Günün Tarihi / 26 Ekim
26 EKİM’DE NELER KUTLANIYOR?
HASTA HAKLARI GÜNÜ: SAĞLIK HİZMETİNDE SAYGI VE MAHREMİYET
Türkiye’de 26 Ekim, hastaların sağlık hizmeti alırken sahip olduğu hakları hatırlatmak için değerlendiriliyor. Sağlık durumu hakkında anlaşılır bilgi almak, mahremiyetin korunması ve tıbbi müdahalelerde hastanın onayının alınması bu hakların başında geliyor. Gün, hastalarla sağlık çalışanları arasındaki iletişimin güçlendirilmesini ve insan onuruna uygun sağlık hizmetini öne çıkarıyor.
İNTERSEKS FARKINDALIK GÜNÜ: DOĞUŞTAN GELEN FARKLILIKLARI ANLAMAK
İnterseks, kromozomlar, hormonlar veya üreme organları bakımından kadın ve erkek bedenleri için tipik kabul edilen özelliklere tam uymayan doğuştan gelen farklılıkları kapsıyor. 26 Ekim, interseks kişilerin ayrımcılığa uğramamasına ve bedenleri hakkında söz sahibi olmasına dikkat çekiyor. Tarih, 1996’da ABD’nin Boston kentinde yapılan bir hak arama gösterisine dayanıyor.
AVUSTURYA’DA MİLLÎ GÜN: TARAFSIZLIK KARARININ YIL DÖNÜMÜ
Avusturya, 26 Ekim’i Millî Gün olarak kutluyor. Tarihin seçilmesinin nedeni, 26 Ekim 1955’te kabul edilen daimî tarafsızlık yasası. II. Dünya Savaşı sonrasında dört Müttefik devletin işgali altında kalan ülke, aynı yıl imzalanan Devlet Antlaşması’yla egemenliğini yeniden kazanmıştı. Millî Gün, törenler ve çeşitli kamusal etkinliklerle kutlanıyor.
NAURU’DA ANGAM GÜNÜ: BİR BEBEĞİN DOĞUMU BAYRAM OLDU
Pasifik’teki küçük ada ülkesi Nauru, 26 Ekim’de Angam Günü’nü kutluyor. Gün, 1932’de bir kız bebeğin doğumuyla yerli halkın nüfusunun 1500’e ulaşmasını hatırlatıyor. Salgınlar ve ağır yaşam koşulları nedeniyle nüfusu azalan Naurulular için hedef olarak belirlenen bu sayıya ulaşmak, topluluğun geleceği açısından büyük bir sevinç yaratmıştı.
26 EKİM’İN TUHAF GÜNLERİ
Bu bölümdeki günler, ağırlıklı olarak ABD’de yaygınlaşan gayriresmî kutlamalardan ve yerel yemek geleneklerinden oluşuyor.
BAL KABAĞI GÜNÜ: KABAK TATLISINDAN CADILAR BAYRAMI’NA
Bizim sofralarımızda kabak tatlısıyla tanınan bal kabağı, ABD’de 26 Ekim’de kendine ayrılan bir günle kutlanıyor. Turtalarda, çorbalarda ve sonbahar tariflerinde kullanılan bal kabakları, Cadılar Bayramı yaklaşırken süslemelerin de başrolüne geçiyor. İçleri oyulup üzerlerine yüz şekilleri açılarak hazırlanan fenerler, bu geleneğin en tanınan parçalarından biri.
AY’A ULUMA GECESİ: KURTLARA ÖZENENLERE BİR BAHANE
26 Ekim, bazı eğlenceli gün takvimlerinde “Ay’a Uluma Gecesi” olarak geçiyor. Kutlamanın önerisi basit: Kurtlara özenip Ay’a doğru ses vermek. Cadılar Bayramı öncesine denk gelen bu gayriresmî günün 2026’da ilginç bir tesadüfü de var. Bu yıl 26 Ekim, gerçekten dolunay gününe rastlıyor.
KATIR GÜNÜ: YÜK TAŞIYANLARIN DA BİR GÜNÜ VAR
ABD’de 26 Ekim, katırların tarımda, ulaşımda ve yük taşımacılığındaki katkılarını hatırlamak için de değerlendiriliyor. Erkek eşek ile dişi atın melezi olan katır, gücü ve dayanıklılığıyla yüzyıllar boyunca insanların yardımcısı oldu. Anadolu’nun dağlık yollarından Amerikan çiftliklerine kadar pek çok yerde kullanılan bu hayvanın takvimde kendi günü bulunuyor.
TAVUK GİBİ KIZARTILAN BİFTEĞİN GÜNÜ
ABD’nin Teksas eyaletinde sevilen “chicken fried steak”, unlu bir kaplamayla kızartılan dana etinden yapılıyor. Adındaki “tavuk” kelimesi, kullanılan etten çok kızartma yöntemini anlatıyor. Şnitzeli andıran bu yemek için 26 Ekim’de kutlamalar düzenleniyor. Teksas Temsilciler Meclisi de 2011’de kabul ettiği bir kararla bu lezzete ayrılan günü onurlandırmıştı.
26 EKİM’DE NELER OLDU?
740 – BÜYÜK DEPREM İSTANBUL VE İZMİT’İ VURDU
Marmara Bölgesi’ndeki büyük deprem, o dönemde Konstantinopolis adıyla anılan İstanbul’da ağır yıkıma yol açtı. Surlar, kamu yapıları ve evler zarar gördü; çok sayıda insan hayatını kaybetti. Tarihî kayıtlara göre İzmit ve İznik de sarsıntıdan etkilendi. Deprem, bölgenin Bizans dönemindeki büyük afetleri arasında yer aldı.
1825 – ERIE KANALI, AMERİKA’DA TİCARETİN YÖNÜNÜ DEĞİŞTİRDİ
ABD’de Hudson Nehri ile Erie Gölü’nü birleştiren Erie Kanalı açıldı. Ülkenin iç kesimlerinden Atlantik kıyısına yük taşımak kolaylaştı, ulaşım maliyetleri düştü. Kanal, New York’un dünyanın önemli ticaret ve liman merkezlerinden biri haline gelmesinde büyük rol oynadı.
1861 – PHILIPP REIS, BELL’DEN YILLAR ÖNCE TELEFONUNU TANITTI
Alman öğretmen ve mucit Philipp Reis, Frankfurt’taki bilim topluluğuna elektrikle ses ileten cihazını gösterdi. “Telefon” adını verdiği düzenek, müzik seslerini uzak bir noktaya aktarabiliyordu. Reis, konuşma iletimi denemelerinde dinleyenin cümleyi tahmin edememesi için “At salatalık salatası yemez” gibi anlamsız ifadeler de kullanıyordu.
1863 – KIZILHAÇ HAREKETİNİN KURULUŞ KONFERANSI BAŞLADI
Savaşlarda yaralanan askerlere yardım edilmesi amacıyla İsviçre’nin Cenevre kentinde uluslararası bir konferans başladı. 29 Ekim’e kadar süren toplantıda gönüllü yardım örgütlerinin kurulması ve sağlık görevlilerinin korunması ele alındı. Beyaz zemin üzerindeki kızılhaç işareti de bu konferansta benimsendi.
1863 – MODERN FUTBOLUN TEMELLERİ LONDRA’DA ATILDI
Londra’da bir araya gelen kulüp temsilcileri, İngiltere Futbol Federasyonunu kurdu. Amaç, farklı kurallarla oynanan futbolu ortak bir düzene kavuşturmaktı. Kuruluşu izleyen toplantılarda hazırlanan oyun kuralları, bugün dünyanın dört bir yanında oynanan modern futbolun gelişiminde belirleyici oldu.
1881 – KOVBOY FİLMLERİNE KONU OLAN O.K. CORRAL ÇATIŞMASI YAŞANDI
ABD’nin Arizona bölgesindeki Tombstone kasabasında, Earp kardeşler ve Doc Holliday ile karşılarındaki silahlı grup arasında çatışma çıktı. Yaklaşık 30 saniye süren olayda üç kişi öldü. O.K. Corral adıyla ünlenen çatışma, yıllar sonra çok sayıda kovboy filmine ve romana konu oldu.
1918 – MUSTAFA KEMAL, HALEP’İN KUZEYİNDE İLERLEYİŞİ DURDURDU
Birinci Dünya Savaşı’nın son günlerinde, Mustafa Kemal Paşa komutasındaki 7. Ordu, İngiliz kuvvetlerinin Halep’in kuzeyindeki taarruzunu durdurdu. Osmanlı ordusunun Suriye’den çekildiği dönemde kurulan savunma hattı, savaş sona erene kadar korundu. Dört gün sonra Mondros Ateşkes Antlaşması imzalandı.
1918 – SATIN ALDIĞI STONEHENGE’İ HALKA BAĞIŞLADI
İngiliz Cecil Chubb ve eşi Mary, tarih öncesinden kalan ünlü taş anıt Stonehenge’i devlet aracılığıyla halka bağışladı. Chubb, alanı üç yıl önce bir müzayedede 6 bin 600 sterline satın almıştı. Bağışın ardından eğilen ve devrilen taşların korunması, alanın araştırılması ve düzenli bakımının yapılması için kapsamlı çalışmalar başladı.
1922 – İSMET PAŞA, LOZAN ÖNCESİNDE DIŞİŞLERİ BAKANI OLDU
İsmet Paşa, Yusuf Kemal Tengirşenk’in yerine Ankara Hükûmetinin dışişleri bakanlığına getirildi. Mudanya Ateşkes görüşmelerini yürüten İsmet Paşa, ardından Lozan’a gidecek Türk heyetinin başkanlığını üstlendi. Bu görevlendirme, Millî Mücadele’nin askerî başarısını barış masasına taşıyacak dönemin önemli adımlarından biri oldu.
1923 – CUMHURİYET’E GİDEN YOLDA HÜKÛMETİN İSTİFASI KARARLAŞTIRILDI
Mustafa Kemal Paşa başkanlığında Çankaya’da yapılan görüşmelerde, Fethi Bey hükûmetinin istifa etmesi kararlaştırıldı. Genelkurmay Başkanı Fevzi Paşa kararın dışında tutuldu. İstifa yazısı ertesi gün Meclis’e sunuldu. Yeni hükûmetin kurulamamasıyla derinleşen bunalım, 29 Ekim’de Cumhuriyet’in ilanına ve hükûmet kurma sisteminin değiştirilmesine uzanan süreci hızlandırdı.
1923 – CUMHURİYET’TEN ÜÇ GÜN ÖNCE MİLLÎ TAKIM İLK MAÇINA ÇIKTI
Türkiye Millî Futbol Takımı, tarihindeki ilk maçını İstanbul’daki Taksim Stadı’nda Romanya ile oynadı. Karşılaşma 2-2 sonuçlandı. Türkiye’nin iki golünü de Fenerbahçeli Zeki Rıza Sporel attı. Ali Sami Yen’in çalıştırdığı millî takım, Cumhuriyet’in ilanından üç gün önce ilk kez sahaya çıkmış oldu.
1924 – KÂZIM KARABEKİR, ORDU MÜFETTİŞLİĞİNİ BIRAKARAK MECLİS’E YÖNELDİ
Kâzım Karabekir Paşa, Birinci Ordu Müfettişliğinden istifa ederek çalışmalarını milletvekili olarak sürdüreceğini bildirdi. Karabekir’in askerî görevinden ayrılması, Millî Mücadele’nin önde gelen isimleri arasındaki siyasi görüş ayrılıklarının belirginleştiği döneme rastladı. Kasım ayında kurulan ve Cumhuriyet döneminin ilk muhalefet partisi olan Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası’nın genel başkanlığını üstlendi.
1933 – 10. YIL AFFI, SABAHATTİN ALİ’YE DE ÖZGÜRLÜK YOLUNU AÇTI
Cumhuriyet’in 10. yıl dönümü dolayısıyla genel af kanunu kabul edildi. Belirli suçlar için af ve ceza indirimi getiren düzenlemeden, Sinop Cezaevi’nde bulunan Sabahattin Ali de yararlandı. Türk edebiyatının önemli yazarlarından biri olacak Sabahattin Ali, birkaç gün sonra cezaevinden çıktı.
1933 – KADINLARA MUHTAR SEÇME VE SEÇİLME HAKKI TANINDI
Köy Kanunu’nda yapılan değişiklikle kadınlar, muhtar ve köy ihtiyar heyeti seçimlerinde oy kullanma ve aday olma hakkını kazandı. Böylece kadınların yerel yönetimlere katılımında önemli bir adım daha atıldı. Milletvekili seçme ve seçilme hakkı ise bir yıl sonra, 1934’te tanındı.
1947 – KEŞMİR’İN HİNDİSTAN’A KATILIM BELGESİ İMZALANDI
Cammu ve Keşmir’in hükümdarı Maharaja Hari Singh, Hindistan’a katılım belgesini imzaladı. Silahlı grupların ilerleyişi karşısında Hindistan’dan askerî yardım isteyen hükümdarın kararı, ertesi gün kabul edildi. Müslümanların çoğunlukta olduğu bölgenin geleceği, Hindistan ile Pakistan arasında savaşlara ve günümüze uzanan anlaşmazlıklara yol açan başlıca konulardan biri oldu.
1948 – FABRİKA DUMANLARI, DONORA KASABASINI ÖLÜMCÜL BİR SİSE BOĞDU
ABD’nin Donora kasabasında, 26-31 Ekim arasında etkili olan hava koşulları sanayi tesislerinden çıkan kirleticileri yere yakın seviyede hapsetti. İzleyen günlerde 20 kişi öldü, binlerce kişi hastalandı. Çelik ve çinko tesislerinin bulunduğu kasabada yaşanan felaket, hava kirliliğinin denetlenmesi ve temiz hava düzenlemeleri için önemli bir uyarı oldu.
1958 – PAN AM, BOEING 707 İLE JET SEFERLERİNE BAŞLADI
Pan American Hava Yolları, Boeing 707 tipi uçağıyla New York’tan Paris’e ticari yolcu seferi gerçekleştirdi. Bu uçuş, bir Amerikan hava yolu şirketinin başlattığı ilk jet yolcu hizmeti oldu. Pervaneli uçaklara göre daha hızlı ulaşım sağlayan jetler, kıtalar arası seyahatin yaygınlaşmasında yeni bir dönem açtı.
1961 – CEMAL GÜRSEL, TÜRKİYE’NİN DÖRDÜNCÜ CUMHURBAŞKANI SEÇİLDİ
27 Mayıs 1960 darbesinin ardından devlet başkanlığını üstlenen Cemal Gürsel, TBMM tarafından cumhurbaşkanı seçildi. Oylamaya katılan 607 milletvekili ve senatörün 434’ünün oyunu alan Gürsel, Türkiye’nin dördüncü cumhurbaşkanı oldu. Seçim, 1961 Anayasası’nın kabulünü ve genel seçimleri izleyen süreçte yapıldı.
1965 – BEATLES ÜYELERİ, SARAYDA KRALİÇEDEN NİŞAN ALDI
Beatles üyeleri John Lennon, Paul McCartney, George Harrison ve Ringo Starr, Buckingham Sarayı’nda Kraliçe II. Elizabeth’ten MBE nişanlarını aldı. Bir pop grubunun böyle bir onura layık görülmesi İngiltere’de tartışmalara yol açtı. Tören, gençlik kültürünün ülkenin geleneksel kurumlarında da karşılık bulduğu simgesel olaylardan biri oldu.
1970 – MUHAMMED ALİ, ÜÇ BUÇUK YIL SONRA RİNGE DÖNDÜ
Vietnam Savaşı sırasında askere gitmeyi reddettiği için boks lisansı ve dünya şampiyonluğu unvanı elinden alınan Muhammed Ali, yeniden resmî maça çıktı. Atlanta’da Jerry Quarry ile karşılaşan Ali, üçüncü rauntta teknik nakavtla kazandı. Karşılaşma, spor kariyerinin yanında savaş karşıtı tutumu ve siyahilerin hak mücadelesi açısından da simgesel önem taşıdı.
1975 – TÜRKİYE’NİN NÜFUSU 40 MİLYONU AŞTI, KOCAELİ 477 BİN KİŞİYE ULAŞTI
Genel nüfus sayımı için vatandaşlar evlerinde sayım görevlilerini bekledi; sayım sırasında sokağa çıkma yasağı uygulandı. Sonuçlara göre Türkiye’nin nüfusu 40 milyon 347 bin 719 olarak belirlendi. Kocaeli’nin nüfusu ise beş yıl önceki 385 bin 408 kişiden 477 bin 736 kişiye yükseldi.
1977 – DOĞAL YOLLA BULAŞAN SON ÇİÇEK HASTALIĞI VAKASI GÖRÜLDÜ
Somali’de hastane aşçısı olarak çalışan 23 yaşındaki Ali Maow Maalin’de çiçek hastalığının döküntüleri ortaya çıktı. Maalin, hastalığın doğal yolla bulaştığı son hasta olarak tıp tarihine geçti ve iyileşti. Dünya Sağlık Örgütü, küresel aşılama çalışmalarının ardından 1980’de çiçek hastalığının dünyadan silindiğini ilan etti.
1984 – İSTİFA ETMEYEN BAKAN VURAL ARIKAN GÖREVDEN ALINDI
Maliye ve Gümrük Bakanı Vural Arıkan, Başbakan Turgut Özal ile yaşadığı anlaşmazlık sonrasında istifa etmeyi kabul etmedi. Bunun üzerine Özal’ın önerisiyle Cumhurbaşkanı Kenan Evren tarafından görevden alındı. Arıkan’ın yerine Ahmet Kurtcebe Alptemoçin getirildi. Bakanın ayrılışı, dönemin dikkat çeken hükûmet krizlerinden biri oldu.
1984 – 12 GÜNLÜK BİR BEBEĞE BABUN KALBİ NAKLEDİLDİ
ABD’de ağır bir kalp rahatsızlığıyla doğan ve “Baby Fae” adıyla tanınan bebeğe babun kalbi nakledildi. Dr. Leonard Bailey’nin gerçekleştirdiği ameliyat bütün dünyada konuşuldu. Bebek yaklaşık üç hafta yaşayabildi. Olay, hayvandan insana organ naklinin sınırları ve bebekler için organ bağışı konusunda yoğun tartışmalar başlattı.
1984 – “TERMİNATÖR” SİNEMA SEYİRCİSİYLE BULUŞTU
James Cameron’ın yönettiği, Arnold Schwarzenegger’in başrolünde yer aldığı “Terminatör”, ABD’de gösterime girdi. Gelecekten gönderilen bir ölüm makinesinin Sarah Connor’ı öldürmeye çalışmasını anlatan film, bilim kurgu ve aksiyon sinemasının unutulmazları arasına girdi. Schwarzenegger’in canlandırdığı karakter, devam filmleriyle dünya çapında bir popüler kültür simgesine dönüştü.
1993 – ÖĞRETMEN NEŞE ALTEN VE BABASI PKK SALDIRISINDA ÖLDÜRÜLDÜ
Diyarbakır’ın Bismil ilçesine bağlı Çavuşlu köyünde görev yapan öğretmen Neşe Alten ve babası Hasan Alten, PKK’lı teröristlerin saldırısında hayatını kaybetti. Mesleğinin başındaki genç öğretmen, ilk maaşını okulun eksiklerini gidermek için kullanmıştı. Babası da ilk görev yerinde kızını yalnız bırakmamak için onunla birlikte köye gitmişti.
1994 – İSRAİL İLE ÜRDÜN ARASINDA BARIŞ ANTLAŞMASI İMZALANDI
İsrail ile Ürdün, iki ülke arasındaki sınırda düzenlenen törenle barış antlaşmasını imzaladı. Antlaşma; sınırların belirlenmesi, diplomatik ilişkilerin kurulması, güvenlik ve su kaynaklarının paylaşılması gibi konuları düzenledi. Ürdün, Mısır’ın ardından İsrail ile barış antlaşması imzalayan ikinci Arap ülkesi oldu.
2001 – 11 EYLÜL SONRASININ TARTIŞMALI PATRIOT YASASI İMZALANDI
ABD Başkanı George W. Bush, 11 Eylül saldırılarının ardından hazırlanan Patriot Yasası’nı imzaladı. Düzenleme, terörle mücadele gerekçesiyle güvenlik ve istihbarat kurumlarının iletişimi izleme, bilgi toplama ve kurumlar arasında veri paylaşma yetkilerini genişletti. Yasa, özel hayatın gizliliği ve temel özgürlükler üzerindeki etkileri nedeniyle uzun yıllar tartışıldı.
2002 – MOSKOVA’DAKİ TİYATRO BASKINI GAZLI OPERASYONLA SONA ERDİ
Moskova’da bir tiyatroyu basarak yüzlerce kişiyi rehin alan silahlı Çeçen grubuna karşı Rus özel kuvvetleri operasyon düzenledi. Salona gaz verilerek yapılan müdahalede 100’den fazla rehine hayatını kaybetti. Üç gündür süren kriz, kullanılan gazın etkileri ve kurtarma çalışmalarındaki yetersizlikler nedeniyle yıllarca tartışıldı.
2004 – GTA: SAN ANDREAS, OYUNCULARLA BULUŞTU
Rockstar Games’in “Grand Theft Auto: San Andreas” oyunu, Kuzey Amerika’da PlayStation 2 için satışa çıktı. Oyuncular, Carl Johnson adlı karakterle suç, aile ve mahalle ilişkilerinin iç içe geçtiği geniş bir oyun dünyasına girdi. Serinin en tanınan oyunlarından biri olan San Andreas’ın bilgisayar sürümü ertesi yıl yayımlandı.
2004 – CASSINI, TİTAN’IN SİSLİ ÖRTÜSÜNE YAKINDAN BAKTI
Cassini uzay aracı, Satürn’ün en büyük uydusu Titan’a ilk yakın geçişini gerçekleştirdi. Yüzeyin yaklaşık 1200 kilometre üzerinden geçen araç, kalın atmosferin ve sis tabakasının ardındaki dünyayı incelemek için görüntüler ve ölçümler topladı. Geçiş, Ocak 2005’te Titan’a inecek Huygens sondasının hazırlıkları açısından da önem taşıyordu.
2010 – MÜZİK İNDİRME PROGRAMI LIMEWIRE’A DURDURMA KARARI
ABD’de federal mahkeme, internet üzerinden dosya paylaşmak için kullanılan LimeWire’ın dağıtımının ve dosya paylaşma işlevlerinin durdurulmasına karar verdi. Müzik şirketlerinin açtığı telif davası sonucunda alınan karar, MP3 indirmenin yaygın olduğu bir dönemin en tanınmış programlarından birini hedef aldı. Olay, internet üzerinden müzik paylaşımı tartışmalarının önemli örneklerinden oldu.
2015 – İŞLENMİŞ ETLER İÇİN KANSER DEĞERLENDİRMESİ AÇIKLANDI
Dünya Sağlık Örgütüne bağlı Uluslararası Kanser Araştırmaları Ajansı, işlenmiş et tüketimini insanlarda kanser yapıcı olarak sınıflandırdığını açıkladı. Salam ve sosis gibi ürünlerle kalınbağırsak kanseri arasındaki ilişkiye ilişkin bilimsel kanıtlar değerlendirilmişti. Açıklama, dünya çapında beslenme tartışması başlattı. Kullanılan gruplama, kanser yapıcı etkiye ilişkin bilimsel kanıtın gücünü gösteriyordu.
2018 – MÜSLÜM GÜRSES’İN HAYATI SİNEMA SALONLARINI DOLDURDU
Müslüm Gürses’in yaşamını anlatan “Müslüm” gösterime girdi. Timuçin Esen ile Zerrin Tekindor’un başrollerini paylaştığı film, sanatçının zorlu çocukluğunu, müzik yolculuğunu ve Muhterem Nur ile ilişkisini beyazperdeye taşıdı. Can Ulkay ile Ketche’nin yönettiği yapım, 2018’in en çok izlenen filmi oldu; toplamda 6 milyon 480 bini aşkın seyirciye ulaştı.
2020 – AY’IN GÜNEŞ ALAN YÜZEYİNDE SU MOLEKÜLLERİ BULUNDUĞU AÇIKLANDI
NASA ile Alman Havacılık ve Uzay Merkezinin uçan gözlemevi SOFIA, Ay’ın güneş ışığı alan Clavius Krateri çevresinde su molekülleri saptadı. Açıklanan bulgular, suyun yalnızca sürekli gölgede kalan kutup bölgeleriyle sınırlı olmayabileceğini gösterdi. Araştırma, gelecekteki Ay görevlerinde yerel su kaynaklarından yararlanma ihtimali açısından önem taşıyordu.
2021 – JAPON PRENSESİ MAKO, EVLENEREK HANEDANDAN AYRILDI
Japonya İmparatoru Naruhito’nun yeğeni Prenses Mako, üniversiteden arkadaşı Kei Komuro ile evlendi. İmparatorluk ailesinden olmayan biriyle evlendiği için hanedan üyeliğini ve prenses unvanını kaybetti. Yıllarca ertelenen evlilik, yoğun basın ilgisi ve tartışmalarla gündemde kaldı. Mako, hanedandan ayrılan kadınlara verilen yaklaşık 1,3 milyon dolarlık ödemeyi de kabul etmedi.
2024 – GÖLYAZI’DA ANTİK DEPREMİN İZLERİNE ULAŞILDIĞI AÇIKLANDI
Bursa’nın Gölyazı Mahallesi yakınındaki Kız Adası’nda yürütülen kazılarda, milattan sonra 121 yılında yaşanan büyük depremin izlerinin saptandığı açıklandı. Kazı Başkanı Prof. Dr. Derya Şahin, deprem sonrasında Apollon Tapınağı’ndaki kült heykelinin de değiştirildiğini belirtti. Sular çekildiğinde çalışılabilen ada, bölgenin inanç hayatına ve deprem geçmişine ilişkin bilgiler sunuyordu.
KOCAELİ TARİHİNDE 26 EKİM
1845 – HEREKE FABRİKASININ PADİŞAHA BIRAKILMASI KAYDA GEÇTİ
26 Ekim 1845 tarihli Osmanlı belgesi, eski Serasker Rıza Paşa’nın Hereke’de yaptırdığı dokuma fabrikasını padişaha bıraktığını kaydetti. 1843’te kurulan tesisin yapımında, İzmit Çuha Fabrikası için ayrılan bütçeden yararlanılmıştı. Saray için kumaş üreten fabrika, ilerleyen yıllarda halıcılığın da geliştiği bir üretim ve eğitim merkezine dönüştü.
1919 – YAHYA KAPTAN HAKKINDA KANUNİ TAKİBAT İSTENDİ
Harbiye Nazırı Cemal Paşa, Jandarma Genel Komutanlığından Yahya Kaptan hakkında mülki makamlarla birlikte kanuni takibat yapılmasını istedi. Gebze ve çevresinde Kuvayımilliye’yi örgütleyen Yahya Kaptan, bölgedeki millî direnişin önemli isimlerindendi. Bu girişim, İstanbul Hükûmeti ile yerel millî kuvvetler arasındaki denetim ve yetki mücadelesinin bir parçasıydı.
1919 – MUSTAFA KEMAL, ADAPAZARI BASKINI GİRİŞİMİNİN İSTANBUL’DA DA TAKİBİNİ İSTEDİ
Mustafa Kemal Paşa, Amasya’dan Harbiye Nazırı Cemal Paşa’ya gönderdiği yazıda, Adapazarı’nı basma girişimi engellenen Bekir Bey hakkında özel kovuşturma yapılmasını istedi. Bekir Bey’in İstanbul’a dönerek yeniden harekete geçebileceği uyarısında bulundu. Yazışma, o dönemde Kocaeli sınırları içindeki Adapazarı’nda millî teşkilatlanmaya karşı yürütülen faaliyetleri ortaya koyuyordu.
1920 – İNGİLİZLER İZMİT’İ YUNAN KUVVETLERİNE BIRAKTI
İzmit’teki İngiliz kuvvetleri, kentin denetimini Yunan birliklerine bırakarak çekildi. Diliskelesi’ne çıkan Yunan askerleri de tren istasyonunda karargâh kurarak Körfez’i ve çevredeki köyleri kontrol altına aldı. İzmit için 28 Haziran 1921’e kadar sürecek Yunan işgali dönemi başladı. İşgal, bölge halkının bir bölümünü evlerini terk ederek İstanbul’a sığınmak zorunda bıraktı.
1920 – İZMİT’İN VİLAYET YAPILMASI KARARINDAN GERİ DÖNÜŞ HAZIRLIĞI
İstanbul Hükûmeti, İzmit’i geniş sınırları olan bir vilayete dönüştüren 16 Ekim tarihli düzenlemeyi geri çekmek için kararname taslağı hazırladı. Bursa ve Bolu’dan bağlanacak yerlerin yönetimi zorlaştıracağı, mali yükü artıracağı savunuldu. 26 Ekim’de hazırlanan taslağı, 3 Kasım’da kesinleşen iptal kararı izledi; İzmit yeniden mutasarrıflık statüsüne döndü.
1923 – İZMİT KARMASI, ADAPAZARI İDMANYURDU İLE KARŞILAŞTI
İzmit Karma Takımı ile Adapazarı İdmanyurdu, Cumhuriyet’in ilanından üç gün önce futbol sahasında karşı karşıya geldi. Seyircilerin yoğun tezahüratıyla başlayan karşılaşmayı Adapazarı İdmanyurdu 4-2 kazandı. Maç, İzmit ile Adapazarı arasındaki futbol rekabetinin Cumhuriyet’in ilk yıllarına uzanan örneklerinden biri olarak kayda geçti.
2016 – İZMİT’TE BİR SOKAK ARAÇLARA KAPATILIP ÇOCUKLARA AÇILDI
İzmit’in Yenişehir Mahallesi’nde, Çocuk Hakları Okulu’nun yanındaki yaklaşık 100 metrelik sokak, oyun alanına dönüştürülerek açıldı. Araç trafiğine kapatılan sokakta seksek, üçtaş, satranç ve başka oyunlar için bölümler oluşturuldu. Çocukların güvenle oynayabileceği alanlar hazırlamak ve geleneksel sokak oyunlarını yaşatmak amaçlandı.
2017 – İLK KARTEPE ZİRVESİ, 26 ÜLKEDEN KATILIMCIYI BULUŞTURDU
Kocaeli Büyükşehir Belediyesinin düzenlediği ilk Kartepe Zirvesi başladı. Üç gün süren buluşmaya 26 ülkeden 187 bilim ve düşünce insanı katıldı. Üniversitelerin de katkı verdiği zirvede darbeler, demokrasi, medya ve uluslararası ilişkiler tartışıldı. Program boyunca 106 bildiri sunuldu.
26 EKİM’DE GAZETELERDE KOCAELİ
HEREKE HALISINDAN OPERA HAZIRLIĞINA, KİRA DERDİNDEN GÖLCÜK’Ü BÜYÜTEN ÜRETİME
26 Ekim tarihli gazete sayfaları, Kocaeli’nin geçmişinden farklı hayatları yan yana getiriyor. Piyangoda kazanılan Hereke halısı, opera topluluğu kurmaya hazırlanan İzmit Halkevi, maaşları eriten kiralar ve Gölcük’e taşınacak üretim… Bu bölümdeki tarihler, haberlerin yayımlandığı günü gösteriyor.
1929 – HEREKE HALISI, PİYANGONUN DEĞERLİ İKRAMİYELERİ ARASINDA
Cumhuriyet’in 26 Ekim 1929 tarihli sayısında, Türk Ocaklarının eşya piyangosunu kazananlar açıklanıyordu. İkramiyeler arasında Hereke’de üretilmiş bir salon halısı da vardı. İpek seccadeler, halılar, saatler ve battaniyelerin sıralandığı haber, Hereke dokumalarının dönemin değerli ve aranan eşyaları arasındaki yerini gösteriyordu.
1936 – İZMİT HALKEVİ OPERA TOPLULUĞU KURMAYA HAZIRLANIYOR
Kurun gazetesinin 26 Ekim 1936 tarihli sayısında, “İlk opera İzmitte kuruldu” başlığı dikkat çekiyordu. Haberin içeriğinde ise İzmit Halkevinin bir opera topluluğu oluşturmak için yürüttüğü hazırlıklar anlatılıyordu. Gençlerin katılımıyla geliştirilen girişim, sanayi kenti olarak büyüyen İzmit’in sahne sanatlarına da yer açma isteğini yansıtıyordu.
1936 – İZMİT’TE KİRA, MEMUR MAAŞININ YARISINI GÖTÜRÜYORDU
Aynı günün Kurun gazetesinde, İzmit’teki ev kiralarının pahalılığı ayrı bir haberdi. Bir memurun maaşının yarısını kiraya vermek zorunda kalması eleştiriliyordu. Deniz üssü, askerî karargâhlar ve kâğıt fabrikası nedeniyle kentte yoğunlaşan nüfus, konut talebini artıran etkenler arasında gösteriliyordu. İzmit’in kira sorunu, daha o yıllarda gazete sütunlarına taşınmıştı.
1936 – KADIN ÖĞRETMENLERE MAKYAJSIZ GEZME TALİMATI
Kurun’un 26 Ekim 1936 tarihli İzmit haberlerinde, öğretmenlerin giyimi ve görünüşü de gündemdeydi. Eğitim yönetiminin öğretmenler için bazı kurallar belirlediği, kadın öğretmenlerden “boyasız ve tabii halleri ile” gezmelerinin istendiği aktarılıyordu. Kısa haber, dönemin kadın öğretmenlerinin meslek hayatı dışında görünüşlerinin de nasıl denetlendiğini gösteriyordu.
1936 – KOCAELİ’DE 326 KÖYÜ KAPSAYAN SITMA MÜCADELESİ
Cumhuriyet’in 26 Ekim 1936 tarihli sayısı, Kocaeli’de yürütülen sıtma mücadelesine geniş yer ayırıyordu. Bataklık bölgelerindeki 326 köyün halkı düzenli muayene ve tedavi programına alınmıştı. Doktorlar ve sağlık görevlileri köyleri dolaşıyor, sivrisineklerle mücadele ediliyor, bataklıklar kurutuluyordu. Haber, o dönemde Adapazarı ve çevresini de kapsayan Kocaeli’nin önemli bir sağlık sorununu anlatıyordu.
1939 – HEREKE KUMAŞI VE İZMİT KÂĞIDI AYNI SANAYİ İLANINDA
Servetifünun Uyanış’ın 26 Ekim 1939 tarihli sayısındaki Sümerbank ilanında, Hereke Yünlü Dokuma Fabrikası ile İzmit Kâğıt Fabrikası aynı listede bulunuyordu. İlan, bankanın işlettiği fabrikaları ve sanayi yatırımlarını tanıtıyordu. Hereke’nin köklü dokumacılığı ile İzmit’in yeni kâğıt sanayisi, Cumhuriyet’in üretim hamlesinin iki önemli parçası olarak okurun karşısına çıkıyordu.
2012 – İNGİLTERE’DEKİ TRANSIT ÜRETİMİ GÖLCÜK’E TAŞINACAK
Türkiye gazetesinin 26 Ekim 2012 tarihli birinci sayfasında, Ford’un ticari araç üretimini Gölcük’e kaydıracağı duyuruluyordu. Avrupa’daki yeniden yapılanma kapsamında İngiltere’nin Southampton fabrikasında üretilen Transit araçların üretimi, Ford Otosan’ın Gölcük tesisine aktarılacaktı. Haber, Gölcük’ün Ford’un Avrupa’daki ticari araç üretiminde daha güçlü bir merkez haline geleceğini bildiriyordu.
26 EKİM’DE DOĞANLAR
1673 – TÜRK MUSİKİSİNİN YÜZLERCE ESERİNİ KAYDA GEÇİREN KANTEMİROĞLU DOĞDU
Dimitri Kantemiroğlu, Boğdan’da doğdu. İstanbul’da uzun yıllar yaşayan tarihçi, besteci ve tanbur sanatçısı, geliştirdiği nota sistemiyle 350’yi aşkın saz eserini kaydetti. Bu çalışması, eski Türk musikisi eserlerinin günümüze ulaşmasını sağlayan önemli kaynaklardan biri oldu. Osmanlı tarihi üzerine yazdığı eserlerle de tanındı.
1800 – OSMANLI ORDUSUNDA DA GÖREV YAPAN MOLTKE DOĞDU
Prusyalı asker Helmuth von Moltke, Parchim’de doğdu. Genç bir subayken 1835-1839 yıllarında Osmanlı ordusunda görev yaptı; haritalar hazırladı, askerî düzenlemeler üzerinde çalıştı. Bu dönemdeki gözlemleri “Türkiye Mektupları” adlı eserinde toplandı. Daha sonra Prusya Genelkurmay Başkanı olarak Almanya’nın birleşmesinde önemli rol oynadı.
1902 – ATLANTİK’İ DOĞUDAN BATIYA AŞAN ÖNCÜ PİLOT BERYL MARKHAM DOĞDU
İngiliz pilot ve yazar Beryl Markham dünyaya geldi. Çocukluğundan itibaren Kenya’da yaşayan Markham, 1936’da Atlantik Okyanusu’nu doğudan batıya tek başına uçan ilk kadın oldu. İngiltere’den başlayan uçuşu Kanada’da zorunlu inişle tamamlandı. Yaşamını ve uçuşlarını anlattığı “West with the Night” adlı kitabıyla da tanındı.
1911 – GOSPEL MÜZİĞİNİN KRALİÇESİ MAHALIA JACKSON DOĞDU
Amerikalı şarkıcı Mahalia Jackson, New Orleans’ta doğdu. Siyahi kilise müziğinden gelişen gospel türünü geniş kitlelere ulaştırarak “Gospel’in Kraliçesi” adıyla tanındı. Martin Luther King’in öncülük ettiği hak mücadelesine destek verdi. King’in “Bir Hayalim Var” konuşmasını yaptığı 1963 Washington Yürüyüşü’nde de kalabalığa şarkı söyledi.
1914 – CHAPLİN’İN KÜÇÜK YILDIZI JACKIE COOGAN DOĞDU
Amerikalı oyuncu Jackie Coogan, Los Angeles’ta doğdu. Charlie Chaplin’in “Yumurcak” filmindeki çocuk rolüyle dünya çapında tanındı. Çocukken kazandığı servetin ailesi tarafından harcanması üzerine açtığı dava, çocuk oyuncuların gelirlerini korumayı amaçlayan ve onun adıyla anılan Coogan Yasası’nın 1939’da çıkarılmasına yol açtı.
1919 – İRAN’IN SON ŞAHI MUHAMMED RIZA PEHLEVİ DOĞDU
Muhammed Rıza Pehlevi, Tahran’da doğdu. Babası Rıza Şah’ın tahttan ayrılmasının ardından 1941’de İran’ın hükümdarı oldu. Batı ile yakın ilişkileri, modernleşme politikaları ve baskıcı yönetimiyle tartışılan Pehlevi’nin saltanatı, 1979 İran Devrimi’yle sona erdi. İran’ın son şahı olarak tarihe geçti.
1942 – “MASUM SANIK ROGER RABBIT”İN DEDEKTİFİ BOB HOSKINS DOĞDU
İngiliz oyuncu Bob Hoskins, Bury St Edmunds’ta doğdu. Gerçek oyuncularla çizgi karakterleri buluşturan “Masum Sanık Roger Rabbit” filmindeki dedektif rolüyle geniş kitlelerce tanındı. “Mona Lisa”daki oyunculuğuyla BAFTA kazandı. Sert karakterlerin yanında kırılgan ve sıcak insanları da canlandırdığı rolleriyle İngiliz sinemasında iz bıraktı.
1945 – “CHARLIE’NİN MELEKLERİ”NİN YILDIZI JACLYN SMITH DOĞDU
Amerikalı oyuncu Jaclyn Smith, Houston’da doğdu. “Charlie’nin Melekleri” dizisinde canlandırdığı Kelly Garrett karakteriyle televizyonun tanınan yüzlerinden biri oldu. Dizinin başlangıcındaki üç kadın başrol oyuncusundan, beş sezon boyunca kadroda kalan tek isimdi. Sonraki yıllarda televizyon filmleri ve mini dizilerde de başroller üstlendi.
1947 – ABD BAŞKANLIĞI İÇİN TRUMP’LA YARIŞAN HILLARY CLINTON DOĞDU
Hillary Clinton, Chicago’da doğdu. Bill Clinton’ın başkanlığı döneminde Beyaz Saray’da bulundu; ardından senatör ve ABD dışişleri bakanı olarak görev yaptı. 2016’da Demokrat Partinin başkan adayı oldu. Böylece ABD’nin iki büyük partisinden birinin başkanlığa aday gösterdiği ilk kadın olarak Donald Trump’a karşı yarıştı.
1955 – UNUTULMAZ ŞARKILARIN SÖZ YAZARI AHMET SELÇUK İLKAN DOĞDU
Şair ve şarkı sözü yazarı Ahmet Selçuk İlkan, Adana’da doğdu. “Hatıram Olsun”, “Bir Gülü Sevdim” ve “Sabahçı Kahvesi” gibi şarkıların sözlerine imza attı. Şiirlerini kendi sesiyle dinleyiciye ulaştırdığı albümleriyle de tanındı. Aşkı, ayrılığı ve yalnızlığı anlatan eserleri çok sayıda sanatçı tarafından seslendirildi.
1973 – “FAMILY GUY”IN YARATICISI SETH MACFARLANE DOĞDU
Amerikalı senarist, oyuncu ve yönetmen Seth MacFarlane, Connecticut’ta doğdu. Yetişkinlere yönelik animasyon dizisi “Family Guy”ı yarattı; “American Dad!”in yaratıcıları arasında yer aldı. Sinemada ise konuşan bir oyuncak ayının hikâyesini anlatan “Ted” filmini yönetti ve ayı karakterini seslendirdi.
1977 – ROCK ŞARKICISI ASLI GÖKYOKUŞ DOĞDU
Şarkıcı ve söz yazarı Aslı Gökyokuş, İstanbul’da doğdu. İlk albümü “Neresindeyim”i 2000 yılında yayımladı. “Su Gibi” ve “Söylediğim Şarkılarda Saklı” gibi albümlerle müzik çalışmalarını sürdürdü. Sahne adı olarak Aslı’yı kullanan sanatçı, şarkılarının büyük bölümünün söz ve müziğini kendisi yazdı.
1978 – “YAPRAK DÖKÜMÜ”NÜN İLK ŞEVKET’İ CANER KURTARAN DOĞDU
Oyuncu Caner Kurtaran, İstanbul’da doğdu. Mimar Sinan Üniversitesi Devlet Konservatuvarında eğitim aldı. “Yaprak Dökümü” dizisinde Şevket karakterini canlandırarak tanındı. Televizyondaki çalışmalarının yanında “Ayla”, “Müslüm” ve “Türk İşi Dondurma” gibi sinema filmlerinde de rol aldı.
1983 – “ÖLÜMLÜ DÜNYA”NIN OYUNCUSU ÖZGÜR EMRE YILDIRIM DOĞDU
Oyuncu Özgür Emre Yıldırım, İstanbul’da doğdu. Oyunculuk eğitiminin ardından televizyon, tiyatro ve sinema çalışmalarına başladı. “Sarmaşık”, “Ölümlü Dünya”, “Ölümlü Dünya 2” ve “Baba Parası” gibi filmlerde rol aldı. Televizyon ve dijital platformlarda “İlginç Bazı Olaylar” ve “50M2” gibi yapımlarla da seyirci karşısına çıktı.
1984 – BEŞİKTAŞ’IN BREZİLYALI SOL BEKİ ADRIANO DOĞDU
Brezilyalı futbolcu Adriano Correia doğdu. Sevilla ve Barcelona’da oynadıktan sonra 2016’da Beşiktaş’a transfer oldu. Siyah beyazlı takımda 2019’a kadar forma giydi ve 2016-2017 sezonunda Süper Lig şampiyonluğu yaşadı. Savunmanın iki kanadında da oynayabilmesiyle tanınan Adriano, Brezilya Millî Takımı’nda da görev yaptı.
1991 – KOCAELİSPOR’DA ŞAMPİYONLUK YAŞAYAN ALİHAN KUBALAS DOĞDU
Futbolcu Alihan Kubalas, İstanbul’un Şişli ilçesinde doğdu. Savunmada görev yapan Kubalas, çeşitli kulüplerde oynadıktan sonra 2023’te Kocaelispor’a katıldı. Yeşil siyahlı takımın 2022-2023 sezonunda 2. Lig Kırmızı Grup şampiyonluğuna ulaşan kadrosunda yer aldı. Şampiyonluğun kesinleştiği Kastamonuspor karşılaşmasına da ilk 11’de çıktı.
1993 – FENERBAHÇE VE BAŞAKŞEHİR’DE OYNAYAN PELKAS DOĞDU
Yunan futbolcu Dimitris Pelkas doğdu. PAOK’ta tanındıktan sonra 2020’de Fenerbahçe’ye transfer oldu. Hücuma dönük orta saha oyuncusu olarak görev yapan Pelkas, Türkiye’de daha sonra Başakşehir formasını da giydi. Yunanistan Millî Takımı’nda da oynadı.
1994 – AKDENİZ OYUNLARI ŞAMPİYONU BEDİHA GÜN DOĞDU
Millî güreşçi Bediha Gün, İzmir’de doğdu. 2018 Akdeniz Oyunları’nda kadınlar 57 kiloda altın madalya kazandı. Avrupa şampiyonalarında da madalyalar elde eden Gün, 2025’te Kocaeli’de düzenlenen Uluslararası Yaşar Doğu Turnuvası’nda 59 kiloda birinciliğe ulaştı.
26 EKİM’DE HAYATINI KAYBEDENLER
1890 – PİNOKYO’NUN YAZARI CARLO COLLODI ÖLDÜ
Dünyanın en tanınmış çocuk kitabı kahramanlarından Pinokyo’yu yaratan İtalyan yazar Carlo Collodi, Floransa’da hayatını kaybetti. Asıl adı Carlo Lorenzini olan yazarın önce bölümler halinde yayımlanan, 1883’te kitaplaşan eseri, gerçek bir çocuğa dönüşmek isteyen tahta kuklanın maceralarını anlatıyordu. Pinokyo, çok sayıda sinema ve televizyon uyarlamasıyla kuşaklar boyunca tanındı.
1902 – KADINLARIN OY HAKKI MÜCADELESİNİN ÖNCÜSÜ ELIZABETH CADY STANTON ÖLDÜ
Amerikalı kadın hakları savunucusu Elizabeth Cady Stanton, New York’ta hayatını kaybetti. 1848’de Seneca Falls’ta düzenlenen kadın hakları toplantısının örgütleyicileri ve kadınlara oy hakkı isteyen bildirgenin hazırlayıcıları arasındaydı. Kadınların mülkiyet, boşanma ve siyasi temsil hakları için çalıştı. ABD’de kadınlara ülke çapında oy hakkı tanıyan anayasa değişikliğini göremedi.
1932 – TİTANİK’TEN KURTULAN “BATMAYAN MOLLY BROWN” ÖLDÜ
1912’de Titanik faciasından kurtulan Margaret Brown, New York’ta hayatını kaybetti. Kazanın ardından diğer kazazedeler için yardım toplanmasına öncülük etmişti. Ölümünden sonra “Batmayan Molly Brown” adıyla efsaneleştirilen Brown’ın yaşamı, müzikallere ve filmlere konu oldu. Perdedeki renkli karakterinin ötesinde, kadın hakları için de mücadele eden bir isimdi.
1936 – İSTANBUL’A GİREN TÜRK BİRLİKLERİNİN KOMUTANI ŞÜKRÜ NAİLİ GÖKBERK ÖLDÜ
Millî Mücadele komutanlarından Şükrü Naili Gökberk, Edirne’de hayatını kaybetti. Sakarya Meydan Muharebesi ve Büyük Taarruz’da görev alan Gökberk, 6 Ekim 1923’te 3. Kolordu birlikleriyle İstanbul’a girmişti. Bugün İstanbul’un kurtuluş günü olarak kutlanan tarihin simge isimlerinden biriydi. Cumhuriyet döneminde Kırklareli ve İstanbul milletvekilliği de yaptı.
1952 – OSCAR KAZANAN İLK SİYAHİ OYUNCU HATTIE MCDANIEL ÖLDÜ
Amerikalı oyuncu Hattie McDaniel hayatını kaybetti. “Rüzgâr Gibi Geçti” filmindeki Mammy rolüyle 1940’ta En İyi Yardımcı Kadın Oyuncu Oscar’ını kazanarak Oscar alan ilk siyahi olmuştu. Irk ayrımcılığının sinema sektöründe de belirleyici olduğu bir dönemde kazandığı ödül, Hollywood tarihinde önemli bir dönüm noktası olarak yer aldı.
1957 – NOBEL TIP ÖDÜLÜ’NÜ KAZANAN İLK KADIN GERTY CORI ÖLDÜ
Biyokimyacı Gerty Cori hayatını kaybetti. Eşi Carl Cori ile yürüttüğü araştırmalar, vücudun şekeri nasıl depoladığını ve enerji için nasıl kullandığını anlamaya önemli katkı sağladı. Bu çalışmalarla 1947’de Nobel Tıp Ödülü’nü paylaşan Cori, ödülü kazanan ilk kadın oldu. Kariyeri boyunca kadın bilim insanlarının karşılaştığı ayrımcılıkla da mücadele etti.
1957 – ZORBA’NIN YAZARI NİKOS KAZANCAKİS ÖLDÜ
Yunan yazar Nikos Kazancakis, Almanya’nın Freiburg kentinde hayatını kaybetti. “Zorba” ve “Kaptan Mihalis” gibi romanlarıyla dünya çapında tanındı. Ölümünden sonra, 1964’te sinemaya uyarlanan “Zorba”, Anthony Quinn’in başrolü ve unutulmaz dans sahnesiyle geniş kitlelere ulaştı. Film, Kazancakis’in yarattığı özgür ruhlu kahramanı popüler kültürün tanınmış karakterlerinden birine dönüştürdü.
1963 – DARÜLBEDAYİ’NİN USTA OYUNCUSU BEHZAT BUTAK ÖLDÜ
Türk tiyatrosunun köklü isimlerinden Behzat Butak, İstanbul’da hayatını kaybetti. Darülbedayi’nin ilk öğrencileri arasında yer alan sanatçı, uzun yıllar Şehir Tiyatroları sahnesinde çalıştı. Sinemanın Türkiye’deki ilk dönemlerinde de kamera karşısına geçti. “Ateşten Gömlek” gibi yapımlarda rol alarak hem tiyatronun hem de sinemanın geliştiği yıllara tanıklık etti.
1967 – TÜRKÇENİN SADELEŞMESİNİ SAVUNAN ALİ CANİP YÖNTEM ÖLDÜ
Şair, yazar ve edebiyat araştırmacısı Ali Canip Yöntem, İstanbul’da hayatını kaybetti. Ömer Seyfettin ve Ziya Gökalp ile birlikte Genç Kalemler dergisi çevresindeki Yeni Lisan hareketinin öncüleri arasındaydı. Yazı dilinin halkın anlayabileceği Türkçeye yaklaşmasını savundu. Şiirleri, eleştirileri ve öğretmenliğiyle Millî Edebiyat anlayışının yayılmasında etkili oldu.
1972 – SİKORSKY HELİKOPTERLERİNE ADINI VEREN İGOR SİKORSKY ÖLDÜ
Havacılık mühendisi İgor Sikorsky, ABD’de hayatını kaybetti. Modern helikopterlerin geliştirilmesinde öncü rol oynayan Sikorsky’nin 1939’da uçurduğu VS-300 modeli, sonraki tasarımlarına temel oluşturdu. Kurduğu şirket, seri üretim helikopterlerin yaygınlaşmasına katkı sağladı. Soyadı, Türkiye’de de askerî görevlerde ve kurtarma çalışmalarında kullanılan Sikorsky helikopterleriyle tanınır hale geldi.
1993 – KALP CERRAHİSİNİN ÖNCÜLERİNDEN SİYAMİ ERSEK ÖLDÜ
Türkiye’de kalp ve damar cerrahisinin gelişmesine öncülük eden Prof. Dr. Siyami Ersek, İstanbul’da hayatını kaybetti. 1962’de açılan İstanbul Göğüs Kalp ve Damar Cerrahisi Merkezi’nin kuruluşunu yönetti. Burada gerçekleştirilen ameliyatlar ve yetiştirilen uzmanlarla önemli bir cerrahi merkez oluşmasına katkı sağladı. Hastane daha sonra onun adıyla anılmaya başladı.
2005 – “GAZİNOCULAR KRALI” FAHRETTİN ASLAN ÖLDÜ
“Gazinocular Kralı” olarak tanınan Fahrettin Aslan, İstanbul’da hayatını kaybetti. İşlettiği Maksim gazinoları, Türkiye’nin eğlence hayatında bir döneme damga vurdu. Zeki Müren, Bülent Ersoy, Muazzez Abacı ve İbrahim Tatlıses gibi isimleri sahnesinde ağırladı. Aslan’ın adı, televizyonun henüz her eve girmediği yılların gösterişli gazino kültürüyle özdeşleşti.
2007 – DNA ARAŞTIRMALARIYLA NOBEL KAZANAN ARTHUR KORNBERG ÖLDÜ
Amerikalı biyokimyacı Arthur Kornberg, 89 yaşında hayatını kaybetti. DNA’nın yapı taşlarını birleştiren DNA polimeraz enzimini keşfederek genetik bilginin nasıl kopyalandığının anlaşılmasına katkı sağladı. Çalışmalarıyla 1959 Nobel Tıp Ödülü’nü Severo Ochoa ile paylaştı. Araştırmaları, genetik mühendisliğinin ve DNA üzerinde laboratuvarda çalışmayı sağlayan yöntemlerin gelişmesine temel oluşturdu.
2016 – GAZETECİ VE YAZAR NAİL GÜRELİ HAYATINI KAYBETTİ
Gazeteci, yazar ve basın meslek örgütlerinin yöneticilerinden Nail Güreli, İstanbul’da hayatını kaybetti. Mesleğe 1952’de başlayan Güreli, röportajları ve köşe yazılarıyla tanındı. Türkiye Gazeteciler Cemiyeti’nin 1994-2001 yılları arasında başkanlığını yaptı. Türkiye Gazeteciler Sendikası’nda da yöneticilik üstlenerek gazetecilerin çalışma koşulları, örgütlenme hakkı ve basın özgürlüğü için çalıştı.
2019 – OLİMPİYAT ATEŞİNİ YAKAN İLK KADIN ENRIQUETA BASILIO ÖLDÜ
Meksikalı atlet Enriqueta Basilio hayatını kaybetti. 1968 Meksiko Olimpiyatları’nın açılışında merdivenleri koşarak çıkmış ve olimpiyat kazanındaki ateşi yakmıştı. Böylece açılış töreninde bu görevi üstlenen ilk kadın oldu. Basilio, aynı oyunlarda 400 metre, 80 metre engelli ve 4×100 metre bayrak yarışlarında da ülkesini temsil etti.
2019 – “ÇİN MAHALLESİ”NİN YAPIMCISI ROBERT EVANS ÖLDÜ
Hollywood yapımcısı Robert Evans, 89 yaşında hayatını kaybetti. “Çin Mahallesi” filminin yapımcılığını üstlenen Evans, Paramount’un yapım bölümünü yönettiği yıllarda “Baba” ve “Aşk Hikâyesi” gibi filmlerin hayata geçirilmesinde etkili oldu. Oyunculukla başladığı sinema kariyerini kamera arkasında sürdürerek 1970’lerin Hollywood’una yön veren stüdyo yöneticileri arasında yer aldı.
2020 – MARMARA DEPREMİ DÖNEMİNİN SAĞLIK BAKANI OSMAN DURMUŞ ÖLDÜ
Eski Sağlık Bakanı Osman Durmuş, Ankara’da 73 yaşında hayatını kaybetti. Hekim ve akademisyen olan Durmuş, 1999-2002 yıllarında Bülent Ecevit başkanlığındaki hükümette Sağlık Bakanlığı yaptı. Kocaeli’nin büyük yıkım yaşadığı 17 Ağustos Marmara Depremi ile 12 Kasım Düzce Depremi sırasında bakanlık görevindeydi. Siyasi yaşamında milletvekilliği de yaptı.
Bu haber Haber Kocaeli özel içeriğidir. 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu kapsamında korunmaktadır. Kaynak gösterilerek dahi olsa haberin tamamı veya bir kısmı, yazılı izin alınmaksızın kullanılamaz, başka mecralarda yayınlanamaz.
