14 Ekim Tarihte Bugün

Günün Tarihi / 14 Ekim

14 EKİM’DE NELER KUTLANIYOR?

LOKMAN HEKİM’İ ANMA GÜNÜ: ANADOLU’NUN EFSANEVİ ŞİFA USTASI UNUTULMUYOR

Her yıl 14 Ekim’de, halk arasında hekimliğin ve bilgeliğin simgesi olarak kabul edilen Lokman Hekim anılıyor. Kur’an’da hikmet sahibi bir kişi olarak adı geçen Lokman, Anadolu halk anlatılarında hastalıkların çaresini bilen, bitkilerden ilaç hazırlayan ve ölümsüzlüğün sırrını arayan efsanevi bir hekim olarak tanınıyor. Özellikle Tarsus çevresindeki söylencelerde önemli yer tutan Lokman Hekim’e, ölümsüzlük ilacını bulduğu ancak ilacın formülünü kaybettiği yönünde hikâyeler de atfediliyor. Bu anlatılar, yüzyıllardır Anadolu’nun sözlü kültüründe yaşamaya devam ediyor.

DÜNYA STANDARTLAR GÜNÜ: BU ULUSLARARASI KUTLAMANIN DOĞUŞUNDA BİR TÜRK VAR

14 Ekim, dünya genelinde üretim, güvenlik ve kalite standartlarının önemini hatırlatmak amacıyla Dünya Standartlar Günü olarak kutlanıyor. Günün ortaya çıkmasında dönemin Türk Standardları Enstitüsü Başkanı Faruk Sünter’in önemli rolü vardı. Sünter’in 1960’ların sonunda yaptığı önerinin kabul edilmesiyle kutlamalar 1970’te başladı. 2026’nın teması “Herkes İçin Erişilebilir ve Temiz Enerji”. Uluslararası kuruluşlar, güvenli ve verimli enerji sistemlerinin geliştirilmesinde standartların önemine dikkat çekiyor. Türkiye’nin en büyük sanayi merkezlerinden Kocaeli için bugünün ayrı bir anlamı bulunuyor.

DÜNYA ELEKTRONİK ATIK GÜNÜ: 2026’NIN HEDEFİNDE ÇEKMECELERDE BİRİKEN KÜÇÜK CİHAZLAR VAR

2018’den bu yana her yıl 14 Ekim’de kutlanan Dünya Elektronik Atık Günü, kullanılmayan elektronik cihazların çevreye zarar vermeden geri dönüştürülmesini amaçlıyor. 2026 yılının teması “Hızlı Teknoloji” (Fast Tech). Kampanya, sık sık yenilenen kulaklıklar, şarj kabloları, küçük elektronik oyuncaklar ve benzeri ürünlere odaklanıyor. Birleşmiş Milletler verilerine göre dünyada 2022 yılında 62 milyon ton elektronik atık oluştu ve bunların yalnızca yüzde 22,3’ü kayıtlı sistemlerde uygun biçimde toplandı ve geri dönüştürüldü. Sanayi ve teknoloji merkezi Kocaeli açısından bugün, elektronik atıkların geri kazanılmasının önemini hatırlatıyor.

DÜNYA ÇÜRÜKSÜZ GELECEK GÜNÜ: 2026’NIN MESAJI “AĞIZ SAĞLIĞI DA SAĞLIKTIR”

14 Ekim, diş çürüklerinin önlenmesi ve ağız sağlığı konusunda farkındalık oluşturulması amacıyla Dünya Çürüksüz Gelecek Günü olarak anılıyor. 2016’da başlatılan uluslararası kampanyanın 2026 mesajı, ağız ve diş sağlığının genel sağlık hizmetlerinin ayrılmaz bir parçası olması gerektiğini vurguluyor. Özellikle çocukluk çağında başlayan diş çürüklerinin önlenmesi, düzenli kontroller ve tedaviye erişim konuları üzerinde duruluyor.

KÖK HÜCRE FARKINDALIK GÜNÜ: TIP DÜNYASININ GELECEĞİNE IŞIK TUTAN HÜCRELER

Ekim ayının ikinci çarşamba günü anılan Kök Hücre Farkındalık Günü, 2026’da 14 Ekim’e denk geliyor. İlk kez 2008’de Kaliforniya’da başlatılan etkinlik, kendilerini yenileyebilme ve farklı hücre türlerine dönüşebilme özelliğine sahip kök hücrelerin bilimsel önemine dikkat çekiyor. Kök hücreler bugün bazı kan hastalıklarının tedavisinde kullanılırken, araştırmacılar başka hastalıklar ve doku hasarları için de yeni tedaviler geliştirmeye çalışıyor. Ancak araştırma aşamasındaki yöntemlerin tamamı henüz kanıtlanmış tedaviler arasında bulunmuyor.

ACİL SERVİS HEMŞİRELERİ GÜNÜ: HAYAT KURTARAN MESLEĞE ÖZEL KUTLAMA

ABD merkezli Acil Hemşireleri Derneğinin 1989’da başlattığı Acil Servis Hemşireleri Günü, her yıl ekim ayının ikinci çarşamba günü anılıyor. 2026’da 14 Ekim’e denk gelen gün, acil servislerde çalışan hemşirelerin hasta bakımındaki ve hayat kurtarma çalışmalarındaki rolüne dikkat çekiyor. Türkiye’de resmî bir meslek bayramı olmasa da hastanelerin en yoğun birimlerinde görev yapan sağlık çalışanlarının emeğini hatırlatmak için anlamlı bir gün.

ZORBALIĞA HAYIR GÜNÜ: BİR GRUP ÖĞRENCİNİN BAŞLATTIĞI MÜCADELE

ABD’de ekim ayının ikinci çarşamba günü, okullarda ve sosyal yaşamda zorbalığı önlemeye yönelik farkındalık etkinlikleri düzenleniyor. 2009 yılında bir grup öğrencinin girişimiyle ortaya çıkan Zorbalığı Durdurma Günü, 2026’da 14 Ekim’e rastlıyor. Etkinliklerde fiziksel ve sözlü zorbalığın yanı sıra sosyal medya üzerinden gerçekleştirilen siber zorbalığa da dikkat çekiliyor. Çocukların kendilerini güvende hissetmeleri ve karşılaştıkları zorbalığı bildirebilmeleri teşvik ediliyor.

ABD’DE FOSİL GÜNÜ: MİLYONLARCA YILLIK DÜNYA TARİHİ KUTLANIYOR

Amerika Birleşik Devletleri’nde her yıl Dünya Bilimleri Haftası kapsamında düzenlenen Ulusal Fosil Günü, 2026’da 14 Ekim’de kutlanıyor. Amerikan Ulusal Parklar İdaresinin 2010’da başlattığı etkinliklerde milyonlarca yıl önce yaşamış canlıların fosilleri tanıtılıyor, paleontoloji biliminin önemi anlatılıyor. Müzelerde, parklarda ve okullarda gerçekleştirilen etkinliklerde özellikle çocukların doğa tarihine ilgi duymaları amaçlanıyor.

JAPONYA’DA DEMİRYOLU GÜNÜ: İLK TRENİN HAREKETİNDEN 154 YIL SONRA

Japonya’da 14 Ekim, Demiryolu Günü olarak kutlanıyor. 1872’de Tokyo’daki Şimbaşi ile Yokohama arasında ülkenin ilk demiryolunun resmen açıldığı tarih, 1994’ten bu yana özel bir gün olarak anılıyor. Dünyanın en gelişmiş hızlı tren ağlarından birine sahip olan Japonya’da trenler, günlük yaşamın vazgeçilmez parçalarından biri. Demiryolu etkinlikleri, sergiler ve özel tren yolculuklarıyla kutlanan gün, demiryolu geleneği güçlü olan Kocaeli için de ilgi çekici bir tarih.

BELARUS’TA ANNELER GÜNÜ: TÜRKİYE’DEN YEDİ AY SONRA KUTLUYORLAR

Türkiye’de Anneler Günü mayıs ayının ikinci pazarında kutlanırken Belarus’ta tarih 14 Ekim. Ülkede 1996’dan beri kutlanan günün seçilmesinde Ortodoks Hristiyan geleneğindeki Meryem Ana’yla ilgili dinî bayram etkili oldu. Çocuklar annelerine çiçek ve hediyeler verirken çeşitli etkinlikler düzenleniyor.

14 EKİM’İN TUHAF GÜNLERİ

Aşağıdaki günlerin büyük bölümü ABD’de ortaya çıkan, sosyal medya toplulukları ve özel gün takvimlerinde yer alan gayriresmî kutlamalardır. Bazıları ise belirli kuruluşların başlattığı eğlenceli etkinliklerden doğmuştur.

TATLI GÜNÜ: KOCAELİ’DE KUTLAMAK İSTEYENLERE PİŞMANİYE ÖNERİSİ!

ABD’de her yıl 14 Ekim, Ulusal Tatlı Günü olarak kutlanıyor. Kutlamanın ne zaman ve kim tarafından başlatıldığı kesin olarak bilinmiyor. Pastalar, dondurmalar, kurabiyeler ve geleneksel tatlıların ön plana çıktığı günün önerisi oldukça basit: Kendinize sevdiğiniz bir tatlı ısmarlayın. Türkiye’de kutlamak isteyenlerin seçenekleri çok daha zengin. Kocaelililer içinse tatlı denince akla gelen ilk lezzetlerden biri hiç kuşkusuz pişmaniye.

KELLİĞİNLE BARIŞ GÜNÜ: SAÇI OLMAYANLAR BUGÜNÜ KUTLUYOR!

14 Ekim, özellikle ABD’deki eğlenceli takvimlerde Kellik ve Özgürlük Günü (Be Bald and Be Free Day) olarak yer alıyor. Gün, saçlarını kaybetmiş ya da kendi isteğiyle kazıtmış insanlara görünümleriyle barışık olma çağrısı yapıyor. Kutlamanın temel fikri, insanların kendilerini saçlarıyla tanımlamak zorunda olmaması. Saç ektirmeyi düşünenler için kararlarından vazgeçme günü sayılmasa da kel olmayı dert etmeyenlerin kutlayabileceği bir tarih.

ÇİKOLATA KAPLI BÖCEK GÜNÜ: BAZILARI BUNU GERÇEKTEN YİYOR!

ABD’deki en tuhaf yemek kutlamalarından biri de 14 Ekim’deki Çikolata Kaplı Böcek Günü. Bazı kültürlerde çekirge, cırcır böceği ve farklı böcek türleri gıda olarak tüketiliyor. Bunların çikolatayla kaplanmış çeşitleri de üretiliyor. Kutlama, alışılmadık yiyecekleri denemeye meraklı kişilerin ilgisini çekiyor. Elbette bunun için gıda amacıyla yetiştirilmiş ve uygun biçimde hazırlanmış ürünlerin kullanılması gerekiyor. Türkiye’de böyle bir tatlının pişmaniyeye rakip olması ise pek kolay görünmüyor.

TOPAÇ ÇEVİRME GÜNÜ: DÜNYA DA BİR TOPAÇ GİBİ DÖNÜYOR!

Her yıl ekim ayının ikinci çarşamba günü kutlanan Uluslararası Topaç Çevirme Günü, 2026’da 14 Ekim’e denk geliyor. ABD’nin Wisconsin eyaletindeki Topaç ve Yoyo Müzesinin başlattığı etkinlik, dünyanın farklı ülkelerindeki insanları aynı gün topaç çevirmeye davet ediyor. Etkinliğin çıkış düşüncesi, Dünya’nın da kendi ekseni etrafında dönmesi. Türkiye’de bir zamanlar sokaklarda çocukların en sevdiği oyuncaklardan olan topaç, bugün daha çok geleneksel oyuncaklar arasında görülüyor.

PELÜŞ AYINI İŞE VE OKULA GÖTÜRME GÜNÜ: MASANIZDA BUGÜN BİR MİSAFİR OLABİLİR

ABD’de ekim ayının ikinci çarşamba günü kutlanan Peluş Ayını İşe ve Okula Götürme Günü, 2026’da 14 Ekim’e denk geliyor. Etkinlikte çocuklar ve yetişkinler, sevdikleri oyuncak ayıları yanlarında götürmeye davet ediliyor. Günün amacı çocukluk hatıralarını canlandırmak, gündelik hayatın ciddiyetine biraz eğlence katmak. Elbette işyerinin ve okulun kuralları izin veriyorsa.

EVCİL HAYVANLARDA FAZLA KİLO FARKINDALIK GÜNÜ: SEVİMLİ GÖRÜNÜYOR AMA SAĞLIĞINI ETKİLEYEBİLİR

ABD’de ekim ayının ikinci çarşamba günü, kedi ve köpeklerde fazla kilo sorununa dikkat çekmek amacıyla özel bir farkındalık günü düzenleniyor. 2026’da 14 Ekim’e rastlayan etkinlikte, aşırı beslenmenin ve yetersiz hareketin evcil hayvanların sağlığını nasıl etkileyebileceği anlatılıyor. Amerikan Evcil Hayvanlarda Obeziteyi Önleme Derneği, hayvan sahiplerinin veterinerlerle birlikte uygun beslenme ve hareket düzeni oluşturmasını öneriyor. Kısacası sevdiği için kedisine sürekli ödül maması verenlerin de düşünmesi gereken bir gün.

“SENİ SEVİYORUM” GÜNÜ: BİR FİLM REKLAMINDAN ÖZEL GÜNE DÖNÜŞTÜ

14 Ekim, sosyal medyada “Seni Seviyorum Günü” olarak da anılıyor. Kutlamanın yaygınlaşması, 2015 yılında Filipinler’de çekilen Everyday I Love You adlı romantik filmin tanıtımı sırasında kullanılan bir sosyal medya etiketine dayanıyor. Kısa sürede farklı ülkelere yayılan etiket, zamanla özel gün takvimlerine girdi. Sevgililer Günü’nden farklı olarak yalnızca âşıklara değil, aile bireylerine ve arkadaşlara da sevgilerini söylemeleri öneriliyor.

TEMİZLİK ÇALIŞANLARINA TEŞEKKÜR GÜNÜ: GÖRÜNMEYEN EMEĞİ HATIRLAMA ZAMANI

Yeni Zelanda’da 2015 yılında başlatılan Temizlik Çalışanlarına Teşekkür Günü, 2026’da 14 Ekim’de kutlanıyor. İşyerlerini, okulları, hastaneleri ve ortak kullanım alanlarını temizleyen çalışanların emeğine dikkat çekmeyi amaçlayan etkinlik, daha sonra başka ülkelere de yayıldı. Günün önerisi oldukça sade: Her gün temiz bulduğunuz mekânların arkasında çalışan insanları hatırlamak ve kendilerine teşekkür etmek.

KÜÇÜK HARFLE YAZMA GÜNÜ: BUGÜN BÜYÜK HARFLERİ KULLANMAYIN!

14 Ekim’de ABD’deki eğlenceli özel gün takvimlerinde yer alan bir başka kutlama da Küçük Harf Günü. Gün, özellikle internet yazışmalarında ve günlük notlarda büyük harf kullanmadan yazmayı öneriyor. Kutlamanın kimin tarafından başlatıldığı kesin olarak bilinmiyor. İngilizcede olduğu gibi Türkçede de büyük harflerin yazım kurallarında önemli görevleri bulunduğundan, bu eğlenceli denemenin resmî yazışmalarda pek işe yarayacağı söylenemez. Kaldı ki biz bu yazının başlığını bile büyük harflerle yazdık!

14 EKİM’DE NELER OLDU?

1066 – HASTINGS SAVAŞI İNGİLTERE’NİN TARİHİNİ VE DİLİNİ DEĞİŞTİRDİ

Normandiya Dükü William, İngiltere Kralı II. Harold’u Hastings Muharebesi’nde yenilgiye uğrattı. Harold savaşta öldü, William ise aynı yılın Noel günü İngiltere Kralı olarak taç giydi. Normanların ülkeye egemen olması, İngiltere’nin yönetim biçiminden hukuk sistemine, soylu sınıfından konuşulan dile kadar köklü değişikliklere yol açtı. Fransızcanın İngilizce üzerindeki etkisinin güçlenmesi de bu fethin sonuçlarından biriydi.

1806 – NAPOLYON, PRUSYA ORDUSUNU BİR GÜNDE İKİ KEZ YENDİ

Fransız İmparatoru Napolyon Bonapart’ın orduları, 14 Ekim 1806’da Almanya’daki Jena ve Auerstedt muharebelerinde Prusya kuvvetlerini ağır yenilgiye uğrattı. Aynı gün farklı bölgelerde gerçekleşen iki savaş, Avrupa’nın en güçlü askerî devletlerinden sayılan Prusya’nın büyük ölçüde çökmesine yol açtı. Fransız ordusu kısa süre sonra Berlin’e girdi. Yenilgi, Prusya’nın ordusunu ve devlet yönetimini yeniden düzenlemesini hızlandırırken Napolyon’un Avrupa üzerindeki etkisini güçlendirdi.

1808 – OSMANLI ORDUSUNDA YENİ BİR REFORM DENEMESİ: SEKBAN-I CEDİD

Sadrazam Alemdar Mustafa Paşa’nın kaldırılan Nizam-ı Cedid ordusunun yerine kurduğu Sekban-ı Cedid teşkilatında yeni bir adım atıldı. 14 Ekim’de ordunun işlerini yürütmek üzere Umur-ı Cihadiye Nezareti oluşturuldu. Avrupa usulü eğitim ve silahlarla donatılması planlanan askerî birlik, Yeniçerilerin tepkisini çekti. Reform girişimi uzun ömürlü olamadı; Kasım 1808’deki Yeniçeri ayaklanmasının ardından dağıtıldı.

1892 – SHERLOCK HOLMES’UN MACERALARI İLK KEZ KİTAPTA TOPLANDI

İngiliz yazar Arthur Conan Doyle’un ünlü dedektifini konu alan Sherlock Holmes’un Maceraları adlı öykü kitabı, 14 Ekim 1892’de yayımlandı. Daha önce dergilerde yayımlanmış 12 öyküyü bir araya getiren kitap, Sherlock Holmes ile yardımcısı Doktor Watson’ın maceralarını geniş bir okur kitlesine ulaştırdı. “Bohemya’da Skandal” ve “Benekli Kordon” gibi unutulmaz öykülerin bulunduğu eser, polisiye edebiyatın en etkili kitaplarından biri haline geldi. Holmes karakteri, sonraki yıllarda sinema ve televizyonun da vazgeçilmez kahramanlarından oldu.

1910 – BİR PİLOT UÇAĞINI BEYAZ SARAY’IN KAPISINA İNDİRDİ

İngiliz havacı Claude Grahame-White, 14 Ekim 1910’da Washington semalarında gerçekleştirdiği gösteri uçuşunun ardından uçağını Beyaz Saray’ın yanındaki West Executive Avenue üzerine indirdi. Havacılığın henüz çok yeni olduğu yıllarda dar bir caddeye yapılan bu iniş, Amerikalı yetkilileri ve olayı izleyen kalabalığı hayrete düşürdü. Farman tipi çift kanatlı uçağıyla gerçekleştirdiği gösteri, havacılığın askerî ve sivil kullanım alanları üzerine yürütülen tartışmalara da dikkat çekti.

1912 – ABD BAŞKANI GÖĞSÜNDEN VURULDU, 84 DAKİKA KONUŞMAYA DEVAM ETTİ

Eski ABD Başkanı Theodore Roosevelt, yeniden başkan seçilmek için yürüttüğü kampanya sırasında Milwaukee kentinde silahlı saldırıya uğradı. Kurşun, göğüs cebindeki metal gözlük kutusundan ve 50 sayfalık katlanmış konuşma metninden geçerek vücuduna saplandı. Roosevelt, yaralı olmasına rağmen hastaneye gitmeden önce yaklaşık 84 dakika konuştu. Hayatta kalmasını sağlayan delik deşik konuşma metni, bugün müzede korunuyor.

1913 – İNGİLTERE TARİHİNİN EN BÜYÜK MADEN FACİASI: 439 İŞÇİ ÖLDÜ

Galler’in Senghenydd kasabasındaki Universal Kömür Madeni’nde meydana gelen büyük patlama, 439 madencinin hayatına mal oldu. Yer altında yaklaşık 950 işçinin bulunduğu sırada gerçekleşen patlamanın ardından yangın çıktı ve kurtarma çalışmaları güçlükle yürütüldü. İngiltere madencilik tarihinin en ölümcül kazası olarak kayıtlara geçen facia, madenlerde iş güvenliği önlemlerinin yetersizliğini yeniden gündeme taşıdı.

1915 – BULGARİSTAN OSMANLI’NIN YANINDA SAVAŞA GİRDİ

Birinci Dünya Savaşı’nda Bulgaristan, Sırbistan’a savaş ilan ederek Almanya, Avusturya-Macaristan ve Osmanlı Devleti’nin oluşturduğu İttifak Devletleri safında çatışmalara katıldı. Bulgaristan’ın savaşa girmesiyle Almanya’dan Osmanlı topraklarına uzanan kara bağlantısının önü açıldı. Bu gelişme, Osmanlı ordusuna askerî malzeme ve silah ulaştırılmasını kolaylaştırırken Balkanlar’daki savaşın seyrini değiştirdi.

1926 – İSTANBUL’DA MEDENİ KANUN’A GÖRE İLK RESMÎ NİKÂH KIYILDI

4 Ekim’de yürürlüğe giren Türk Medeni Kanunu’nun ardından İstanbul’daki ilk resmî nikâh, 14 Ekim 1926’da Beyoğlu Belediyesi Dairesinde kıyıldı. Nikâhı dönemin İstanbul Şehremini Muhittin Üstündağ gerçekleştirdi. Yeni kanunla evliliklerin devletin yetkilendirdiği görevliler tarafından gerçekleştirilmesi esası getirildi. Düzenleme, aile hukuku ve kadınların yasal hakları bakımından Cumhuriyet’in önemli reformlarından biriydi.

1926 – BAL SEVDALISI WINNIE THE POOH İLK KİTABIYLA DÜNYAYA GELDİ

İngiliz yazar A. A. Milne’in sevimli oyuncak ayının maceralarını anlattığı Winnie-the-Pooh kitabı yayımlandı. Yazarın oğlu Christopher Robin’in oyuncaklarından esinlenerek yarattığı ayı ve arkadaşları, kısa sürede çocuk edebiyatının en sevilen kahramanları arasına girdi. Daha sonra Disney filmleriyle dünya çapında tanınan Winnie the Pooh’un ilk kitabının yayımlanmasının üzerinden 2026’da tam 100 yıl geçti.

1927 – TÜRKİYE, BULGARİSTAN’I TAKSİM STADI’NDA 3-1 YENDİ

Türkiye A Millî Futbol Takımı, 14 Ekim 1927’de İstanbul’daki Taksim Stadı’nda Bulgaristan’ı 3-1 mağlup etti. Millî takımın gollerini 25 ve 65. dakikalarda Zeki Rıza Sporel, 85. dakikada Nihat Bekdik kaydetti. Macar teknik direktör Bela Toth yönetimindeki ay-yıldızlılar, Cumhuriyet’in ilk yıllarında oynanan millî karşılaşmalardan birinde önemli bir galibiyet elde etti. O yıllarda İstanbul’un en önemli spor alanlarından biri olan Taksim Stadı, daha sonra ortadan kaldırılacak ve bulunduğu bölgenin görünümü tamamen değişecekti.

1930 – FİNLANDİYA’NIN ESKİ CUMHURBAŞKANI EŞİYLE BİRLİKTE KAÇIRILDI

Finlandiya’nın ilk cumhurbaşkanı Kaarlo Juho Ståhlberg ile eşi Ester, 14 Ekim 1930’da başkent Helsinki’de kaçırıldı. Olayın arkasında aşırı sağcı Lapua hareketinin üyeleri bulunuyordu. Çift, otomobille ülkenin doğusundaki Joensuu kentine götürüldükten sonra serbest bırakıldı. Eski bir devlet başkanının siyasi görüşleri nedeniyle kaçırılması ülkede büyük tepki yarattı ve Lapua hareketinin kamuoyu desteğinin zayıflamasına yol açtı. Olay, Finlandiya siyasi tarihinin en sıra dışı krizlerinden biri olarak hatırlanıyor.

1933 – HİTLER ALMANYA’YI MİLLETLER CEMİYETİNDEN ÇEKME KARARI ALDI

Nazi Almanyası, Birinci Dünya Savaşı’nın ardından uluslararası barışı korumak amacıyla kurulan Milletler Cemiyetinden ve Cenevre Silahsızlanma Konferansı’ndan çekileceğini açıkladı. Adolf Hitler’in iktidara gelmesinden aylar sonra alınan karar, Almanya’nın Versailles Antlaşması’yla getirilen askerî sınırlamalara karşı politikasının önemli adımlarından biriydi. Avrupa, birkaç yıl içinde yeni bir dünya savaşına sürüklenecekti.

1939 – İNGİLİZ SAVAŞ GEMİSİ LİMANINDA BATIRILDI, 800’DEN FAZLA DENİZCİ ÖLDÜ

İkinci Dünya Savaşı sırasında Alman denizaltısı U-47, 14 Ekim 1939’un ilk saatlerinde İngiliz donanmasının İskoçya’daki Scapa Flow üssüne sızarak HMS Royal Oak zırhlısını torpilledi. Gemi kısa sürede battı ve 800’den fazla İngiliz denizci hayatını kaybetti. İngiliz donanmasının en önemli üslerinden birinde gerçekleşen saldırı büyük şaşkınlık yarattı. Denizaltının komutanı Günther Prien, Nazi Almanyası’nda propaganda amacıyla öne çıkarılan isimlerden biri oldu.

1940 – LONDRA METROSUNA BOMBA DÜŞTÜ, SIĞINAN ONLARCA İNSAN ÖLDÜ

İkinci Dünya Savaşı sırasında Alman uçaklarının Londra’ya düzenlediği bombardımanda, Balham metro istasyonuna büyük bir bomba isabet etti. Patlama, istasyonun üzerindeki yolu ve su borularını parçaladı. Metro tünellerini su ve çamur basarken bombalardan korunmak için istasyona sığınan 60’tan fazla kişi hayatını kaybetti. Olay, Londra’nın aylarca süren ağır bombardıman döneminin en büyük sivil felaketlerinden biri oldu.

1943 – NAZİ ÖLÜM KAMPINDA MAHKÛMLAR AYAKLANDI, 300 KİŞİ KAÇTI

Nazi Almanyası’nın işgal altındaki Polonya’da kurduğu Sobibor ölüm kampında, 14 Ekim 1943’te Yahudi mahkûmlar silahlı ayaklanma başlattı. Aleksandr Peçerski ve Leon Feldhendler’in öncülük ettiği direnişte kamp görevlilerinden 11’i öldürüldü. Yaklaşık 300 mahkûm dikenli telleri ve mayınlı alanları aşarak kaçmayı başardı. Ancak kaçanların önemli bölümü daha sonra yakalandı veya öldürüldü; yaklaşık 50’si savaşın sonuna kadar hayatta kalabildi. Ayaklanma, Nazi ölüm kamplarındaki en önemli örgütlü direnişlerden biri olarak tarihe geçti.

1944 – HİTLER’İN ÜNLÜ GENERALI ROMMEL İNTİHARA ZORLANDI

İkinci Dünya Savaşı’nda “Çöl Tilkisi” lakabıyla tanınan Alman Mareşal Erwin Rommel, Hitler’e yönelik suikast girişimiyle bağlantılı olduğu şüphesi üzerine intihara zorlandı. Rommel’e, zehir içmesi karşılığında ailesinin zarar görmeyeceği bildirildi. Ünlü general siyanür alarak hayatına son verdi. Nazi yönetimi ise gerçek ölüm nedenini gizleyerek Rommel’in savaşta aldığı yaralar nedeniyle öldüğünü açıkladı ve kendisine devlet töreni düzenledi.

1947 – SES DUVARI İLK KEZ AŞILDI: UÇAKLARIN ÖNÜNDEKİ SINIR YIKILDI

Amerikalı test pilotu Chuck Yeager, Bell X-1 adlı roket motorlu deney uçağıyla saatte yaklaşık 1.127 kilometre hıza ulaşarak ses hızını aşan ilk pilot oldu. “Glamorous Glennis” adını verdiği turuncu uçakla gerçekleştirdiği uçuş, havacılık tarihinde yeni bir dönemi başlattı. Daha önce uçakların ses hızına ulaşmasının tehlikeli sonuçlar doğurabileceği düşünülüyordu. Yeager’ın başarısı, ses üstü yolcu ve savaş uçaklarının geliştirilmesinin önünü açtı.

1956 – HİNDİSTAN’DA YÜZ BİNLERCE KİŞİ AYNI GÜN DİN DEĞİŞTİRDİ

Hindistan’daki kast sistemine karşı mücadelenin önde gelen ismi Bhimrao Ambedkar, Nagpur kentinde düzenlenen büyük bir törenle Budizmi kabul etti. Kast sisteminde ayrımcılığa uğrayan Dalit topluluklarından yüz binlerce kişi de aynı törende Budizme geçti. Hindistan Anayasası’nın hazırlanmasında önemli rol oynayan Ambedkar’ın bu kararı, ülkedeki toplumsal eşitlik mücadelesinin en dikkat çekici olaylarından biri oldu.

1960 – YASSIADA YARGILAMALARI BİR KÖPEK DAVASIYLA BAŞLADI

27 Mayıs askerî darbesinin ardından tutuklanan eski Cumhurbaşkanı Celal Bayar, Başbakan Adnan Menderes ve Demokrat Partili yöneticilerin yargılandığı Yassıada duruşmaları başladı. İlk görülen dosya kamuoyunda “Köpek Davası” olarak tanındı. Afganistan Kralı’nın Bayar’a hediye ettiği “Bastı” adlı köpeğin Atatürk Orman Çiftliğine satılması yargılamanın konusuydu. Yaklaşık 11 ay süren davaların sonunda Menderes, Fatin Rüştü Zorlu ve Hasan Polatkan idam edildi.

1962 – KÜBA’DAKİ SOVYET FÜZELERİ FOTOĞRAFLANDI, DÜNYA NÜKLEER SAVAŞIN EŞİĞİNE GELDİ

Amerikan U-2 keşif uçağı, 14 Ekim 1962’de Küba üzerinde yaptığı uçuş sırasında Sovyetler Birliği tarafından yerleştirilen füze tesislerinin fotoğraflarını çekti. Ertesi gün incelenen görüntüler, Küba’da nükleer başlık taşıyabilecek Sovyet füzelerinin konuşlandırıldığını doğruladı. ABD Başkanı John F. Kennedy’nin 16 Ekim’de bilgilendirilmesiyle Küba Füze Krizi başladı. ABD ile Sovyetler Birliği arasında yaşanan 13 günlük gerilim, Soğuk Savaş boyunca dünyanın nükleer savaşa en fazla yaklaştığı dönemlerden biri oldu.

1962 – ÜNLÜ ROMANCI YAKUP KADRİ, CHP’DEN İSTİFA ETTİ

Türk edebiyatının önemli isimlerinden Yakup Kadri Karaosmanoğlu, 14 Ekim 1962’de Cumhuriyet Halk Partisinden istifa etti. Yaban, Ankara ve Kiralık Konak gibi romanlarıyla tanınan Karaosmanoğlu, aynı zamanda Manisa milletvekiliydi. İstifasında partinin Atatürk ilkelerinden uzaklaştığını düşündüğünü belirten yazarın kararı, dönemin siyasi gündeminde geniş yankı buldu. Hem Cumhuriyet’in kuruluş dönemini yaşamış bir edebiyatçı hem de uzun yıllardır siyasetin içinde bulunan bir isim olması, ayrılığın önemini artırıyordu.

1964 – MARTIN LUTHER KING 35 YAŞINDA NOBEL BARIŞ ÖDÜLÜ’NÜ KAZANDI

ABD’de siyah yurttaşların eşit haklara sahip olması için şiddet içermeyen mücadele yürüten Martin Luther King, Nobel Barış Ödülü’ne layık görüldü. 35 yaşındaki King, o tarihe kadar ödülü kazanan en genç kişi oldu. Irk ayrımcılığına karşı düzenlediği yürüyüşler ve “Bir Hayalim Var” konuşmasıyla tanınan King, dört yıl sonra, 1968’de bir suikast sonucu hayatını kaybetti.

1964 – SOVYETLER BİRLİĞİ’NDE KRUŞÇEV GÖREVDEN ALINDI

Küba Füze Krizi sırasında dünyanın nükleer savaşın eşiğine gelmesinde rol oynayan Sovyet lideri Nikita Kruşçev, Komünist Parti yönetimindeki rakipleri tarafından görevden uzaklaştırıldı. Tatilinden Moskova’ya çağrılan Kruşçev’in yerine parti liderliğine Leonid Brejnev, başbakanlığa ise Aleksey Kosigin getirildi. Böylece Sovyetler Birliği’nde on yılı aşkın süredir devam eden Kruşçev dönemi sona erdi.

1968 – UZAYDAN İLK CANLI AMERİKAN TELEVİZYON YAYINI YAPILDI

NASA’nın Apollo 7 uzay aracındaki astronotlar, Dünya yörüngesinden ilk canlı Amerikan televizyon yayınını gerçekleştirdi. Walter Schirra, Donn Eisele ve Walter Cunningham, yaklaşık yedi dakika süren yayında uzay aracının içini gösterdi ve Dünya görüntülerini izleyicilerle paylaştı. Üç astronotun da soğuk algınlığıyla mücadele ettiği görev, Apollo programının ilk insanlı uçuşuydu. Bir yıl sonraki Ay yolculuğunun hazırlıklarında önemli rol oynadı.

1968 – 100 METREYİ 10 SANİYENİN ALTINDA KOŞAN İLK OLİMPİYAT ŞAMPİYONU

Amerikalı atlet Jim Hines, Meksiko Olimpiyatları’nda 100 metre finalini 9,95 saniyede tamamlayarak altın madalya kazandı. Böylece elektronik zaman ölçümüyle 10 saniyenin altına inen ilk sprinter olarak tarihe geçti. Hines’ın dünya rekoru 15 yıl boyunca kırılamadı. Aynı olimpiyatlarda ABD’nin 4×100 metre bayrak takımında da altın madalya kazandı.

1973 – ECEVİT’İN CHP’Sİ SEÇİMİ KAZANDI, KOCAELİ’DE DE BİRİNCİ OLDU

Türkiye’de yapılan genel seçimlerde Bülent Ecevit’in liderliğindeki CHP, yüzde 33,3 oy ve 185 milletvekiliyle birinci parti oldu. Süleyman Demirel’in Adalet Partisi 149 milletvekili çıkardı. CHP tek başına iktidar olacak çoğunluğu sağlayamadı; seçimden sonra uzun hükümet görüşmeleri başladı. Kocaeli’de CHP yüzde 33,63, AP yüzde 32,34 oy aldı. Kentin beş milletvekilliğinden ikisini CHP, ikisini AP, birini Millî Selamet Partisi kazandı. 1974’te Ecevit ile Necmettin Erbakan’ın CHP-MSP koalisyonu kuruldu.

1973 – TAYLAND’DA ÖĞRENCİ AYAKLANMASI ASKERÎ YÖNETİMİ DEVİRDİ

Tayland’ın başkenti Bangkok’ta günlerdir devam eden öğrenci gösterileri, 14 Ekim 1973’te büyük çatışmalara dönüştü. Daha fazla siyasi özgürlük ve demokratik yönetim isteyen göstericilerle güvenlik güçleri arasında yaşanan olaylarda çok sayıda insan hayatını kaybetti. Artan tepkilerin ardından Başbakan ve askerî lider Thanom Kittikachorn görevinden ayrılarak ülkeyi terk etti. Tayland tarihinde “14 Ekim Ayaklanması” olarak anılan olaylar, ülkede askerî yönetimin sona ermesine ve yeni bir siyasi dönemin başlamasına yol açtı.

1979 – ARA SEÇİMDE ADALET PARTİSİ KAZANDI, ECEVİT HÜKÜMETİ SARSILDI

Türkiye’de 14 Ekim 1979’da gerçekleştirilen ara seçimlerde Süleyman Demirel’in liderliğindeki Adalet Partisi, boş bulunan beş milletvekilliğinin tamamını kazandı. Cumhuriyet Senatosu için yapılan seçimlerde de AP önemli başarı elde etti. Sonuçların açıklanmasının ardından Başbakan Bülent Ecevit, hükümetinin istifasını Cumhurbaşkanı Fahri Korutürk’e sunacağını duyurdu. Ekonomik sorunlar ve siyasi gerilimlerle geçen dönemin ardından ortaya çıkan seçim sonucu, hükümet değişikliğinin yolunu açtı ve Türkiye’nin 12 Eylül 1980 darbesine giden siyasi sürecinde önemli bir dönemeç oldu.

1979 – “TERZİ FİKRİ” FATSA BELEDİYE BAŞKANI SEÇİLDİ

Ordu’nun Fatsa ilçesinde 14 Ekim 1979’da yapılan ara seçimde, “Terzi Fikri” olarak tanınan bağımsız aday Fikri Sönmez belediye başkanı seçildi. 3 binden fazla oy alan Sönmez, CHP ve Adalet Partisi adaylarını geride bıraktı. Göreve geldikten sonra mahallelerde halk komiteleri kurarak yurttaşların belediye kararlarına katılmasını amaçlayan bir yönetim modeli uyguladı. Fatsa’daki bu deneyim, 1980’de düzenlenen askerî operasyonla sona erdi. Olay, Türkiye’nin yerel yönetim ve yakın siyasi tarihindeki tartışmalı örneklerden biri olarak hatırlanıyor.

1980 – THY UÇAĞINA OPERASYON: KORSANLAR YAKALANDI, BİR YOLCU HAYATINI KAYBETTİ

Bir gün önce kaçırılarak Diyarbakır Havaalanı’na indirilen Türk Hava Yollarının Boeing 727 tipi yolcu uçağına askerî operasyon düzenlendi. Dört hava korsanı yakalandı, yolcular kurtarıldı. Ancak operasyonda yaralanan Muzaffer Asal adlı yolcu, ertesi gün hastanede hayatını kaybetti. Uçakta bulunan gazeteci Coşkun Aral, hava korsanlarıyla röportaj yapıp fotoğraflarını çekmişti. Olay, Türk basın ve havacılık tarihinin en sıra dışı rehine krizlerinden biri oldu.

1981 – HÜSNÜ MÜBAREK MISIR CUMHURBAŞKANI OLDU, 30 YIL İKTİDARDA KALDI

Mısır Cumhurbaşkanı Enver Sedat’ın askerî tören sırasında uğradığı suikastta öldürülmesinden sekiz gün sonra, yardımcısı Hüsnü Mübarek cumhurbaşkanlığı görevini üstlendi. Eski Hava Kuvvetleri Komutanı olan Mübarek, ülkeyi yaklaşık 30 yıl yönetti. İktidarı, 2011’de Arap Baharı sırasında başlayan kitlesel protestoların ardından sona erdi.

1982 – YAŞAR KEMAL FRANSA’NIN ÖNEMLİ EDEBİYAT ÖDÜLLERİNDEN BİRİNİ KAZANDI

Türk edebiyatının büyük romancısı Yaşar Kemal, İnce Memed romanıyla Fransa’da verilen Uluslararası Cino del Duca Edebiyat Ödülü’ne layık görüldü. Anadolu’nun insanlarını, doğasını, yoksulluğunu ve adalet arayışını anlattığı eserleriyle uluslararası üne kavuşan yazar, bu ödülü alan ilk Türk edebiyatçı oldu. Ödül, Türk edebiyatının dünya çapında tanınması açısından önemli bir gelişmeydi.

1987 – TÜRKİYE’DE MONTAJI YAPILAN İLK F-16 HAVALANDI

Ankara’daki Türk Havacılık ve Uzay Sanayii tesislerinde montajı tamamlanan ilk F-16 savaş uçağı, test pilotu Şener Koltuk tarafından uçuruldu. Öncel Barış Projesi kapsamında ABD’den gelen parçalarla montajı yapılan uçak, Türkiye’nin modern savaş uçağı üretim ve montaj altyapısının geliştirilmesinde önemli bir adımdı. Proje, sonraki yıllarda Türk havacılık sanayisinin teknoloji ve üretim kabiliyetlerini artırmasına katkı sağladı.

1987 – MİLLÎ TAKIM WEMBLEY’DE İNGİLTERE’YE 8-0 YENİLDİ

Türkiye A Millî Futbol Takımı, 14 Ekim 1987’de 1988 Avrupa Şampiyonası elemelerinde İngiltere’ye Wembley Stadı’nda 8-0 mağlup oldu. Mustafa Denizli yönetimindeki millî takım karşısında İngilizlerin gollerini Gary Lineker (3), John Barnes (2), Bryan Robson, Peter Beardsley ve Neil Webb attı. Türk futbol tarihinin en ağır yenilgilerinden biri olan karşılaşma, uzun yıllar hafızalardan silinmedi. İki takımın İzmir’de oynadığı ilk maçın 0-0 tamamlanmış olması, Londra’daki sonucun yarattığı şaşkınlığı daha da artırdı.

1994 – ARAFAT, RABİN VE PERES NOBEL BARIŞ ÖDÜLÜ’NÜ PAYLAŞTI

Filistin lideri Yaser Arafat, İsrail Başbakanı İzak Rabin ve Dışişleri Bakanı Şimon Peres, Nobel Barış Ödülü’ne birlikte layık görüldü. Gerekçe, İsrail ile Filistin arasında 1993’te imzalanan Oslo Anlaşmaları’na sağladıkları katkıydı. Uluslararası kamuoyunda umut yaratan barış süreci sonraki yıllarda ağır sorunlarla karşılaştı. Rabin, ödülü kazanmasından bir yıl sonra İsrailli bir aşırı sağcı tarafından öldürüldü.

1994 – UCUZ ROMAN GÖSTERİME GİRDİ, HOLLYWOOD’UN HİKÂYE ANLATMA BİÇİMİNİ DEĞİŞTİRDİ

Yönetmen Quentin Tarantino’nun Ucuz Roman (Pulp Fiction) filmi, ABD’de geniş çaplı gösterime girdi. John Travolta, Uma Thurman, Samuel L. Jackson ve Bruce Willis’in rol aldığı yapım, birbirine bağlanan suç hikâyelerini alışılmadık bir zaman sıralamasıyla anlatıyordu. Cannes’da Altın Palmiye kazanan ve yedi dalda Oscar’a aday gösterilen film, bağımsız sinemanın en büyük ticari başarılarından birine dönüştü. Tarantino ile Roger Avary, En İyi Özgün Senaryo Oscar’ını kazandı.

2007 – KARDASHIAN AİLESİ EKRANA ÇIKTI, MAGAZİN DÜNYASI DEĞİŞTİ

Amerikan televizyonlarının en çok konuşulan reality şovlarından Keeping Up with the Kardashians, 14 Ekim 2007’de E! kanalında yayımlanmaya başladı. Kim Kardashian, annesi Kris Jenner ve ailenin diğer üyelerinin günlük yaşamını konu alan program, kısa sürede dünya çapında ilgi gördü. Ailenin ilişkileri, kavgaları, evlilikleri ve özel yaşamları yıllarca magazin gündeminden düşmedi. Televizyonda kazandıkları ünü moda, kozmetik ve sosyal medya üzerinden büyük bir ticari başarıya dönüştüren Kardashian ailesi, modern şöhret kültürünün en tanınmış örneklerinden biri oldu.

2009 – TÜRKİYE ERMENİSTAN’I YENDİ, FATİH TERİM MİLLÎ TAKIMA VEDA ETTİ

Türkiye A Millî Futbol Takımı, 14 Ekim 2009’da Bursa Atatürk Stadı’nda Ermenistan’ı 2-0 mağlup etti. Golleri Halil Altıntop ve Servet Çetin attı. Karşılaşmayı Türkiye Cumhurbaşkanı Abdullah Gül ile Ermenistan Cumhurbaşkanı Serj Sarkisyan birlikte izledi. Maçın bir başka önemli yönü ise teknik direktör Fatih Terim’in millî takımdaki görevine veda etmesiydi. Türkiye’nin 2010 Dünya Kupası’na katılma şansını kaybetmesinin ardından gelen ayrılık, futbol gündeminde geniş yer buldu.

2011 – IPHONE 4S SATIŞA ÇIKTI, SIRI İLE TELEFONLA KONUŞMA DÖNEMİ BAŞLADI

Apple’ın iPhone 4S modeli, 14 Ekim 2011’de ilk ülkelerde satışa sunuldu. Telefonun en çok konuşulan yeniliklerinden biri, kullanıcının sesli komutlarla sorular sormasını ve çeşitli işlemler yapmasını sağlayan Siri adlı dijital asistandı. Siri başlangıçta sınırlı sayıda dili destekliyor ve geliştirme aşamasında bulunuyordu. Buna rağmen telefonla doğal konuşma fikrinin milyonlarca kullanıcıya ulaşmasında önemli rol oynadı. Sesli asistanların günlük yaşama girmesinde iPhone 4S önemli bir dönüm noktası oldu.

2012 – 39 KİLOMETRE YÜKSEKLİKTEN ATLADI, SES HIZINI PARAŞÜTSÜZ DÜŞÜŞTE AŞTI

Avusturyalı paraşütçü Felix Baumgartner, özel bir balonla yaklaşık 39 kilometre yüksekliğe çıkarak kendisini boşluğa bıraktı. Serbest düşüş sırasında saatte 1.357,6 kilometre hıza ulaşarak herhangi bir araç kullanmadan ses hızını aşan ilk insan oldu. Dünyanın internet üzerinden canlı izlediği atlayış, tam 65 yıl önce Chuck Yeager’ın uçakla ses duvarını aştığı günün yıl dönümünde gerçekleştirildi.

2014 – SIRBİSTAN-ARNAVUTLUK MAÇI DRONLA GELEN BAYRAK YÜZÜNDEN YARIDA KALDI

Sırbistan ile Arnavutluk arasında 14 Ekim 2014’te Belgrad’da oynanan Avrupa Şampiyonası eleme karşılaşması, sahaya dronla getirilen siyasi içerikli bir bayrak nedeniyle karıştı. Bayrağın oyuncular tarafından indirilmesi sırasında başlayan arbede, saha içindeki kavgalara ve tribün olaylarına dönüştü. Karşılaşma tamamlanamadı. UEFA ve Spor Tahkim Mahkemesi nezdinde uzun süre tartışılan olayın ardından maçın sonucu Arnavutluk lehine 3-0 olarak tescil edildi. Bir futbol karşılaşması, iki ülke arasındaki siyasi gerilimlerin de gündemine oturdu.

2017 – SOMALİ’DE TARİHİN EN ÖLÜMCÜL BOMBALI SALDIRILARINDAN BİRİ YAŞANDI

Somali’nin başkenti Mogadişu’da bomba yüklü bir kamyonun kalabalık bir bölgede infilak etmesiyle büyük bir felaket yaşandı. İlk açıklamalarda 300’ün altında verilen can kaybı, sonraki incelemelerle 587’ye ulaştı. Yüzlerce kişi yaralandı, çok sayıda bina yıkıldı. Saldırı, Afrika’da patlayıcı kullanılarak gerçekleştirilen en ölümcül terör eylemlerinden biri olarak kayıtlara geçti.

2022 – AMASRA MADEN FACİASI: 43 İŞÇİ HAYATINI KAYBETTİ

Bartın’ın Amasra ilçesinde Türkiye Taşkömürü Kurumuna ait maden ocağında meydana gelen patlamada 43 madenci hayatını kaybetti, dokuz işçi yaralandı. Facianın ardından madenin havalandırması, gaz ölçüm sistemleri ve iş güvenliği önlemleri tartışma konusu oldu. Sorumlular hakkında soruşturmalar ve yargılama süreçleri başlatıldı. Türkiye’nin sanayi ve emek tarihinde derin iz bırakan felaketin üzerinden 2026’da dört yıl geçti.

2023 – GÜNEŞ GÖKYÜZÜNDE ATEŞ ÇEMBERİNE DÖNÜŞTÜ

Amerika kıtasının geniş bir bölümünde milyonlarca insan, halkalı Güneş tutulmasını izledi. Ay, Güneş’in önünden geçerken onu tamamen kapatamadı ve çevresinde parlak bir ışık halkası oluştu. Ateş Çemberi olarak adlandırılan bu doğa olayı, ABD’den Orta ve Güney Amerika’ya uzanan geniş bir bölgede görüldü. NASA, tutulmayı canlı yayınlayarak gökyüzündeki bu sıra dışı görüntüyü milyonlara ulaştırdı.

2024 – DARON ACEMOĞLU NOBEL EKONOMİ ÖDÜLÜ’NÜ KAZANDI

İstanbul doğumlu Türk-Amerikalı ekonomist Prof. Dr. Daron Acemoğlu, 14 Ekim 2024’te açıklanan Nobel Ekonomi Ödülü’nü Simon Johnson ve James A. Robinson ile paylaştı. Üç bilim insanı, ülkelerin zenginleşmesinde veya yoksul kalmasında siyasi ve ekonomik kurumların rolünü inceleyen çalışmaları nedeniyle ödüle layık görüldü. Massachusetts Teknoloji Enstitüsünde görev yapan Acemoğlu, Orhan Pamuk ve Aziz Sancar’ın ardından Türkiye doğumlu Nobel ödülü sahipleri arasına katıldı. Açıklama, Türkiye’de bilim ve ekonomi gündeminin en çok konuşulan gelişmelerinden biri oldu.

2024 – NASA, BUZLARIN ALTINDA OKYANUS BULUNAN EUROPA’YA UZAY ARACI GÖNDERDİ

NASA’nın Europa Clipper adlı uzay aracı, Jüpiter’in buzlarla kaplı uydusu Europa’yı incelemek amacıyla Florida’dan fırlatıldı. Bilim insanları, Europa’nın kalın buz tabakasının altında Dünya’daki okyanuslardan daha fazla su barındırabilecek bir okyanus bulunduğunu düşünüyor. Yaklaşık 2,9 milyar kilometrelik yolculuğun ardından 2030’da Jüpiter’e ulaşması planlanan araç, Europa’da yaşam için elverişli koşullar bulunup bulunmadığını araştıracak.

2024 – PETRA’DAKİ ÜNLÜ TAPINAĞIN ALTINDAN GİZLİ MEZAR ÇIKTI

14 Ekim 2024 tarihli uluslararası arkeoloji haberlerinde, Ürdün’deki antik Petra kentinin ünlü Hazine yapısı yakınında ortaya çıkarılan gizli mezar dikkat çekiyordu. Kayalara oyulmuş görkemli cephesiyle tanınan ve Indiana Jones ve Son Haçlı Seferi filminde de görülen yapının altındaki mezarda insan iskeletleri ve çeşitli buluntulara ulaşılmıştı. Haberler, dünyanın en tanınmış arkeolojik alanlarından birinin altında hâlâ araştırılmayı bekleyen kalıntılar bulunduğunu gösteriyordu. Keşif daha önce yapılmış, ayrıntıları ekim ayında kamuoyuna yansımıştı.

2024 – TÜRKİYE İZLANDA’YI DEPLASMANDA İLK KEZ YENDİ

A Millî Futbol Takımı, 14 Ekim 2024’te UEFA Uluslar Ligi karşılaşmasında İzlanda’yı deplasmanda 4-2 mağlup ederek Reykjavik’teki ilk galibiyetini elde etti. Vincenzo Montella yönetimindeki ay-yıldızlıların gollerini İrfan Can Kahveci, Hakan Çalhanoğlu, Arda Güler ve Kerem Aktürkoğlu kaydetti. Soğuk hava ve zorlu saha koşulları altında oynanan karşılaşmada Türkiye, rakibinin iki golüne dört golle karşılık verdi. Galibiyet, millî takımın Uluslar Ligi’ndeki grup mücadelesi açısından da önem taşıyordu.

KOCAELİ TARİHİNDE 14 EKİM

1919 – MUSTAFA KEMAL’İN HEYET-İ TEMSİLİYESİ GEBZE’DEKİ YAHYA KAPTAN İÇİN KARAR ALDI

Millî Mücadele sırasında Gebze ve çevresinde faaliyet gösteren Yahya Kaptan, 14 Ekim 1919’da Heyet-i Temsiliye’nin gündemindeydi. Bölgedeki teşkilatlanmayı takip eden Sırrı Bey, Yahya Kaptan’a bağlı kuvvetlerin denetlenmesi ve düzenli biçimde yönetilmesi için yetenekli bir subayın görevlendirilmesini önermişti. Heyet-i Temsiliye, bu öneri üzerine bir subayın gönderilmesi için Ali Fuat Paşa’ya yazılmasına karar verdi. Karar Sırrı Bey’e de bildirildi. İstanbul’a yakın konumdaki Gebze’nin Millî Mücadele açısından taşıdığı askerî ve siyasi önem, bu yazışmalarda açıkça görülüyordu.

1922 – DOĞU TRAKYA’YA GÖNDERİLECEK TÜRK BİRLİKLERİ İZMİT’TE HAZIRLANDI

Mudanya Mütarekesi’nin ardından Doğu Trakya’nın Türk yönetimine devredilmesi için hazırlıklar hızlandı. 14 Ekim 1922’de, bölgeye gönderilecek Türk jandarma birliklerinin İzmit ve Mudanya’da hazırlandığı bildirildi. Bu birlikler, Yunan kuvvetlerinin çekilmesinin ardından Doğu Trakya’da güvenliği sağlayacaktı. Millî Mücadele sırasında önemli askerî ve siyasi gelişmelere sahne olan İzmit, bu kez Doğu Trakya’da Türk yönetiminin yeniden kurulması sürecinde görev üstleniyordu.

1954 – ATATÜRK’ÜN NAAŞINI TAŞIYAN YAVUZ ZIRHLISI GÖLCÜK’TE RIHTIMA ALINDI

Türk denizcilik tarihinin en ünlü savaş gemilerinden Yavuz, 14 Ekim 1954’te Gölcük Limanı’ndaki Poyraz Rıhtımı’na alındı. Birinci Dünya Savaşı’ndan Cumhuriyet dönemine uzanan uzun bir geçmişi bulunan zırhlı, 19 Kasım 1938’de Mustafa Kemal Atatürk’ün naaşını İstanbul’dan İzmit’e taşıyarak tarihî bir görev de üstlenmişti. 1950’de son tatbikatına katılan ve ardından yedeğe ayrılan Yavuz’un Poyraz Rıhtımı’na alınması, geminin hizmetten çekilme sürecinin önemli aşamalarından biri oldu. Gölcük Tersanesi’nin kuruluşunda da Yavuz’un bakım ve onarım ihtiyaçları belirleyici rol oynamıştı.

1967 – İZMİT’TE ANAOKULU AÇAN EĞİTİMCİ KÂZIM NAMİ DURU ÖLDÜ

Türk eğitim tarihinin önemli isimlerinden Kâzım Nami Duru, 14 Ekim 1967’de hayatını kaybetti. Öğretmen, yazar ve gazeteci olarak çalışan Duru, Osmanlı’nın son döneminde İzmit Maarif Müdürlüğü görevinde bulundu. Bu dönemde İzmit’te çocukların oyun ve etkinliklerle eğitim görmesini esas alan, dönemi için öncü bir anaokulu açtı. Modern okul öncesi eğitimin Türkiye’de yaygınlaşması için çalışan Duru, kız çocuklarının eğitimi ve öğretmen yetiştirme konularında da çalışmalar yaptı. İzmit’teki girişimi, Kocaeli’nin eğitim tarihindeki dikkat çekici ilklerden biri olarak önem taşıyor.

1984 – KOCAELİSPOR İSMETPAŞA’DA ANKARAGÜCÜ’YLE BERABERE KALDI

Kocaelispor, 14 Ekim 1984’te Türkiye Birinci Futbol Ligi’nin sekizinci haftasında İsmetpaşa Stadı’nda Ankaragücü’nü ağırladı. Yaşar Altıntaş’ın golüyle öne geçen yeşil-siyahlılar, Halil İbrahim Eren’in penaltıdan attığı gole engel olamayınca karşılaşma 1-1 sona erdi. Kocaelispor’un teknik direktörlüğünü Şener Dal, Ankaragücü’nün teknik direktörlüğünü ise Gündüz Tekin Onay yapıyordu. O yıllarda İsmetpaşa Stadı, Kocaeli’nin en önemli spor buluşma noktalarından biriydi.

1999 – GEBZE’DEKİ TÜBİTAK UME ULUSLARARASI ÖLÇÜM SİSTEMİNE İMZA ATTI

Gebze’de faaliyet gösteren TÜBİTAK Ulusal Metroloji Enstitüsü (UME), 14 Ekim 1999’da Paris’te imzalanan Uluslararası Karşılıklı Tanıma Düzenlemesi’ne katıldı. Anlaşma, farklı ülkelerdeki ölçüm ve kalibrasyon sonuçlarının belirli bilimsel koşullar altında karşılıklı tanınmasını amaçlıyordu. Böylece Gebze’de yürütülen hassas ölçüm çalışmalarının uluslararası geçerliliğinin güçlendirilmesi yolunda önemli bir adım atıldı. Sanayide kullanılan ölçüm cihazlarından bilimsel araştırmalara kadar geniş bir alanı ilgilendiren bu gelişme, Kocaeli’nin teknoloji ve bilim tarihindeki önemli dönüm noktalarından biriydi.

2011 – KÖSEKÖY-GEBZE HIZLI TREN HATTI İÇİN 147 MİLYON EUROLUK SÖZLEŞME İMZALANDI

Ankara-İstanbul Yüksek Hızlı Tren Projesi’nin Köseköy-Gebze arasındaki 56 kilometrelik bölümünün yeniden inşası için 14 Ekim 2011’de yapım sözleşmesi imzalandı. Yaklaşık 147 milyon euro değerindeki sözleşme, Salini Costruttori liderliğindeki konsorsiyumla yapıldı. Avrupa Birliği fonlarından da yararlanan proje kapsamında mevcut demiryolu altyapısının yüksek hızlı tren ulaşımına uygun hale getirilmesi amaçlanıyordu. Sözleşme, Kocaeli’nin İstanbul ve Ankara arasındaki modern demiryolu bağlantısında üstleneceği rol açısından önemliydi.

2012 – KOCAELİ BAROSU BAŞKANLIK SEÇİMİNDE TAMER SOLAKOĞLU YENİDEN KAZANDI

Kocaeli Barosu’nun 32. Olağan Genel Kurulu kapsamında başkanlık seçimleri 14 Ekim 2012’de Kocaeli Adliyesi’nde yapıldı. Mevcut başkan Tamer Solakoğlu ile Hüseyin Acurman’ın yarıştığı seçimde 499 oy alan Solakoğlu yeniden başkan seçildi. Bir gün önce Sabancı Kültür Merkezi’nde başlayan genel kurulun ardından yapılan seçim, Kocaeli’deki hukuk camiasının o yılki önemli gündemlerinden biriydi. Değirmendere doğumlu Solakoğlu, 2010’da üstlendiği başkanlık görevini ikinci döneminde de sürdürdü.

2024 – KOCAELİ ÜNİVERSİTESİNİN ARKEOLOGLARI ANTİK ŞARAP ÜRETİM ALANIYLA GÜNDEMDEYDİ

14 Ekim 2024’te yayımlanan bir arkeoloji haberi, Kocaeli Üniversitesi tarafından yürütülen İstanbul Küçükçekmece Gölü kıyısındaki Bathonea kazılarına dikkat çekiyordu. Prof. Dr. Şengül Aydıngün başkanlığındaki çalışmalarda, 9-11. yüzyıllara tarihlenen ve şarap ya da zeytinyağı üretiminde kullanılmış olabileceği değerlendirilen bir yapı belirlenmişti. Mermer havuzlar, ezme alanları ve amfora parçaları, bölgenin eski üretim ve ticaret yaşamını aydınlatıyordu. Kazının İstanbul’da gerçekleştirilmesine karşın araştırmalarda Kocaeli Üniversitesinin üstlendiği rol, haberi kent açısından da önemli kılıyordu.

2024 – GEBZE’DE BİR ARAÇTAN 263 TARİHÎ ESER NİTELİĞİNDE OBJE ÇIKTI

14 Ekim 2024 tarihli Kocaeli gazeteleri, Gebze’de bir gün önce gerçekleştirilen tarihî eser kaçakçılığı operasyonunu duyurdu. Kocaeli İl Jandarma Komutanlığı ekiplerinin durdurduğu bir araçta, tarihî eser niteliğinde olduğu değerlendirilen 260 sikke, hayvan figürlü bir heykel ve üzerinde haç tasvirleri bulunan iki obje ele geçirilmişti. Toplam 263 parçayla ilgili iki şüpheli hakkında adli işlem başlatıldı. Buluntuların hangi dönemlere ait olduğuna ilişkin kesin bir bilgi açıklanmazken olay, bölgenin tarihî mirasına yönelik kaçakçılık faaliyetlerini yeniden gündeme getirdi.

2025 – A MİLLÎ FUTBOL TAKIMI KOCAELİ’DE GÜRCİSTAN’I 4-1 YENDİ

Türkiye A Millî Futbol Takımı, 14 Ekim 2025’te 2026 Dünya Kupası Avrupa Elemeleri kapsamında Kocaeli Stadı’nda Gürcistan’ı 4-1 mağlup etti. Millî takımın gollerini Merih Demiral (2), Kenan Yıldız ve Yunus Akgün kaydetti. 2018’de açılan Kocaeli Stadı, bu karşılaşmayla tarihinde ilk kez erkekler A millî düzeyinde bir maça ev sahipliği yaptı. Millî takımın Kocaeli’deki bir önceki karşılaşması ise 2008’de İsmetpaşa Stadı’nda Şili’ye karşı oynanmıştı. Böylece 17 yıl aradan sonra millî maç heyecanı yeniden Kocaeli’ye taşınmış oldu.

14 EKİM’DE GAZETELERDE KOCAELİ

Eski gazetelerin 14 Ekim sayfalarında Kocaeli’nin oldukça renkli bir geçmişiyle karşılaşıyoruz. Şapka yüzünden birbirine sert sözler söyleyen İzmitliler, Cumhuriyet Bayramı hazırlıkları, maç sırasında sahadan çekilen futbolcular, köprü isteyen köylüler, haklarını korumak için birleşen işçiler ve SEKA’nın üretim hedefleri… Yıllar ilerledikçe gündeme hızlı tren projeleri, şehircilik tartışmaları, su sıkıntısı ve millî takım heyecanı ekleniyor.

1925 – İZMİT’TE ŞAPKA TARTIŞMASI: GAZETE HALKI İKİYE AYIRMAKLA TEHDİT ETTİ

14 Ekim 1925 tarihli İzmit Hürfikir gazetesi, kılık kıyafet değişimine karşı çıkanları hedef alan oldukça sert bir yazı yayımladı. “Medeniler Yabaniler” başlıklı yazıda, İzmit’te hâlâ fes, sarık ve kalpak kullanan bazı kişilerin Cumhuriyet inkılaplarına karşı direndiği ileri sürülüyordu. Gazete, gelecek sayılarından itibaren şapka giyenlerle giymeyenleri yan yana gösteren bir sütun açacağını da duyuruyordu. Şapka Kanunu’nun henüz kabul edilmediği günlerde yayımlanan bu yazı, kıyafet değişiminin İzmit’te nasıl hararetli bir toplumsal tartışmaya dönüştüğünü gösteriyor.

1938 – İZMİT CUMHURİYET’İN 15. YILINI GÖRKEMLİ KUTLAMAYA HAZIRLANIYORDU

14 Ekim 1938 tarihli Ulus gazetesi, İzmit’teki Cumhuriyet Bayramı hazırlıklarına geniş yer ayırıyordu. Kentin özel bir planla aydınlatılıp süslenmesi kararlaştırılmış, İzmit Halkevinde bir kutlama komitesi oluşturulmuştu. Tiyatro gösterileri, eğlenceler ve şenlikler hazırlanırken Kocaeli’de Cumhuriyet’in ilk 15 yılında gerçekleştirilen çalışmaları anlatan bir kitap yayımlanması da planlanıyordu. Gazetenin haberine göre hazırlıklar yalnızca İzmit merkezinde yapılmıyor, vilayetin bütün ilçelerinde bayram için çalışılıyordu.

1938 – KOCAELİ FUTBOLUNDA İLGİNÇ HAFTA: BİR TAKIM SAHAYI TERK ETTİ

14 Ekim 1938 tarihli Ulus gazetesi, İzmit bölgesindeki futbol karşılaşmalarının sonuçlarını da okurlarına duyurdu. Gençay ile İdmanyurdu 1-1 berabere kalırken Gölcük, Kâğıtspor’u 4-1 mağlup etmişti. Haftanın en ilginç olayı ise Adaspor-Akyeşil karşılaşmasında yaşandı. Adaspor, rakibi karşısında 1-0 gerideyken bir karara itiraz ederek sahadan çekildi ve maç yarıda kaldı. Bugün büyük liglerde rastlandığında günlerce konuşulan sahadan çekilme tartışmalarının, 1938’de Kocaeli’nin yerel futbolunda da yaşandığı anlaşılıyor.

1945 – İSTANBUL-İZMİT YOLUNUN ONARIMI GAZETE İLANLARINDAYDI

14 Ekim 1945 tarihli Akşam gazetesinde, İstanbul-İzmit yoluyla ilgili bir bayındırlık ilanı bulunuyordu. Şose ve Köprüler İstanbul Bölge Müdürlüğü, yolun belirli kesimlerinde yapılacak onarım işleriyle ilgili bilgileri ve ihale koşullarını duyurmuştu. Bugün İstanbul ile Kocaeli arasında her gün yüz binlerce insanın kullandığı ulaşım güzergâhının, İkinci Dünya Savaşı’nın hemen sonrasındaki bakım ihtiyacını gösteren bu küçük ilan, dönemin karayolu altyapısına ilişkin ilginç bir belge niteliği taşıyor.

1953 – KOCAELİ’DE KÖPRÜ İSTEYEN KÖYLÜLERE SİYASİ ENGEL İDDİASI

14 Ekim 1953 tarihli Ulus gazetesi, İzmit’te yayımlanan Hürsöz gazetesine dayanarak Kocaeli Milletvekili Ziya Atığ ile Şahinler köyü muhtarı Şevket Özaydın arasında yaşandığı ileri sürülen tartışmayı aktarıyordu. Habere göre CHP’li muhtar, köylerinin yıllardır beklediği köprünün neden yapılmadığını sorunca Demokrat Partili milletvekili, muhtar CHP’li kaldığı sürece köprünün yapılmayacağını söylemişti. Köylülerin ise milletvekilini seçimlerde görüşeceklerini söyleyerek uğurladıkları yazılıyordu. Olay, dönemin muhalif basınında yer alan bir iddia olarak kayıtlara geçti.

1954 – KOCAELİ’DE İŞÇİLER YENİ BİR SENDİKALAR BİRLİĞİ KURMAYA HAZIRLANIYORDU

14 Ekim 1954 tarihli Hürsöz gazetesi, Kocaeli’deki sendika yöneticilerinin ortak bir işçi örgütü oluşturmak için harekete geçtiğini duyuruyordu. Çimento, inşaat, akaryakıt ve SEKA işçilerinin sendikaları bu girişimde yer alıyordu. Hazırlıkların ardından Kocaeli Bölgesi İşçi Sendikaları Birliği, 21 Kasım 1954’te kuruldu. Kentte 1946 yılında da kısa ömürlü bir sendikalar birliği girişimi yaşanmıştı. Yeni birlik, Türkiye’nin hızla sanayileşen şehirlerinden Kocaeli’de işçilerin ortak hak arama mücadelesini güçlendirmeyi amaçlıyordu.

2000 – SEKA’DAN İDDİALI AÇIKLAMA: ÜRETİM HEDEFİNİ AŞACAĞIZ

14 Ekim 2000 tarihli Cumhuriyet gazetesinin ekonomi sayfasında İzmit’in önemli sanayi kuruluşu SEKA’ya yer veriliyordu. SEKA Genel Müdürü Kurtcebe Gürkan, şirketin o yıl için belirlenen üretim hedefini aşacağını açıklamıştı. Yedi ayrı işletmede yıl boyunca 421 bin ton kâğıt ve karton üretimi hedeflenirken ilk altı ayda 301 bin 34 ton üretime ulaşıldığı belirtiliyordu. Gürkan’ın açıklamasında dikkat çeken nokta, SEKA’nın özelleştirme kapsamında bulunmasına rağmen üretimini sürdürmesiydi. Haber, fabrikanın geleceğine ilişkin tartışmaların devam ettiği yıllarda SEKA’nın sanayi içindeki yerini hatırlatıyordu.

2001 – KOCAELİSPOR TRABZONSPOR’U SON DAKİKALARDA DEVİRDİ

14 Ekim 2001 tarihli Cumhuriyet gazetesi, bir gün önce İsmetpaşa Stadı’nda oynanan Kocaelispor-Trabzonspor karşılaşmasına geniş yer ayırmıştı. Yeşil-siyahlılar, 86. dakikada Kaan Dobra’nın attığı golle güçlü rakibini 1-0 mağlup etmişti. Gazetenin spor sayfasında karşılaşma, Kocaelispor’un son dakikalarda gelen galibiyeti üzerinden değerlendiriliyordu. O dönem ligde önemli takımlara karşı aldığı sonuçlarla adından söz ettiren Kocaelispor’un bu galibiyeti, İzmit’teki taraftarlara büyük sevinç yaşatmıştı.

2004 – İZMİT’İN ESKİ BAŞİSKELE KAVŞAĞI İÇİN MİMARLAR YARIŞTI

14 Ekim 2004’te mimarlık basınında, Kocaeli Büyükşehir Belediyesi tarafından düzenlenen Eski Başiskele Köprülü Kavşağı Ulaşım Sistemi ve Çevre Düzenlemesi Ulusal Fikir Yarışması’nın sonuçları duyuruldu. Yarışma, İzmit’teki ulaşım sorunlarına ve kavşak çevresinin nasıl düzenlenebileceğine ilişkin yeni fikirler üretmeyi amaçlıyordu. Ödül alan projelerde araç trafiğinin düzenlenmesinin yanı sıra yaya ulaşımı, kamusal alanlar ve kentin kıyıyla ilişkisi de ele alınıyordu. Haber, Kocaeli’nin ulaşım ve şehircilik sorunlarına yirmi yılı aşkın süre önce getirilmeye çalışılan çözümleri hatırlatıyor.

2016 – SEKA DEVLET HASTANESİNDEKİ DOKTORUN AÇIĞA ALINMASI GÜNDEM OLDU

14 Ekim 2016’da basına yansıyan haberlerde, İzmit SEKA Devlet Hastanesinde görev yapan göğüs hastalıkları uzmanı Dr. Ömer Faruk Gergerlioğlu’nun sosyal medya paylaşımları nedeniyle görevinden uzaklaştırılması geniş yer buldu. Kocaeli Valiliğinin açıklamasına göre Gergerlioğlu hakkında idari soruşturma başlatılmış ve 13 Ekim itibarıyla görevinden uzaklaştırılmasına karar verilmişti. Eski MAZLUMDER Genel Başkanı olan Gergerlioğlu, ilerleyen yıllarda Kocaeli milletvekili seçildi. Olay, kentte yaşanıp ulusal siyasi ve hukuki tartışmalara taşınan gelişmelerden biri oldu.

2025 – YUVACIK BARAJI’NDA SU SEVİYESİ YÜZDE 17’YE DÜŞMÜŞTÜ

14 Ekim 2025 tarihli Mavi Kocaeli gazetesi, kentteki barajların doluluk oranlarının kritik seviyelere gerilediğini bildiriyordu. Gazetede yer alan bilgilere göre Kocaeli’nin en önemli içme suyu kaynaklarından Yuvacık Barajı’nın doluluk oranı yüzde 17’ye, Kandıra’daki Namazgâh Barajı’nın doluluk oranı ise yüzde 37’ye düşmüştü. Yağışların yetersiz kaldığı sonbahar günlerinde yayımlanan bu rakamlar, Kocaeli’nin su kaynakları üzerindeki baskıyı gözler önüne seriyordu.

2025 – MİLLÎ TAKIMA İZMİT’TEN SÜTLÜ NURİYE SÜRPRİZİ

14 Ekim 2025 tarihli Mavi Kocaeli gazetesinin spor dışındaki en renkli millî maç haberlerinden biri, İzmitli tatlıcı Metin Güven’in hazırladığı sütlü nuriyeydi. Güven, Gürcistan karşılaşması için Kocaeli’ye gelen A Millî Futbol Takımı’nın Başiskele’de konakladığı otele iki tepsi sütlü nuriye gönderdi. Habere göre bu geleneğin geçmişi, Mustafa Denizli’nin Kocaelispor’u çalıştırdığı yıllara kadar uzanıyordu. Kocaeli’deki büyük futbol heyecanının yerel mutfak kültürüyle buluştuğu bu küçük hikâye, o günün gazetelerinde yerini aldı.

14 EKİM’DE DOĞANLAR

1644 – PENSİLVANYA’YI KURAN WILLIAM PENN DOĞDU

İngiliz düşünür ve dinî özgürlük savunucusu William Penn, Londra’da doğdu. 1681’de Kuzey Amerika’da Pensilvanya kolonisini kurdu. Farklı inançlardan insanların birlikte yaşayabileceği bir toplum oluşturmayı amaçlayan Penn, Philadelphia kentinin de kuruluşuna öncülük etti. Din ve vicdan özgürlüğü konusundaki düşünceleri, Amerikan toplumunun gelişiminde etkili oldu.

1801 – HAREKETLİ GÖRÜNTÜNÜN ÖNCÜSÜ JOSEPH PLATEAU DOĞDU

Belçikalı fizikçi Joseph Plateau, Brüksel’de doğdu. 1832’de geliştirdiği fenakistiskop adlı araç, bir disk üzerine çizilmiş resimleri hızla döndürerek hareket ediyormuş gibi gösteriyordu. Günümüzün animasyon ve sinema teknolojilerine uzanan yolun ilk adımlarından biri sayılan bu buluş, insan gözünün hareketi nasıl algıladığını ortaya koyan önemli deneylerden biriydi.

1873 – DÜNYA KUPASI’NA ADINI VEREN JULES RIMET DOĞDU

Dünya futbol tarihinin önemli yöneticilerinden Jules Rimet, Fransa’da doğdu. 1921-1954 yılları arasında FIFA başkanlığı yapan Rimet, millî takımlar arasında düzenlenecek bir dünya şampiyonasının hayata geçirilmesinde belirleyici rol oynadı. İlk Dünya Kupası 1930’da Uruguay’da düzenlendi. Turnuvanın ilk kupası daha sonra onun adıyla anıldı ve 1970’e kadar şampiyonlara Jules Rimet Kupası verildi.

1882 – İRLANDA BAĞIMSIZLIĞININ LİDERİ EAMON DE VALERA DOĞDU

İrlanda’nın bağımsızlık mücadelesinin önde gelen isimlerinden Eamon de Valera, New York’ta doğdu. 1916 Paskalya Ayaklanması’na katıldı, İngiliz yönetimine karşı siyasi mücadelede önemli görevler üstlendi. Uzun yıllar İrlanda hükümetinin başında bulundu ve 1959-1973 arasında cumhurbaşkanlığı yaptı. Modern İrlanda devletinin kuruluşunda etkili olan siyasetçilerden biriydi.

1888 – MODERN ÖYKÜNÜN ÖNCÜLERİNDEN KATHERINE MANSFIELD DOĞDU

Yeni Zelandalı yazar Katherine Mansfield, Wellington’da doğdu. Bahçe Partisi ve Mutluluk gibi öykülerinde insanların gündelik yaşamlarındaki küçük olayları, karmaşık duyguları ve aile ilişkilerini incelikle anlattı. Henüz 34 yaşındayken veremden hayatını kaybetmesine rağmen kısa öykü türünün 20. yüzyıldaki gelişimini derinden etkiledi. Modern edebiyatın en önemli öykücülerinden biri kabul ediliyor.

1890 – İKİNCİ DÜNYA SAVAŞI’NIN KOMUTANI, ABD’NİN 34. BAŞKANI EISENHOWER DOĞDU

Amerikalı asker ve siyasetçi Dwight D. Eisenhower, Teksas’ta doğdu. İkinci Dünya Savaşı sırasında Avrupa’daki Müttefik kuvvetlerinin başkomutanlığını üstlendi ve 1944’te Normandiya Çıkarması’nı yönetti. Savaştan sonra siyasete girerek 1953-1961 yılları arasında ABD’nin 34. başkanı oldu. Soğuk Savaş döneminin en etkili siyasi ve askerî liderleri arasında yer aldı.

1893 – SESSİZ SİNEMANIN UNUTULMAZ YILDIZI LILLIAN GISH DOĞDU

Amerikalı oyuncu Lillian Gish, Ohio’da doğdu. Henüz sinemanın emekleme döneminde kamera karşısına geçen Gish, özellikle yönetmen D. W. Griffith’in filmleriyle tanındı. Bir Ulusun Doğuşu ve Hoşgörüsüzlük gibi sinema tarihinde önemli yeri bulunan yapımlarda rol aldı. Sessiz sinemadan sesli sinemaya geçişi yaşayan sanatçı, yaklaşık 75 yıl boyunca oyunculuğu sürdürdü.

1900 – JAPON SANAYİSİNİ DEĞİŞTİREN KALİTE UZMANI WILLIAM EDWARDS DEMING DOĞDU

Amerikalı istatistikçi William Edwards Deming, Iowa’da doğdu. Üretimde hataları azaltmak, kaliteyi yükseltmek ve sürekli iyileştirme sağlamak amacıyla geliştirdiği yöntemlerle modern sanayi yönetimini etkiledi. İkinci Dünya Savaşı sonrasında Japon şirketlerine verdiği eğitimler, ülkenin otomotiv ve elektronik sanayilerinin yükselişinde önemli rol oynadı. Toyota başta olmak üzere dünya sanayisini etkileyen kalite yönetimi anlayışı, Deming’in çalışmaları sayesinde yaygınlaştı.

1906 – “KÖTÜLÜĞÜN SIRADANLIĞI” KAVRAMININ SAHİBİ HANNAH ARENDT DOĞDU

Alman asıllı siyaset düşünürü Hannah Arendt, Hannover’de doğdu. Nazi yönetiminin yükselişinin ardından Almanya’dan ayrılarak ABD’ye yerleşti. Totaliter rejimler, iktidar ve insan sorumluluğu üzerine yaptığı çalışmalarla siyaset felsefesinin önemli isimlerinden biri oldu. Nazi savaş suçlusu Adolf Eichmann’ın yargılanmasını izledikten sonra geliştirdiği “kötülüğün sıradanlığı” kavramı, insanların sorgulamadan otoriteye itaat etmesinin sonuçları üzerine büyük bir tartışma başlattı.

1925 – TÜRK SANAT MÜZİĞİNİN BÜYÜK USTASI NEVZAT ATLIĞ DOĞDU

Türk sanat müziğinin önemli şef ve bestecilerinden Nevzat Atlığ, Denizli’nin Sarayköy ilçesinde doğdu. Tıp eğitimi alarak radyoloji uzmanı olmasına rağmen yaşamını büyük ölçüde müziğe adadı. İstanbul Radyosu ve çeşitli korolarda görev yaptı, 1976’da İstanbul Devlet Klasik Türk Müziği Korosu’nun kuruluşuna öncülük etti. Yetiştirdiği sanatçılar ve yönettiği konserlerle klasik Türk müziğinin geniş kitlelere ulaşmasına katkı sağladı.

1927 – YEDİ KEZ JAMES BOND OLAN ROGER MOORE DOĞDU

İngiliz oyuncu Roger Moore, Londra’da doğdu. Televizyondaki Aziz dizisiyle ün kazanan Moore, 1973’te Yaşamak İçin Öldür filmiyle James Bond rolünü üstlendi. 1985’e kadar yedi Bond filminde oynayarak karakteri sinemada en fazla canlandıran oyunculardan biri oldu. Esprili tavrı ve kendine özgü oyunculuğuyla tanınan Moore, ilerleyen yıllarda UNICEF iyi niyet elçisi olarak da görev yaptı.

1938 – İRAN’IN SON İMPARATORİÇESİ FARAH DİBA DOĞDU

İran’ın son şahı Muhammed Rıza Pehlevi’nin eşi Farah Diba, Tahran’da doğdu. Paris’te mimarlık eğitimi görürken tanıştığı Şah ile 1959’da evlendi ve 1967’de imparatoriçe unvanını aldı. İran’da sanat, eğitim ve kadınların toplumsal yaşamına yönelik çeşitli projeleri destekledi. 1979 İran Devrimi’nin ardından ailesiyle ülkesinden ayrılmak zorunda kaldı.

1939 – BİR KRAVATLA MODA İMPARATORLUĞU KURAN RALPH LAUREN DOĞDU

Dünyaca ünlü Amerikalı moda tasarımcısı Ralph Lauren, New York’un Bronx semtinde doğdu. Moda sektörüne erkek kravatları tasarlayarak başladı ve 1967’de kendi markasının temellerini attı. Polo Ralph Lauren adıyla tanınan şirketini giyimden parfüme, aksesuardan ev eşyalarına kadar geniş bir alana taşıdı. Göçmen bir ailenin çocuğu olarak başladığı yaşamında dünyanın en tanınmış moda markalarından birini kurdu.

1940 – İNGİLİZ POP MÜZİĞİNİN YILDIZI CLIFF RICHARD DOĞDU

İngiliz şarkıcı Cliff Richard, o dönem Britanya Hindistanı’nda bulunan Lucknow’da doğdu. 1950’lerin sonunda Move It ile çıkış yaptı ve İngiliz rock’n roll müziğinin öncülerinden biri oldu. The Young Ones, Summer Holiday ve Congratulations gibi şarkılarla geniş kitlelere ulaştı. On yıllar boyunca müzik listelerinde kalmayı başararak İngiliz pop müziğinin en uzun soluklu kariyerlerinden birine sahip oldu.

1944 – “YOL” FİLMİNİN YÖNETMENİ ŞERİF GÖREN DOĞDU

Türk sinemasının önemli yönetmenlerinden Şerif Gören, Yunanistan’ın İskeçe kentinde doğdu. Sinemaya kurgucu olarak başladı, ardından Yılmaz Güney ile çalıştı. 1974’te Endişe filmini yöneterek dikkat çekti. Senaryosunu Yılmaz Güney’in yazdığı ve 1982 Cannes Film Festivali’nde Altın Palmiye kazanan Yol filmini yönetti. Derman, Kurbağalar, Almanya Acı Vatan ve Yılanların Öcü gibi filmleriyle Türk sinemasında iz bıraktı.

1946 – “NIGHTS IN WHITE SATIN” ŞARKISININ BESTECİSİ JUSTIN HAYWARD DOĞDU

İngiliz müzisyen Justin Hayward, Swindon’da doğdu. 1966’da katıldığı The Moody Blues grubunun gitaristi, solisti ve başlıca bestecilerinden biri oldu. Rock müziğiyle orkestra düzenlemelerini birleştiren grubun dünyaca tanınan Nights in White Satin şarkısını yazdı. Şarkı, 1967’de yayımlanmasının ardından yıllar boyunca popülerliğini korudu.

1946 – İNSAN GENOMUNUN ÇÖZÜLMESİNE ÖNCÜLÜK EDEN CRAIG VENTER DOĞDU

Amerikalı biyolog Craig Venter, Utah’ta doğdu. Genetik bilgilerin çok daha hızlı okunmasını sağlayan yöntemler geliştirerek insan genomunun haritalanması çalışmalarında önemli rol oynadı. 2000’de insan genomunun ilk taslağının duyurulmasında yer aldı ve daha sonra sentetik biyoloji alanında öncü araştırmalar yürüttü. Modern genetik biliminin önde gelen isimlerinden Venter, 29 Nisan 2026’da 79 yaşında hayatını kaybetti.

1948 – TÜRKİYE’NİN TORYUM ÇALIŞMALARIYLA TANINAN FİZİKÇİSİ ENGİN ARIK DOĞDU

Türk fizikçi Prof. Dr. Engin Arık, İstanbul’da doğdu. Boğaziçi Üniversitesinde öğretim üyesi olarak görev yapan Arık, yüksek enerji fiziği ve parçacık fiziği alanlarında uluslararası araştırmalara katıldı. Türkiye’nin CERN çalışmalarında yer alması ve toryumun nükleer enerji alanındaki potansiyelinin araştırılması için çaba gösterdi. 30 Kasım 2007’de Isparta yakınlarında düşen uçakta hayatını kaybetti.

1956 – TÜRK ŞİİRİNİN ÖNEMLİ İSMİ HAYDAR ERGÜLEN DOĞDU

Türk şair ve yazar Haydar Ergülen, Eskişehir’de doğdu. ODTÜ Sosyoloji Bölümünü bitirdikten sonra akademisyenlik ve reklam yazarlığı yaptı. Eskiden Terzi, Kırk Şiir ve Bir ve Üzgün Kediler Gazeli gibi kitaplarıyla çağdaş Türk şiirinin tanınan isimlerinden oldu. Behçet Necatigil, Cemal Süreya ve Metin Altıok şiir ödüllerini kazanan Ergülen, bugün 70 yaşına giriyor.

1956 – “NİKAH MASASI”NIN SAHİBİ ÜMİT BESEN DOĞDU

Türk müziğinin sevilen yorumcularından Ümit Besen, Osmaniye’de doğdu. Genç yaşta düğünlerde ve gazinolarda org çalarak müziğe başladı. Özellikle 1980’li yıllarda Nikah Masası, Okul Yolunda, Islak Mendil ve Unutursun Diye gibi şarkılarla büyük ün kazandı. Arabesk ile taverna müziğini buluşturan sanatçı, romantik şarkılarıyla kuşaklar boyunca dinlenmeye devam etti. Besen bugün 70 yaşını dolduruyor.

1958 – ELEKTRONİK MÜZİKTEN CEP TELEFONU ZİL SESLERİNE THOMAS DOLBY DOĞDU

İngiliz müzisyen ve teknoloji girişimcisi Thomas Dolby, Londra’da doğdu. 1980’lerde She Blinded Me with Science ve Hyperactive! gibi şarkılarla elektronik pop müziğinin tanınan isimlerinden oldu. Daha sonra kurduğu teknoloji şirketi Beatnik aracılığıyla cep telefonlarında çok sesli zil seslerinin geliştirilmesine katkıda bulundu. Böylece müzikle başladığı kariyerini dijital ses teknolojileri alanına taşıdı.

1961 – “HOVARDA” ŞARKISIYLA HAFIZALARA KAZINAN EMEL MÜFTÜOĞLU DOĞDU

Türk pop müziğinin tanınmış isimlerinden Emel Müftüoğlu, İzmir’de doğdu. 1980’lerde Erdal Çelik ile oluşturduğu Emel-Erdal ikilisiyle müzik dünyasına adım attı. Ardından solo kariyerinde Hovarda, Faka Bastın ve Deli Et Beni gibi şarkılarla büyük ilgi gördü. Müzik çalışmalarının yanı sıra televizyon dizileri, sinema filmleri ve eğlence programlarında da yer aldı.

1964 – TÜRKİYE VE AVRUPA GÜZELİ NEŞE ERBERK DOĞDU

Eski manken ve iş insanı Neşe Erberk, İstanbul’da doğdu. 1983’te Türkiye Güzeli, 1984’te Avrupa Güzeli seçildi. Ardından kendi mankenlik ajansını kurarak birçok genç ismin moda dünyasına adım atmasına yardımcı oldu. Gölcük doğumlu Demet Akalın da şarkıcılığa başlamadan önce Erberk’in ajansında mankenlik yaptı. Erberk ilerleyen yıllarda okul öncesi eğitim alanına yönelerek kendi adını taşıyan eğitim kurumlarını kurdu.

1974 – BEŞİKTAŞ VE FENERBAHÇE FORMASI GİYEN TÜMER METİN DOĞDU

Eski millî futbolcu Tümer Metin, Zonguldak’ta doğdu. Zonguldakspor ve Samsunspor’da oynadıktan sonra 2001’de Beşiktaş’a transfer oldu. Teknik yeteneği, uzaktan şutları ve attığı kritik gollerle tanındı. 2006’da Fenerbahçe’ye geçişi büyük yankı uyandırdı. Türkiye A Millî Takımı’nda da görev yapan Tümer Metin, futbolculuğunun ardından spor yorumculuğuna başladı.

1977 – LATİN MÜZİĞİNİN TÜRKİYE’DEKİ TEMSİLCİLERİNDEN EMİR ERSOY DOĞDU

Piyanist, besteci ve aranjör Emir Ersoy, İstanbul’da doğdu. “Kalipso Kralı” olarak tanınan müzisyen Metin Ersoy’un oğlu olan sanatçı, küçük yaşta müzikle tanıştı. Latin caz ve Küba müziğine duyduğu ilgiyle farklı projeler geliştirdi. Cuban Classics ve Quartet çalışmalarıyla tanınan Ersoy, Türkiye’den birçok ünlü şarkıcıya da sahnede ve stüdyoda eşlik etti.

1978 – R&B MÜZİĞİNİN DÜNYACA ÜNLÜ YILDIZI USHER DOĞDU

Amerikalı şarkıcı Usher, Teksas’ta doğdu. Henüz genç yaşta müzik dünyasına giren sanatçı, Yeah!, Burn, U Got It Bad ve OMG gibi şarkılarla dünya çapında ün kazandı. R&B ve pop müziğin önemli isimlerinden biri haline gelen Usher, milyonlarca albüm sattı ve Grammy ödülleri kazandı. 2024’te Amerikan futbolunun en büyük organizasyonu Super Bowl’un devre arası gösterisinde sahne aldı.

1979 – MODA DÜNYASININ TANINAN İSMİ KEMAL DOĞULU DOĞDU

Türk stil danışmanı, kuaför, fotoğrafçı ve şarkıcı Kemal Doğulu, Mersin’de doğdu. Moda ve güzellik sektöründe çalışırken televizyon programlarıyla geniş kitlelerce tanındı. Özellikle İşte Benim Stilim yarışmasındaki jüri üyeliğiyle dikkat çekti. Fotoğrafçılık, müzik ve televizyon çalışmalarını bir arada sürdüren Doğulu, oyuncu Kadir Doğulu’nun da ağabeyi.

1980 – “SILA”, “EZEL” VE “SADAKATSİZ”İN YILDIZI CANSU DERE DOĞDU

Türk oyuncu Cansu Dere, Ankara’da doğdu. Modellikten oyunculuğa geçen Dere, Sıla dizisiyle büyük çıkış yaptı. Ardından Ezel, Anne, Şahsiyet ve Sadakatsiz gibi başarılı yapımlarda rol aldı. Özellikle Sadakatsiz dizisindeki Doktor Asya karakteriyle uzun süre televizyon gündeminde kaldı. Türkiye’nin yanı sıra yurt dışında da geniş bir hayran kitlesine ulaştı.

1980 – JAMES BOND FİLMLERİNİN “Q”SU BEN WHISHAW DOĞDU

İngiliz oyuncu Ben Whishaw, Bedfordshire’da doğdu. Tiyatrodaki başarısının ardından Koku: Bir Katilin Hikâyesi filminde Jean-Baptiste Grenouille karakteriyle uluslararası alanda tanındı. James Bond serisinin Skyfall filminden itibaren teknoloji uzmanı Q karakterini canlandırdı. Ayrıca sevilen çocuk karakteri Ayı Paddington’ı sinema filmlerinde seslendirdi.

1988 – “ADINI FERİHA KOYDUM”UN HANDE’Sİ CEYDA ATEŞ DOĞDU

Türk oyuncu Ceyda Ateş, İstanbul’da doğdu. Çocuk yaşta oyunculuğa başlayan Ateş, çeşitli televizyon dizileri ve sinema filmlerinde rol aldı. Özellikle Adını Feriha Koydum dizisinde canlandırdığı Hande Gezgin karakteriyle geniş kitleler tarafından tanındı. Evlerden Biri, Yılanların Öcü ve Çocuk gibi dizilerle televizyon kariyerini sürdürdü.

1992 – “DİRİLİŞ ERTUĞRUL”UN HALİME HATUN’U ESRA BİLGİÇ DOĞDU

Türk oyuncu Esra Bilgiç, Ankara’da doğdu. Oyunculuk kariyerine 2014’te Diriliş Ertuğrul dizisinde canlandırdığı Halime Hatun karakteriyle başladı. Dizi sayesinde Türkiye’nin yanı sıra Pakistan başta olmak üzere pek çok ülkede tanındı. Ardından Ramo, Kanunsuz Topraklar ve Atatürk gibi yapımlarda yer aldı.

2004 – ÇOCUK YAŞTA OYUNCULUĞA BAŞLAYAN BERAT EFE PARLAR DOĞDU

Genç oyuncu Berat Efe Parlar, İstanbul’da doğdu. Henüz dört yaşındayken kamera karşısına geçen Parlar, Düğün Dernek, İftarlık Gazoz, Bizim Köyün Şarkısı ve Kardeş Takımı gibi sinema filmlerinde rol aldı. Güldüy Güldüy Show Çocuk ve Tozkoparan İskender gibi televizyon yapımlarıyla da çocuk ve genç izleyicilerin tanıdığı isimlerden biri oldu.

2004 – FORMULA 1’İN BREZİLYALI GENÇ PİLOTU GABRIEL BORTOLETO DOĞDU

Brezilyalı yarış pilotu Gabriel Bortoleto, São Paulo’da doğdu. 2023’te Formula 3, 2024’te Formula 2 şampiyonluğunu kazanarak motor sporlarının gelecek vadeden isimleri arasına girdi. 2025’te Sauber takımıyla Formula 1’e yükseldi. 2026 sezonunda Audi adına yarışan Bortoleto, efsanevi Brezilyalı pilot Ayrton Senna’nın izinden gitmeyi hedefleyen yeni kuşağın temsilcilerinden biri oldu.

14 EKİM’DE HAYATINI KAYBEDENLER

1066 – İNGİLTERE TARİHİNİ DEĞİŞTİREN SAVAŞTA KRAL HAROLD ÖLDÜ

İngiltere’nin son Anglo-Sakson kralı II. Harold, 14 Ekim 1066’da Hastings Savaşı’nda hayatını kaybetti. Harold’ın ordusu, Normandiya Dükü William’ın kuvvetlerine yenildi. Bu savaşın ardından William İngiltere tahtına çıktı ve ülkede Norman egemenliği başladı. İngiltere’nin yönetiminden diline, hukukundan mimarisine kadar pek çok alanda köklü değişiklikler yaşanmasına yol açan Hastings Savaşı, Avrupa tarihinin dönüm noktalarından biri kabul ediliyor.

1092 – BÜYÜK SELÇUKLU VEZİRİ NİZAMÜLMÜLK SUİKAST SONUCU ÖLDÜ

Büyük Selçuklu Devleti’nin ünlü veziri Nizamülmülk, 14 Ekim 1092’de bir suikast sonucu hayatını kaybetti. Sultan Alparslan ve Melikşah dönemlerinde yaklaşık otuz yıl vezirlik yapan Nizamülmülk, devlet yönetimindeki düzenlemeleri ve eğitim alanındaki çalışmalarıyla tanınıyordu. Kurulmasına öncülük ettiği Nizamiye medreseleri, İslam dünyasının önemli eğitim kurumları arasına girdi. Devlet yönetimine ilişkin düşüncelerini anlattığı Siyasetname adlı eseri ise yüzyıllar boyunca okundu.

1817 – OSMANLI DONANMASIYLA DA BİRLİKTE SAVAŞAN RUS AMİRAL UŞAKOV ÖLDÜ

Rus denizcilik tarihinin önemli komutanlarından Fyodor Uşakov, 14 Ekim 1817’de hayatını kaybetti. Osmanlı-Rus savaşlarında Osmanlı donanmasına karşı başarılar kazanan Uşakov, 1798’de iki devletin Fransa’ya karşı ittifak kurmasının ardından bu kez Osmanlı gemileriyle birlikte savaştı. Birleşik Osmanlı-Rus filosuyla Akdeniz’de harekât yürüttü ve Korfu’nun Fransızlardan alınmasında önemli rol oynadı. Uşakov’un kariyeri, tarihte düşman iki devletin değişen siyasi koşullarla nasıl müttefik olabildiğinin ilginç örneklerinden biri.

1925 – MODERN VÜCUT GELİŞTİRMENİN ÖNCÜSÜ EUGEN SANDOW ÖLDÜ

Modern vücut geliştirmenin öncülerinden Eugen Sandow, 14 Ekim 1925’te Londra’da hayatını kaybetti. Prusya’da doğan sporcu, 19. yüzyılın sonlarında gösterileriyle büyük ün kazandı. İnsan vücudunun kas yapısını estetik bir anlayışla geliştirmeye yönelik çalışmalar yaptı ve 1901’de Londra’da ilk büyük vücut geliştirme yarışmalarından birini düzenledi. Bugün dünyanın en prestijli vücut geliştirme organizasyonlarından Mr. Olympia’da verilen heykelcik, Sandow’un görüntüsünü taşıyor.

1931 – TÜRK RESMİNİN ÖNCÜLERİNDEN MEHMET RUHİ AREL ÖLDÜ

Türk resim sanatının önemli temsilcilerinden Mehmet Ruhi Arel, 14 Ekim 1931’de hayatını kaybetti. Osmanlı Ressamlar Cemiyetinin kuruluşunda yer alan sanatçı, resimlerinde gündelik yaşamı, Anadolu insanını ve toplumsal olayları ele aldı. Cumhuriyet’in ilk yıllarında tarihî olayları konu alan tablolar da yaptı. Özellikle Atatürk’ün karşılanışını resmettiği çalışmalarıyla tanınan Arel, Türk resminde toplumsal yaşamın görünür hale gelmesine katkı sağlayan sanatçılar arasındaydı.

1944 – “ÇÖL TİLKİSİ” LAKAPLI ALMAN MAREŞAL ERWIN ROMMEL ÖLDÜ

İkinci Dünya Savaşı’nın en tanınmış Alman komutanlarından Erwin Rommel, 14 Ekim 1944’te hayatını kaybetti. Kuzey Afrika’daki askerî harekâtları nedeniyle “Çöl Tilkisi” lakabıyla tanınan Rommel, savaşın son döneminde Hitler’e yönelik 20 Temmuz suikast girişimiyle bağlantılı olduğu şüphesiyle suçlandı. Nazi yönetimi tarafından intihara zorlanan komutan, ailesinin cezalandırılmaması karşılığında zehir alarak yaşamına son verdi. Ölümü Alman kamuoyuna farklı biçimde duyuruldu ve kendisi için resmî askerî cenaze töreni düzenlendi.

1956 – SİNEMANIN İLK KADIN OYUNCULARINDAN JEANNE D’ALCY ÖLDÜ

Fransız oyuncu Jeanne d’Alcy, 14 Ekim 1956’da hayatını kaybetti. Sinemanın ilk yıllarında ünlü yönetmen ve sinema öncüsü Georges Méliès’in filmlerinde rol alan d’Alcy, kamera karşısına geçen ilk kadın oyuncular arasında yer aldı. Méliès’in sinemada görsel hileler ve fantastik anlatım geliştirdiği dönemin önemli isimlerinden olan oyuncu, daha sonra yönetmenle evlendi. Bu sıra dışı sinema tarihinin bir bölümü, Martin Scorsese’nin Hugo filminde de anlatıldı.

1958 – ANTARKTİKA’NIN SIRLARINI ORTAYA ÇIKARAN KÂŞİF DOUGLAS MAWSON ÖLDÜ

Avustralyalı kâşif ve bilim insanı Douglas Mawson, 14 Ekim 1958’de hayatını kaybetti. 20. yüzyılın başlarında Antarktika’ya düzenlenen keşif seferlerine katılan Mawson, 1911-1914 yılları arasında kendi kutup araştırma seferini yönetti. Bu yolculuk sırasında arkadaşlarını kaybetti, ağır koşullarda tek başına hayatta kalma mücadelesi verdi. Antarktika’nın coğrafyası ve jeolojisi hakkında yaptığı çalışmalar, kıtanın bilimsel olarak tanınmasında önemli rol oynadı.

1959 – HOLLYWOOD’UN EFSANEVİ ROBIN HOOD’U ERROL FLYNN ÖLDÜ

Avustralya doğumlu Hollywood yıldızı Errol Flynn, 14 Ekim 1959’da Kanada’da hayatını kaybetti. 1930’lu ve 1940’lı yıllarda macera filmlerinin en popüler oyuncularından biri olan Flynn, özellikle 1938 yapımı Robin Hood’un Maceraları filmindeki rolüyle sinema tarihine geçti. Kaptan Blood ve Deniz Şahini gibi filmlerde de başrol oynadı. Yakışıklılığı, kılıç dövüşleri ve hareketli özel yaşamıyla döneminin en çok konuşulan yıldızları arasındaydı.

1959 – “BİR İHTİMAL DAHA VAR” ŞARKISININ BESTECİSİ OSMAN NİHAT AKIN ÖLDÜ

Türk sanat müziğinin sevilen bestecilerinden Osman Nihat Akın, 14 Ekim 1959’da İstanbul’da hayatını kaybetti. “Bir İhtimal Daha Var” ve “Yine Bu Yıl Ada Sensiz” gibi eserleriyle tanınan Akın, Türk müziğinde romantik ve hüzünlü şarkıların unutulmaz isimlerinden biri oldu. Besteleri, kendisinden sonra gelen pek çok sanatçı tarafından seslendirildi ve kuşaklar boyunca dinlenmeye devam etti.

1960 – MODERN YARI İLETKEN ARAŞTIRMALARININ ÖNCÜSÜ ABRAM İOFFE ÖLDÜ

Sovyet fizikçi Abram İoffe, 14 Ekim 1960’ta hayatını kaybetti. Katı hâl fiziği ve yarı iletkenler üzerine yaptığı araştırmalarla modern elektronik teknolojilerinin gelişimine katkı sağladı. Leningrad’da kurduğu bilimsel araştırma kurumu, Sovyetler Birliği’nin önemli fizik merkezlerinden birine dönüştü. Yetiştirdiği bilim insanları ve yürüttüğü araştırmalar, transistörlerden günümüz elektronik cihazlarına uzanan bilimsel gelişmelerin temel çalışmalarına katkıda bulundu.

1967 – “DUVARLARDAN GEÇEN ADAM”IN YAZARI MARCEL AYMÉ ÖLDÜ

Fransız yazar Marcel Aymé, 14 Ekim 1967’de Paris’te hayatını kaybetti. Fantastik olayları gündelik yaşamın içine yerleştirdiği öyküleri, romanları ve tiyatro oyunlarıyla tanındı. En ünlü eserlerinden Duvarlardan Geçen Adam, duvarların içinden geçebildiğini keşfeden sıradan bir memurun başına gelenleri anlatıyordu. Mizah, toplumsal eleştiri ve hayal gücünü birleştiren Aymé, Fransız edebiyatının özgün yazarları arasında yer aldı.

1974 – AZERBAYCAN RESMİNİN BÜYÜK USTASI SETTAR BEHLULZADE ÖLDÜ

Azerbaycan’ın önemli ressamlarından Settar Behlulzade, 14 Ekim 1974’te Moskova’da hayatını kaybetti. Özellikle Azerbaycan’ın dağlarını, ovalarını, köylerini ve doğasını resmettiği manzara tablolarıyla tanındı. Canlı renkler ve kendine özgü bir anlatım kullanan sanatçı, ülkesinin doğal güzelliklerini resim sanatının önemli konularından biri haline getirdi. Azerbaycan’ın millî resim geleneğinin gelişiminde öncü isimler arasında gösteriliyor.

1977 – “WHITE CHRISTMAS”IN UNUTULMAZ SESİ BING CROSBY ÖLDÜ

Amerikalı şarkıcı ve oyuncu Bing Crosby, 14 Ekim 1977’de İspanya’da golf oynadıktan sonra geçirdiği kalp krizi sonucu hayatını kaybetti. Özellikle White Christmas şarkısıyla müzik tarihinin en tanınmış seslerinden biri oldu. Crosby’nin seslendirdiği bu kayıt, tüm zamanların en çok satan müzik kayıtları arasında yer aldı. Sinemada da başarılı bir kariyer sürdüren sanatçı, Going My Way filmiyle Oscar kazandı.

1984 – EVRENİ RADYO DALGALARIYLA İNCELEYEN NOBELLİ BİLİM İNSANI MARTIN RYLE ÖLDÜ

İngiliz astronom Martin Ryle, 14 Ekim 1984’te hayatını kaybetti. Radyo dalgalarını kullanarak gök cisimlerini inceleyen Ryle, birden fazla antenin birlikte çalışmasını sağlayan yöntemlerin geliştirilmesine öncülük etti. Bu çalışmalar sayesinde uzaydaki çok uzak radyo kaynaklarının daha ayrıntılı biçimde incelenmesi mümkün hale geldi. 1974’te Nobel Fizik Ödülü’nü Antony Hewish ile paylaşarak bu ödülü kazanan ilk astronomlardan biri oldu.

1990 – “BATI YAKASI HİKÂYESİ”NİN BESTECİSİ LEONARD BERNSTEIN ÖLDÜ

Amerikalı besteci, orkestra şefi ve piyanist Leonard Bernstein, 14 Ekim 1990’da New York’ta hayatını kaybetti. Broadway müzikali Batı Yakası Hikâyesi için bestelediği müziklerle dünya çapında ün kazandı. New York Filarmoni Orkestrası’nın müzik direktörlüğünü yapan Bernstein, televizyon programları aracılığıyla klasik müziği genç kuşaklara sevdirmeye çalıştı. Hem klasik müzik hem de müzikal tiyatro alanında iz bırakan sanatçı, 20. yüzyılın en önemli Amerikalı müzisyenleri arasında yer aldı.

1997 – MİLYONLARCA SATAN ROMANLARIN YAZARI HAROLD ROBBINS ÖLDÜ

Amerikalı yazar Harold Robbins, 14 Ekim 1997’de hayatını kaybetti. Aşk, para, iktidar, şöhret ve ihtiras çevresinde gelişen hikâyeleriyle dünya çapında büyük bir okur kitlesine ulaştı. The Carpetbaggers, The Betsy ve A Stone for Danny Fisher gibi romanları çok satanlar listelerine girdi. Kitaplarının bir bölümü sinemaya da uyarlanan Robbins, popüler roman edebiyatının en çok okunan yazarlarından biriydi.

1999 – TANZANYA’NIN KURUCU CUMHURBAŞKANI JULIUS NYERERE ÖLDÜ

Tanzanya’nın bağımsızlık mücadelesinin önde gelen isimlerinden Julius Nyerere, 14 Ekim 1999’da Londra’da hayatını kaybetti. Ülkesinin 1961’de İngiliz yönetiminden bağımsızlığını kazanmasında önemli rol oynadı. Tanzanya’nın ilk cumhurbaşkanı olarak 1964-1985 yılları arasında görev yaptı. Afrika sosyalizmi olarak bilinen Ujamaa politikalarını uygulayan Nyerere, kıtadaki sömürgecilik karşıtı hareketleri de destekledi.

2006 – İŞÇİ HAKLARI ALANININ ÖNCÜ İSİMLERİNDEN CAHİT TALAS ÖLDÜ

Türk akademisyen ve eski Çalışma Bakanı Prof. Dr. Cahit Talas, 14 Ekim 2006’da hayatını kaybetti. Türkiye’de çalışma ekonomisi, sosyal politika ve işçi hakları alanındaki akademik çalışmaların öncü isimleri arasında yer aldı. Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesinde uzun yıllar öğretim üyeliği yaptı ve 1960-1961 döneminde Çalışma Bakanlığı görevini üstlendi. İşçi hakları, sendikalaşma ve sosyal güvenlik üzerine çalışmaları, Kocaeli gibi sanayi ve emek kentlerinin tarihini anlamak açısından da önem taşıyor.

2006 – TÜRK SANAT MÜZİĞİNİN SEVİLEN BESTECİSİ SELAHATTİN İÇLİ ÖLDÜ

Türk sanat müziğinin önemli bestecilerinden Selahattin İçli, 14 Ekim 2006’da İstanbul’da hayatını kaybetti. Hekimlik mesleğinin yanı sıra müzikle ilgilenen İçli, birçok şarkı besteledi. “Zeytin Gözlüm”, “Gül Açılsın Dudağında” ve “Hüzün Zaman Zaman Deli Dalgalarla Gelir” gibi eserleri Türk müziğinin sevilen şarkıları arasına girdi. Besteleri farklı kuşaklardan sanatçılar tarafından seslendirilmeye devam ediyor.

2009 – SÜPER MARIO’YU TELEVİZYONDA CANLANDIRAN GÜREŞÇİ LOU ALBANO ÖLDÜ

Amerikalı profesyonel güreşçi ve menajer Lou Albano, 14 Ekim 2009’da hayatını kaybetti. Dünya Güreş Federasyonunda yıllarca renkli kişiliği ve sıra dışı konuşmalarıyla tanınan Albano, 1980’lerde popüler kültürün de dikkat çeken yüzlerinden biri oldu. 1989’da yayımlanan The Super Mario Bros. Super Show! adlı televizyon programında video oyunlarının ünlü karakteri Mario’yu canlandırdı. Böylece güreş dünyasından çocukların televizyon ekranlarına uzanan ilginç bir kariyere imza attı.

2010 – DOĞANIN MATEMATİĞİNİ DEĞİŞTİREN BENOIT MANDELBROT ÖLDÜ

Polonya doğumlu matematikçi Benoit Mandelbrot, 14 Ekim 2010’da ABD’de hayatını kaybetti. Düzensiz gibi görünen doğal şekillerin matematiksel olarak incelenmesini sağlayan fraktal geometri alanındaki çalışmalarıyla tanındı. Bulutların biçiminden dağların yüzeyine, ağaçların dallarından kıyı çizgilerine kadar pek çok yapının kendini tekrar eden örüntüler içerdiğini gösterdi. Adını taşıyan Mandelbrot kümesi, matematiğin en tanınmış görsel simgelerinden biri haline geldi.

2013 – TÜRKİYE’NİN DÜNYA KUPASI’NDA ELEDİĞİ SENEGAL’İN HOCASI BRUNO METSU ÖLDÜ

Fransız teknik direktör Bruno Metsu, 14 Ekim 2013’te hayatını kaybetti. Senegal Millî Takımı’nın başında 2002 Dünya Kupası’nda büyük bir sürprize imza atarak açılış maçında son şampiyon Fransa’yı 1-0 mağlup etti. Senegal’i çeyrek finale taşıyan Metsu’nün takımını, Türkiye İlhan Mansız’ın altın golüyle 1-0 yenerek yarı finale yükseldi. Uzun saçları ve karizmatik görünümüyle de tanınan Metsu, Afrika futbolunda iz bırakan teknik direktörler arasındaydı.

2014 – ESKİ GENELKURMAY BAŞKANI DOĞAN GÜREŞ ÖLDÜ

Türk Silahlı Kuvvetlerinin 21. Genelkurmay Başkanı Doğan Güreş, 14 Ekim 2014’te Ankara’da hayatını kaybetti. 1990-1994 yılları arasında Genelkurmay Başkanlığı yapan Güreş, Türkiye’nin terörle mücadele ve Körfez Savaşı gibi önemli gelişmeler yaşadığı bir dönemde görev üstlendi. Askerlikten emekli olduktan sonra siyasete atıldı ve iki dönem Kilis milletvekili olarak Türkiye Büyük Millet Meclisinde bulundu.

2014 – “LA BAMBA” VE “İNANILMAZ AİLE”NİN OYUNCUSU ELIZABETH PEÑA ÖLDÜ

Amerikalı oyuncu Elizabeth Peña, 14 Ekim 2014’te Los Angeles’ta hayatını kaybetti. Küba kökenli oyuncu, La Bamba, Jacob’s Ladder ve Lone Star gibi filmlerdeki rolleriyle tanındı. Pixar’ın sevilen animasyon filmi İnanılmaz Ailede Mirage karakterini seslendirdi. Sinema kariyerinin yanı sıra Modern Family gibi televizyon dizilerinde de rol aldı.

2015 – “BABALARIN BABASI” OLARAK TANINAN MÜZİK YAPIMCISI FEVZİ KIZILTAŞOĞLU ÖLDÜ

Türk müzik sektörünün deneyimli yapımcılarından Fevzi Kızıltaşoğlu, 14 Ekim 2015’te 74 yaşında hayatını kaybetti. İstanbul Unkapanı’nda kurduğu Sembol Plak aracılığıyla yaklaşık yarım yüzyıl müzik yapımcılığı yapan Kızıltaşoğlu, sektör içinde “Babaların Babası” lakabıyla tanınıyordu. Türk müziğinin çok sayıda ünlü ismiyle çalışan yapımcı, plak ve kaset piyasasının altın yıllarına tanıklık eden isimlerden biriydi.

2016 – YEŞİLÇAM’IN YÖNETMEN VE YAPIMCILARINDAN ÜMİT UTKU ÖLDÜ

Türk sinemasının önemli yönetmen, senarist ve yapımcılarından Ümit Utku, 14 Ekim 2016’da hayatını kaybetti. 1950’li yıllarda başladığı sinema kariyeri boyunca çok sayıda filme imza attı. Koçero ve Yaban Gülü gibi filmlerin yönetmenliğini üstlendi. Sinema çalışanlarının dayanışmasını amaçlayan Film-San Vakfının kuruluşunda da görev alan Utku, Yeşilçam’ın hem kamera arkasındaki üretimine hem de mesleki örgütlenmesine katkıda bulundu.

2018 – POP ART SANATININ RENKLİ İSİMLERİNDEN MEL RAMOS ÖLDÜ

Amerikalı ressam Mel Ramos, 14 Ekim 2018’de hayatını kaybetti. 1960’larda gelişen Pop Art akımının temsilcilerinden biri olan sanatçı, reklam görsellerini, çizgi roman kahramanlarını ve tüketim ürünlerini resimlerine taşıdı. Özellikle ticari markalarla insan figürlerini bir araya getirdiği çalışmalarıyla tanındı. Eserleri, sanat ile reklamcılık arasındaki ilişki üzerine tartışmalara da konu oldu.

2019 – K-POP DÜNYASINI YASA BOĞAN SULLI HAYATINI KAYBETTİ

Güney Koreli şarkıcı ve oyuncu Sulli, 14 Ekim 2019’da henüz 25 yaşındayken hayatını kaybetti. Gerçek adı Choi Jin-ri olan sanatçı, çocuk yaşta oyunculuğa başladı ve daha sonra f(x) adlı K-pop grubuyla büyük ün kazandı. Grup çalışmalarının ardından solo kariyerine ve oyunculuğa yöneldi. Ölümü, Güney Kore’de ünlülere yönelik sosyal medya baskısı ve çevrim içi zorbalık tartışmalarını yeniden gündeme taşıdı.

2020 – “SEFİLLER” MÜZİKALİNİN İNGİLİZCE ŞARKI SÖZLERİNİ YAZAN HERBERT KRETZMER ÖLDÜ

Güney Afrika doğumlu İngiliz gazeteci ve söz yazarı Herbert Kretzmer, 14 Ekim 2020’de hayatını kaybetti. Victor Hugo’nun romanından uyarlanan dünyaca ünlü Sefiller müzikalinin İngilizce şarkı sözlerini yazdı. Charles Aznavour’un unutulmaz She şarkısının sözlerinde de imzası bulunan Kretzmer, müzikal tiyatronun en tanınmış söz yazarlarından biri oldu. Sefiller, onun İngilizce sözleriyle dünyanın pek çok ülkesinde sahnelendi.

2022 – HARRY POTTER’IN SEVİLEN HAGRID’İ ROBBIE COLTRANE ÖLDÜ

İskoç oyuncu Robbie Coltrane, 14 Ekim 2022’de 72 yaşında hayatını kaybetti. Dünya çapında özellikle Harry Potter filmlerinde canlandırdığı dev cüsseli, iyi kalpli Rubeus Hagrid karakteriyle tanındı. Altın Göz ve Dünya Yetmez adlı James Bond filmlerinde de rol alan Coltrane, İngiliz polisiye dizisi Crackerdaki performansıyla ödüller kazandı. Ölümü, Harry Potter hayranları arasında büyük üzüntü yarattı.

2023 – “CARRIE” VE “TWIN PEAKS”İN YILDIZI PIPER LAURIE ÖLDÜ

Amerikalı oyuncu Piper Laurie, 14 Ekim 2023’te 91 yaşında hayatını kaybetti. The Hustler filmindeki rolüyle Oscar’a aday gösterilen Laurie, Stephen King’in romanından uyarlanan 1976 yapımı Carrie filminde canlandırdığı baskıcı anne karakteriyle sinema tarihine geçti. David Lynch’in kült televizyon dizisi Twin Peaks’teki Catherine Martell rolüyle de tanındı. Üç kez Oscar adaylığı elde eden sanatçı, onlarca yıl sinema ve televizyonda çalıştı.

2024 – STANFORD HAPİSHANE DENEYİNİN PSİKOLOĞU PHILIP ZIMBARDO ÖLDÜ

Amerikalı psikolog Philip Zimbardo, 14 Ekim 2024’te 91 yaşında hayatını kaybetti. 1971’de Stanford Üniversitesinde yürüttüğü hapishane deneyiyle dünya çapında tanındı. Gönüllü öğrencilerin mahkûm ve gardiyan rollerini üstlendiği deney, yaşanan olumsuzluklar nedeniyle planlanandan erken sona erdirildi. İnsanların kendilerine verilen rollerden nasıl etkilendiğini incelemeyi amaçlayan çalışma, yıllar içinde hem etik açıdan hem de bilimsel yöntemleri bakımından ciddi eleştirilere uğradı.

2024 – TÜRK BELGESEL SİNEMASININ İSİMLERİNDEN SADIK BATTAL ÖLDÜ

Türk yönetmen, yazar ve akademisyen Sadık Battal, 14 Ekim 2024’te 61 yaşında hayatını kaybetti. Sinema ve televizyon alanında uzun yıllar çalışan Battal, özellikle belgesel yapımları ve sinema üzerine yazılarıyla tanındı. Yavuz Turgul’un Dünyası ve karikatürist Hasan Aycın’ı konu alan Çizgizar gibi belgesellere imza attı. Asıl Film Şimdi Başlıyor adlı kitabın da yazarı olan Battal, sinema eğitimi alanında akademik çalışmalar yürüttü.

Bu haber Haber Kocaeli özel içeriğidir. 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu kapsamında korunmaktadır. Kaynak gösterilerek dahi olsa haberin tamamı veya bir kısmı, yazılı izin alınmaksızın kullanılamaz, başka mecralarda yayınlanamaz.