Günün Tarihi / 15 Kasım
15 KASIM’DA NELER KUTLANIYOR?
KKTC CUMHURİYET BAYRAMI: KIBRIS TÜRKLERİNİN CUMHURİYETİ 43 YAŞINDA
15 Kasım, Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti’nin Cumhuriyet Bayramı. Kıbrıs Türk Federe Meclisi’nin 15 Kasım 1983’te aldığı kararla ilan edilen KKTC, 2026’da kuruluşunun 43. yılını kutluyor. Kıbrıs Türk halkının egemenlik ve kendi geleceğini belirleme iradesini simgeleyen gün, KKTC’nin resmî bayramları arasında yer alıyor.
DÜNYA PREMATÜRE GÜNÜ: BU YILDAN İTİBAREN 15 KASIM’DA
Erken doğan bebeklerin ve ailelerinin ihtiyaçlarına dikkat çeken Dünya Prematüre Günü, 2026’dan itibaren 17 Kasım yerine 15 Kasım’da anılıyor. Dünya Sağlık Örgütü’nün takvimine alınırken tarihi değiştirilen günün bu yılki odağı, bebeklerin hastaneden çıktıktan sonraki bakımı. Sağlık ve gelişim takiplerinin sürdürülmesi, ailelerin desteklenmesi ve her bebeğin gerekli hizmetlere ulaşabilmesi gerektiği vurgulanıyor.
TRAFİK KAZASI MAĞDURLARINI ANMA GÜNÜ: YOLLARDA KAYBETTİKLERİMİZİ HATIRLIYORUZ
Her yıl kasım ayının üçüncü pazarında düzenlenen Dünya Trafik Kazası Mağdurlarını Anma Günü, 2026’da 15 Kasım’a denk geliyor. Gün boyunca trafik kazalarında hayatını kaybedenler anılıyor; yaralananların, engelli kalanların ve yakınlarını kaybeden ailelerin ihtiyaçlarına dikkat çekiliyor. Birleşmiş Milletler’in 2005’te benimsediği anma günü, güvenli yollar ve önlenebilir can kayıplarına karşı sorumluluk çağrısı da taşıyor.
FİLİSTİN BAĞIMSIZLIK GÜNÜ: 1988’DEKİ İLANIN YILDÖNÜMÜ
15 Kasım, Filistin’in Bağımsızlık Günü. Cezayir’de toplanan Filistin Ulusal Konseyi, 15 Kasım 1988’de bağımsız Filistin Devleti’ni ilan etmişti. Türkiye, devleti aynı gün tanıyan ülkeler arasında yer aldı. Filistin’in millî günü olarak kabul edilen tarih, Filistin halkının bağımsızlık ve kendi topraklarında egemen bir devlet olarak yaşama mücadelesini simgeliyor.
HAPİSTEKİ YAZARLAR GÜNÜ: SÖZLERİ NEDENİYLE ÖZGÜRLÜĞÜNDEN EDİLENLER İÇİN
Uluslararası yazarlar birliği PEN’in 1981’de başlattığı Hapisteki Yazarlar Günü, her yıl 15 Kasım’da düzenleniyor. Yazdıkları ve düşüncelerini açıkladıkları için hapsedilen, tehdit edilen veya baskıya uğrayan yazarlarla dayanışma amaçlanıyor. Mektuplar, okumalar ve çeşitli etkinliklerle ifade özgürlüğüne dikkat çekilirken, kamuoyunun gözünden uzak kalan yazarların durumları da gündeme getiriliyor.
HAYIRSEVERLİK GÜNÜ: BAĞIŞIN YANINDA EMEĞİN DE DEĞERİ VAR
Özellikle ABD ve Kanada’da Ulusal Hayırseverlik Günü olarak kabul edilen 15 Kasım, topluma katkı sağlayan kişileri ve kuruluşları öne çıkarıyor. Günün kapsamına maddi bağışların yanında gönüllü çalışma, zaman ayırma ve ihtiyaç sahiplerine destek olma da giriyor. Yardımseverliği yalnızca büyük bağışlarla ölçmemek gerektiğini hatırlatan bir dayanışma günü.
ABD’DE GERİ DÖNÜŞÜM GÜNÜ: ÇÖPE GİDEN MALZEMEYE İKİNCİ ŞANS
ABD’de 15 Kasım, “America Recycles Day” adıyla geri dönüşüme ayrılıyor. Keep America Beautiful kuruluşunun yürüttüğü kampanya, atıkların doğru ayrıştırılmasını, yeniden kullanılmasını ve geri dönüşüm alışkanlığının yaygınlaşmasını amaçlıyor. Türkiye’de de karşılığı olan çevre sorunlarına dikkat çekse de bu tarih, bütün dünyada kabul edilmiş bir geri dönüşüm günü değil; ABD merkezli bir farkındalık günü.
STEVE IRWIN GÜNÜ: “TİMSAH AVCISI”NIN DOĞA SEVGİSİ YAŞATILIYOR
Televizyon izleyicilerinin “Timsah Avcısı” olarak tanıdığı Steve Irwin, her yıl 15 Kasım’da doğayı ve yaban hayatını koruma etkinlikleriyle anılıyor. Australia Zoo’nun öncülük ettiği günün tarihinin ilginç bir hikâyesi var: 15 Kasım, Irwin’in sevdiği Galapagos kaplumbağası Harriet’ın doğum günü olarak kabul edilen tarih olduğu için seçilmiş. Katılımcılar, Irwin’le özdeşleşen hâkî renkli kıyafetlerle etkinliklere katılıyor.
15 KASIM’IN TUHAF GÜNLERİ
Bu bölümdeki günler, çoğunlukla ABD’de ortaya çıkmış eğlenceli kampanyalar ve gündelik hayat alışkanlıklarıyla ilgili özel tarihler.
BUZDOLABINI TEMİZLEME GÜNÜ: ARKA RAFLARDA NELER UNUTULDU?
ABD’de 15 Kasım, Buzdolabını Temizleme Günü olarak anılıyor. Arkaya itilmiş kavanozları, unutulmuş yemek kaplarını ve artık kullanılmayacak ürünleri gözden geçirmek için bir hatırlatma. Rafları temizlemek ve yiyecekleri düzenlemek, günün başlıca işleri arasında. Kulağa sıradan bir ev işi gibi geliyor ama buzdolabının arka köşesinde neler biriktiğini görmek bazen küçük bir keşfe dönüşebiliyor.
HALKA KEK GÜNÜ: ORTASI DELİK KEKİN DE TAKVİMDE YERİ VAR
Ortası delik, çoğunlukla desenli bir kalıpta pişirilen Bundt kekleri, ABD’de 15 Kasım’da kutlanıyor. Türk mutfaklarında da benzer kalıplarla hazırlanan kekleri hatırlatan bugün, mutfak gereçleri üreticisi Nordic Ware’in 2006’daki 60. kuruluş yıldönümü kapsamında başlatıldı. Kutlamanın en kolay yolu da belli: Bir kek pişirmek ve paylaşmak.
YAZMAYI SEVİYORUM GÜNÜ: BİR SAYFA DA OLSA BAŞLAYIN
Amerikalı yazar John Riddle’ın 2002’de başlattığı “Yazmayı Seviyorum Günü”, her yaştan insanı 15 Kasım’da bir şeyler yazmaya çağırıyor. Bir anı, kısa bir hikâye, şiir veya uzun zamandır gönderilmeyi bekleyen bir mektup olabilir. Kampanyanın katılmak için istediği tek şey, yazmaya zaman ayırmak. Yayımlanacak bir kitap hazırlamak şart değil; düşünceleri kâğıda dökmek de yeterli.
15 KASIM’DA NELER OLDU?
1638 – IV. MURAD’IN BAĞDAT KUŞATMASI BAŞLADI
- Murad komutasındaki Osmanlı ordusu, Safevilerin elindeki Bağdat’ı kuşattı. Yaklaşık kırk gün süren kuşatmanın ardından şehir yeniden Osmanlı yönetimine geçti. Sadrazam Tayyar Mehmed Paşa’nın da hayatını kaybettiği sefer, Osmanlılarla Safeviler arasındaki uzun mücadelenin önemli aşamalarından biriydi. Ertesi yıl imzalanan Kasr-ı Şirin Antlaşması’yla Bağdat’ın Osmanlılara ait olduğu kabul edildi.
1777 – ABD’NİN İLK ANAYASASI KABUL EDİLDİ
Amerikan Kıta Kongresi, bağımsızlığını ilan eden 13 eyaletin birlikte nasıl yönetileceğini belirleyen Konfederasyon Maddeleri’ni kabul etti. ABD’nin ilk anayasası sayılan belge, eyaletlerin geniş yetkilere sahip olduğu, merkezî yönetimin ise sınırlı kaldığı bir düzen kuruyordu. Eyaletlerin onay sürecinin tamamlanmasıyla 1781’de yürürlüğe giren metin, 1789’da yerini bugünkü Amerikan Anayasası’na bıraktı.
1808 – YENİÇERİLER SADRAZAM ALEMDAR MUSTAFA PAŞA’NIN KONAĞINI KUŞATTI
İstanbul’da gece başlayan yeniçeri ayaklanmasında Sadrazam Alemdar Mustafa Paşa’nın konağı kuşatıldı. Sekban-ı Cedid adıyla yeni bir askerî birlik kuran Alemdar, reform karşıtlarının hedefindeydi. Beklediği yardım ulaşmayınca ertesi gün cephaneliği ateşe verdi ve patlamada öldü. “Alemdar Vakası” olarak anılan ayaklanma, II. Mahmud’un saltanatının ilk aylarında yönetimi sarsan büyük bir krize dönüştü.
1884 – AFRİKA’NIN PAYLAŞILMASINI HIZLANDIRAN BERLİN KONFERANSI BAŞLADI
Aralarında Osmanlı Devleti’nin de bulunduğu 14 ülkenin katıldığı Berlin Konferansı başladı. Afrika topraklarında sömürge edinmenin ve ticaretin kurallarının görüşüldüğü toplantıda, Afrikalı halkların temsilcilerine söz verilmedi. Şubat 1885’e kadar süren konferansta belirlenen kurallar, Avrupalı devletlerin kıtanın iç bölgelerine yayılmasını ve sömürgeleştirme yarışını hızlandırdı. Sonuçları, Afrika’nın siyasi sınırları ve ekonomik yapısı üzerinde uzun süre etkili oldu.
1889 – BREZİLYA’DA İMPARATORLUK DEVRİLDİ, CUMHURİYET İLAN EDİLDİ
Mareşal Deodoro da Fonseca öncülüğündeki askerî hareket, Brezilya’da imparatorluk yönetimine son verdi. İmparator II. Pedro tahttan indirildi, cumhuriyet ilan edildi ve imparatorluk ailesi ülkeyi terk etmek zorunda bırakıldı. Güney Amerika’nın en büyük ülkesindeki yönetim değişikliği, halkın doğrudan katıldığı bir seçimle değil, ordunun müdahalesiyle gerçekleşti.
1904 – KÖRELDİKÇE DEĞİŞTİRİLEN TIRAŞ BIÇAĞINA PATENT VERİLDİ
Amerikalı girişimci King Camp Gillette, ince ve değiştirilebilir çelik bıçak kullanan tıraş aleti için patent aldı. Tasarım, körelen bıçağı yeniden bilemek yerine yenisiyle değiştirmeye dayanıyordu. Üretimine bir yıl önce başlanan bu sistem, evde tıraş olmayı kolaylaştıran ürünlerden biri oldu ve zamanla dünyanın dört bir yanında günlük hayatın bir parçasına dönüştü.
1908 – KONGO, KRALIN YÖNETİMİNDEN BELÇİKA DEVLETİNİN SÖMÜRGESİNE DÖNÜŞTÜ
Belçika Kralı II. Leopold’un kişisel hükümranlığı altındaki Kongo, resmen Belçika devletinin yönetimine geçti. “Kongo Bağımsız Devleti” adını taşıyan bu geniş topraklar, kauçuk ve fildişi üretiminde zorla çalıştırma ve ağır şiddet uygulamalarıyla anılıyordu. Yönetimin devriyle Belçika Kongosu dönemi başladı; ülkenin sömürge statüsü devam etti.
1920 – MİLLETLER CEMİYETİ’NİN İLK GENEL KURULU TOPLANDI
Birinci Dünya Savaşı’nın ardından yeni savaşları önleme amacıyla kurulan Milletler Cemiyeti’nin ilk Genel Kurulu, İsviçre’nin Cenevre kentinde açıldı. Toplantıya 41 üye devlet katıldı. Ülkeler arasındaki anlaşmazlıkları müzakereyle çözmeyi amaçlayan kuruluş, daha sonra Birleşmiş Milletlerin gelişeceği uluslararası iş birliği anlayışının öncülerinden biri oldu.
1923 – ALMANYA’DA BİR TRİLYON MARK, BİR RENTENMARK OLDU
Paranın hızla değer kaybettiği ve fiyatların sürekli yükseldiği Almanya’da, Rentenmark adlı yeni para dolaşıma çıkarıldı. Bir Rentenmark, bir trilyon eski kâğıt marka karşılık geliyordu. Yeni parayla birlikte uygulanan mali önlemler ve para basımının sınırlandırılması, ülkeyi sarsan aşırı enflasyonun durdurulmasında belirleyici oldu. Bu dönüşüm, ekonomi tarihinin en çarpıcı para reformlarından biri olarak anıldı.
1924 – ÖĞRENCİLER YARIM BİLET İÇİN TRAMVAYLARDA EYLEM YAPTI
İstanbul’da Darülfünun öğrencileri, tramvaylarda öğrenci indirimi uygulanması için toplu eyleme geçti. 15 Kasım sabahı Sirkeci’de toplanarak tramvaylara binen gençler, bilet ücretinin yarısını ödemek istedi. Şirketin bunu kabul etmemesi üzerine tartışmalar çıktı; Harbiye’deki olaylarda öğrenciler yaralandı. Günlerce gazetelerin gündeminde kalan mücadele, Cumhuriyet’in ilk yıllarında öğrencilerin ulaşım hakkı için yürüttüğü dikkat çekici eylemlerden biri oldu.
1926 – NBC RADYO YAYINLARINA BAŞLADI
Amerikan yayın kuruluşu NBC, ilk radyo ağ yayınını gerçekleştirdi. Farklı şehirlerdeki istasyonları aynı programda buluşturan sistem, haberlerin, müziğin ve spor karşılaşmalarının geniş bir dinleyici kitlesine aynı anda ulaştırılmasını sağladı. İlerleyen yıllarda televizyon yayıncılığına da geçecek olan kuruluşun bu ilk yayını, ulusal yayın ağlarının gelişmesinde önemli bir aşamaydı.
1937 – SEYİT RIZA VE ALTI KİŞİ ELAZIĞ’DA İDAM EDİLDİ
Dersim’deki 1937 olaylarının ardından yargılanan Seyit Rıza ile altı kişi, 15 Kasım sabahı Elazığ’da idam edildi. Davada 11 kişi hakkında ölüm cezası verilmiş, bunlardan dördünün cezası 30’ar yıl hapse çevrilmişti. İnfazlar, aynı gün yayımlanan gazetelerin birinci sayfalarında duyuruldu.
1942 – İSTANBUL’DA AYNI EKMEK İKİ AYRI FİYATLA SATILMAYA BAŞLADI
İkinci Dünya Savaşı’nın yol açtığı kıtlık ve pahalılık ortamında İstanbul’da ekmek için iki ayrı fiyat uygulanmaya başlandı. Memur karnesiyle alınan 300 gram ekmek 8,5 kuruşa, halk karnesiyle alınan aynı miktardaki ekmek ise 13,75 kuruşa satılıyordu. Memur karneleri yeşil, halk karneleri griydi. Uygulama, geçim sıkıntısı yaşayan halk arasında ayrıcalık tartışmalarına ve bazı fırınlarda karışıklıklara neden oldu.
1956 – ODTÜ, KÜÇÜK BİR BİNADA EĞİTİME BAŞLADI
Orta Doğu Teknik Üniversitesi, “Orta Doğu Yüksek Teknoloji Enstitüsü” adıyla Ankara’da eğitime başladı. İlk açılan bölüm mimarlıktı. Kurum, ilk yıllarını Kızılay’daki küçük bir bina ve TBMM arkasındaki barakalarda geçirdi. Daha sonra mühendislik ve diğer alanlarda büyüyen ODTÜ, 1963’te bugünkü yerleşkesine taşındı.
1956 – ELVIS PRESLEY’NİN İLK FİLMİ SEYİRCİYLE BULUŞTU
Elvis Presley’nin ilk sinema filmi “Love Me Tender”, New York’taki Paramount Sineması’nda gösterime girdi. Amerikan İç Savaşı döneminde geçen filmde Presley hem oyunculuk yaptı hem de şarkılar söyledi. Başlangıçta “The Reno Brothers” adıyla hazırlanan yapımın adı, sanatçının aynı dönemde seslendirdiği “Love Me Tender” şarkısından yararlanmak için değiştirilmişti. Film, Elvis’in müzikteki şöhretini Hollywood’a taşıyan ilk adım oldu.
1967 – GEÇİTKALE VE BOĞAZİÇİ SALDIRILARINDA 24 KIBRIS TÜRKÜ HAYATINI KAYBETTİ
Kıbrıs’ta Geçitkale ve Boğaziçi köylerine Rum ve Yunan birlikleri tarafından saldırı düzenlendi. Köylerdeki direniş sırasında 24 Kıbrıs Türkü hayatını kaybetti. Türkiye’nin askerî müdahaleyi de içeren uyarısı, krizi uluslararası gündeme taşıdı. Yaşanan gelişmelerin ardından General Grivas ve adaya gönderilmiş Yunan askerlerinin önemli bir bölümü Kıbrıs’tan çekildi.
1971 – BİLGİSAYARIN İŞLEMCİSİ TEK ÇİPE SIĞDI
Intel, dünyanın ticari olarak satışa sunulan ilk tek çipli mikroişlemcisi kabul edilen 4004’ü duyurdu. Başlangıçta bir hesap makinesi projesi için geliştirilen işlemci, farklı işler için programlanabiliyordu. Bilgisayarın komutları işleyen temel biriminin küçük bir çipte toplanması, elektronik cihazların küçülmesini ve daha geniş kullanım alanlarına ulaşmasını sağlayan önemli adımlardan biri oldu.
1975 – İSTANBUL DEVLET KLASİK TÜRK MÜZİĞİ KOROSU KURULDU
İstanbul Devlet Klasik Türk Müziği Korosu, 15 Kasım’da Resmî Gazete’de yayımlanan yönetmelikle Kültür Bakanlığına bağlı olarak kuruldu. Kurucu şefliğini Nevzad Atlığ’ın üstlendiği topluluk, klasik Türk müziği eserlerini konserler, radyo ve televizyon programlarıyla geniş kitlelere ulaştırdı. Türk müziği repertuvarının korunması ve sonraki kuşaklara aktarılmasında önemli görev üstlenen koronun adı, 2012’de Cumhurbaşkanlığı Klasik Türk Müziği Korosu olarak değiştirildi.
1979 – İSTANBUL, INDEPENDENTA TANKERİNİN PATLAMASIYLA SARSILDI
Romanya bandıralı Independenta petrol tankeri, sabaha karşı Haydarpaşa açıklarında Yunan bandıralı Evriali yük gemisiyle çarpıştı. Büyük patlamanın ardından çıkan yangında 43 kişi hayatını kaybetti. Patlamanın etkisiyle kıyıdaki bazı binaların camları kırıldı. Haftalarca yanan tanker ve denize yayılan petrol, İstanbul Boğazı ile Marmara’da ağır bir çevre felaketine yol açtı.
1988 – PİLOTSUZ UZAY MEKİĞİ BURAN, İLK VE TEK UÇUŞUNU YAPTI
Sovyetler Birliği’nin geliştirdiği Buran uzay mekiği, içinde mürettebat bulunmadan Baykonur’dan fırlatıldı. Dünya çevresinde iki tur atan mekik, bilgisayarların yönettiği otomatik iniş sistemiyle piste döndü. Başarılı deneme, insan taşımadan yörüngeye çıkıp uçak gibi inebilen büyük bir uzay aracının neler yapabileceğini gösterdi. Ancak Buran bir daha uzaya gönderilmedi.
1995 – MİLLÎ TAKIM, İLK AVRUPA ŞAMPİYONASI YOLCULUĞUNUN ELEMELERİNİ TAMAMLADI
Fatih Terim yönetimindeki Türkiye, EURO 1996 elemelerinin son maçında İsveç’le Stockholm’de 2-2 berabere kaldı. İki kez geriye düşen ay-yıldızlılar, mücadeleden bir puan çıkardı. Maç öncesinde finallere katılmayı garantileyen Türkiye, grubunu İsviçre’nin ardından ikinci tamamladı. Millî takım, ertesi yıl İngiltere’de düzenlenecek Avrupa Şampiyonası’nda tarihinde ilk kez boy gösterecekti.
1996 – MICHAEL JORDAN, BUGS BUNNY İLE AYNI TAKIMA GİRDİ
Basketbol yıldızı Michael Jordan ile Bugs Bunny ve arkadaşlarını bir araya getiren “Space Jam”, ABD’de gösterime girdi. Gerçek oyuncularla çizgi film karakterlerini aynı dünyada buluşturan yapımda Jordan, uzaylı rakiplere karşı oynanacak basketbol maçında Looney Tunes ekibine yardım ediyordu. Film, spor yıldızlarının sinemadaki en tanınmış buluşmalarından biri olarak 1990’ların popüler kültüründe yerini aldı.
2000 – MANİSA’DAKİ İŞKENCE DAVASINDA POLİSLERE HAPİS CEZASI VERİLDİ
Manisa’da 1995’te gözaltına alınan 16 gence işkence yapılmasına ilişkin davada, yargılanan 10 polis hakkında mahkûmiyet kararı verildi. Sanıklar, 5 yıl ile 10 yıl 10 ay arasında değişen hapis cezalarına çarptırıldı. Kararda ayrıca çeşitli sürelerle kamu hizmetinden men cezaları da yer aldı.
2001 – MICROSOFT, XBOX İLE OYUN KONSOLU YARIŞINA KATILDI
Microsoft’un ilk oyun konsolu Xbox, Kuzey Amerika’da satışa çıktı. Bilgisayar yazılımlarıyla tanınan şirket, böylece televizyona bağlanan oyun cihazları pazarına girdi. Halo ve daha sonra Forza gibi oyun serileriyle büyüyen Xbox, evde oyun oynama alışkanlıklarını etkileyen büyük markalardan biri oldu. Konsolun çıkışı, oyun sektöründeki rekabete yeni bir güçlü oyuncu ekledi.
2002 – TÜRK SİNEMASININ DİJİTAL ÖNCÜSÜ “9” VİZYONA GİRDİ
Ümit Ünal’ın yazıp yönettiği “9”, Türkiye’de sinemalarda gösterime girdi. Tamamı dijital video ile çekilip kurgulandıktan sonra sinema gösterimi için 35 milimetre filme aktarılan yapım, Türk sinemasında bu yöntemin öncüsü oldu. Ali Poyrazoğlu, Serra Yılmaz, Cezmi Baskın, Fikret Kuşkan ve Ozan Güven’in rol aldığı film, öldürülen kimsesiz bir genç kızla ilgili sorgulanan altı mahalle sakininin anlattıkları üzerinden önyargıları ve saklanan sırları ortaya çıkarıyordu.
2003 – İSTANBUL’DA İKİ SİNAGOGA EŞ ZAMANLI BOMBALI SALDIRI DÜZENLENDİ
Beyoğlu’ndaki Neve Şalom ve Şişli’deki Beth İsrael sinagogları, cumartesi sabahı bomba yüklü araçlarla hedef alındı. Çok sayıda kişinin hayatını kaybettiği saldırılarda 300’den fazla insan yaralandı; çevredeki evler ve işyerleri de ağır hasar gördü. El Kaide bağlantılı saldırıları, beş gün sonra İngiliz Başkonsolosluğu ve HSBC binasını hedef alan bombalamalar izledi.
2012 – ALTAY TANKININ İLK PROTOTİPLERİ SAKARYA’DA TANITILDI
Türkiye’nin millî ana muharebe tankı projesi Altay’ın ilk prototipleri, Otokar’ın Sakarya’nın Arifiye ilçesindeki fabrikasında tanıtıldı. Başbakan Recep Tayyip Erdoğan’ın da katıldığı etkinlikte tankla test ve gösterim yapıldı. Bu araçlar, projenin seri üretim öncesindeki geliştirme ve deneme çalışmalarında kullanılmak üzere hazırlanmıştı.
2012 – ÇİN’DE Şİ CİNPİNG DÖNEMİ BAŞLADI
Şi Cinping, Çin Komünist Partisi Genel Sekreterliğine seçilerek ülkenin en etkili siyasi makamını devraldı. Parti liderliğindeki bu değişim, Çin’de yeni bir yönetim döneminin başlangıcı oldu. Şi, devlet başkanlığı görevini ise 14 Mart 2013’te üstlendi. Böylece parti liderliğiyle devlet başkanlığı aynı isimde birleşti.
2015 – DÜNYA LİDERLERİ G20 ZİRVESİ İÇİN ANTALYA’DA BULUŞTU
Türkiye’nin dönem başkanlığını yürüttüğü G20’nin Liderler Zirvesi Antalya’da başladı. İki gün süren toplantılarda ekonomik büyüme, yatırımlar ve istihdamın yanında terörle mücadele ve mülteci krizi de görüşüldü. Ankara ve Paris saldırılarında hayatını kaybedenler için saygı duruşunda bulunulan zirve, dünyanın başlıca ekonomilerinin liderlerini Türkiye’de bir araya getirdi.
2017 – KANSERİN GENETİK ÖZELLİKLERİNİ İNCELEYEN TESTE FDA İZNİ VERİLDİ
ABD Gıda ve İlaç Dairesi, Memorial Sloan Kettering Kanser Merkezi tarafından geliştirilen MSK-IMPACT adlı tümör inceleme testine izin verdi. O tarihte kanserle ilişkili 468 gendeki değişiklikleri araştıran test, hekimlerin hastanın tümörünü daha iyi tanımasına ve tedavi seçeneklerini değerlendirmesine yardımcı oluyordu. Test üzerinde çalışan ekipte, ODTÜ Moleküler Biyoloji ve Genetik Bölümü mezunu Ahmet Zehir de bulunuyordu. Bu karar, kanser tedavisinin tümörün genetik özelliklerine göre planlanması yönünde önemli bir adımdı.
2017 – BİR TABLO 450 MİLYON DOLARDAN FAZLAYA SATILDI
Leonardo da Vinci’ye atfedilen “Salvator Mundi”, New York’ta Christie’s tarafından düzenlenen müzayedede, komisyon ve diğer ücretler dâhil 450 milyon 312 bin 500 dolara satıldı. Yaklaşık 19 dakika süren teklif yarışının sonunda gerçekleşen satış, o güne kadar bir sanat eseri için müzayedede ödenen en yüksek tutar oldu. İsa’yı tasvir eden tablo, ulaştığı fiyatla sanat piyasasının en çok konuşulan eserlerinden birine dönüştü.
2020 – DÜNYA EKONOMİSİNİN YAKLAŞIK ÜÇTE BİRİNİ KAPSAYAN TİCARET ANLAŞMASI İMZALANDI
Çin, Japonya, Güney Kore, Avustralya, Yeni Zelanda ve Güneydoğu Asya’daki 10 ülke, Bölgesel Kapsamlı Ekonomik Ortaklık Anlaşması’nı imzaladı. Kısaca RCEP adı verilen anlaşma, dönemin verileriyle dünya ekonomisinin yaklaşık yüzde 30’unu ve 2,2 milyar insanı kapsıyordu. Ülkeler arasındaki ticaret engellerini azaltmayı amaçlayan düzenleme, Asya-Pasifik bölgesinin dünya ticaretindeki ağırlığını artıran önemli adımlardan biri oldu.
2020 – HAMILTON, SCHUMACHER’İN REKORUNA İSTANBUL’DA ORTAK OLDU
Lewis Hamilton, İstanbul Park’ta düzenlenen Türkiye Grand Prix’sini kazanarak yedinci Formula 1 dünya şampiyonluğunu ilan etti. Islak ve kaygan pistte yarışa altıncı sıradan başlayan İngiliz pilot, birinciliğe uzanarak Michael Schumacher’in yedi şampiyonluk rekorunu yakaladı. Böylece Formula 1 tarihinin en önemli rekorlarından birine ortak olduğu yarış Türkiye’de gerçekleşti.
2022 – BM’YE GÖRE DÜNYA NÜFUSU 8 MİLYARA ULAŞTI
Birleşmiş Milletler, nüfus tahminlerine dayanarak 15 Kasım’ı dünya nüfusunun 8 milyara ulaştığı gün olarak duyurdu. Bu tarih, bütün insanların aynı anda sayıldığı bir nüfus sayımının değil, demografik hesaplamaların sonucuydu. BM, artışı sağlık ve yaşam koşullarındaki ilerlemelerle ilişkilendirirken büyüyen nüfusun ihtiyaçları ve ülkeler arasındaki eşitsizliklere de dikkat çekti.
2023 – JAMES WEBB, BİR GEZEGENİN ATMOSFERİNDE KUM BULUTLARINI ORTAYA ÇIKARDI
James Webb Uzay Teleskobu’nun gözlemlerini değerlendiren araştırma, Nature dergisinde yayımlandı. Bilim insanları, Güneş Sistemi dışındaki WASP-107b adlı gaz gezegeninin atmosferinde su buharı ve kükürtdioksitin yanı sıra, kumun yapısında da bulunan silikat parçacıklarından oluşan bulutlar saptadı. Araştırmacıların modeline göre bu parçacıklar aşağıya doğru yağış oluşturuyor, sıcak katmanlarda buharlaşıp yeniden yükseliyordu. Böylece Dünya’daki su döngüsüne benzeyen, fakat kum parçacıklarıyla işleyen bir hava sistemi ortaya kondu.
KOCAELİ TARİHİNDE 15 KASIM
1920 – KÖYLERİ YAKILAN HALKA YARDIM İÇİN KARAMÜRSEL’E HEYET GÖNDERİLDİ
Hilâl-i Ahmer Cemiyeti, bugünkü adıyla Kızılay, savaş mağdurlarına yardım etmek üzere Karamürsel’e üç doktor ve görevlilerden oluşan bir heyet gönderdi. Yunan kuvvetlerinin bölgedeki 25 köyü yakmasının ardından binlerce insan evsiz kalmış, İstanbul, İzmit ve Derince çevresine sığınmıştı. Heyet beraberinde aşhane ve hastane malzemeleri de götürdü. Bölgedeki yardım çalışmaları kapsamında 3 bin kişilik aşhane, fırın, muayenehane ve 30 yataklı hastane faaliyete geçirildi. Böylece evlerine dönmeye çalışan insanların beslenme ve tedavi ihtiyaçlarına destek sağlandı.
1956 – GÖLCÜK İŞÇİLERİ, TÜRK HARB-İŞ’İN ÖNCÜSÜ FEDERASYONUN KURULUŞUNDA YER ALDI
Askerî işyerlerinde çalışan işçilerin sendikaları, Eskişehir’de bir araya gelerek Askeri İşyerleri Sendikaları Federasyonu’nu kurdu. Kurucu beş sendikadan biri, Gölcük Deniz Fabrikaları İşçileri Sendikası’ydı. İstanbul, Kayseri, Eskişehir ve Afyon’daki sendikaların da katıldığı bu birliktelik, savunma sanayisi işçilerinin ülke çapında örgütlenmesi açısından önemli bir adımdı. Federasyon, sonraki yıllarda Türk Harb-İş adını alacak sendikal yapının temelini oluşturdu. Gölcük işçileri böylece Türkiye’nin emek tarihinde kalıcı bir yer edindi.
1956 – İZMİT’TE 96 DÜKKÂNLI SANAYİ ÇARŞISI İÇİN İHALEYE ÇIKILDI
İzmit’in Aşağı Baç mevkiinde, devlet yolu ile demiryolu arasındaki alanda kurulması planlanan Sanayi Çarşısı için ihale açıldı. Proje, 343 bin liralık keşif bedeliyle 96 dükkân yapılmasını öngörüyordu. Kentin Sanayi Mahallesi’nin gelişimindeki adımlardan biri olan projenin inşaatına 1957’de İzmitli müteahhit İsmail Pekdemir başladı. Ancak çalışmalar sorunsuz ilerlemedi; 1958’de demir eksikliği nedeniyle inşaatın durduğu ve devam edebilmesi için belediyeden destek istendiği kayıtlara geçti.
2013 – AKMEŞE’NİN TARİHÎ IŞIK ÇEŞMESİ YENİDEN AÇILDI
İzmit’in Akmeşe Mahallesi’nde bulunan tarihî Işık Çeşmesi, İzmit Belediyesinin yaptırdığı restorasyonun ardından törenle yeniden hizmete açıldı. Çeşmeyle birlikte çevresindeki meydan düzenlemesinin de açılışı gerçekleştirildi. Mahalle merkezindeki tarihî yapının onarımı, Akmeşe’nin kültürel mirasının korunmasına yönelik yerel çalışmalardan biri olarak kayda geçti.
15 KASIM’DA GAZETELERDE KOCAELİ
1913 – TANİN, İZMİT SANCAĞININ GÖÇMENLERLE DEĞİŞEN YÜZÜNÜ ANLATTI
Tanin gazetesinin 15 Kasım 1913 tarihli, 1757 numaralı sayısı, Ahmet Şerif’in Adapazarı hakkındaki gözlemlerini okuyucularına aktardı. Bugün Sakarya’nın merkezi olan Adapazarı, o tarihte İzmit Sancağı’na bağlıydı. Gazeteci; Rumeli, Kafkasya, Bosna ve Kırım’dan gelen insanların farklı dilleri ve gelenekleriyle aynı bölgede yaşamasına dikkat çekiyordu. İstanbul’a yakınlığı nedeniyle İzmit Sancağı’nı başkentin bir uzantısı gibi görmenin yanlış olduğunu belirtiyor, bölgenin kendine özgü hayatını anlatıyordu. Yazı, Kocaeli’nin tarihî sınırları içindeki göç ve yerleşim hikâyesine açılan bir pencereydi.
1936 – KOCAELİ’DE FABRİKA PLANI VARDI, LİSE YOKTU
Son Posta’nın 15 Kasım 1936 tarihli beşinci sayfasında, İzmit’te nikotin fabrikası kurulması için yürütülen çalışmalar haber oldu. Gazete, önemli miktarda tütün yetiştirilen bölgede fabrika açılması için Tarım Bakanlığına yapılan başvuruların olumlu karşılandığını, incelemelerin sürdüğünü bildiriyordu. Aynı yazı, kentin eğitim hayatına ilişkin çarpıcı bir eksikliği de kayda geçirdi: Vilayette lise bulunmuyordu. Lise öğrenimi görecek çocukların barınması için İl Özel İdaresi tarafından İstanbul’da bir pansiyon açılmıştı. Haber, tarım ve sanayi yatırımları konuşulan Kocaeli’de eğitimin karşı karşıya olduğu güçlüğü de gösteriyordu.
1938 – ATATÜRK’E İZMİT’TE YAPILACAK VEDANIN PROGRAMI YAYIMLANDI
Yeni Sabah’ın 15 Kasım 1938 tarihli beşinci sayfası, Atatürk’ün cenazesinin Ankara’ya götürülmesi için hazırlanan tören programını yayımladı. Programa göre naaş, Yavuz zırhlısıyla İzmit açıklarına getirilecek, iskeleye çıkarıldıktan sonra top arabasıyla istasyona taşınacaktı. İzmit’teki törene askerler, öğrenciler, yöneticiler ve halk katılacaktı. Cenazenin konulacağı özel vagonun Türk bayrağı ve defne dallarıyla süslenmesi, trenin gece geçeceği istasyonlarda meşaleler yakılması planlanıyordu. Gazete, İzmit’in büyük vedadaki görevini henüz hazırlıklar sürerken okuyucularına duyuruyordu.
1945 – İZMİT HALKEVİ’NİN SEYYAR SİNEMA MAKİNESİ SATILIĞA ÇIKTI
Cumhuriyet’in 15 Kasım 1945 tarihli altıncı sayfasında, İzmit Halkevi Başkanlığının bir satış ilanı yer aldı. Halkevine ait kullanılmış, sesli ve taşınabilir Bauer marka film gösterim makinesi; benzinli elektrik üreteci ve diğer malzemeleriyle birlikte açık artırmaya çıkarılıyordu. Takımın tahminî bedeli 5 bin 600 liraydı. Küçük ilan, İzmit’in kültür tarihinden somut bir ayrıntıyı günümüze taşıdı: Halkevinin elinde, kendi elektrik kaynağıyla kullanılabilen bir seyyar sinema donanımı bulunuyordu.
1959 – KÖRFEZ HALKI İSTANBUL VAPURUNU GERİ İSTİYORDU
Cumhuriyet’in 15 Kasım 1959 tarihli beşinci sayfasındaki okur köşesi, Üsküdar vapuru faciasının ardından kaldırılan İstanbul–İzmit seferlerine ilişkin bir mektuba yer verdi. Faciada 18 yaşındaki lise öğrencisi evladını kaybettiğini anlatan okur, “Bu satırları gözümden boşanan yaşlarla yazıyorum” diyordu. Mektupta, seferlerin kaldırılmasının Gölcük, Değirmendere, Halıdere, Ulaşlı, Ereğli ve Karamürsel halkını ulaşım güçlüğü içinde bıraktığı belirtiliyordu. Gazetenin sayfasında hem bir ailenin dinmeyen acısı hem de Körfez kıyılarında yaşayan insanların vapurlarına yeniden kavuşma talebi vardı.
1965 – SEKA İŞÇİLERİNİN TOPLU SÖZLEŞMESİ FABRİKA GAZETESİNDEYDİ
SEKA Postası’nın 15 Kasım 1965 tarihli, 217–218 numaralı birleşik sayısında, sendika ile SEKA yönetimi arasındaki ikinci toplu iş sözleşmesinin tören fotoğrafları yer aldı. Sözleşme, imzanın gecikmesi üzerine yaşanan protestoların ardından 23 Eylül’de imzalanmıştı. İşçilere günlük 440 kuruş zam getiriyor; ulaşım, çocuk yardımı ve işten ayrılma tazminatı gibi konularda haklar sağlıyordu. Fabrikanın kendi gazetesi, İzmit’te binlerce çalışanın ve ailesinin hayatını etkileyen bu süreci kayda geçiriyordu.
2025 – DİLOVASI’NDAKİ YANGININ YEDİNCİ KURBANINA VEDA EDİLDİ
Kocaeli Kent Gazetesi’nin 15 Kasım 2025 tarihli haberi, Dilovası’ndaki parfüm dolum tesisi yangınında ağır yaralanan vardiya amiri Tuncay Yıldız’ın cenazesini konu aldı. 8 Kasım’da çıkan yangından sonra hastaneye kaldırılan Yıldız’ın hayatını kaybetmesiyle faciada ölenlerin sayısı yediye yükselmişti. Haberde, cenaze törenine Kocaeli milletvekilleri, Dilovası Belediye Başkanı ve vatandaşların katıldığı aktarılıyordu. Yangından bir hafta sonra yayımlanan haber, ilçenin yaşadığı kaybın büyüdüğünü duyuruyordu.
15 KASIM’DA DOĞANLAR
1738 – URANÜS’Ü KEŞFEDEN WILLIAM HERSCHEL DOĞDU
Astronom William Herschel, Almanya’nın Hannover kentinde doğdu. İngiltere’ye yerleştikten sonra kendi yaptığı teleskoplarla gökyüzünü inceleyen Herschel, 1781’de Uranüs’ü keşfetti. Böylece antik çağlardan beri bilinen gezegenlere bir yenisi eklendi. 1800’de kızılötesi ışınımı da keşfederek insan gözünün göremediği ışığın varlığını ortaya koydu.
1873 – BEBEK ÖLÜMLERİNİ AZALTMAK İÇİN ÇALIŞAN DOKTOR SARA JOSEPHINE BAKER DOĞDU
Amerikalı doktor Sara Josephine Baker, New York eyaletinde doğdu. Yoksul ailelerin çocuklarının sağlığını korumak için anne eğitimi, hijyen, güvenli beslenme ve düzenli sağlık kontrolü programları geliştirdi. New York’ta yönettiği çocuk sağlığı biriminin çalışmaları başka bölgelere de örnek oldu. Baker, hastalıkları ortaya çıkmadan önlemeye çalışan halk sağlığı anlayışının öncülerinden biri olarak tanındı.
1887 – ÇİÇEK RESİMLERİYLE TANINAN GEORGIA O’KEEFFE DOĞDU
Amerikalı ressam Georgia O’Keeffe, Wisconsin’de bir çiftlikte doğdu. Çiçekleri çok yakından görülüyormuş gibi resmettiği tabloları, çöl manzaraları ve hayvan kemiklerinden esinlenen çalışmalarıyla kendine özgü bir resim dili geliştirdi. Özellikle New Mexico’da yaptığı eserlerle tanınan O’Keeffe, Amerikan modern sanatının önemli isimlerinden biri oldu.
1897 – HERKESE AÇIK SAĞLIK SİSTEMİNİN KURULUŞUNA ÖNCÜLÜK EDEN ANEURIN BEVAN DOĞDU
Galli siyasetçi Aneurin Bevan, bir madenci ailesinin çocuğu olarak doğdu. İngiltere’de sağlık bakanlığı yaptığı dönemde, insanların gelirlerine bakılmaksızın sağlık hizmetine ulaşmasını amaçlayan Ulusal Sağlık Hizmetinin, yani NHS’nin kuruluşuna öncülük etti. 1948’de hizmet vermeye başlayan sistem, tedaviye erişimi insanların ödeme gücüne bağlı olmaktan çıkarma hedefiyle sosyal devlet tarihinin önemli adımlarından biri oldu.
1903 – ŞAİR VE TİYATROCU ERCÜMENT BEHZAT LAV DOĞDU
Şair, oyuncu ve tiyatro eğitmeni Ercüment Behzat Lav, kendi verdiği doğum tarihine göre 15 Kasım 1903’te İstanbul’da dünyaya geldi. “S.O.S.”, “Kaos” ve “Mau Mau” gibi kitaplarıyla Türk şiirinde alışılmış kalıpların dışına çıkan isimlerden oldu. Şehir Tiyatrolarında çalıştı, Ankara Radyosu’nda spikerlik yaptı ve “Bir Millet Uyanıyor” gibi filmlerde rol aldı.
1907 – HİTLER’E BOMBALI SUİKAST DÜZENLEYEN CLAUS VON STAUFFENBERG DOĞDU
Alman subay Claus von Stauffenberg doğdu. 20 Temmuz 1944’te Hitler’in katıldığı askerî toplantıya bir bomba yerleştirdi. Amaç, Hitler’i öldürmek ve Nazi yönetimini devirmekti. Hitler patlamadan sağ kurtulunca darbe girişimi başarısız oldu. Stauffenberg, aynı gece Berlin’de arkadaşlarıyla birlikte kurşuna dizildi.
1933 – “MATRIX”İN KÂHİNİ GLORIA FOSTER DOĞDU
Amerikalı oyuncu Gloria Foster, Chicago’da doğdu. Uzun yıllar tiyatro sahnelerinde çalışan ve ödüller kazanan Foster, dünya çapında özellikle Matrix ve Matrix Reloaded filmlerindeki Kâhin karakteriyle tanındı. Neo’ya yol gösteren, geleceğe ilişkin sözleriyle filmin akışını etkileyen bu karakter, sinema tarihinin unutulmaz yardımcı rollerinden biri oldu.
1935 – ESKİ BAŞBAKAN YILDIRIM AKBULUT DOĞDU
Türkiye’nin eski başbakanlarından Yıldırım Akbulut, Erzincan’da doğdu. Avukatlıktan siyasete geçen Akbulut, İçişleri Bakanlığı ve TBMM Başkanlığı yaptı. Turgut Özal’ın cumhurbaşkanı seçilmesinin ardından 1989’da başbakan oldu ve bu görevi 1991’e kadar sürdürdü. Daha sonra yeniden Meclis Başkanlığına seçilen Akbulut, 2021’de hayatını kaybetti.
1944 – TİYATRO VE TELEVİZYONUN TANIDIK YÜZÜ DENİZ TÜRKALİ DOĞDU
Oyuncu ve şarkıcı Deniz Türkali, İstanbul’da doğdu. Tiyatro eğitiminin ardından sahne, sinema ve televizyon çalışmalarını birlikte yürüttü. İbo ile Güllüşah, Düş Gezginleri ve Gece Melek ve Bizim Çocuklar gibi filmlerde oynadı. Televizyon izleyicileri onu özellikle Fatmagül’ün Suçu Ne? dizisindeki Perihan Yaşaran karakteriyle hatırlıyor.
1944 – “HEKİMOĞLU” TÜRKÜSÜYLE HATIRLANAN ÜMİT TOKCAN DOĞDU
Türk halk müziği sanatçısı Ümit Tokcan, Ordu’da doğdu. TRT’de başlayan sanat hayatında güçlü sesi ve farklı yörelerin türkülerine getirdiği yorumlarla tanındı. “Hekimoğlu” başta olmak üzere seslendirdiği türküler geniş kitlelere ulaştı. Tokcan, yorumculuğunun yanında yaptığı derlemelerle de halk müziği repertuvarına katkıda bulundu.
1945 – ARABESK MÜZİĞİN UNUTULMAZ İSMİ FERDİ TAYFUR DOĞDU
Şarkıcı, besteci ve oyuncu Ferdi Tayfur, Adana’da doğdu. “Çeşme” ile geniş kitlelere ulaşan sanatçı; “Bana Sor”, “Ben de Özledim” ve “Hatıran Yeter” gibi şarkılarıyla Türkiye’nin müzik hafızasında yer edindi. Şarkılarının gördüğü ilgi, başrolünü oynadığı filmlerle sinemaya da taşındı. Hayranlarının “Ferdi Baba” diye seslendiği sanatçı, 2 Ocak 2025’te hayatını kaybetti.
1945 – ABBA’NIN FRIDA’SI ANNI-FRID LYNGSTAD DOĞDU
Dünyaca ünlü İsveçli müzik grubu ABBA’nın iki kadın solistinden Anni-Frid Lyngstad, Norveç’te doğdu. Küçük yaşta İsveç’e taşınan ve “Frida” adıyla tanınan sanatçı, ABBA’yla uluslararası üne kavuştu. Grup çalışmalarının yanında solo albümler de yayımladı; 1982 tarihli Something’s Going On albümünde Phil Collins ile çalıştı.
1946 – ESKİ TBMM BAŞKANI CEMİL ÇİÇEK DOĞDU
Siyasetçi Cemil Çiçek, Yozgat’ta doğdu. Avukatlık ve Yozgat Belediye Başkanlığının ardından milletvekilliği yaptı. Farklı hükümetlerde bakanlık, Adalet Bakanlığı ve başbakan yardımcılığı görevlerinde bulundu. 2011’de TBMM Başkanlığına seçilen Çiçek, Türkiye siyasetinin uzun süre görev yapan isimleri arasında yer aldı.
1961 – “AĞIR ROMAN”IN YAZARI METİN KAÇAN DOĞDU
Yazar Metin Kaçan, Kayseri’nin İncesu ilçesinde doğdu. Çocukluğunun geçtiği İstanbul’un Kasımpaşa ve Dolapdere çevresinden izler taşıyan Ağır Roman ile tanındı. Sokak dilini ve argoyu kullandığı romanı, edebiyat dünyasında tartışmalara yol açtı. Eserin 1997’de sinemaya uyarlanması, hikâyenin daha geniş bir kitleye ulaşmasını sağladı.
1965 – “İSTANBUL KANATLARIMIN ALTINDA”NIN BESTECİSİ TULUYHAN UĞURLU DOĞDU
Piyanist ve besteci Tuluyhan Uğurlu, İstanbul’da doğdu. Küçük yaşta başladığı müzik eğitimini Viyana’da sürdürdü; İstanbul Kanatlarımın Altında filminin müzikleriyle geniş kitlelerce tanındı. Tarihî mekânlarda verdiği konserlerle de dikkat çekti. 1999 depreminin ardından hazırladığı Şehrin Gözyaşları eserinde ise yaşanan kayıpları ve hayatta kalanların umutlarını müzikle anlattı.
1973 – “OF AMAN NALAN” DOĞDU
Şarkıcı, söz yazarı ve besteci Nalan Tokyürek, Eskişehir’de doğdu. 1994’te yayımladığı ilk albümü Of Aman ile tanındı; albümün adı uzun süre sanatçının adıyla birlikte anıldı. Usul Usul albümüyle çıkışını sürdürdü. Pop müzik çalışmalarının yanında Türk sanat müziği eserlerini de yorumladı.
1976 – “KONYALIM”LA TANINAN NADİDE SULTAN DOĞDU
Şarkıcı Nadide Sultan, İstanbul’da dünyaya geldi. İlk albümü “Vuslata Beş Kala”yı 1997’de yayımlayan sanatçı, özellikle “Konyalım” türküsüne getirdiği yorumla geniş kitlelerce tanındı. Müzik çalışmalarının yanında televizyon dizilerinde rol aldı ve program sunuculuğu yaptı. Ara verdiği eğitimini de tamamlayarak İstanbul Teknik Üniversitesi Türk Musikisi Devlet Konservatuvarından mezun oldu.
1993 – ARJANTİNLİ FUTBOLCU PAULO DYBALA DOĞDU
Paulo Dybala, Arjantin’in Laguna Larga kentinde doğdu. Juventus ve Roma formalarıyla Avrupa futbolunda tanınan hücum oyuncularından biri oldu. Arjantin’in 2022 Dünya Kupası’nı kazanan kadrosunda yer aldı. Fransa ile oynanan finalde sonradan oyuna girdi ve şampiyonu belirleyen penaltı atışlarında golünü kaydetti.
1996 – FENERBAHÇE’DEN AVRUPA’NIN ZİRVESİNE UZANAN KIM MIN-JAE DOĞDU
Güney Koreli futbolcu Kim Min-jae, Tongyeong’da doğdu. Türkiye’de 2021–2022 sezonunda Fenerbahçe formasıyla tanındı. Ardından transfer olduğu Napoli ile İtalya ligi şampiyonluğu yaşadı ve 2022–2023 sezonunun en iyi savunma oyuncusu seçildi. 2023’te Bayern Münih’e transfer olan Kim, Türkiye’den Avrupa’nın büyük kulüplerine uzanan futbolcu kariyerlerinin dikkat çekici örneklerinden biri oldu.
15 KASIM’DA HAYATINI KAYBEDENLER
1630 – GEZEGENLERİN HAREKET YASALARINI BULAN JOHANNES KEPLER ÖLDÜ
Alman astronom ve matematikçi Johannes Kepler, 58 yaşında hayatını kaybetti. Gezegenlerin Güneş çevresinde elips biçimindeki yörüngelerde hareket ettiğini ortaya koydu. Gezegenlerin hızları ve dolanma süreleri arasındaki ilişkileri açıklayan üç yasası, gökyüzündeki hareketlerin matematikle anlaşılmasında önemli bir dönüm noktası oldu. Bugün bu kurallar, “Kepler yasaları” adıyla öğretiliyor.
1916 – “QUO VADIS”İN YAZARI HENRYK SIENKIEWICZ ÖLDÜ
Polonyalı yazar Henryk Sienkiewicz, İsviçre’de hayatını kaybetti. Roma İmparatoru Neron döneminde geçen “Quo Vadis” romanıyla dünya çapında tanındı. Tarihî araştırmalardan yararlanarak yazdığı romanlarda savaşları, inançları ve insanların büyük çalkantılar içindeki hayatlarını anlattı. Edebiyata katkıları nedeniyle 1905’te Nobel Edebiyat Ödülü’ne değer görüldü.
1917 – ZİYA GÖKALP’İ DE ETKİLEYEN SOSYOLOG EMILE DURKHEIM ÖLDÜ
Sosyolojinin kurucu isimlerinden Emile Durkheim, 59 yaşında hayatını kaybetti. İnsanların davranışlarını anlamak için içinde yaşadıkları toplumun kurallarını, inançlarını ve kurumlarını da incelemek gerektiğini savundu. Sosyolojinin üniversitelerde bağımsız bir bilim dalı olarak yerleşmesine öncülük etti. Düşünceleri, Türkiye’de sosyolojinin gelişmesinde önemli rol oynayan Ziya Gökalp’i de etkiledi.
1958 – ÇEKİM SIRASINDA KALP KRİZİ GEÇİREN TYRONE POWER ÖLDÜ
Hollywood’un ünlü oyuncularından Tyrone Power, İspanya’da çekilen “Solomon and Sheba” filminin kılıç dövüşü sahnesinde kalp krizi geçirdi. Hastaneye götürülen oyuncu, 44 yaşında hayatını kaybetti. Power’ın ölümü üzerine Kral Süleyman rolünü Yul Brynner devraldı. Film, başrol oyuncusu değiştirilerek tamamlandı.
1971 – “CASUSLAR KÖPRÜSÜ”NE KONU OLAN RUDOLF ABEL ÖLDÜ
Sovyet istihbaratçı Rudolf Abel, Moskova’da hayatını kaybetti. ABD’de yakalanıp hapse mahkûm edilen Abel, 1962’de Sovyetler Birliği üzerinde uçağı düşürülen Amerikalı pilot Francis Gary Powers ile takas edilmişti. Berlin yakınlarındaki bir köprüde gerçekleştirilen bu değişim, Soğuk Savaş’ın en bilinen casus takaslarından biri oldu. Olay, Steven Spielberg’in “Casuslar Köprüsü” filminde de anlatıldı.
1976 – FRANSIZ SİNEMASININ UNUTULMAZ OYUNCUSU JEAN GABIN ÖLDÜ
Fransız oyuncu Jean Gabin, 72 yaşında hayatını kaybetti. “Büyük Yanılsama” ve “Sisler Rıhtımı” gibi klasiklerle sinema tarihine geçti. Jean Renoir ve Marcel Carné gibi önemli yönetmenlerle çalıştı. Kariyerinin ilerleyen dönemlerinde canlandırdığı polisler ve suç dünyasının sert karakterleriyle de tanındı.
1978 – KÜLTÜRÜN İNSAN HAYATINA ETKİSİNİ ARAŞTIRAN MARGARET MEAD ÖLDÜ
Amerikalı antropolog Margaret Mead hayatını kaybetti. Samoa ve Yeni Gine’de yaptığı araştırmalarda çocuk yetiştirme biçimlerini, gençlerin hayatını ve kadınlarla erkeklerden beklenen davranışları inceledi. İnsanların kişiliklerinin ve alışkanlıklarının oluşmasında kültürün etkisini geniş kitlelerin tartışmasına açtı. Bazı sonuçları eleştirilse de antropolojiyi akademi dışındaki okurlara tanıtan en etkili isimlerden biri oldu.
1980 – HALK KÜLTÜRÜMÜZÜ ARAŞTIRAN SEDAT VEYİS ÖRNEK ÖLDÜ
Halkbilimci, akademisyen ve yazar Sedat Veyis Örnek hayatını kaybetti. “Türk Halkbilimi”, “Anadolu Folklorunda Ölüm” ve “Geleneksel Kültürümüzde Çocuk” gibi eserleriyle gündelik hayatın içindeki gelenekleri, inanışları ve uygulamaları araştırdı. Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesinde halkbiliminin gelişmesine önemli katkılar sağladı. Bilimsel çalışmalarının yanında öyküler ve tiyatro oyunları da yazdı.
2005 – “İYİ, KÖTÜ VE ÇİRKİN”İN SENARİSTLERİNDEN AGENORE INCROCCI ÖLDÜ
“Age” adıyla tanınan İtalyan senarist Agenore Incrocci, Roma’da 86 yaşında hayatını kaybetti. Furio Scarpelli ile oluşturduğu yazarlık ortaklığı, İtalyan sinemasının birçok önemli filmine imza attı. İkili, Sergio Leone’nin “İyi, Kötü ve Çirkin” filminin senaryo yazarları arasında da yer aldı. Incrocci, savaş sonrasında değişen İtalyan toplumunu mizahla anlatan filmleriyle de tanındı.
2013 – DENKTAŞ’IN MÜZAKERE MASASINDAKİ MUHATABI GLAFKOS KLİRİDİS ÖLDÜ
Kıbrıs Rum yönetiminin eski liderlerinden Glafkos Kliridis, Güney Lefkoşa’da 94 yaşında hayatını kaybetti. Kıbrıs meselesinde uzun yıllar etkili olan Kliridis, 1968’de başlayan toplumlar arası görüşmelerde Rauf Denktaş’ın karşısında Rum tarafını temsil etti. Türkiye kamuoyunun özellikle Kıbrıs müzakerelerinden tanıdığı siyasetçilerden biriydi.
2016 – BMW’NİN ÜNLÜ MOTORLARINI GELİŞTİREN PAUL ROSCHE ÖLDÜ
Alman mühendis Paul Rosche, Münih’te 82 yaşında hayatını kaybetti. BMW’de 42 yıl çalışan Rosche, ilk nesil BMW M3’ün motorunun geliştirilmesinde önemli rol oynadı. Ekibiyle hazırladığı turbo motor, Nelson Piquet’nin 1983 Formula 1 dünya şampiyonluğuna ulaşmasını sağladı. Le Mans yarışlarını kazanan otomobillerde de onun geliştirdiği motorlar kullanıldı.
2017 – “POSTACI” FİLMİNİN OSCARLI BESTECİSİ LUIS BACALOV ÖLDÜ
Arjantin doğumlu besteci, piyanist ve orkestra şefi Luis Bacalov hayatını kaybetti. Kariyerinin önemli bölümünü İtalya’da geçiren sanatçı, “Postacı” filminin müzikleriyle 1996’da Oscar kazandı. Pasolini ve Fellini gibi yönetmenlerle de çalışan Bacalov, sinema müziklerinin yanında konser eserleri ve opera da besteledi.
2020 – LIVERPOOL’UN EFSANE KALECİSİ RAY CLEMENCE ÖLDÜ
İngiliz kaleci Ray Clemence, 72 yaşında hayatını kaybetti. Liverpool formasıyla 665 maça çıkan Clemence, kulübün Avrupa futbolunda yükseldiği dönemin temel oyuncularındandı. Liverpool’da üç Avrupa Şampiyon Kulüpler Kupası, beş lig şampiyonluğu ve iki UEFA Kupası kazandı. İngiltere Millî Takımı’nın da kalesini korudu.
2024 – ASKERLERE VERDİĞİ KARANFİLLERLE TARİHE GEÇEN CELESTE CAEIRO ÖLDÜ
Portekiz’deki Karanfil Devrimi’nin simgesinin doğmasına vesile olan Celeste Caeiro, 91 yaşında hayatını kaybetti. Bir restoran çalışanı olan Caeiro, 25 Nisan 1974’te işyerindeki kutlama için alınan karanfilleri sokaktaki askerlere dağıtmıştı. Askerlerin çiçekleri tüfeklerinin namlularına yerleştirmesiyle karanfil, diktatörlüğü sona erdiren hareketin simgesine dönüştü. Caeiro da ülkesinde “Karanfilli Celeste” olarak tanındı.
Bu haber Haber Kocaeli özel içeriğidir. 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu kapsamında korunmaktadır. Kaynak gösterilerek dahi olsa haberin tamamı veya bir kısmı, yazılı izin alınmaksızın kullanılamaz, başka mecralarda yayınlanamaz.
