Günün Tarihi / 15 Ağustos
15 AĞUSTOS’TA NELER KUTLANIYOR?
İbn-i Sina Haftası (Türkiye) – Türkiye’de 15-21 Ağustos, tıp tarihinin en büyük isimlerinden İbn-i Sina’yı anmak için İbn-i Sina Haftası olarak kabul ediliyor. Sağlık Bakanlığına bağlı kurumların 2026 sağlık takviminde de yer alan hafta, eserleri yüzyıllarca Doğu’da ve Avrupa’da okutulan büyük hekim ve filozofu hatırlatıyor.
Hindistan Bağımsızlık Günü – Hindistan, 15 Ağustos 1947’de sona eren İngiliz sömürge yönetiminin ardından bağımsızlığını her yıl bu tarihte kutluyor. 15 Ağustos 2026, ülkenin 80. Bağımsızlık Günü olacak.
Kore Kurtuluş Günü – Kuzey ve Güney Kore’nin ortaklaşa kutladığı çok az şeyden biri 15 Ağustos. Her iki ülke de Japonya’nın 35 yıllık sömürge yönetiminin 1945’te sona ermesini bu tarihte anıyor. Güney Kore’de günün adı “Gwangbokjeol”, yani kabaca “ışığın geri döndüğü gün”.
Kongo Cumhuriyeti Bağımsızlık Günü – Kongo Cumhuriyeti, 15 Ağustos 1960’ta Fransa’dan bağımsızlığını kazanmasını kutluyor.
Liechtenstein Ulusal Günü – Avrupa’nın küçücük prensliği Liechtenstein’ın en büyük millî bayramı da 15 Ağustos’ta.
Meryem’in Göğe Kabulü Yortusu – Katolik dünyasının en önemli dinî günlerinden biri. İsa’nın annesi Meryem’in dünyevi yaşamının sonunda bedeni ve ruhuyla göğe alındığı inancını anıyor. Vatikan, 15 Ağustos’u bu yortuya ayırıyor.
Ferragosto (İtalya) – İtalya’da 15 Ağustos yalnızca dinî bir bayram değil, yaz tatilinin de simgesi. Kökeni Roma İmparatoru Augustus dönemine kadar uzanan Ferragosto bugün aile yemekleri, deniz tatilleri ve neredeyse ülke çapında verilen bir yaz molasıyla özdeşleşmiş durumda.
Ulusal Akadya Günü (Kanada) – Kanada’daki Fransız kökenli Akadya toplumu 1881’den beri 15 Ağustos’ta kültürünü ve tarihini kutluyor. Gün, 2003’te Kanada yasalarıyla resmî olarak tanındı.
Uluslararası Evsiz Hayvanlar Günü – Her yıl ağustosun üçüncü cumartesi günü düzenleniyor; 2026’da tam olarak 15 Ağustos’a denk geliyor. 1992’de başlatılan gün, terk edilen hayvanlara ve kontrolsüz hayvan nüfusuna dikkat çekiyor.
Ulusal Bal Arısı Günü (ABD) – ABD’de ağustosun üçüncü cumartesi günü bal arıları ve arıcılar için ayrılıyor. Bu yıl tarih yine 15 Ağustos 2026. Birleşmiş Milletler’in 20 Mayıs’taki Dünya Arı Günü ile karıştırmamak gerekiyor.
15 AĞUSTOS’UN TUHAF GÜNLERİ
Rahatlama Günü – 15 Ağustos, hiçbir şey yapmamayı meşru kılan ender günlerden biri. Daha da güzeli, fikri 1985’te Michiganlı dokuz yaşındaki Sean Moeller ortaya atmış. Temel prensibi de gayet açık: Bugün temizlik ve ciddi işler rahatlamadan sayılmıyor.
Limonlu Mereng Turta Günü – Amerikalılar 15 Ağustos’u limon kreması ve üzerindeki kabarık mereng tabakasıyla yapılan lemon meringue pie’a da adamış durumda. İnsanlığın böyle bir güne ihtiyacı olup olmadığı tartışılır; ama tatlının suçu yok.
Çipi Kontrol Et Günü – Adı ilk bakışta bilgisayarlarla ilgiliymiş gibi dursa da mesele evcil hayvanlar. Amerikan Veteriner Hekimleri Birliği, hayvan sahiplerine mikroçip kayıtlarındaki telefon ve adres bilgilerinin hâlâ doğru olup olmadığını yılda en az bir kez kontrol etmelerini hatırlatıyor. Günün tarihi: 15 Ağustos.
Deri İşçiliği Günü – 15 Ağustos aynı zamanda deriyi çanta, kemer, ayakkabı ya da sanat eserine dönüştüren geleneksel zanaatkârlara ayrılmış günlerden biri. Günün amacı deri işçiliğinin el emeğine dayanan eski zanaat geleneğini yaşatmak.
15 AĞUSTOS’TA NELER OLDU?
778 – Şarlman’ın ordusu Roncesvalles Geçidi’nde pusuya düşürüldü; Roland Destanı’nın temeli doğdu
İspanya seferinden dönen Şarlman’ın ordusunun artçı birlikleri Pireneler’de Baskların pususuna düştü ve komutan Roland da çatışmada öldürüldü. Tarihsel olay yüzyıllar içinde değişerek Orta Çağ Avrupa edebiyatının en ünlü kahramanlık anlatılarından Roland Destanı’na dönüştü.
1080 – Kars kesin olarak Selçuklu hâkimiyetine girdi
Malazgirt Zaferi’nin ardından Doğu Anadolu’da Türk hâkimiyetinin genişlediği dönemde Kars bir süre Gürcü Krallığı’nın denetiminde kaldı. Büyük Selçuklu Sultanı Melikşah’ın gönderdiği Emîr Ahmed, Gürcü kuvvetlerini yenerek Kars, Erzurum ve Oltu’yu ele geçirdi. Böylece Kars 1080’de kesin olarak Selçuklu hâkimiyetine girdi ve Anadolu’nun Türkleşme sürecinin kuzeydoğudaki önemli merkezlerinden biri oldu.
1261 – VIII. Mihail Paleologos Konstantinopolis’e girerek Bizans İmparatorluğu’nu yeniden başkentinde kurdu
1204’te Dördüncü Haçlı Seferi sırasında ele geçirilen Konstantinopolis’in Bizans kuvvetlerince geri alınmasının ardından VIII. Mihail Paleologos, 15 Ağustos’ta büyük bir törenle şehre girdi. Böylece 57 yıllık Latin egemenliğinin ardından Bizans İmparatorluğu başkentine döndü; Paleologos Hanedanı da imparatorluğun 1453’e kadar sürecek son hanedanı oldu. Mihail’in Ayasofya’daki ikinci taç giyme töreninin kesin tarihi ise kaynaklarda tartışmalıdır.
1281 – “İlahi rüzgâr” Moğol istilasını vurdu; kamikaze sözcüğü tarihe girdi
Kubilay Han’ın Japonya’yı ele geçirmek üzere gönderdiği büyük Moğol donanması, 15-16 Ağustos’ta Kyushu açıklarında şiddetli bir tayfuna yakalandı ve ağır kayıplar verdi. Japonlar ülkeyi istiladan kurtardığına inandıkları fırtınaya “kamikaze”, yani “ilahi rüzgâr” adını verdi. Sözcük yüzyıllar sonra İkinci Dünya Savaşı sırasında bambaşka bir anlam kazanacaktı.
1461 – Fatih Sultan Mehmet Trabzon’u fethetti, Trabzon İmparatorluğu sona erdi
Fatih Sultan Mehmet’in Anadolu’nun kuzeydoğusuna düzenlediği büyük seferin sonunda Trabzon İmparatoru David Komnenos şehri teslim etti ve Trabzon Osmanlı hâkimiyetine girdi. Böylece 1204’te Dördüncü Haçlı Seferi’nin ardından kurulan ve yaklaşık iki buçuk yüzyıl yaşayan Trabzon İmparatorluğu tarihe karıştı. Trabzon’un fetih tarihi uzun yıllar 26 Ekim olarak kabul edilse de Türk Tarih Kurumu 2022’de yaptığı değerlendirmede 15 Ağustos 1461 tarihinin doğru olduğu yönünde görüş bildirdi.
1551 – Osmanlı donanması Trablusgarp’ı fethetti
Kaptanıderyâ Sinan Paşa komutasındaki Osmanlı donanması, Turgut Reis’in de katıldığı sefer sonunda Saint Jean şövalyelerinin elindeki Trablusgarp’ı ele geçirdi. Böylece Osmanlı Devleti, Kuzey Afrika ve Batı Akdeniz’deki hâkimiyetini genişleten önemli bir üs kazandı.
1914 – Panama Kanalı açıldı, SS Ancon Atlantik’ten Pasifik’e geçti
Dünyanın en büyük mühendislik projelerinden Panama Kanalı, SS Ancon’un Atlantik’ten Pasifik’e yaptığı ilk resmî geçişle dünya deniz trafiğine açıldı. Yaklaşık 80 kilometrelik kanal, gemilerin Güney Amerika’nın güney ucunu dolaşma zorunluluğunu ortadan kaldırarak Atlantik ile Pasifik arasındaki yolculukları binlerce kilometre kısalttı ve dünya ticaretinin rotalarını değiştirdi.
1920 – Vecihi Hürkuş Millî Mücadele’nin ilk hava görevlerinden birini gerçekleştirdi
Millî Mücadele’ye katılan pilot Vecihi Hürkuş, Konya’da onarılan ve “Güzel Bursa” adı verilen Pfalz uçağıyla Kula ve Alaşehir çevresinde keşif ve harekât görevi yaptı. Türk havacılık tarihi kaynaklarında 15 Ağustos 1920’daki bu uçuş, İstiklâl Harbi sırasında gerçekleştirilen ilk hava harekâtı görevi olarak kaydediliyor.
1935 – Ünlü pilot Wiley Post ile mizahçı Will Rogers aynı uçak kazasında öldü
Dünyanın çevresini tek başına uçan ilk pilotlardan Wiley Post ile dönemin ABD’deki en ünlü mizahçı ve sinema yıldızlarından Will Rogers, Alaska yakınlarında birlikte uçtukları uçağın düşmesi sonucu hayatlarını kaybetti.
1939 – Oz Büyücüsü’nün büyük Hollywood galası yapıldı
Judy Garland’ın Dorothy rolüyle sinema tarihine geçtiği The Wizard of Oz, Hollywood’daki galasını 15 Ağustos’ta yaptı. Film daha önce ABD’nin bazı kentlerinde gösterilmişti; bu nedenle 15 Ağustos “ilk gösterim” değil, Hollywood galasının tarihi. “Over the Rainbow” şarkısı ve Technicolor dünyasıyla film zamanla sinema tarihinin en tanınmış yapımlarından birine dönüştü.
1939 – Yahudi mültecileri taşıyan Parita gemisi İzmir’den ayrılmak zorunda kaldı
Nazi baskısından kaçarak Filistin’e ulaşmaya çalışan yüzlerce Yahudi mülteciyi taşıyan Parita, günlerce İzmir açıklarında bekletildikten sonra Türkiye’den ayrılmak zorunda kaldı. Yolcuların karaya çıkmasına izin verilmedi; gemide su, yiyecek ve yakıt sıkıntısı yaşandı. Parita daha sonra Filistin kıyılarına ulaştı. Olay, İkinci Dünya Savaşı arifesinde Avrupa’dan kaçmaya çalışan Yahudi mültecilerin karşılaştığı kapalı sınır politikasının Türkiye’deki en çarpıcı örneklerinden biri oldu.
1945 – Japon halkı imparatorunun sesini ilk kez teslimiyet açıklamasında duydu
Japon İmparatoru Hirohito’nun önceden kaydedilen konuşması radyodan yayımlandı ve Japonya’nın Müttefiklerin şartlarını kabul ettiği halka duyuruldu. Böylece Japonya’da savaşın sona erdiği resmen ilan edilmiş oldu; teslim belgesi ise 2 Eylül’de imzalandı. 15 Ağustos bugün birçok ülkede Japonya’ya karşı zafer günü olarak anılıyor.
1945 – TBMM, Birleşmiş Milletler Antlaşması’nı onayladı
Türkiye’nin 26 Haziran’da San Francisco’da imzaladığı Birleşmiş Milletler Antlaşması ile Uluslararası Adalet Divanı Statüsü’nün onaylanmasını öngören 4801 sayılı kanun TBMM’de kabul edildi. Türkiye böylece yeni kurulacak Birleşmiş Milletler’in kurucu ülkeleri arasındaki yerini hukuken tamamlayan önemli adımlardan birini attı. Türkiye’nin onay belgesi 28 Eylül 1945’te depo edildi; BM Antlaşması 24 Ekim’de yürürlüğe girdi.
1947 – Pakistan’ın kurucusu Muhammed Ali Cinnah ilk Genel Vali olarak göreve başladı
Pakistan’ın bağımsızlığını kazanmasının hemen ardından ülkenin kurucusu Muhammed Ali Cinnah, Karaçi’de Pakistan’ın ilk Genel Valisi olarak yemin ederek görevine başladı. Bağımsızlık hareketinin başlıca lideri olan Cinnah, yeni devletin ilk yıllarındaki siyasi ve idari yapının kurulmasına öncülük etti; ölümüne kadar Genel Valilik görevini sürdürdü.
1949 – Deniz Kuvvetleri Komutanlığı teşkil edildi
1928’den itibaren Genelkurmay Başkanlığı bünyesinde Deniz Müsteşarlığı olarak temsil edilen Türk deniz kuvvetleri, 15 Ağustos 1949’da alınan Yüksek Askerî Şûra kararıyla Deniz Kuvvetleri Komutanlığı olarak yeniden teşkil edildi. Böylece Kara, Deniz ve Hava kuvvetlerinin ayrı kuvvet komutanlıkları halinde örgütlenmesinde önemli bir aşama tamamlandı.
1951 – Nâzım Hikmet’i vatandaşlıktan çıkaran karar Resmî Gazete’de yayımlandı
Türkiye’nin en önemli şairlerinden Nâzım Hikmet Ran’ın Türk vatandaşlığından çıkarılmasına ilişkin Bakanlar Kurulu kararı Resmî Gazete’de yayımlandı. Karar aslında 25 Temmuz’da alınmış; Nâzım Hikmet’in Türkiye’den ayrılarak Moskova’ya gitmesi ve siyasi faaliyetleri gerekçe gösterilmişti. Şairi vatandaşlıktan çıkaran 3/13401 sayılı karar, 58 yıl sonra, 2009’da Bakanlar Kurulu tarafından yürürlükten kaldırıldı.
1961 – Berlin Duvarı’nın en ünlü fotoğraflarından biri çekildi
Berlin’in bölünmesinden iki gün sonra 19 yaşındaki Doğu Alman sınır polisi Conrad Schumann, görev yaptığı noktadaki dikenli tellerin üzerinden atlayarak Batı Berlin’e kaçtı. Fotoğrafçı Peter Leibing’in yakaladığı “Özgürlüğe Atlayış” karesi, Soğuk Savaş’ın ve Berlin Duvarı’nın simge fotoğraflarından birine dönüştü.
1965 – Beatles stadyum konserleri çağını başlattı
Beatles, New York’taki Shea Stadium’da yaklaşık 55 bin kişinin karşısına çıkarak o güne kadarki en büyük rock konserlerinden birini verdi. Grubun resmî tarihçesinde konser, ilk büyük stadyum rock konseri olarak tanımlanıyor. Beatlemania’nın zirvesindeki etkinlik, pop ve rock müziğin birkaç bin kişilik salonlardan dev stadyumlara taşınmasının simgelerinden biri oldu.
1969 – Woodstock Festivali başladı; 400 bin kişi müzik ve barış için bir araya geldi
Rock tarihinin en efsanevi etkinliklerinden Woodstock Müzik ve Sanat Festivali, New York eyaletinin Bethel kasabasındaki bir mandıra çiftliğinde başladı. Yaklaşık 400 bin kişinin katıldığı festivalde Jimi Hendrix, Janis Joplin, The Who, Santana ve Joe Cocker gibi isimler sahne aldı. “Üç Gün Barış ve Müzik” sloganıyla düzenlenen Woodstock, yağmur, çamur ve organizasyon sorunlarına rağmen 1960’ların karşı kültürünün, savaş karşıtlığının ve gençlik hareketinin simgelerinden birine dönüştü.
1971 – Nixon doların altına çevrilebilirliğini durdurdu; dünya para sistemi değişti
ABD Başkanı Richard Nixon, doların altına çevrilebilirliğini askıya aldığını açıkladı. “Nixon Shock” adı verilen karar, İkinci Dünya Savaşı sonrasında kurulan Bretton Woods para sisteminin çözülmesini hızlandırdı ve günümüzde kullanılan dalgalı döviz kuru sistemine geçişte temel dönemeçlerden biri oldu. ABD Merkez Bankası tarihçesi, kararı Bretton Woods düzeninin sonunu hazırlayan gelişme olarak değerlendiriyor.
1974 – Kıbrıs Harekâtı’nda Türk birlikleri Mağusa’ya girdi
14 Ağustos’ta başlayan II. Kıbrıs Barış Harekâtı sırasında doğuya doğru ilerleyen Türk birlikleri Mağusa’ya girdi. Rum Milli Muhafız birliklerinin geri çekilmesinin ardından şehir Türk kuvvetlerinin kontrolüne geçti. Harekât 16 Ağustos’ta yürürlüğe giren ateşkesle sona ererken, adanın kuzeyindeki bugünkü fiilî sınırın büyük bölümü de bu iki günlük ilerleme sırasında şekillendi.
1975 – Bangladeş’in kurucusu Şeyh Mucibur Rahman darbede öldürüldü
Bangladeş’te bir grup subayın gerçekleştirdiği askerî darbe sırasında ülkenin kurucusu ve devlet başkanı Şeyh Mucibur Rahman, Dakka’daki evinde eşi, oğulları ve ailesinin diğer birçok üyesiyle birlikte öldürüldü. Yurt dışında bulunan kızları Şeyh Hasina ve Şeyh Rehana saldırıdan kurtuldu. Darbenin ardından Mucibur Rahman’ın kabinesinde görev yapmış Khondaker Muştak Ahmed devlet başkanlığını üstlendi.
1977 – Uzay tarihinin en gizemli radyo sinyallerinden “Wow!” kaydedildi
Ohio State Üniversitesi’nin Big Ear radyo teleskobu, gökyüzünden gelen olağanüstü güçlü ve dar bantlı bir radyo sinyali yakaladı. Verileri inceleyen astronom Jerry Ehman bilgisayar çıktısının yanına “Wow!” yazınca sinyal bu adla tarihe geçti. Kaynağı bugün bile kesin olarak açıklanamadı; ancak dünya dışı bir uygarlıktan geldiği de kanıtlanmış değil. SETI Institute sinyalin 15 Ağustos 1977’de kaydedildiğini doğruluyor.
1984 – PKK Eruh ve Şemdinli’ye saldırdı; uzun sürecek silahlı çatışma dönemi başladı
PKK mensupları Siirt’in Eruh ve Hakkâri’nin Şemdinli ilçelerinde güvenlik güçlerine yönelik eş zamanlı silahlı saldırılar düzenledi. Eruh’taki saldırıda Jandarma Komando Er Süleyman Aydın hayatını kaybetti, askerler ve siviller yaralandı. 15 Ağustos 1984 saldırıları, PKK’nın Türkiye’ye karşı uzun yıllar devam edecek örgütlü silahlı çatışma sürecinin başlangıcı olarak kabul ediliyor.
1998 – Omagh bombalı saldırısı Kuzey İrlanda’da 29 kişinin ölümüne yol açtı
Hayırlı Cuma Anlaşması’nın imzalanmasından yalnızca birkaç ay sonra, anlaşmaya karşı çıkan Real IRA’nın Kuzey İrlanda’nın Omagh kentinde düzenlediği bombalı saldırıda 29 kişi ve doğmamış iki bebek hayatını kaybetti, 220 kişi yaralandı. İngiliz hükümetinin kayıtlarına göre saldırı, Kuzey İrlanda çatışmaları döneminde tek bir olayda yaşanan en büyük can kaybı oldu.
2000 – Türkiye, BM’nin iki temel insan hakları sözleşmesini imzaladı
Türkiye, Birleşmiş Milletler’in temel insan hakları belgelerinden Medeni ve Siyasi Haklara İlişkin Uluslararası Sözleşme ile Ekonomik, Sosyal ve Kültürel Haklara İlişkin Uluslararası Sözleşme’yi imzaladı. 1966’da kabul edilen bu iki sözleşme; yaşam ve ifade özgürlüğünden adil yargılanmaya, çalışma, eğitim, sağlık ve sosyal güvenlik haklarına kadar geniş bir hak alanını uluslararası güvence altına alıyor. Türkiye sözleşmeleri 2003 yılında onaylayarak taraf oldu.
2007 – Peru’da 8,0 büyüklüğündeki deprem yaklaşık 600 kişinin ölümüne yol açtı
Peru’nun orta kıyısı açıklarında meydana gelen 8,0 büyüklüğündeki deprem özellikle Pisco, Ica ve Chincha Alta kentlerinde büyük yıkıma neden oldu. Yaklaşık iki dakika süren depremde 595 kişi hayatını kaybetti, 2.291 kişi yaralandı; on binlerce ev yıkıldı veya ağır hasar gördü. Depremin ardından Peru kıyılarında tsunami de oluştu.
2010 – Sümela Manastırı’nda 88 yıl sonra ilk ayin yapıldı
Trabzon’un Maçka ilçesindeki tarihi Sümela Manastırı, 88 yıl aradan sonra ilk kez bir ayine ev sahipliği yaptı. Fener Rum Patriği Bartholomeos’un yönettiği törene Türkiye’nin yanı sıra Yunanistan, Rusya, Gürcistan ve ABD’den gelen Ortodokslar katıldı. 15 Ağustos’un seçilmesinin nedeni, günün Ortodoks dünyasında Meryem Ana’ya adanan en önemli yortulardan biri olmasıydı.
2013 – CIA belgeleri Area 51’in varlığını resmen doğruladı
CIA’in U-2 casus uçağı programına ilişkin yıllarca gizli tutulan belgeleri 15 Ağustos’ta yayımlandı ve Amerikan devletinin en ünlü gizli tesislerinden Area 51 ilk kez resmî CIA belgelerinde adı ve haritasıyla açıkça görüldü. Nevada çölündeki Groom Lake bölgesinin U-2 ve daha sonra A-12 OXCART gibi gizli hava araçlarının geliştirilmesi ve denenmesi için kullanıldığı ortaya kondu. Belgeler uzaylı ya da UFO iddialarını doğrulamadı; tersine, CIA daha sonra U-2 ve OXCART uçuşlarının 1950’lerin sonu ile 1960’lardaki UFO ihbarlarının yarıdan fazlasını açıklayabildiğini belirtti.
2021 – Taliban Kabil’e girdi, Afganistan yönetimi çöktü
Taliban güçleri hızla ilerleyerek Afganistan’ın başkenti Kabil’e girdi. Cumhurbaşkanı Eşref Gani’nin ülkeden ayrılmasının ardından hükümet ve güvenlik güçleri çözüldü; Taliban yaklaşık 20 yıl sonra Afganistan’da yeniden iktidarı fiilen ele geçirdi. Gelişmeler, ABD ve NATO’nun ülkeden çekilme sürecinin kaotik biçimde sonuçlanmasına ve Kabil Havalimanı’nda günler süren tahliye görüntülerine yol açtı.
KOCAELİ TARİHİNDE 15 AĞUSTOS
1897 – Karamürsel’de Bosna muhacirlerinin yaşadığı Sarıkum ayrı mahalle oldu
Karamürsel’e yerleşen ve çoğunluğunu Bosna muhacirlerinin oluşturduğu Sarıkum yerleşiminin nüfusu 24 hanede 107 kişiye ulaşınca bölgenin ayrı bir mahalle yapılmasına karar verildi. Kocaeli’nin göç tarihini inceleyen akademik çalışmaya göre karar, 15 Ağustos 1897 tarihli Sadaret yazısıyla bildirildi ve yeni mahalleye II. Abdülhamid’e atfen Hamidiye adı verildi. Yerleşim 1902’den sonra yeniden Sarıkum adıyla anılmaya başladı.
1910 – Sultan Reşad Ertuğrul yatıyla Tütünçiftliği’ne geldi
Osmanlı Padişahı V. Mehmed Reşad, daha önce yaptığı İzmit seyahatinden yaklaşık on ay sonra bu kez Ertuğrul yatıyla Tütünçiftliği’ne geldi. Gezide padişaha şehzadeler Ziyaeddin, Necmeddin ve Ömer Hilmi Efendiler ile Harbiye Nazırı Mahmud Şevket Paşa ve saray görevlileri eşlik etti.
1918 – İzmit’teki binlerce savaş mültecisinin geri dönüş sevkiyatı durduruldu
Birinci Dünya Savaşı’nın sonlarına doğru İzmit Sancağı, savaş nedeniyle yurtlarından ayrılmak zorunda kalan binlerce kişiye ev sahipliği yapıyordu. Döneme ilişkin akademik araştırmaya göre 1918 başlarında sancakta çoğu Trabzonlu yaklaşık 5 bin mülteci bulunuyordu. Doğu vilayetlerine geri dönüş sırasında yaşanan iaşe, ulaşım ve barınma sorunları üzerine Osmanlı hükümeti 15 Ağustos 1918’de, deniz yoluyla zaten hareket etmiş olanlar dışında mültecilerin sevkiyatının durdurulmasına karar verdi. Karar, İzmit ve çevresindeki iskelelerde dönüş için bekleyen mültecileri de etkiledi.
1920 – Millî kuvvetlerin saldırısı İngilizleri Kandıra’dan çekilmeye zorladı
Millî Mücadele sırasında Kandıra çevresindeki millî kuvvetler 15 Ağustos’ta İngiliz birliklerine karşı şiddetli saldırıya geçti; İngilizler bunun üzerine Kandıra’yı terk ederek Şile yönüne çekildi. Aynı gün Yunan 16. Alayı İzmit Çuha Fabrikası bölgesine gelerek buradaki İngiliz tugayının emrine girdi ve millî kuvvetlere karşı harekâta katıldı.
1937 – Hereke’deki Kızılay Çocuk Kampı 45 günlük çalışmasını tamamladı
Türkiye’de Kızılay’ın ilk çocuk kampının kurulduğu Hereke’de 1 Temmuz’da başlayan 1937 yaz dönemi 15 Ağustos’ta sona erdi. Kocaeli Üniversitesi kaynaklarında yer alan çalışmaya göre yaklaşık 160 yoksul ve sağlık sorunları yaşayan çocuk, 63 çadırlık kampta 45 gün boyunca sağlık kontrolünden geçirildi; spor, eğitim ve sosyal etkinliklere katıldı. Çocuklar her gün denize giriyor, haftada iki kez film izliyor ve kamp için oluşturulan 200 kitaplık kütüphaneden yararlanıyordu. Kayıtlara göre 164 çocuğun 141’i kamp süresince 1 ila 6 kilo aldı.
1946 – Kocaelili millî bisikletçi Hasan Sert doğdu
Türkiye şampiyonu bisikletçi ve antrenör Hasan Sert, Kandıra’nın Pirceler köyünde doğdu. 1969’da Türkiye şampiyonu olan Sert, onlarca uluslararası organizasyonda millî formayı giydi; daha sonra antrenörlük ve yöneticilik yaparak Kocaeli bisiklet sporunun önemli isimlerinden biri oldu.
2002 – Dilovası Organize Sanayi Bölgesi Müdürlüğü faaliyete geçti
Türkiye’nin en yoğun sanayi bölgelerinden Dilovası Organize Sanayi Bölgesi’nin kurumsallaşmasında önemli bir adım 15 Ağustos 2002’de atıldı. DOSB’nin resmî tarihçesine göre bölgenin tüzel kişiliğinin aynı yıl onaylanmasının ardından Bölge Müdürlüğü kuruluşunu tamamlayarak bu tarihte faaliyete geçti. Ağırlıklı olarak metal ve kimya sektörlerinin bulunduğu DOSB, zamanla Dilovası’nın ve Kocaeli’nin sanayi kimliğinin en önemli merkezlerinden biri haline geldi.
2025 – Karamürsel’de büyük orman yangını başladı
Karamürsel’in Akçat ve çevresinde başlayan orman yangını geniş bir alana yayılarak yerleşim bölgelerini tehdit etti. Kocaeli Büyükşehir Belediyesinin daha sonra yaptığı açıklamaya göre yangından yaklaşık 500 hektarlık alan etkilendi.
2025 – Kerpe’den çıkarılan antik amphoralar Kocaeli Müzesi’nde ilk kez sergilendi
Kerpe açıklarında yürütülen sualtı arkeoloji çalışmalarında gün yüzüne çıkarılan amphoralar, 15 Ağustos 2025’te Kocaeli Müzesi’nde açılan “Karadeniz’in Derinliklerinden: Amphoraların Hikâyesi” sergisiyle ilk kez ziyaretçi karşısına çıktı. Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğünün açıklamasına göre sergide 18 amphora yer aldı. Antik Kalpe limanı çevresinde bulunan eserler, Kocaeli kıyılarının yüzyıllar önce Karadeniz, Ege, Akdeniz ve Kuzey Afrika’yı birbirine bağlayan ticaret yollarındaki yerini ortaya koyuyor.
15 AĞUSTOS’TA DOĞANLAR
1769 – Napolyon Bonapart doğdu
Fransız Devrimi sonrasında yükselerek Fransa İmparatoru olan Napolyon Bonapart, Avrupa’nın siyasi haritasını savaşlarla yeniden şekillendirdi. Askerî stratejileri kadar Napolyon Kanunları’yla hukuk ve devlet düzeni üzerinde bıraktığı kalıcı etkiyle de dünya tarihinin en önemli isimlerinden biri oldu.
1771 – Tarihî romanın öncülerinden Walter Scott doğdu
İskoç yazar Walter Scott, Waverley, Rob Roy ve Ivanhoe gibi eserleriyle tarihî romanın gelişiminde belirleyici rol oynadı. Geçmiş dönemleri kurmaca karakterlerle buluşturan romanları Avrupa edebiyatında geniş bir etki yarattı.
1882 – Gazeteci, yazar ve düşünür Celâl Nuri İleri doğdu
Osmanlı’nın son döneminden Cumhuriyet’in kuruluş yıllarına uzanan siyasi ve düşünsel hayatın etkili isimlerinden Celâl Nuri İleri, gazeteci, yazar ve milletvekili olarak görev yaptı. Misak-ı Millî kararlarının hazırlanmasında ve Cumhuriyet’e geçiş sürecindeki anayasal düzenlemelerde rol aldı.
1892 – Kuantum fiziğinin öncülerinden Louis de Broglie doğdu
Fransız fizikçi Louis de Broglie, maddi parçacıkların aynı zamanda dalga özelliği gösterebileceğini öne sürerek kuantum mekaniğinin temellerinden birini attı. Bu çalışması ona 1929 Nobel Fizik Ödülü’nü kazandırdı.
1896 – Nobel ödüllü bilim insanı Gerty Cori doğdu
Biyokimyacı Gerty Cori, insan vücudunun karbonhidratları nasıl işlediğini açıklayan çalışmaların öncülerinden oldu. Eşi Carl Cori ile birlikte geliştirdiği ve bugün “Cori döngüsü” olarak bilinen metabolizma çalışmaları sayesinde 1947 Nobel Fizyoloji veya Tıp Ödülü’nü kazandı.
1925 – Türk sinemasının unutulmaz ismi Münir Özkul doğdu
Tiyatrodan sinemaya uzanan uzun kariyerinde yüzlerce karaktere hayat veren Münir Özkul, özellikle Hababam Sınıfı’nın Mahmut Hoca’sı ve Neşeli Günlerin Yaşar Usta’sıyla birkaç kuşağın ortak hafızasına yerleşti. Türk sinemasının en sevilen ve en kalıcı oyuncularından biri oldu.
1948 – Selami Şahin doğdu
Yorumcu, besteci ve söz yazarı Selami Şahin, “Gitme Sana Muhtacım”, “Alışmak Sevmekten Zor”, “Seninle Başım Dertte” ve “Özledim Her Şeyini” gibi şarkılarla Türk müziğinde yarım yüzyılı aşan bir iz bıraktı. Yüzlerce bestesi farklı kuşaklardan sanatçılar tarafından seslendirildi.
1954 – Millennium serisinin yazarı Stieg Larsson doğdu
İsveçli gazeteci ve yazar Stieg Larsson, ölümünden sonra yayımlanan Millennium serisiyle dünya çapında bir edebiyat fenomenine dönüştü. Ejderha Dövmeli Kız başta olmak üzere kitapları modern polisiye ve gerilim edebiyatının en çok tanınan eserleri arasına girdi.
1962 – Türk futbolunun “Şeytan” lakaplı yıldızı Rıdvan Dilmen doğdu
Nazilli doğumlu Rıdvan Dilmen, özellikle Fenerbahçe formasıyla sergilediği sürat, teknik ve oyun zekâsıyla Türk futbolunun unutulmaz isimlerinden biri oldu. Futbolculuğun ardından teknik direktörlük ve yorumculuk yaptı.
1963 – Oscar ödüllü yönetmen Alejandro González Iñárritu doğdu
Meksikalı yönetmen Iñárritu; Amores Perros, 21 Grams, Babel, Birdman ve The Revenant gibi filmlerle çağdaş dünya sinemasının en etkili yönetmenlerinden biri haline geldi. Filmleri çok sayıda Akademi Ödülü kazandı.
1972 – Ben Affleck doğdu
Oyunculuk, senaristlik, yapımcılık ve yönetmenliği bir arada sürdüren Ben Affleck, Good Will Hunting ile kazandığı senaryo Oscar’ından Argo’nun En İyi Film ödülüne uzanan kariyeriyle Hollywood’un önde gelen isimlerinden biri oldu.
1990 – Jennifer Lawrence doğdu
The Hunger Games serisiyle dünya çapında yıldızlaşan Jennifer Lawrence, Silver Linings Playbook’taki performansıyla henüz 22 yaşındayken En İyi Kadın Oyuncu Oscar’ını kazandı. Kendi kuşağının en tanınmış Hollywood oyuncularından biri haline geldi.
2002 – Gebzeli rapçi BLOK3 doğdu
Gerçek adı Hakan Aydın olan BLOK3, Kocaeli’nin Gebze ilçesinde doğdu. “AFFETMEM”, “VUR” ve “BAYBAY” gibi parçalarla kısa sürede Türkiye’nin en çok dinlenen yeni kuşak rapçilerinden biri haline geldi; Gebze doğumlu olması nedeniyle 15 Ağustos’un Kocaeli açısından da dikkat çekici isimlerinden biri.
15 AĞUSTOS’TA HAYATINI KAYBEDENLER
1038 – Macaristan’ın kurucu kralı I. István öldü
Macaristan’ın ilk kralı I. István, ülkeyi Hristiyan bir krallık olarak örgütleyerek modern Macar devletinin temellerini attı. Ölümünden sonra aziz ilan edilen István, bugün de Macaristan’ın en önemli tarihsel ve ulusal simgelerinden biri kabul ediliyor.
1057 – Shakespeare’in Macbeth’ine ilham veren İskoç Kralı Macbeth öldürüldü
Edebiyat tarihinin en ünlü karakterlerinden birine dönüşen Macbeth, aslında yaklaşık 17 yıl hüküm sürmüş gerçek bir İskoç kralıydı. Shakespeare’in oyunundaki hikâyeden farklı bir yaşam süren Macbeth, Malcolm Canmore’un kuvvetleriyle yapılan Lumphanan Muharebesi’nde öldürüldü.
1118 – Bizans İmparatoru I. Aleksios Komnenos öldü
1081’den ölümüne kadar hüküm süren Aleksios Komnenos, ağır bir kriz içindeki Bizans İmparatorluğu’nu toparlayan Komnenos Hanedanı dönemini başlattı. Anadolu Selçuklularıyla mücadeleleri ve Birinci Haçlı Seferi sırasında oynadığı rolle Orta Çağ tarihinin önemli hükümdarlarından biri oldu.
1967 – Sürrealizmin büyük ustası René Magritte öldü
Melon şapkalı adamları, havada duran nesneleri ve gündelik hayatın mantığını altüst eden resimleriyle tanınan Belçikalı René Magritte, sürrealizmin en etkili sanatçılarından biri oldu. Eserleri yalnız resim sanatını değil reklam, sinema ve popüler kültürü de derinden etkiledi. Magritte 15 Ağustos 1967’de hayatını kaybetti.
1975 – 68 kuşağının öğrenci liderlerinden Harun Karadeniz öldü
Türkiye’de 1960’ların öğrenci hareketinin önde gelen isimlerinden Harun Karadeniz, özellikle üniversite gençliğinin toplumsal ve siyasal mücadelesinde etkili oldu. Dönemi içeriden anlatan Olaylı Yıllar ve Gençlik kitabıyla 68 kuşağının önemli tanıklıklarından birini bırakan Karadeniz, henüz 33 yaşındayken hayatını kaybetti.
1978 – Cumhuriyet dönemi heykeltıraşı Nusret Suman İzmit’te hayatını kaybetti
Anıtkabir’deki bazı kule kabartmalarının sanatçısı olan heykeltıraş ve ressam Nusret Suman, 15 Ağustos 1978’de İzmit’te geçirdiği trafik kazasının ardından yaşamını yitirdi. Suman’ın son eseri, Ankara Sıhhiye’de 1978’de yapılan ve uzun yıllar başkentin simgelerinden biri olan Hitit Güneş Kursu Anıtı’ydı.
1993 – Türkçe felsefe dilinin öncülerinden Macit Gökberk öldü
Felsefeci, yazar ve akademisyen Macit Gökberk, Türkiye’de felsefe dilinin Türkçeleşmesi ve kavramların yerleşmesi için yaptığı çalışmalarla iz bıraktı. Uzun yıllar Türk Dil Kurumu Başkanlığı da yapan Gökberk, 15 Ağustos 1993’te İstanbul’da hayatını kaybetti.
2001 – Türk rock ve blues müziğinin kült gitaristi Yavuz Çetin öldü
Blue Blues Band’in kurucularından olan Yavuz Çetin, gitaristliği, besteleri ve kendine özgü blues-rock sound’uyla Türkiye müzik tarihinde özel bir yer edindi. Yaşarken geniş kitlelere ulaşamayan sanatçının Satılık albümü ölümünden sonra yayımlandı ve Çetin zamanla Türkiye’nin kült müzisyenlerinden birine dönüştü. 15 Ağustos 2001’de henüz 30 yaşındaydı.
2004 – Türk operasının öncü ismi Semiha Berksoy öldü
Opera, tiyatro ve resim sanatını aynı yaşamda buluşturan Semiha Berksoy, Türkiye’nin ilk kadın opera sanatçısı olarak sanat tarihinde öncü bir yer edindi. Türkiye dışında opera sahnesine çıkan ilk Türk kadın sanatçılardan da olan Berksoy, 15 Ağustos 2004’te 94 yaşında yaşamını yitirdi.
2012 – Türk tiyatrosunun büyük ustası Müşfik Kenter öldü
Yıldız Kenter’le birlikte Kenter Tiyatrosu’nu Türk tiyatrosunun en önemli kurumlarından birine dönüştüren Müşfik Kenter, sahnedeki oyunculuğunun yanı sıra unutulmaz sesiyle de birkaç kuşağın hafızasında yer etti. Özellikle Bir Garip Orhan Veli’yi yaklaşık 30 yıl boyunca sahnelemesiyle tiyatro tarihimizde ayrı bir yer kazandı. 15 Ağustos 2012’de 80 yaşında hayatını kaybetti.
2021 – Futbol tarihinin en büyük golcülerinden Gerd Müller öldü
“Der Bomber” lakaplı Alman futbolcu Gerd Müller, Bayern Münih ve Batı Almanya formasıyla futbol tarihinin en büyük golcülerinden biri oldu. Millî takımda 62 maçta 68 gol atan Müller, 1974 Dünya Kupası finalinde Hollanda’ya karşı şampiyonluğu getiren golü de kaydetti. 15 Ağustos 2021’de 75 yaşında hayatını kaybetti.
Bu haber Haber Kocaeli özel içeriğidir. 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu kapsamında korunmaktadır. Kaynak gösterilerek dahi olsa haberin tamamı veya bir kısmı, yazılı izin alınmaksızın kullanılamaz, başka mecralarda yayınlanamaz.
