilçenin gündelik yaşam tarihinden kalan iki yapının korunması girmişti.
2025 – GEBZE EMEK: KAN MERKEZİ İÇİN “HEREKE’DE BULUŞALIM” ÖNERİSİ
Gebze Emek’in 31 Ekim tarihli haberinde, Kızılay Haftası dolayısıyla düzenlenen basın toplantısındaki bir öneri öne çıktı. Düzce’de bulunan kan merkezinin Gebze’ye getirilmesi talebi konuşulurken, İzmit’in de aynı merkeze talip olduğu belirtildi. Bunun üzerine bir gazeteci, iki bölgenin Hereke üzerinde uzlaşmasını önerdi. “Biz de talibiz. İzmit de. Aklın yolu eski Gebzeli Hereke” başlıklı haber, sağlık hizmetlerinin konumu üzerinden kentin doğusu ile batısı arasında ortak çözüm arayışını yansıtıyordu.
31 EKİM’DE DOĞANLAR
1828 – ELEKTRİKLİ AMPULÜN ÖNCÜLERİNDEN JOSEPH SWAN DOĞDU
İngiliz mucit Joseph Swan, Sunderland yakınlarında doğdu. Elektrikli aydınlatmanın gelişmesinde, Thomas Edison’dan bağımsız yürüttüğü çalışmalarla önemli rol oynadı. Geliştirdiği akkor ampuller evlerde ve kamusal yapılarda kullanıldı; 1881’de Londra’daki Savoy Tiyatrosu onun lambalarıyla aydınlatıldı. Fotoğrafçılık alanında da çalışan Swan, görüntülerin kaydedilmesini kolaylaştıran kuru fotoğraf plakalarının geliştirilmesine katkıda bulundu.
1920 – MODA FOTOĞRAFÇILIĞININ SIRA DIŞI İSMİ HELMUT NEWTON DOĞDU
Fotoğrafçı Helmut Newton, Berlin’de doğdu. Yahudi bir ailenin çocuğu olan Newton, Nazi Almanyası’ndan 1938’de ayrılmak zorunda kaldı. Daha sonra Vogue gibi dergiler için yaptığı çalışmalarla moda fotoğrafçılığının en tanınan isimlerinden biri oldu. Modelleri alışılmış güzellik pozlarının dışında, güçlü ve meydan okuyan karakterler olarak gösteren fotoğrafları hem ilgi gördü hem tartışma yarattı.
1922 – DALLAS’IN ELLIE ANNESİ BARBARA BEL GEDDES DOĞDU
Türkiye’de de büyük ilgi gören “Dallas” dizisinin Ellie Ewing’i Barbara Bel Geddes, New York’ta doğdu. Ewing ailesinin annesi olarak tanınmadan önce tiyatroda ve sinemada başarılı bir kariyer kurmuştu. Alfred Hitchcock’un “Ölüm Korkusu” filminde de rol alan oyuncu, dünya çapındaki asıl ününü “Dallas” ile kazandı. Bel Geddes, 2005’te hayatını kaybetti.
1929 – SİNEMANIN İRİ YARI KOMEDİ KAHRAMANI BUD SPENCER DOĞDU
Terence Hill’le oynadığı kavgalı, kovalamacalı komedilerle tanınan Bud Spencer, Napoli’de doğdu. Gerçek adı Carlo Pedersoli olan oyuncunun sinemadan önceki hayatı da dikkat çekiciydi: İtalya’yı 1952 Helsinki ve 1956 Melbourne Olimpiyatları’nda yüzücü olarak temsil etmişti. Sinemada ise iri cüssesi, sakin tavrı ve kendine özgü yumruklarıyla aksiyonu komediye dönüştüren unutulmaz bir karakter yarattı.
1930 – AY’A İNEN ARKADAŞLARINI YÖRÜNGEDE BEKLEYEN MICHAEL COLLINS DOĞDU
Apollo 11 astronotu Michael Collins, Roma’da doğdu. Neil Armstrong ve Buzz Aldrin 1969’da Ay yüzeyine inerken Collins, komuta modülünde kalarak Ay’ın çevresinde dolaştı. Ay’a ayak basmadı, ancak arkadaşlarının geri dönmesi ve üç astronotun Dünya’ya ulaşması için kritik görev üstlendi. Collins, insanlığın ilk Ay yolculuğunun daha az tanınan üçüncü ismiydi.
1936 – KÜÇÜK EV’İN BABASI MICHAEL LANDON DOĞDU
“Küçük Ev” dizisinin Charles Ingalls’ı Michael Landon, New York’ta doğdu. “Bonanza”daki Küçük Joe rolüyle tanındıktan sonra, “Küçük Ev”de ailesini güçlükler karşısında bir arada tutmaya çalışan babayı canlandırdı. Türkiye’de de sevilen oyuncu, kamera arkasında senarist, yönetmen ve yapımcı olarak çalıştı. Landon, 1991’de hayatını kaybetti.
1939 – UNUTULMAZ ŞARKILARIN SÖZ YAZARI ÇİĞDEM TALU DOĞDU
“İşte Öyle Bir Şey”, “Sevdan Olmasa” ve “Hep Böyle Kal” gibi kuşakların birlikte söylediği şarkıların söz yazarı Çiğdem Talu, İstanbul’da doğdu. Uzun yıllar İngilizce öğretmenliği yapan Talu, besteci Melih Kibar’la kurduğu ortaklık ve Erol Evgin’in seslendirdiği eserlerle Türk pop müziğinde iz bıraktı. “Hisseli Harikalar Kumpanyası” müzikalinin şarkı sözlerini de yazan sanatçı, 1983’te hayatını kaybetti.
1950 – MİMARLIĞIN EN PRESTİJLİ ÖDÜLÜNÜ KAZANAN İLK KADIN ZAHA HADİD DOĞDU
Irak doğumlu Britanyalı mimar Zaha Hadid, Bağdat’ta dünyaya geldi. Keskin köşeler yerine kıvrımlı yüzeyleri ve akışkan biçimleri öne çıkaran yapılarıyla tanındı. 2004’te mimarlığın en önemli ödüllerinden Pritzker’i kazanan ilk kadın oldu. Hadid, alışılmış bina biçimlerini zorlayan tasarımlarıyla çağdaş mimarlığın en etkili isimleri arasına girdi.
1961 – YÜZÜKLERİN EFENDİSİ’Nİ BEYAZPERDEYE TAŞIYAN PETER JACKSON DOĞDU
Yeni Zelandalı yönetmen Peter Jackson doğdu. Küçük bütçeli korku ve komedi filmleriyle başladığı kariyerinde, Tolkien’in “Yüzüklerin Efendisi” romanını üç filmlik büyük bir sinema serisine dönüştürdü. Serinin son filmi “Kralın Dönüşü”, 2004’te aday gösterildiği 11 Oscar’ın tamamını kazandı. Jackson da aynı gece yapımcı, yönetmen ve senarist olarak üç Oscar aldı.
1962 – TİYATRODAN TELEVİZYONA AYDA AKSEL DOĞDU
Tiyatro, sinema ve televizyon oyuncusu Ayda Aksel, İstanbul’da doğdu. Mimar Sinan Üniversitesi’nde tiyatro eğitimi aldı ve uzun yıllar Devlet Tiyatrolarında çalıştı. “Hatırla Sevgili”, “Gönülçelen” ve “Hercai” gibi dizilerle geniş bir izleyici kitlesine ulaştı. Özellikle “Hercai”de canlandırdığı Azize Şadoğlu karakteriyle hafızalarda yer edindi.
1964 – FUTBOLUN UNUTULMAZ GOLCÜSÜ MARCO VAN BASTEN DOĞDU
Hollandalı futbolcu Marco van Basten, Utrecht’te doğdu. Ajax ve Milan’da attığı gollerle döneminin en büyük santrforları arasında yer aldı. Hollanda’nın şampiyon olduğu 1988 Avrupa Futbol Şampiyonası finalinde Sovyetler Birliği’ne çok dar açıdan attığı vole, futbol tarihinin en çok hatırlanan gollerinden biri oldu. Üç kez Altın Top ödülünü kazanan Van Basten’in kariyeri, ayak bileği sakatlıkları nedeniyle erken sona erdi.
1973 – AVRUPA GÜZELLİĞİNDEN OYUNCULUĞA ARZUM ONAN DOĞDU
Oyuncu ve heykeltıraş Arzum Onan, Ankara’da doğdu. Yapı ressamlığı eğitiminin ardından modelliğe başladı; 1993’te Türkiye ve Avrupa güzeli seçildi. “Sıcak Saatler” dizisinde canlandırdığı Buket karakteriyle televizyon izleyicisinin tanıdığı isimlerden biri oldu. Onan, sonraki yıllarda heykel çalışmalarına da ağırlık verdi.
1974 – DÜNYA ÜÇÜNCÜSÜ MİLLÎ TAKIMIN FUTBOLCUSU MUZZY İZZET DOĞDU
Mustafa Kemal “Muzzy” İzzet, Londra’da doğdu. İngiltere’de Leicester City formasıyla başarılı bir kariyer geçiren orta saha oyuncusu, millî takım tercihini Türkiye’den yana yaptı. Ay yıldızlıların dünya üçüncüsü olduğu 2002 Dünya Kupası kadrosunda yer aldı ve Brezilya ile oynanan yarı final maçında sahaya çıktı. Leicester City ile iki kez İngiltere Lig Kupası’nı kazandı.
1976 – REAL MADRİD’DEN BEŞİKTAŞ’A GELEN GUTİ DOĞDU
İspanyol futbolcu Guti Hernandez, Madrid’de doğdu. Real Madrid’in altyapısından yetişip A takımında 15 sezon oynayan Guti, sol ayağı ve savunmaların arasından geçirdiği paslarla tanındı. Üç Şampiyonlar Ligi şampiyonluğu yaşadığı Madrid kariyerinin ardından 2010’da Beşiktaş’a transfer oldu. Türkiye’ye gelişi, dönemin en çok konuşulan futbol transferlerinden biriydi.
31 EKİM’DE HAYATINI KAYBEDENLER
1661 – PADİŞAHA ŞARTLARINI KABUL ETTİREN SADRAZAM KÖPRÜLÜ MEHMED PAŞA ÖLDÜ
Osmanlı tarihinde Köprülüler dönemini başlatan Köprülü Mehmed Paşa, Edirne’de hayatını kaybetti. 1656’da sadrazamlığı kabul ederken atamalara ve yönetimine müdahale edilmemesi gibi şartlar ileri sürmüş, bunları IV. Mehmed ve Valide Turhan Sultan’a kabul ettirmişti. İç karışıklıkları sert yöntemlerle bastırdı; Venediklilerin elindeki Bozcaada ve Limni’nin geri alınmasını sağladı. Ölümünün ardından sadrazamlığa oğlu Fazıl Ahmed Paşa getirildi.
1918 – İSPANYOL GRİBİ, RESSAM EGON SCHIELE’Yİ 28 YAŞINDA HAYATTAN KOPARDI
Avusturyalı ressam Egon Schiele, İspanyol gribi salgını sırasında Viyana’da hayatını kaybetti. İnsan bedenini ve ruhsal gerilimi alışılmış güzellik ölçülerinin dışında resmeden sanatçı, henüz 28 yaşındaydı. Altı aylık hamile eşi Edith de aynı hastalıktan üç gün önce ölmüştü. Schiele’nin yaşamı, sanat çevrelerinde büyük başarı kazanmaya başladığı ve aile kurmaya hazırlandığı dönemde sona erdi.
1932 – MİLLÎ MÜCADELE DÖNEMİNİN SADRAZAMLARINDAN ALİ RIZA PAŞA
Osmanlı’nın son döneminde sadrazamlık yapan Ali Rıza Paşa, İstanbul Erenköy’de hayatını kaybetti. Askerlikten gelen Paşa, 1919’da Damat Ferit Paşa’nın ardından hükümetin başına geçmişti. Sadrazamlığı, İstanbul hükümeti ile Anadolu’daki Millî Mücadele hareketi arasında ilişkilerin yeniden kurulduğu döneme rastladı. Osmanlı’nın son hükümetinde de görev alan Ali Rıza Paşa, imparatorluğun son yıllarıyla Millî Mücadele tarihinin kesiştiği isimlerden biriydi.
1963 – RADYOLARIN KLASİK TÜRK MÜZİĞİ USTASI MESUT CEMİL ÖLDÜ
Tambur sanatçısı, koro şefi ve radyocu Mesut Cemil, İstanbul’da hayatını kaybetti. Tanburi Cemil Bey’in oğlu olan sanatçı, Türk müziğinin radyo aracılığıyla geniş kitlelere ulaşmasında önemli görevler üstlendi. Ankara Radyosu’nda kurduğu Klasik Koro ile toplu icraya yeni bir düzen kazandırdı. İstanbul Radyosu müdürlüğü de yapan Mesut Cemil’in adı, ölümünden sonra radyonun büyük stüdyosuna verildi.
1993 – “TATLI HAYAT”IN YÖNETMENİ FEDERICO FELLINI ÖLDÜ
İtalyan yönetmen Federico Fellini, 73 yaşında Roma’da hayatını kaybetti. “Sonsuz Sokaklar”, “Tatlı Hayat”, “Sekiz Buçuk” ve “Amarcord” gibi filmleriyle dünya sinemasının en etkili yönetmenlerinden biri oldu. Anıları, düşleri ve gündelik hayatı aynı hikâyede buluşturan kendine özgü bir anlatım kurdu. Dört filmi yabancı dilde film Oscar’ını kazanan Fellini’ye, ölümünden birkaç ay önce yaşam boyu başarı için onur Oscar’ı verilmişti.
1993 – HOLLYWOOD’UN GENÇ YILDIZI RIVER PHOENIX 23 YAŞINDA ÖLDÜ
“Benimle Kal” ve “Benim Güzel Idaho’m” filmleriyle tanınan River Phoenix, Los Angeles’ta bir gece kulübünün önünde fenalaşmasının ardından hayatını kaybetti. Ölüm nedeni aşırı doz uyuşturucu kullanımı olarak belirlendi. Henüz 23 yaşındaki oyuncu, “Running on Empty” filmiyle Oscar adaylığı kazanmış, “Indiana Jones: Son Macera”da genç Indiana Jones’u canlandırmıştı. Oyuncu Joaquin Phoenix’in ağabeyi olan River’ın ölümü, sinema dünyasında büyük yankı uyandırdı.
1993 – TÜRK ROMANINI ANLAMAYA KILAVUZLUK EDEN BERNA MORAN ÖLDÜ
Edebiyat araştırmacısı ve eleştirmen Berna Moran, İstanbul’da hayatını kaybetti. “Edebiyat Kuramları ve Eleştiri” ile “Türk Romanına Eleştirel Bir Bakış” kitapları, edebiyat öğrencilerinin ve meraklılarının temel başvuru eserleri arasına girdi. Romanları yalnızca konuları üzerinden değil, anlatım biçimleri ve yazıldıkları dönemin toplumsal koşullarıyla birlikte inceledi. Karmaşık edebiyat tartışmalarını açık bir dille anlatmasıyla tanındı.
2000 – YEŞİLÇAM’IN TANIDIK SESLERİNDEN TİMUÇİN CAYMAZ ÖLDÜ
Oyuncu ve seslendirme sanatçısı Timuçin Caymaz, 72 yaşında hayatını kaybetti. Sanat yaşamına 1946’da Ses Tiyatrosu’nda başladı; Muammer Karaca Tiyatrosu ve Şen Ses Opereti gibi topluluklarda çalıştı. Yeşilçam filmlerindeki seslendirmeleriyle, yüzünü tanımayan izleyicilerin de hafızasında yer edindi. Kemal Sunal’ın “Tokatçı” filminde Ali Şen’in canlandırdığı Hasan Ağa’ya ses veren sanatçı da Caymaz’dı.
2007 – BİLİM İNSANI VE SİYASETÇİ ERDAL İNÖNÜ ÖLDÜ
Fizikçi ve eski başbakan yardımcısı Erdal İnönü, tedavi gördüğü ABD’de hayatını kaybetti. İsmet İnönü’nün oğlu olan Erdal İnönü, siyasi yaşamında SHP genel başkanlığı, başbakan yardımcılığı ve dışişleri bakanlığı yaptı. Bilim dünyasında ise fizik araştırmaları ve Wigner Madalyası’yla tanındı. TÜBİTAK’ın kuruluşuna katkıda bulundu; üniversitelerde öğretim üyeliği yaparak Türkiye’de temel bilimlerin gelişmesi için çalıştı.
2014 – “BİNNAZ”LA HAFIZALARA KAZINAN CİGULİ ÖLDÜ
Akordeon sanatçısı ve şarkıcı Ciguli, Bulgaristan’ın başkenti Sofya’da hayatını kaybetti. Hasköy’de doğan sanatçı, Türkiye’ye geldikten sonra düğünlerde ve İstanbul’daki eğlence mekânlarında akordeon çaldı. 1999’da “Binnaz” şarkısıyla geniş kitlelerce tanındı. Kendine özgü sesi, sahne tavırları ve akordeon ustalığıyla dönemin televizyon programlarının aranan isimlerinden biri oldu; dizi, film ve reklamlarda da yer aldı.
2016 – DÜNYA KUPASI’NI TASARLAYAN SİLVİO GAZZANİGA ÖLDÜ
Futbolseverlerin çok iyi tanıdığı Dünya Kupası’nın tasarımcısı, İtalyan heykeltıraş Silvio Gazzaniga, Milano’da 95 yaşında hayatını kaybetti. Brezilya’nın eski Jules Rimet Kupası’nı kalıcı olarak kazanmasının ardından düzenlenen seçimde, yedi ülkeden gelen 53 öneri arasından onun tasarımı tercih edilmişti. Dünyayı yukarı kaldıran iki insan figüründen oluşan kupa, ilk kez 1974 Dünya Kupası’nda şampiyon Batı Almanya’ya verildi.
2020 – BEYAZPERDENİN İLK JAMES BOND’U SEAN CONNERY ÖLDÜ
İskoç oyuncu Sean Connery, 90 yaşında hayatını kaybetti. 1962 yapımı “Dr. No” ile James Bond’u ilk kez sinema seyircisiyle buluşturan oyuncu, karakterin dünya çapında tanınmasında belirleyici rol oynadı. Bond filmlerinin ardından farklı rollerde de başarı kazandı. “Dokunulmazlar” filmindeki performansıyla 1988’de en iyi yardımcı erkek oyuncu Oscar’ını aldı.
2023 – EKONOMİ GAZETECİLİĞİNİN USTA İSMİ OSMAN SAFFET AROLAT ÖLDÜ
Gazeteci ve yazar Osman Saffet Arolat, İstanbul’da hayatını kaybetti. Dünya gazetesindeki uzun çalışma döneminin ardından Nasıl Bir Ekonomi gazetesinin kurucuları arasında yer aldı ve başyazarlığını üstlendi. Anadolu’yu dolaşarak üreticilerin, sanayicilerin ve küçük işletmelerin sorunlarını yazdı. Yaklaşık 60 yıllık meslek yaşamında genç gazetecilerin yetişmesine de katkıda bulunan Arolat, 2013’te Burhan Felek Basın Hizmet Ödülü’nü almıştı.
2025 – İSTANBUL’DAN DÜNYA SİNEMASINA UZANAN KARİYERİYLE ÇEKİ KARYO ÖLDÜ
İstanbul doğumlu Fransız oyuncu Çeki Karyo, 72 yaşında hayatını kaybetti. Sinema dünyasında Tchéky Karyo adıyla tanınan sanatçı, “Ayı” ve “Nikita” filmleriyle geniş kitlelere ulaştı. Ardından “1492: Cennetin Keşfi”, “Altın Göz” ve “Çılgın İkili” gibi uluslararası yapımlarda rol aldı. Çocukken ailesiyle Fransa’ya yerleşen Karyo, tiyatrodan sinemaya uzanan kariyerinde güçlü karakter oyunculuğuyla öne çıktı.
Bu haber Haber Kocaeli özel içeriğidir. 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu kapsamında korunmaktadır. Kaynak gösterilerek dahi olsa haberin tamamı veya bir kısmı, yazılı izin alınmaksızın kullanılamaz, başka mecralarda yayınlanamaz.
