Günün Tarihi /
13 EKİM’DE NELER KUTLANIYOR?
ANKARA’NIN BAŞKENT OLUŞUNUN 103. YIL DÖNÜMÜ: CUMHURİYET’TEN 16 GÜN ÖNCE ALINAN TARİHÎ KARAR
13 Ekim 1923’te Türkiye Büyük Millet Meclisinin aldığı kararla Ankara, Türkiye’nin başkenti ilan edildi. Kurtuluş Savaşı’nın yönetim merkezi olan Ankara’nın seçilmesi, yeni devletin yönetim merkezinin İstanbul’dan Anadolu’ya taşınmasını kesinleştirdi. İsmet Paşa ve 14 milletvekilinin önerisiyle alınan karar, Cumhuriyet’in ilanından yalnızca 16 gün önce gerçekleşti. Ankara, başkent oluşunun 103. yıl dönümünü kutluyor.
ULUSLARARASI AFET RİSKLERİNİN AZALTILMASI GÜNÜ: 2026’NIN TEMASI “DİRENÇLİLİK EVDE BAŞLAR”
Birleşmiş Milletler tarafından her yıl 13 Ekim’de anılan Uluslararası Afet Risklerinin Azaltılması Günü, deprem, sel, yangın ve diğer afetlerin yol açabileceği can ve mal kayıplarını önlemeye yönelik çalışmaların önemini hatırlatıyor. 2026 yılının teması “Dirençlilik Evde Başlar” olarak belirlendi. Kampanya, güvenli konutların, doğru şehir planlamasının ve ailelerin afetlere hazırlığının önemine dikkat çekiyor. 17 Ağustos 1999 depreminin ağır sonuçlarını yaşamış Kocaeli için bugünün ayrı bir anlamı bulunuyor.
DÜNYA TROMBOZ GÜNÜ: DAMARLARDAKİ PIHTI HAYATİ TEHLİKE YARATABİLİYOR
Her yıl 13 Ekim’de anılan Dünya Tromboz Günü, damar içinde oluşan kan pıhtılarının yol açabileceği ciddi sağlık sorunlarına dikkat çekiyor. Bacaklardaki toplardamarlarda oluşan pıhtılar, akciğere ulaşarak hayati tehlike yaratabiliyor. Dünya Tromboz Günü’nün 2026 kampanyası kadın sağlığına odaklanıyor. Hamilelikten doğum sonrasına, menopozdan ileri yaşlara kadar değişebilen pıhtı riskleri konusunda farkındalık oluşturulması amaçlanıyor.
ADA LOVELACE GÜNÜ: BİLİM VE TEKNOLOJİYE YÖN VEREN KADINLAR KUTLANIYOR
Her yıl ekim ayının ikinci salı günü düzenlenen Ada Lovelace Günü, 2026’da 13 Ekim’e denk geliyor. Gün, 19. yüzyılda yaşadığı halde bilgisayar programcılığının öncülerinden kabul edilen İngiliz matematikçi Ada Lovelace’ın adını taşıyor. Bilim, teknoloji, mühendislik ve matematik alanlarında çalışan kadınların başarılarını görünür kılmayı amaçlayan etkinlikler, dünyanın farklı ülkelerinde okullar, üniversiteler ve bilim toplulukları tarafından düzenleniyor.
ULUSLARARASI SADE DİL GÜNÜ: ANLAŞILIR YAZMAK DA BİR SORUMLULUK
13 Ekim, resmî belgelerin, kanunların ve kamuya yönelik açıklamaların herkesin anlayabileceği bir dille yazılmasını savunan Uluslararası Sade Dil Günü. Günün kökeni, ABD Başkanı Barack Obama’nın 13 Ekim 2010’da imzaladığı ve federal kurumların açık, kısa ve anlaşılır metinler hazırlamasını öngören yasaya dayanıyor. İlk kez 2011’de kutlanan gün, karmaşık ifadelerle dolu bürokratik yazışmaların sadeleştirilmesini teşvik ediyor.
METASTATİK MEME KANSERİ FARKINDALIK GÜNÜ: HASTALIĞIN İLERİ EVRESİNE DİKKAT ÇEKİLİYOR
ABD’de 13 Ekim, meme kanserinin vücudun başka bölgelerine yayıldığı ileri evresine dikkat çekmek amacıyla Metastatik Meme Kanseri Farkındalık Günü olarak anılıyor. Amerikan Senatosunun 2009’da desteklediği bu farkındalık günü, hastalığın ileri evresinde yaşayan kişilerin tedaviye, araştırmalara ve toplumsal desteğe duyduğu ihtiyacı gündeme taşıyor. Ekim ayı, Türkiye’de de Meme Kanseri Farkındalık Ayı olarak değerlendiriliyor.
13 EKİM’İN TUHAF GÜNLERİ
BAŞARISIZLIK GÜNÜ: BUGÜN HATA YAPANLARI DA KUTLUYORLAR!
Finlandiya’daki Aalto Üniversitesinin öğrencileri, 2010 yılında oldukça sıra dışı bir kutlama başlattı: Başarısızlık Günü. Amaç, insanların hata yapmaktan korktukları için yeni işlere girişmekten vazgeçmesini önlemekti. 13 Ekim’de insanlar başarısız oldukları girişimleri ve bunlardan çıkardıkları dersleri paylaşıyor. Günün dünya çapında Sevgililer Günü kadar ünlü olması hedeflenmişti. Bu hedefe ulaşılamadı ama başarısızlığı kutlayan bir gün için bunun da ayrı bir anlamı var.
SÜTYENSİZ GÜN: MEME KANSERİNE DİKKAT ÇEKMEK İÇİN BAŞLAYAN TARTIŞMALI KUTLAMA
13 Ekim, özellikle ABD’deki sosyal medya topluluklarında Sütyensiz Gün (No Bra Day) olarak anılıyor. Kadınların bir günlüğüne sütyen kullanmamalarını öneren kampanya, meme kanseri farkındalığıyla ilişkilendiriliyor. Ancak bu sembolik uygulamanın hastalığı önlediğine dair bilimsel bir kanıt bulunmuyor. Amerikan Kanser Derneği, sütyen kullanmanın da meme kanseri riskini artırmadığını belirtiyor. Gün, farkındalık yaratma biçimi nedeniyle zaman zaman eleştiriliyor.
TAKIM ELBİSE GİYME GÜNÜ: BARNEY STINSON’IN HAYRANLARINDAN DÜNYAYA YAYILDI
13 Ekim, How I Met Your Mother dizisinin hayranları tarafından Uluslararası Takım Elbise Giyme Günü olarak kutlanıyor. Neil Patrick Harris’in canlandırdığı, takım elbiseye düşkün Barney Stinson karakterinin meşhur “Suit up!” çağrısından doğan gün, 2009’da ortaya çıktı. Katılımcılardan, sıradan günlük işlerini bile şık bir takım elbiseyle yapmaları isteniyor. Kahve almaya gitmek ya da market alışverişi yapmak için bile takım elbise giyebilirsiniz.
KENDİNİ ŞIMARTMA GÜNÜ: BİR TELEVİZYON DİZİSİNDEN GERÇEK HAYATA TAŞINDI
Amerikan komedi dizisi Parks and Recreation sayesinde ortaya çıkan Kendini Şımartma Günü’nün tarihi 13 Ekim. Dizinin 13 Ekim 2011’de yayımlanan bölümünde Tom ve Donna karakterleri, yılda bir günü kendilerine ayırıp alışveriş yapıyor, masaja gidiyor ve canlarının istediği şeyleri alıyorlardı. Bu eğlenceli gelenek dizinin hayranları arasında yayıldı. Günün temel düşüncesi basit: Arada bir insanın kendisine de küçük bir ödül vermesinde sakınca yok.
M&M’S GÜNÜ: RENKLİ ÇİKOLATALARIN BİLE KENDİ BAYRAMI VAR
ABD’de 13 Ekim, renkli şeker kaplamalarıyla tanınan M&M’s çikolatalarına ayrılmış gayriresmî bir kutlama günü. İlk kez 1941’de Amerikan ordusu için üretilen bu küçük çikolatalar, zamanla dünyanın en tanınmış şekerleme markalarından birine dönüştü. Renkli kaplamalarının amacı, çikolatanın elde kolayca erimesini önlemekti. Kutlamayı kimin başlattığı kesin olarak bilinmiyor. Amaç ise oldukça açık: Bugün çikolata yemek için bir bahaneniz daha var.
BEYNİNİ ÇALIŞTIRMA GÜNÜ: BULMACA ÇÖZMEK İÇİN ÖZEL BİR TARİH
13 Ekim, ABD’deki eğlenceli özel gün takvimlerinde Beynini Çalıştırma Günü olarak yer alıyor. Günün önerisi, zihni biraz zorlayacak uğraşlara zaman ayırmak. Bulmaca çözmek, satranç oynamak, mantık sorularıyla uğraşmak ya da yeni bir şey öğrenmek bunların arasında. Telefonunda saatlerce aynı videoları izleyenler için de farklı bir uğraş deneme fırsatı.
KORKULARINLA YÜZLEŞ GÜNÜ: 2026’DA 13 EKİM’E DENK GELİYOR
ABD’de ekim ayının ikinci salı günü değerlendirilen Korkularınla Yüzleş Günü, 2026’da 13 Ekim’de kutlanıyor. Topluluk önünde konuşmaktan, başarısız olmaktan veya yeni bir işe başlamaktan çekinen insanlara küçük bir adım atma çağrısı yapılıyor. Günün amacı, tehlikeli davranışlara kalkışmak ya da ciddi korkuları tek başına yenmeye çalışmak değil; insanların hayatını sınırlayan çekinceleri fark etmelerini sağlamak.
SAÇMA SAPAN SÖZLER GÜNÜ: BUGÜN DİLİN KEMİĞİ YOK!
13 Ekim’de ABD’deki eğlenceli takvimlerde yer alan bir başka kutlama da Saçma Sapan Sözler Günü. İngilizcede kulağa tuhaf gelen deyimlerin, komik ifadelerin ve anlamsız sözlerin kullanılmasını öneren günün kesin olarak kim tarafından başlatıldığı bilinmiyor. Türkçede de “pireyi deve yapmak”, “çam devirmek” ve “balık kavağa çıkınca” gibi sözcük anlamlarıyla düşünülünce oldukça garip duran deyimler var. Bugün bunları bol bol kullanmak serbest.
13 EKİM’DE NELER OLDU?
54 – ROMA’NIN EN TARTIŞMALI İMPARATORU NERON 16 YAŞINDA TAHTA ÇIKTI
Roma İmparatoru Claudius’un ölümünün ardından, henüz 16 yaşındaki Neron imparator ilan edildi. Annesi Agrippina’nın desteğiyle tahta çıkan Neron, 14 yıl boyunca Roma’yı yönetti. Özellikle 64 yılında çıkan büyük Roma yangını ve hakkında anlatılan zulüm hikâyeleriyle tarihin en tartışmalı hükümdarlarından biri oldu. Ancak yangın sırasında keman çaldığına ilişkin ünlü hikâyenin tarihsel bir dayanağı bulunmuyor.
1307 – 13’ÜNCÜ CUMA TAPINAK ŞÖVALYELERİNE FELAKET GETİRDİ
Fransa Kralı IV. Philippe’in emriyle Tapınak Şövalyeleri, 13 Ekim 1307 Cuma günü ülke çapında düzenlenen baskınlarla tutuklandı. Avrupa’nın en güçlü ve zengin askerî-dinî örgütlerinden biri olan şövalyeler sapkınlık ve çeşitli suçlarla itham edildi. İşkence altında alınan itirafların ardından çok sayıda şövalye idam edildi, örgüt dağıtıldı. Olay, 13’üncü cuma gününün uğursuz sayılmasıyla ilişkilendirilse de bu inanışın doğrudan buradan doğduğu kesin değil.
1773 – DÜNYA’DAN 31 MİLYON IŞIK YILI UZAKLIKTAKİ GİRDAP GALAKSİSİ KEŞFEDİLDİ
Fransız astronom Charles Messier, gökyüzünü gözlemlerken bugün Girdap Galaksisi olarak bilinen M51’i keşfetti. Büyük Ayı Takımyıldızı yakınında görülebilen bu galaksi, yaklaşık 31 milyon ışık yılı uzaklıkta bulunuyor. Daha sonraki gözlemlerle belirginleşen sarmal kolları, yıldızların nasıl oluştuğunu inceleyen astronomlar için önemli bir araştırma alanına dönüştü.
1792 – BEYAZ SARAY’IN TEMELİ ATILDI, AMA İLK BAŞKAN ORADA OTURAMADI
ABD başkanlarının resmî konutu olan Beyaz Saray’ın temel taşı Washington’da düzenlenen törenle yerleştirildi. İrlandalı mimar James Hoban’ın tasarladığı binanın yapımında özgür işçilerin yanı sıra köleleştirilmiş insanlar da çalıştırıldı. İnşaat 1800’de tamamlandığında ilk ABD Başkanı George Washington artık hayatta değildi. Binaya yerleşen ilk başkan, onun halefi John Adams oldu.
1884 – DÜNYANIN SIFIR NOKTASI İÇİN GREENWICH SEÇİLDİ
Washington’da düzenlenen Uluslararası Meridyen Konferansı’nda, İngiltere’deki Greenwich Gözlemevinden geçen meridyenin başlangıç meridyeni olması 13 Ekim’de yapılan oylamayla kabul edildi. Osmanlı Devleti’nin de desteklediği öneri, 22 Ekim’de konferansın nihai kararları arasına girdi. Böylece haritalarda boylamların hesaplanmasında ortak bir başlangıç noktası oluşturulmasının yolu açıldı. Bu gelişme, dünya genelinde zaman ölçümünün uyumlu hale getirilmesine de katkı sağladı.
1892 – TARİHTE İLK KEZ BİR KUYRUKLU YILDIZ FOTOĞRAFLA KEŞFEDİLDİ
Amerikalı astronom Edward Emerson Barnard, Kaliforniya’daki Lick Gözlemevinde gökyüzünün uzun pozlamalı fotoğrafını çekerken bilinmeyen bir kuyruklu yıldız keşfetti. Böylece ilk kez bir kuyruklu yıldız, doğrudan gözlem yerine fotoğraf aracılığıyla bulunmuş oldu. Daha sonra 206P/Barnard-Boattini adı verilen gök cismi, astronomide fotoğraf teknolojisinin kullanılmasının önemli dönüm noktalarından biri oldu.
1908 – İNGİLTERE PARLAMENTOSUNDA İLK KEZ BİR KADIN KONUŞTU, HEM DE İZİNSİZ!
Kadınların henüz milletvekili seçilemediği İngiltere’de, kadınlara oy hakkı verilmesi için mücadele eden Margaret Travers Symons, parlamentonun Avam Kamarasındaki oturumu bastı. Milletvekillerinin önünde kadınların da seçme hakkına sahip olması gerektiğini haykırdı. Görevliler tarafından dışarı çıkarılan Symons, Avam Kamarasında konuşan ilk kadın olarak tarihe geçti. Ancak bu konuşmayı gerçekleştirebilmek için parlamentoya izinsiz girmesi gerekmişti.
1914 – İTFAİYECİLERİ DUMANDAN KORUYAN SOLUNUM CİHAZINA PATENT ALINDI
Amerikalı mucit Garrett Morgan, yoğun duman ve zararlı gazların bulunduğu ortamlarda nefes almayı kolaylaştırmak için geliştirdiği solunum başlığının patentini aldı. Uzun bir hortum yardımıyla yere yakın, daha temiz havanın solunmasını sağlayan cihaz, özellikle itfaiyeciler ve fabrika çalışanları için tasarlanmıştı. Morgan’ın buluşu, modern solunum koruma ekipmanlarının gelişmesinde önemli bir adım oldu.
1917 – PORTEKİZ’DE ON BİNLERCE KİŞİ GÜNEŞİN DANS ETTİĞİNİ İDDİA ETTİ
Portekiz’in Fatima kasabasında, üç çocuğun Meryem Ana’yı gördüklerini söylemesinin ardından yaklaşık 70 bin kişi bir araya geldi. Kalabalığın içindeki bazı kişiler, yağmurun durduğunu, Güneş’in dönmeye ve gökyüzünde hareket etmeye başladığını anlattı. Katolik dünyasında Fatima’nın Güneş Mucizesi adıyla tanınan olay, farklı açıklamalara ve tartışmalara konu oldu. Fatima, zamanla dünyanın en önemli Katolik hac merkezlerinden birine dönüştü.
1918 – İTTİHAT VE TERAKKİ İKTİDARI SONA ERDİ: TALAT PAŞA HÜKÜMETİNİN İSTİFASI AÇIKLANDI
Birinci Dünya Savaşı’nın kaybedileceğinin anlaşılması üzerine Talat Paşa başkanlığındaki hükümetin istifası resmen duyuruldu. Talat Paşa istifasını 7 Ekim’de sunmuş, karar 13 Ekim’de açıklanmıştı. Ertesi gün Ahmet İzzet Paşa hükümeti kuruldu. Osmanlı Devleti, yalnızca 17 gün sonra imzalayacağı Mondros Mütarekesi’ne doğru ilerliyordu.
1921 – TÜRKİYE’NİN DOĞU SINIRINI BELİRLEYEN KARS ANTLAŞMASI İMZALANDI
TBMM Hükümeti ile Sovyet yönetimi altındaki Azerbaycan, Ermenistan ve Gürcistan cumhuriyetleri arasında Kars Antlaşması imzalandı. Millî Mücadele sırasında gerçekleştirilen antlaşmayla Türkiye’nin doğu sınırları büyük ölçüde bugünkü biçimini aldı. Kars ve Ardahan Türkiye’de kalırken Batum Gürcistan’a bırakıldı. Antlaşma, Ankara hükümetinin uluslararası alandaki konumunu da güçlendirdi.
1943 – İTALYA ESKİ MÜTTEFİKİ NAZİ ALMANYASI’NA SAVAŞ İLAN ETTİ
İkinci Dünya Savaşı’nda yıllarca Almanya’nın yanında savaşan İtalya, Benito Mussolini’nin iktidardan uzaklaştırılmasının ardından saf değiştirdi. Mareşal Pietro Badoglio başkanlığındaki hükümet, 13 Ekim’de Nazi Almanyası’na resmen savaş ilan etti. Böylece Hitler’in en önemli müttefiklerinden biri, Müttefik Devletlerle aynı cephede savaşmaya başladı. Ancak İtalya’nın kuzeyindeki Alman işgali nedeniyle ülke içindeki çatışmalar devam etti.
1950 – MARILYN MONROE’NUN DA OYNADIĞI OSCAR REKORTMENİ PERDE AÇILIYOR FİLMİ GÖSTERİME GİRDİ
Hollywood’un unutulmaz filmlerinden Perde Açılıyor (All About Eve), ABD’de gösterime girdi. Bette Davis ve Anne Baxter’ın başrollerini paylaştığı film, ünlü bir tiyatro oyuncusunun yerini almaya çalışan genç bir kadının entrikalarını anlatıyordu. Henüz kariyerinin başındaki Marilyn Monroe da küçük bir rolde yer aldı. Film, 14 Oscar adaylığı elde ederek o dönem için rekor kırdı ve En İyi Film dahil altı Oscar kazandı.
1958 – MARMELAT SEVDALISI AYI PADDINGTON İLK KEZ OKURLARLA BULUŞTU
İngiliz yazar Michael Bond’un yarattığı sevimli ayı Paddington, Ayı Paddington (A Bear Called Paddington) adlı kitabın yayımlanmasıyla dünyaya geldi. Bond, karakteri 1956 Noel arifesinde bir mağazada gördüğü ve kimsenin satın almadığı oyuncak ayıdan esinlenerek yaratmıştı. Peru’dan Londra’ya gelen, marmelatlı sandviçlere düşkün Paddington, ilerleyen yıllarda çizgi filmlere ve sinema filmlerine konu olarak çocuk edebiyatının en sevilen karakterlerinden biri oldu.
1963 – THE BEATLES TELEVİZYONA ÇIKTI, İNGİLTERE’DE BEATLEMANIA ÇILGINLIĞI PATLADI
The Beatles, İngiltere’nin en çok izlenen eğlence programlarından Sunday Night at the London Palladium’a katıldı. Yaklaşık 15 milyon kişinin izlediği gösteri sırasında tiyatronun çevresi çığlık atan genç hayranlarla doldu. John Lennon, Paul McCartney, George Harrison ve Ringo Starr’dan oluşan grubun gördüğü olağanüstü ilgi, basında Beatlemania adıyla anılmaya başladı. Bu televizyon gösterisi, The Beatles’ın ülke çapındaki şöhretini yeni bir düzeye taşıdı.
1968 – AVUSTRALYA’YA TÜRK İŞÇİ GÖÇÜNÜN İLK BÜYÜK KAFİLESİ YOLA ÇIKTI
Türkiye ile Avustralya arasında imzalanan iş gücü anlaşmasının ardından, 168 kişilik ilk resmî Türk göçmen kafilesi Avustralya’ya gitmek üzere yola çıktı. 14 Ekim’de Sidney’e ulaşan kafileyi, daha önce ülkeye yerleşmiş Kıbrıslı Türkler davul ve zurnalarla karşıladı. Almanya’ya başlayan işçi göçü böylece dünyanın öbür ucuna uzanıyor, Avustralya’daki Türk toplumunun temelleri atılıyordu.
1972 – AND DAĞLARI’NDA UÇAK DÜŞTÜ: HAYATTA KALANLAR ÖLEN ARKADAŞLARINI YEMEK ZORUNDA KALDI
Uruguaylı bir ragbi takımını ve yakınlarını taşıyan, 45 kişinin bulunduğu uçak, Şili’ye giderken And Dağları’na çarptı. Karla kaplı dağlarda mahsur kalan yolcular, yardım gelmeyince açlıkla mücadele etmek için ölen arkadaşlarının bedenlerini yemek zorunda kaldı. 72 gün sonra yalnızca 16 kişi sağ kurtarıldı. Dünya çapında büyük yankı uyandıran olay, önce Yaşamak İçin (Alive), yıllar sonra da Netflix’in Kar Kardeşliği filmiyle sinemaya taşındı.
1976 – ÖLÜMCÜL EBOLA VİRÜSÜNÜN İLK FOTOĞRAFI ÇEKİLDİ
ABD Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezlerinde çalışan bilim insanı Frederick Murphy, elektron mikroskobuyla Ebola virüsünün ilk görüntüsünü elde etti. Afrika’daki ölümcül salgından gönderilen örnekleri inceleyen araştırmacılar, uzun iplikleri andıran sıra dışı yapıyı görünce bunun yeni bir virüs olduğunu anladı. Murphy’nin 13 Ekim’de çektiği fotoğraf, Ebola’nın tanımlanması ve sonraki bilimsel araştırmalar açısından tarihî önem taşıyordu.
1977 – YOLCU UÇAĞI KAÇIRILDI, REHİNE KRİZİ BEŞ GÜN SÜRDÜ
Almanya’nın Lufthansa Havayollarına ait bir yolcu uçağı, İspanya’dan Frankfurt’a giderken dört Filistinli silahlı eylemci tarafından kaçırıldı. Eylemciler, Almanya’da tutuklu bulunan Kızıl Ordu Fraksiyonu üyelerinin serbest bırakılmasını istiyordu. Birçok ülkeye götürülen uçakta pilot öldürüldü. Beş gün süren kriz, Alman özel kuvvetlerinin Somali’deki Mogadişu Havalimanında gerçekleştirdiği operasyonla sona erdi.
1983 – ABD’DE İLK TİCARİ CEP TELEFONU ŞEBEKESİ HİZMETE GİRDİ
ABD’nin ilk ticari hücresel telefon şebekesi, Chicago’da Ameritech Mobile Communications tarafından hizmete açıldı. İlk müşteriler, çoğunlukla otomobillere yerleştirilen pahalı telefonlarla kablo bağlantısı olmadan görüşme yapabiliyordu. Şirket, yıl sonuna kadar 5 bin aboneye ulaşmayı hedefliyordu. Bugün milyarlarca insanın kullandığı cep telefonu teknolojisinin ABD’de yaygınlaşmasının önemli adımlarından biri böylece atıldı.
1989 – BEBEĞİN DÜŞÜNCELERİNİ BRUCE WILLIS SESLENDİRDİ, FİLM GİŞEYİ SALLADI
John Travolta ve Kirstie Alley’nin başrollerini paylaştığı Bak Şu Konuşana (Look Who’s Talking), ABD’de gösterime girdi. Filmde henüz konuşamayan bir bebeğin iç sesini Bruce Willis seslendiriyordu. Yaklaşık 7,5 milyon dolara çekilen romantik komedi, dünya çapında yaklaşık 297 milyon dolar gişe geliri elde ederek yılın en büyük sürprizlerinden biri oldu. Başarısının ardından iki devam filmi çekildi.
1990 – LÜBNAN’DA 15 YIL SÜREN İÇ SAVAŞ FİİLEN SONA ERDİ
1975’te başlayan ve ülkeyi yıkıma sürükleyen Lübnan İç Savaşı, Suriye ordusunun General Mişel Avn’ın kontrolündeki mevzilere saldırmasıyla son aşamasına ulaştı. Avn’ın yenilmesiyle savaş fiilen sona erdi. Yaklaşık 15 yıl süren çatışmalar, yüz binlerce insanın hayatını kaybetmesine veya ülkesini terk etmesine neden oldu. Lübnan’ın siyasi ve toplumsal yapısı üzerindeki etkileri ise sonraki yıllarda da devam etti.
1991 – ESKİ MİT MÜSTEŞARI ADNAN ERSÖZ EVİNDE SUİKASTLA ÖLDÜRÜLDÜ
Eski Millî İstihbarat Teşkilâtı Müsteşarı ve emekli Orgeneral Adnan Ersöz, İstanbul Göztepe’deki evinde silahlı saldırıya uğrayarak öldürüldü. Eve gelen biri kadın üç saldırganın, Ersöz’ün eşini etkisiz hale getirdikten sonra televizyon izleyen emekli generali vurduğu bildirildi. Suikastı Dev-Sol/Silahlı Devrim Birlikleri adlı örgüt üstlendi. Olay, 1990’lı yılların başındaki siyasi şiddetin en çok konuşulan cinayetlerinden biri oldu.
1994 – HALİL BEZMEN’İN ADININ KARIŞTIĞI TABLO KAÇAKÇILIĞI SORUŞTURMASI GÜNDEMİ SARSTI
İstanbul’da polis, Bulgaristan bandıralı bir yük gemisinde ABD’ye götürülmek üzere hazırlanan iki konteyner dolusu değerli tablo ve tarihî eser ele geçirdi. Eserlerin iş insanları Halil Bezmen ve Selim Edes’in koleksiyonlarıyla bağlantılı olduğu öne sürüldü. Aralarında ünlü Türk ressamlarının eserlerinin de bulunduğu tablolarla ilgili soruşturma, 1990’lı yılların iş dünyası ve sosyete çevrelerini sarsan skandallarından birine dönüştü.
1996 – TÜRK BASININA YENİ BİR SOLUK GETİREN RADİKAL GAZETESİ YAYIN HAYATINA BAŞLADI
Radikal gazetesi, ilk sayısını 13 Ekim 1996’da yayımladı. İnsan hakları, kültür, sanat, çevre ve toplumsal meseleleri öne çıkaran yayın anlayışıyla özellikle genç ve kentli okuyucular arasında önemli bir yer edindi. İsmet Berkan’ın yayın yönetmenliğindeki gazete, farklı tasarımı ve yazar kadrosuyla dönemin gazeteciliğinde iz bıraktı. Radikal, 2014’te basılı yayınına, 2016’da ise internet yayıncılığına son verdi.
1999 – AVRUPA KOMİSYONU TÜRKİYE’NİN AB ADAYLIĞI İÇİN YEŞİL IŞIK YAKTI
Avrupa Komisyonu, 13 Ekim 1999’da yayımladığı Türkiye İlerleme Raporu’yla ülkenin Avrupa Birliği üyeliği için aday olarak değerlendirilmesini destekledi ve üyelik öncesi hazırlık sürecine ilişkin önerilerini açıkladı. 17 Ağustos Marmara Depremi’nin ardından Türkiye ile Avrupa ülkeleri arasında gelişen dayanışmaya da raporda yer verildi. Türkiye’nin aday ülke statüsü, aynı yılın aralık ayında gerçekleştirilen Helsinki Zirvesi’nde Avrupa Birliği liderleri tarafından resmen kabul edildi.
2006 – YOKSULLARA KÜÇÜK KREDİLER VEREN BANKACI NOBEL BARIŞ ÖDÜLÜ’NÜ KAZANDI
Bangladeşli ekonomist Muhammed Yunus ve kurduğu Grameen Bank, Nobel Barış Ödülü’ne layık görüldü. Yunus, bankalardan kredi alamayan yoksul insanlara, özellikle kadınlara küçük miktarlarda borç vererek kendi işlerini kurmalarını sağlamayı amaçlıyordu. Mikrokredi olarak bilinen bu model, zamanla dünyanın birçok ülkesinde uygulanmaya başladı.
2010 – 69 GÜN YER ALTINDA KALAN 33 MADENCİNİN TAMAMI SAĞ KURTARILDI
Şili’deki San José bakır madeninde meydana gelen göçük nedeniyle yerin yaklaşık 700 metre altında mahsur kalan 33 madenci, 69 günlük yaşam mücadelesinin ardından kurtarıldı. Özel olarak hazırlanan dar bir kapsülle madenciler tek tek yeryüzüne çıkarıldı. Dünyanın canlı yayınlarla izlediği operasyon, bütün madencilerin sağ salim kurtarılmasıyla büyük bir sevince dönüştü.
2016 – NOBEL EDEBİYAT ÖDÜLÜ İLK KEZ BİR ŞARKI SÖZÜ YAZARINA VERİLDİ
İsveç Akademisi, Nobel Edebiyat Ödülü’nü Amerikalı müzisyen Bob Dylan’a verdiğini açıkladı. Blowin’ in the Wind ve Like a Rolling Stone gibi şarkılarıyla tanınan Dylan, şarkı sözleriyle Nobel Edebiyat Ödülü kazanan ilk sanatçı oldu. Karar, şarkı sözlerinin edebiyat sayılıp sayılamayacağı konusunda büyük tartışma yarattı. Dylan’ın ödüle verdiği gecikmiş yanıt da günlerce konuşuldu.
2019 – BİR GÜN ÖNCE ERKEKLER, ERTESİ GÜN KADINLAR MARATON TARİHİNİ DEĞİŞTİRDİ
Kenyalı atlet Brigid Kosgei, Chicago Maratonu’nu 2 saat 14 dakika 4 saniyede tamamlayarak kadınlar dünya rekorunu kırdı. Böylece Paula Radcliffe’in 16 yıldır kırılamayan rekorunu 81 saniye geliştirdi. Kosgei’nin başarısı, bir gün önce Eliud Kipchoge’nin maraton mesafesini özel koşullarda iki saatin altında tamamlamasının hemen ardından geldi. Kipchoge’nin derecesi resmî rekor sayılmazken Kosgei’nin rekoru onaylandı.
2020 – APPLE İLK 5G DESTEKLİ IPHONE MODELLERİNİ TANITTI
Apple, iPhone 12 ailesini düzenlediği çevrim içi etkinlikle tanıttı. Şirketin 5G bağlantısını destekleyen ilk telefonları olan modeller, daha yüksek veri aktarım hızlarının ve yeni nesil mobil iletişimin yaygınlaşmasında önemli bir adım oldu. iPhone 12 serisi, MagSafe adı verilen manyetik aksesuar bağlantı sistemini de kullanıcılara sundu.
2021 – STAR TREK’İN KAPTAN KIRK’Ü 90 YAŞINDA GERÇEKTEN UZAYA ÇIKTI
Star Trek dizisinde Kaptan Kirk karakterini canlandıran William Shatner, 90 yaşında gerçek bir uzay yolculuğuna çıktı. Jeff Bezos’un Blue Origin şirketine ait New Shepard aracıyla gerçekleştirilen kısa uçuşta uzayın sınırını aşan Shatner, o tarihte uzaya çıkan en yaşlı insan oldu. Yıllarca televizyon ekranlarında uzay gemisi yöneten oyuncu, Dünya’ya döndüğünde yaşadığı deneyimi anlatırken gözyaşlarını tutamadı.
2022 – ÇİN’DE BİR KİŞİ KÖPRÜYE PANKART ASARAK DEVLET BAŞKANINA MEYDAN OKUDU
Çin’in başkenti Pekin’deki Sitong Köprüsü’ne çıkan bir protestocu, Şi Cinping’in yönetimini ve katı COVID-19 kısıtlamalarını eleştiren pankartlar açtı. Komünist Parti Kongresi’nden yalnızca üç gün önce gerçekleşen eylem, Çin’de nadir görülen açık siyasi protestolardan biri oldu. Polis protestocuyu gözaltına alırken görüntüler sosyal medyada hızla yayıldı. Çin yönetimi, olaya ilişkin paylaşımlara kapsamlı sansür uyguladı.
2023 – NASA, METAL AĞIRLIKLI BİR GÖK TAŞININ SIRLARINI ÇÖZMEK İÇİN UZAY ARACI GÖNDERDİ
NASA’nın Psyche uzay aracı, Mars ile Jüpiter arasındaki asteroit kuşağında bulunan, metal bakımından zengin olduğu düşünülen Psyche adlı gök taşını incelemek üzere fırlatıldı. Bilim insanları, bu gök taşının oluşumunu araştırarak Dünya gibi gezegenlerin metal çekirdekleri hakkında yeni bilgiler elde etmeyi hedefliyor. Uzay aracının 2029’da hedefine ulaşması planlanıyor.
2023 – MICROSOFT, CALL OF DUTY’NİN YAPIMCISI BLIZZARD’I 69 MİLYAR DOLARA SATIN ALDI
Teknoloji devi Microsoft, Call of Duty, World of Warcraft, Diablo ve Candy Crush gibi oyunların yapımcısı Activision Blizzard’ı yaklaşık 69 milyar dolara satın alma işlemini tamamladı. Aylarca süren rekabet ve tekel tartışmalarının ardından sonuçlanan anlaşma, video oyunları tarihinin en büyük şirket satın almalarından biri oldu. Böylece dünyanın en tanınmış oyun markalarından bazıları Xbox’ın sahibi Microsoft’un çatısı altına girdi.
2024 – SPACEX DEV ROKETİ HAVADA YAKALADI: UZAY TEKNOLOJİSİNDE TARİHÎ BAŞARI
Elon Musk’ın kurduğu SpaceX, Starship roketinin beşinci test uçuşunda dikkat çekici bir başarıya imza attı. Roketin Super Heavy adı verilen dev ilk aşaması, uzay aracından ayrıldıktan sonra fırlatma alanına geri döndü ve kulenin iki büyük mekanik kolu tarafından havada yakalandı. Daha önce denenen roket geri dönüşlerinin ötesine geçen bu yöntem, dev roketlerin yeniden kullanılabilmesi açısından önemli bir gelişme oldu.
2025 – GAZZE İÇİN MISIR’DA TARİHÎ ZİRVE: TÜRKİYE DE BARIŞ BİLDİRİSİNİ İMZALADI
Gazze’de 10 Ekim’de başlayan ateşkesin ardından, 13 Ekim’de Mısır’ın Şarm eş-Şeyh kentinde uluslararası bir zirve düzenlendi. ABD Başkanı Donald Trump, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, Mısır Cumhurbaşkanı Abdülfettah es-Sisi ve Katar Emiri Temim bin Hamed Al Sani, kalıcı barışı destekleyen ortak bir bildiri imzaladı. Aynı gün Hamas, Gazze’de tuttuğu hayattaki son 20 İsrailli rehineyi serbest bıraktı; İsrail de yaklaşık 2 bin Filistinli tutuklu ve hükümlüyü salıverdi. Zirve, iki yılı aşkın savaşın ardından önemli bir diplomatik gelişme olarak değerlendirildi ancak kalıcı barışa ilişkin sorunlar çözülemedi.
2025 – EKONOMİ NOBELİ ESKİ TEKNOLOJİLERİN NASIL YERİNİ YENİLERİNE BIRAKTIĞINI AÇIKLAYAN ÜÇ BİLİM İNSANINA VERİLDİ
2025 Nobel Ekonomi Ödülü’nün Joel Mokyr, Philippe Aghion ve Peter Howitt’e verileceği açıklandı. Üç ekonomist, teknolojik yeniliklerin ekonomik büyümeyi nasıl sağladığını araştırıyordu. Aghion ve Howitt’in çalışmalarında öne çıkan “yaratıcı yıkım” kavramı, yeni teknolojilerin eski ürünlerin ve iş modellerinin yerini alarak ekonomiyi dönüştürmesini açıklıyor. Ödül, yapay zekânın iş dünyasını değiştirdiği bir dönemde ayrı bir önem kazandı.
2025 – İZNİK’TEKİ 2 BİN YILLIK ROMA TİYATROSUNUN YOLLARI ORTAYA ÇIKARILDI
Kocaeli’ye komşu Bursa’nın İznik ilçesindeki antik Roma Tiyatrosu’nda yürütülen kazılarda ortaya çıkarılan yeni bulgular 13 Ekim’de kamuoyuna duyuruldu. Yaklaşık 2 bin yıllık tiyatronun batı bölümünde, mermer döşemeli giriş ve çıkış yollarıyla antik kanalizasyon hattına ulaşıldı. Kazılar, Roma döneminde tiyatronun yalnızca gösteriler için kullanılan bir yapı olmadığını, çevresinde gelişmiş bir ulaşım ve altyapı düzeni bulunduğunu da gösterdi.
KOCAELİ TARİHİNDE 13 EKİM
1919 – MUSTAFA KEMAL PAŞA İZMİT’TEN MİLLETVEKİLİ SEÇİLMESİNİ İSTEDİĞİ İSMİ BİLDİRDİ
Millî Mücadele’nin örgütlenmeye başladığı günlerde Mustafa Kemal Paşa, İzmit Müdafaa-i Hukuk Cemiyetine ve İzmit Fırka Kumandanı Asım Bey’e telgraf gönderdi. Telgraflarda, eski İzmit Mutasarrıfı İbrahim Süreyya Bey’in milletvekili adaylığını desteklediğini bildirdi. Trablusgarp Savaşı’ndan beri tanıdığı Süreyya Bey’in seçilmesini Heyet-i Temsiliye açısından önemli görüyordu. Süreyya Bey İzmit’ten seçilemedi ancak daha sonra Saruhan milletvekili olarak Meclis-i Mebusan’a girdi.
1920 – İZMİT DEMİRYOLUNUN DENETİMİ YUNAN BİRLİKLERİNE BIRAKILDI
Millî Mücadele sırasında İngiliz kuvvetleri, Haydarpaşa-Adapazarı demiryolu hattının denetimini önemli istasyonlarda İngiliz subayları bulundurulması şartıyla Yunan birliklerine devretti. 13 Ekim’de başlayan uygulama, İzmit ve çevresindeki Yunan askerî varlığının daha da güçlenmesine yol açtı. İstanbul ile Anadolu arasındaki ulaşımın en önemli damarlarından biri olan demiryolu, Millî Mücadele boyunca stratejik önem taşıyordu.
1920 – İZMİT HENÜZ VİLAYET OLMADAN VALİSİ ATANDI
İstanbul Hükümeti, İzmit’i vilayete dönüştürme hazırlıkları sırasında ilginç bir idari uygulamaya imza attı. 13 Ekim 1920’de Kastamonu eski Valisi Sami Bey, İzmit Valiliğine atandı. Oysa İzmit’in vilayet haline getirilmesine ilişkin kararname henüz yayımlanmamıştı; karar üç gün sonra, 16 Ekim’de çıkarıldı. Millî Mücadele’nin karmaşık koşullarında hazırlanan düzenleme kısa süre sonra yürürlükten kaldırıldı ve İzmit yeniden müstakil mutasarrıflık statüsüne döndü.
1923 – MÜBADİLLERİN YERLEŞTİRİLMESİ İÇİN BAKANLIK KURULDU, İZMİT BÖLGE MERKEZİ OLDU
TBMM, Türkiye ile Yunanistan arasındaki nüfus mübadelesini yürütmek amacıyla Mübadele, İmar ve İskân Vekâletini kurdu. Yüz binlerce insanın yer değiştirmesini düzenlemekle görevlendirilen bakanlık, ülkeyi iskân bölgelerine ayırdı. İzmit; Bolu, Bilecik, Eskişehir ve Kütahya’yı kapsayan yedinci bölgenin merkezi oldu. Balkanlardan ve Yunanistan’dan gelen binlerce mübadilin Kocaeli’ye yerleştirilmesi, kentin nüfusunu, mahallelerini ve kültürel yapısını kalıcı biçimde değiştirdi.
1927 – CUMHURİYET DÖNEMİNİN İLK KOCAELİ VALİSİ ANKARA’YA ATANDI
Cumhuriyet döneminin ilk Kocaeli Valisi Mehmet Vehbi Demirel, dört yılı aşkın görev süresinin ardından 13 Ekim 1927’de Ankara Valiliğine atandı. Savaşın ardından yıkıma uğrayan kentin yeniden imarı, mübadillerin yerleştirilmesi, yeni okulların açılması ve ulaşım yollarının geliştirilmesi için çalışmıştı. Kentin sorunlarını yerinde görmek amacıyla ilçeleri ve köyleri dolaşan Demirel’e, hizmetlerinden dolayı İzmit fahri hemşehriliği de verilmişti.
1996 – KOCAELİSPOR İSMETPAŞA’DA VANSPOR’U 4-2 YENDİ
Kocaelispor, Süper Lig’de İsmetpaşa Stadı’nda konuk ettiği Vanspor’u 4-2 mağlup etti. John Lesiba Moshoeu, Faruk Yiğit, Tayfur Havutçu ve Kaan Dobra gibi futbolcuların yer aldığı yeşil-siyahlı takım, o sezon Türkiye Kupası’nı kazanarak tarihinin en büyük başarılarından birine ulaşacaktı. 13 Ekim’deki karşılaşma, Kocaelispor’un güçlü 1996-1997 sezonundan geriye kalan maçlardan biri oldu.
2013 – KOCAELİ KAĞITSPOR GÜREŞTE SÜPER LİG’E YÜKSELDİ
13 Ekim 2013 tarihli spor haberlerinde, Kocaeli Büyükşehir Belediyesi Kağıtspor’un Büyük Erkekler Serbest Güreş 1. Ligi’ni ikinci sırada tamamlayarak Süper Lig’e yükseldiği duyuruldu. İzmit Hasan Gemici Spor Salonu’ndaki müsabakalarda İzmir Büyükşehir Belediyespor’u 7-0, Bahçelievler Belediyespor’u ise 4-3 yenen Kağıtspor, Türk güreşinin en üst liginde mücadele etme hakkı kazandı.
13 EKİM’DE GAZETELERDE KOCAELİ
Eski gazetelerin 13 Ekim tarihli sayfalarında Kocaeli’nin gündelik hayatına, sanayisine, eğitimine ve siyasi tartışmalarına ilişkin birbirinden ilginç haberler bulunuyor. Bir zamanlar İzmit’te lise olmadığı için öğrencilerin İstanbul’a gönderilmesi, tütün fabrikasının kapatılmasıyla yüzlerce kişinin işsiz kalması, Akyazı’da yanan su iddiası ve Hereke’deki bir zimmet davası bunlardan yalnızca birkaçı.
1931 – İZMİT’İN KÖYLERİNDE 15 YENİ OKUL YAPILDI
13 Ekim 1931 tarihli Milliyet gazetesi, İzmit ve çevresindeki köylerde eğitim alanında önemli çalışmalar yürütüldüğünü yazıyordu. Yaz boyunca 15 yeni okul binası yapılmış, açılış törenleri için hazırlıklara başlanmıştı. Köylerdeki eski okullar onarılmış, eksik araç gereçler tamamlanmıştı. İzmitli öğretmenler de bir araya gelerek öğrenci devamlılığından okul temizliğine, ders programlarından Cumhuriyet Bayramı hazırlıklarına kadar çeşitli konuları görüşüyordu.
1932 – KANDIRA KÖYLERİNİ GEZEN HEYETE KÖYLÜLERİN TEK BÜYÜK TALEBİ VARDI: OKUL
13 Ekim 1932 tarihli Akşam gazetesi, İzmit Halkevinin Köycülük Şubesi ile Turing ve Otomobil Kulübünün Kandıra köylerine düzenlediği geziyi anlatıyordu. Vali’nin de katıldığı heyet, ormanlarla çevrili köylerde vatandaşlarla görüştü. Gazeteye göre köylüler genel olarak hayatlarından memnundu ancak bazı köylerin önemli bir eksiği vardı: Okul. Bunun üzerine vali, okul binası sağlanması ve öğretmen atanması için gerekli hazırlıkların yapılmasını istedi.
1936 – İZMİT’TEKİ TÜTÜN İMALATHANESİ KAPATILDI: 350 İŞÇİ İŞSİZ KALDI
13 Ekim 1936 tarihli Son Posta gazetesi, İzmit’teki tütün imalathanesinin İnhisarlar İdaresi tarafından kapatıldığını duyuruyordu. Yıllardır geçimini bu işten sağlayan 350 işçi bir anda işsiz kalmıştı. Haberin dikkat çekici yanı, imalathanede işlenmeyi bekleyen yüz binlerce kilogram tütün bulunmasına rağmen kapatılma nedeninin açıklanmamasıydı. Gazete de bu kararın neden alındığının anlaşılamadığını belirtiyordu.
1936 – HEREKE POSTA MÜDÜRÜ İŞÇİLERİN PARASIYLA BAĞ, BAHÇE VE MOTOR ALDI
13 Ekim 1936 tarihli Son Posta gazetesinde Hereke’den ilginç bir mahkeme haberi vardı. Eski Posta ve Telgraf Müdürü Sabri Bey, Hereke Fabrikası işçilerine gönderilen paranın 566 lira 5 kuruşunu bir görevlinin imzasını taklit ederek, 2 bin 394 lira 33 kuruşunu da kasadan alarak zimmetine geçirmekten yargılanmıştı. Gazeteye göre paralarla ticarete atılmayı düşünen müdür, Hereke’de bağ, bahçe ve bir motor satın almıştı. Suçunu kabul eden eski müdür 6 yıl 2 ay ağır hapis cezasına çarptırıldı; satın aldığı mallara da haciz konuldu.
1937 – İZMİT’TE LİSE YOKTU, ÖĞRENCİLER İÇİN İSTANBUL’DA YURT AÇILDI
13 Ekim 1937 tarihli Cumhuriyet gazetesi, İzmit’teki önemli bir eğitim sorununu gündeme getiriyordu: Kentte henüz lise bulunmuyordu. Ortaokulu bitiren öğrenciler eğitimlerini sürdürmek için İstanbul’a gitmek zorundaydı. Ancak kalacak yer bulamayan çok sayıda öğrenci eğitimine devam edemiyordu. Kocaeli Valisi Hamit Oskay’ın girişimiyle İstanbul’da İzmitli öğrenciler için bir yurt açıldı. Yurtta kalan öğrencilerden düşük ücret alınıyor, yoksul ailelerin çocukları ücretsiz barındırılıyordu. Aynı haberde İzmit ortaokullarına ders kitaplarının henüz ulaşmadığı, öğrencilerin öğretmenlerinin söylediklerini defterlerine yazarak ders işlediği de anlatılıyordu.
1947 – AKYAZI’DA AÇILAN KUYUDAN ÇIKAN SUYUN YANDIĞI İDDİA EDİLDİ
13 Ekim 1947 tarihli Ulus gazetesi, o yıllarda Kocaeli’ye bağlı olan Akyazı’nın Vakıf köyünden oldukça tuhaf bir haber aktarıyordu. Cambaz Rıfat adlı bir köylünün girişimiyle açılan artezyen kuyusundan bol miktarda su çıkıyordu. Ancak gazeteye göre kuyuya kibrit yaklaştırıldığında alevler oluşuyor, suyun çevresinde sarı renkli bir tortu birikiyordu. Haberde olayın bilim insanları tarafından incelenmesi isteniyordu. Yanmanın kaynağına ilişkin kesin bir inceleme sonucuna ise ulaşılamıyor. Bugün Sakarya sınırlarında kalan köyün bu ilginç hikâyesi, dönemin gazetelerine böyle yansımıştı.
1948 – İZMİT’TE MANGAL KÖMÜRÜ KARABORSAYA DÜŞTÜ
13 Ekim 1948 tarihli Cumhuriyet gazetesi, yaklaşan kış öncesinde İzmitlilerin yakacak sıkıntısı yaşadığını yazıyordu. Belediyenin mangal kömürü için belirlediği fiyat kilogram başına 15 kuruştu. Ancak vatandaşlar 20 kuruşa bile kömür bulamıyordu. Yakacak sıkıntısının sorumluluğunu Orman İdaresi belediyeye, belediye ise Orman İdaresine yüklüyordu. Gazetenin aktardığı bu anlaşmazlık, evlerin sobalarla ısıtıldığı yıllarda kış hazırlığının ne kadar önemli bir mesele olduğunu gösteriyordu.
1950 – YAĞMUR YAĞDI, İZMİT-GEBZE DEMİRYOLUNDA TREN BİR BUÇUK SAAT GECİKTİ
13 Ekim 1950 tarihli İkdam Gece Postası, yağmur nedeniyle İzmit-Gebze arasındaki demiryolu ulaşımında yaşanan aksaklığı eleştiriyordu. Bir gece önce yağan yağmur yüzünden sabah ekspresi bir buçuk saat gecikmişti. Gazete, sıradan bir yağmurun ülkenin en önemli ulaşım hatlarından birini etkilemesine tepki gösteriyor, demiryolu yönetiminin hâlâ kalıcı bir çözüm bulamamış olmasını eleştiriyordu. Yetmiş altı yıl önceki haber, bugünün ulaşım tartışmalarını hatırlatacak kadar tanıdık.
1953 – İZMİT YAKINLARINDA ASKERÎ UÇAK DÜŞTÜ, BİR YÜZBAŞI HAYATINI KAYBETTİ
13 Ekim 1953 tarihli Milliyet gazetesi, bir gün önce İzmit yakınlarında askerî bir uçağın düştüğünü duyuruyordu. Eğitim amacıyla kullanılan uçakta bulunan Pilot Yüzbaşı Basri Pişkin, kazada ağır yaralanarak hayatını kaybetti. Olay, Milliyet ve Zafer gazetelerinde yer aldı. Kazanın kesin nedenine ilişkin ayrıntılı bir soruşturma sonucuna ise dönemin haberlerinde rastlanmıyor.
1954 – GÖLCÜK’TE MAKAM ODASINDA İNÖNÜ BÜSTÜ BULUNDURAN EĞİTİMCİ GÖREVDEN ALINDI İDDİASI
13 Ekim 1954 tarihli muhalif Halkçı gazetesi, Gölcük’te yedi yıldır Millî Eğitim Memurluğu yapan Cahit Batmaz’ın, makam odasında eski Cumhurbaşkanı İsmet İnönü’nün büstünü bulundurduğu gerekçesiyle Bakanlık emrine alındığını yazıyordu. Gazeteye göre Batmaz’ın odasındaki büst ihbar edilmiş, ardından görev yeriyle ilgili işlem yapılmıştı. İddianın resmî gerekçesini doğrulayan ayrı bir belgeye ulaşılamasa da haber, Demokrat Parti iktidarı ile CHP arasındaki siyasi gerilimin kamu görevlilerine kadar uzandığını gösteren dikkat çekici bir dönem anlatısıydı.
1955 – İZMİT NÜFUS MÜDÜRÜ, KAYIP KİMLİK SAYESİNDE HIRSIZLIK ŞEBEKESİNİ YAKALATTI
13 Ekim 1955 tarihli Milliyet gazetesinde neredeyse polisiye filmi andıran bir İzmit haberi vardı. Bir bakkal dükkânını soyan Haydar Genç, kaçarken nüfus cüzdanını düşürmüştü. Dükkân sahibi kimliğin bir örneğini İzmit Nüfus Müdürlüğüne gönderdi. Nüfus Müdürü Mahir Ersin, kimliğin sahibi kayıp başvurusunda bulunursa kendisine haber verilmesini istedi. Nitekim şüpheli, yeni kimlik çıkarmak için müdürlüğe gelince polisle kurulan iş birliği sayesinde yakalandı. Yapılan sorgulamada diğer şüphelilerin de isimlerine ulaşıldı ve uzun süredir aranan hırsızlık şebekesi ortaya çıkarıldı.
1979 – CUMHURBAŞKANLIĞI BİSİKLET TURU’NUN SON ETABI İZMİT’TEN BAŞLADI
13 Ekim 1979 tarihli Milliyet gazetesinin spor sayfasında, Cumhurbaşkanlığı Türkiye Bisiklet Turu’nun son etabının İzmit-İstanbul arasında koşulacağı duyuruluyordu. 98 kilometrelik etap, sabah saat 08.00’de İzmit Valiliği önünden başlayacak, sporcular eski İstanbul yolunu kullanarak İstanbul’a ulaşacaktı. Bir gün önceki Bursa-İzmit etabında Türk sporculardan Faik Yağcı yedinci olmuştu. İzmit’in uluslararası spor organizasyonlarında önemli bir geçiş ve başlangıç noktası olduğu yıllardan biriydi.
1982 – İZMİT KÖRFEZİ’NDEKİ KİRLİLİK TRT EKRANLARINA TAŞINDI
13 Ekim 1982 tarihli Milliyet gazetesinin televizyon sayfası, o akşam TRT’de yayımlanması planlanan Çevre Sorunları: Hava Kirliliği programını tanıtıyordu. Programda Ankara’daki hava kirliliğinin yanı sıra İzmit Körfezi, Haliç, Simav Çayı ve Kemalpaşa Çayı’ndaki su kirliliğinin görüntülerle anlatılacağı belirtiliyordu. Sanayileşmenin çevre üzerindeki etkilerinin giderek belirginleştiği dönemde İzmit Körfezi, Türkiye’nin başlıca kirlilik örnekleri arasında gösteriliyordu.
1999 – DEPREMDEN İKİ AY SONRA SEKA’NIN KÂĞIT FİYATLARINA ZAM GELDİ
13 Ekim 1999 tarihli Cumhuriyet gazetesinin ekonomi sayfasında, İzmit merkezli SEKA’nın çeşitli kâğıt ve karton ürünlerine yüzde 5 ile 7 arasında zam yaptığı bildiriliyordu. Birinci hamur kâğıdın ton fiyatı 305 milyon liradan 326 milyon 500 bin liraya yükselmişti. Kitap kâğıdının tonu 254 milyon 700 bin, dosyalık kartonun tonu ise 182 milyon liraya ulaşmıştı. Gazete kâğıdı zam kapsamı dışında tutulmuştu. 17 Ağustos depreminin üzerinden henüz iki ay geçmişken yayımlanan haber, SEKA’nın Türkiye kâğıt piyasasındaki belirleyici yerini de hatırlatıyordu.
13 EKİM’DE DOĞANLAR
1853 – İNGİLTERE KRALININ SEVGİLİSİ VE İLK REKLAM YILDIZLARINDAN LILLIE LANGTRY DOĞDU
İngiliz oyuncu Lillie Langtry, dönemin Galler Prensi, geleceğin Kral VII. Edward’la yaşadığı ilişkiyle Avrupa sosyetesinin en çok konuşulan kadınlarından biri oldu. Tiyatro sahnesinde büyük ün kazanan Langtry, güzelliğini ticari reklamlarda kullanan ilk ünlüler arasına da girdi.
1921 – FRANSIZ SİNEMASININ VE MÜZİĞİNİN YILDIZI YVES MONTAND DOĞDU
İtalyan asıllı Fransız şarkıcı ve oyuncu Yves Montand, Korkunun Ücreti, Z ve Jean de Florette gibi filmlerle sinema tarihine geçti. Ünlü oyuncu Simone Signoret’yle evliliği ve Marilyn Monroe’yla yaşadığı ilişki de uzun yıllar magazin gündeminde yer aldı.
1923 – GÜZELLİK YARIŞMALARININ ÜNLÜ ORGANİZATÖRÜ SÜHA ÖZGERMİ DOĞDU
Türkiye’de güzellik yarışmalarının tanınan organizatörlerinden Süha Özgermi, yıllarca düzenlediği yarışmalar ve renkli özel hayatıyla magazin dünyasının önemli isimlerinden biri oldu. Kamuoyunda “Millî Çapkın” lakabıyla tanınan Özgermi, 2013’te hayatını kaybetti.
1925 – DEMİR LEYDİ LAKAPLI İNGİLTERE BAŞBAKANI MARGARET THATCHER DOĞDU
İngiltere’nin ilk kadın başbakanı Margaret Thatcher, 1979-1990 yılları arasında ülkeyi yönetti. Özelleştirme politikaları, sendikalarla yaşadığı çatışmalar ve Falkland Savaşı’ndaki tutumuyla tanındı. Sert siyasi üslubu nedeniyle “Demir Leydi” olarak anıldı.
1927 – TÜRKİYE’NİN SEKİZİNCİ CUMHURBAŞKANI TURGUT ÖZAL DOĞDU
Malatya’da dünyaya gelen Turgut Özal, 1983’te Anavatan Partisini iktidara taşıdı ve altı yıl başbakanlık yaptı. 1989’da Türkiye’nin sekizinci cumhurbaşkanı seçildi. Ekonomide serbest piyasa politikaları, dış ticaretin geliştirilmesi ve Türkiye’nin dünyaya açılmasıyla özdeşleşen Özal, 1993’te görevdeyken hayatını kaybetti.
1931 – REAL MADRİD’İN EFSANEVİ FUTBOLCUSU RAYMOND KOPA DOĞDU
Fransız futbolcu Raymond Kopa, 1950’li yıllarda Real Madrid’in Avrupa futboluna damga vuran kadrosunda yer aldı. Alfredo Di Stefano ve Ferenc Puskas gibi yıldızlarla oynayan Kopa, üç Avrupa Şampiyon Kulüpler Kupası kazandı. 1958’de Altın Top ödülüne layık görüldü.
1934 – DÜNYANIN EN TANINMIŞ YUNAN ŞARKICILARINDAN NANA MUSKURİ DOĞDU
Yunan şarkıcı Nana Muskuri, kendine özgü sesi, siyah çerçeveli gözlükleri ve birçok dilde seslendirdiği şarkılarla dünya çapında üne kavuştu. İngilizce, Fransızca, Almanca, İspanyolca ve Yunanca başta olmak üzere farklı dillerde albümler yayımlayarak uluslararası bir müzik yıldızına dönüştü.
1941 – TÜRKİYE’NİN TANINMIŞ TOPLUMBİLİMCİSİ EMRE KONGAR DOĞDU
Akademisyen, yazar ve toplum bilimci Emre Kongar, Türkiye’nin toplumsal yapısı, demokrasi, siyaset ve kültürel değişim üzerine araştırmalarıyla tanındı. Türkiye’nin Toplumsal Yapısı ve 21. Yüzyılda Türkiye gibi kitaplarıyla geniş bir okur kitlesine ulaştı. Kongar, 2026’da 85 yaşına giriyor.
1941 – THE SOUND OF SILENCE ŞARKISININ YARATICISI PAUL SIMON DOĞDU
Amerikalı müzisyen Paul Simon, Art Garfunkel ile kurduğu Simon & Garfunkel ikilisiyle dünya çapında tanındı. The Sound of Silence, Mrs. Robinson ve Bridge Over Troubled Water gibi unutulmaz şarkılara imza attı. Solo kariyerinde yayımladığı Graceland albümüyle de büyük başarı kazandı.
1942 – BİZİMKİLER DİZİSİNİN KATİL YAVUZ’U AYKUT ORAY DOĞDU
Türk tiyatro ve televizyon oyuncusu Aykut Oray, özellikle Bizimkiler dizisinde canlandırdığı “Katil Yavuz” karakteriyle hafızalara kazındı. Sert görünüşünün ardındaki komik ve sevimli karakteriyle izleyicilerin gönlünde yer edinen sanatçı, 2009’da hayatını kaybetti.
1948 – TASAVVUF MÜZİĞİNİ DÜNYAYA TANITAN NUSRET FATİH ALİ HAN DOĞDU
Pakistanlı müzisyen Nusret Fatih Ali Han, Güney Asya’nın geleneksel tasavvuf müziği kavvali türünün en büyük yorumcularından biri oldu. Güçlü sesi ve uzun doğaçlamalarıyla Batılı müzisyenlerin de ilgisini çekti. Peter Gabriel gibi sanatçılarla yaptığı çalışmalarla dünya çapında tanındı.
1950 – TÜRK TİYATROSUNUN USTALARINDAN TAMER LEVENT DOĞDU
Oyuncu, yönetmen ve yazar Tamer Levent, Devlet Tiyatroları Genel Müdürlüğü görevinde bulundu. İstanbullu Gelin, Camdaki Kız, Cesur ve Güzel gibi dizilerde, Nuri Bilge Ceylan’ın Kış Uykusu ve Ahlat Ağacı filmlerinde rol aldı. Tiyatro eğitimi ve sanatın yaygınlaştırılması için yürüttüğü çalışmalarla da tanınıyor.
1958 – İSTANBUL’DAKİ SUUDİ KONSOLOSLUĞUNDA ÖLDÜRÜLEN CEMAL KAŞIKÇI DOĞDU
Suudi gazeteci ve yazar Cemal Kaşıkçı, ülkesinin yönetimine yönelik eleştirel yazılarıyla tanındı. 2 Ekim 2018’de evlilik işlemleri için girdiği Suudi Arabistan’ın İstanbul Başkonsolosluğunda öldürüldü. Cinayet, uluslararası ilişkilerde büyük bir krize yol açtı.
1959 – AŞK-I MEMNU VE YAPRAK DÖKÜMÜ’NÜN SENARİSTİ MELEK GENÇOĞLU DOĞDU
Türk televizyon tarihinin en çok izlenen dizilerinden bazılarının senaryosunu yazan Melek Gençoğlu, Yaprak Dökümü, Aşk-ı Memnu, Fatmagül’ün Suçu Ne?, Kuzey Güney ve Medcezir gibi yapımlarda imzası bulunan isimlerden biri oldu. Uzun yıllar senarist Ece Yörenç’le birlikte çalıştı.
1964 – HERCAİ’DE MİRAN’IN ANNESİNİ CANLANDIRAN OYUNCU ÖZLEM AKINÖZÜ DOĞDU
Türk tiyatro ve televizyon oyuncusu Özlem Akınözü, Tek Türkiye, Karagül ve Deliha 2 gibi yapımlarda rol aldı. Hercai dizisinde canlandırdığı Miran karakteriyle tanınan oyuncu Akın Akınözü’nün annesi olan sanatçı, 2024’te 59 yaşında hayatını kaybetti.
1964 – GOD OF WAR OYUNUNUN KRATOS’UNA SES VEREN CHRISTOPHER JUDGE DOĞDU
Amerikalı oyuncu Christopher Judge, Stargate SG-1 dizisindeki Teal’c karakteriyle tanındı. Daha sonra milyonlarca oyuncunun takip ettiği God of War ve God of War Ragnarök oyunlarında Kratos karakterini seslendirerek video oyunu dünyasının da ünlü isimlerinden biri oldu.
1967 – 2 METRE 45 SANTİMETRE ATLADI, DÜNYA REKORU HÂLÂ KIRILAMADI
Kübalı atlet Javier Sotomayor, yüksek atlamada 1993 yılında elde ettiği 2 metre 45 santimetrelik dereceyle dünya rekoru kırdı. 1992 Barselona Olimpiyatları’nda altın madalya kazanan Sotomayor’un açık hava dünya rekoru, 2026 itibarıyla hâlâ geçilemedi.
1969 – RAKİBİNİN ESKİ EŞİ TARAFINDAN SALDIRIYA UĞRAYAN BUZ PATENCİSİ NANCY KERRIGAN DOĞDU
Amerikalı buz patencisi Nancy Kerrigan, 1994 Kış Olimpiyatları öncesinde dizine aldığı darbeyle spor tarihinin en büyük skandallarından birinin merkezinde kaldı. Saldırının arkasında rakibi Tonya Harding’in eski eşinin bulunduğu ortaya çıktı. Sakatlığını atlatan Kerrigan, Olimpiyatlarda gümüş madalya kazandı. Olay yıllar sonra Ben, Tonya filmine konu oldu.
1970 – TELEFON SATIŞ ELEMANLIĞINDAN DÜNYACA ÜNLÜ TENORLUĞA: PAUL POTTS DOĞDU
İngiliz tenor Paul Potts, bir cep telefonu mağazasında çalışırken 2007’de Britain’s Got Talent yarışmasına katıldı. Nessun Dorma performansıyla jüriyi ve izleyicileri büyüleyerek yarışmayı kazandı. Sıradan bir satış elemanıyken uluslararası müzik yıldızına dönüşen hayat hikâyesi, One Chance adlı filme uyarlandı.
1971 – BORAT KARAKTERİYLE DÜNYAYI KARIŞTIRAN SACHA BARON COHEN DOĞDU
İngiliz oyuncu ve komedyen Sacha Baron Cohen, Ali G, Borat ve Brüno karakterleriyle dünya çapında tanındı. Özellikle Kazak gazeteci Borat karakteriyle çektiği filmler, mizah anlayışı ve gerçek insanlarla gerçekleştirdiği sıra dışı röportajlar nedeniyle büyük tartışmalara yol açtı.
1979 – FENERBAHÇE VE BEŞİKTAŞ FORMASI GİYEN MAMADOU NIANG DOĞDU
Senegalli eski millî futbolcu Mamadou Niang, Fransa’da Marsilya formasıyla gösterdiği başarının ardından 2010’da Fenerbahçe’ye transfer oldu. Sarı-lacivertli takımın 2010-2011 sezonundaki şampiyonluğuna 15 lig golüyle katkı sağladı. Daha sonra kısa bir süre Beşiktaş forması da giydi.
1982 – HAVUZLARIN EFSANESİ BEŞ OLİMPİYAT ALTINLI IAN THORPE DOĞDU
Avustralyalı yüzücü Ian Thorpe, 2000 Sidney ve 2004 Atina Olimpiyatları’nda toplam beş altın madalya kazandı. Dünya rekorları ve kendine özgü yüzme tekniğiyle tanınan sporcu, “Thorpedo” lakabıyla anıldı. 15 yaşında dünya şampiyonu olarak yüzme tarihinin en genç şampiyonlarından biri olmuştu.
1994 – FİLENİN SULTANLARI’NIN MİLLÎ VOLEYBOLCUSU KÜBRA AKMAN DOĞDU
Türk millî voleybolcu Kübra Akman, orta oyuncu olarak görev yaptığı VakıfBank’ta birçok ulusal ve uluslararası şampiyonluk yaşadı. A Millî Kadın Voleybol Takımı’nda da forma giyen Akman, Türkiye’nin kadın voleybolunda dünya çapında başarı kazandığı dönemin tanınmış oyuncularından biri oldu.
1995 – BTS GRUBUNUN DÜNYACA ÜNLÜ YILDIZI JIMIN DOĞDU
Güney Koreli şarkıcı ve dansçı Jimin, dünya çapında milyonlarca hayrana sahip BTS grubunun üyelerinden biri. 2023’te yayımladığı Like Crazy şarkısıyla ABD Billboard Hot 100 listesinin zirvesine çıkan ilk Güney Koreli solo sanatçı olarak müzik tarihine geçti.
2001 – STRANGER THINGS’İN LUCAS’I CALEB MCLAUGHLIN DOĞDU
Amerikalı oyuncu Caleb McLaughlin, Netflix’in dünya çapında büyük ilgi gören Stranger Things dizisinde canlandırdığı Lucas Sinclair karakteriyle tanındı. Çocuk yaşta Broadway’de Aslan Kral müzikalinde genç Simba’yı oynayan McLaughlin, daha sonra sinema ve televizyon kariyerini sürdürdü.
13 EKİM’DE HAYATINI KAYBEDENLER
54 – ROMA İMPARATORU CLAUDIUS ÖLDÜ, NERON TAHTA ÇIKTI
Roma İmparatoru Claudius, 63 yaşında hayatını kaybetti. Antik dönem tarihçileri, imparatorun eşi Agrippina tarafından zehirli mantarlarla öldürülmüş olabileceğini yazdı ancak iddia kesin olarak kanıtlanamadı. Claudius’un ölümünün ardından Agrippina’nın 16 yaşındaki oğlu Neron tahta çıktı.
1815 – NAPOLYON’UN MAREŞALİ VE NAPOLİ KRALI JOACHIM MURAT KURŞUNA DİZİLDİ
Napolyon’un en ünlü komutanlarından ve eski Napoli Kralı Joachim Murat, kaybettiği tahtını geri alma girişimi başarısız olunca yakalanarak idam edildi. Rivayete göre gözlerinin bağlanmasını reddeden Murat, idam mangasına yüzüne değil kalbine nişan almalarını söyledi. Bir zamanlar Avrupa’nın en güçlü askerlerinden olan Murat, 48 yaşındaydı.
1822 – MERMERİ CANLANDIRAN HEYKELTIRAŞ ANTONIO CANOVA ÖLDÜ
İtalyan heykeltıraş Antonio Canova, 64 yaşında Venedik’te hayatını kaybetti. Napolyon’un kız kardeşi Pauline Bonaparte’ı Venüs olarak betimlediği heykeliyle tanınan sanatçı, neoklasik heykelin en büyük ustalarındandı. Ölümünden sonra bedeni doğduğu Possagno’ya gömüldü; kalbi Venedik’teki bir kiliseye, heykellerini yaptığı sağ eli ise sanat akademisine konuldu.
1928 – SON RUS ÇARI’NIN ANNESİ MARİYA FYODOROVNA SÜRGÜNDE ÖLDÜ
Rusya’nın son çarı II. Nikolay’ın annesi, eski İmparatoriçe Mariya Fyodorovna, 80 yaşında Danimarka’da hayatını kaybetti. 1917 Devrimi’nden sonra Rusya’dan ayrılmak zorunda kalan imparatoriçe, oğlu Nikolay ile ailesinin 1918’de öldürülmesinden sonra da yaşamını sürdürmüştü. Cenazesi Danimarka’ya defnedildi, naaşı 2006’da Rusya’ya götürülerek eşinin yanına gömüldü.
1937 – AFRİKA’YI TEK BAŞINA DOLAŞAN MACERACI KAZIMIERZ NOWAK ÖLDÜ
Polonyalı gezgin ve gazeteci Kazimierz Nowak, 40 yaşında hayatını kaybetti. 1931-1936 yılları arasında Afrika’yı kuzeyden güneye ve yeniden kuzeye doğru geçerek yaklaşık 40 bin kilometre yol kat etti. Yolculuğunun büyük bölümünde bisiklet kullandı; gerektiğinde yürüdü, ata, deveye ve kayığa bindi. Bu olağanüstü maceradan döndükten sonra sağlığı bozulan Nowak, zatürre nedeniyle öldü.
1938 – ISPANAK YİYEREK GÜÇLENEN TEMEL REİS’İN YARATICISI ÖLDÜ
Dünyanın en ünlü çizgi karakterlerinden Temel Reis’i (Popeye) yaratan Amerikalı karikatürist E. C. Segar, 43 yaşında hayatını kaybetti. İlk kez 1929’da gazete çizgi bantlarında görünen tek gözlü denizci, kısa sürede büyük ilgi gördü. Ispanak yiyerek güçlenen Temel Reis, daha sonra çizgi filmlerle dünya çapında tanındı ve nesiller boyunca çocukların en sevdiği kahramanlardan biri oldu.
1945 – HERSHEY ÇİKOLATALARININ KURUCUSU MILTON HERSHEY ÖLDÜ
Amerikalı iş insanı Milton Hershey, 88 yaşında hayatını kaybetti. Çikolatayı pahalı bir lüks tüketim ürünü olmaktan çıkarıp geniş kitlelere ulaştıran Hershey, kendi adını taşıyan markayı dünyanın en büyük çikolata üreticilerinden birine dönüştürdü. Pennsylvania’da fabrika işçileri için kurduğu yerleşim de zamanla Hershey adlı bir kente dönüştü.
1973 – BODRUM’U DÜNYAYA TANITAN HALİKARNAS BALIKÇISI ÖLDÜ
Türk edebiyatının önemli yazarlarından Cevat Şakir Kabaağaçlı, bilinen adıyla Halikarnas Balıkçısı, 83 yaşında İzmir’de hayatını kaybetti. 1925’te sürgün edildiği Bodrum’a âşık olan yazar, Ege’nin doğasını, insanlarını ve deniz kültürünü romanlarına taşıdı. Mavi Yolculuk geleneğinin öncülerinden olan Kabaağaçlı, Bodrum’un uluslararası tanınırlık kazanmasında büyük rol oynadı.
1974 – ELVIS PRESLEY VE THE BEATLES’I MİLYONLARA TANITAN ED SULLIVAN ÖLDÜ
Amerikan televizyonunun efsane sunucusu Ed Sullivan, 73 yaşında hayatını kaybetti. 1948-1971 yılları arasında yayımlanan The Ed Sullivan Show, Elvis Presley, The Beatles ve The Rolling Stones gibi yıldızların Amerikan televizyon izleyicisiyle buluştuğu en önemli programlardan biri oldu. Özellikle The Beatles’ın 1964’teki programı, televizyon tarihinin unutulmaz yayınları arasına girdi.
1978 – TÜRK ÇOCUK TİYATROSUNUN ÖNCÜLERİNDEN FERİH EGEMEN ÖLDÜ
Türk tiyatrosunun önemli isimlerinden Ferih Egemen, 61 yaşında hayatını kaybetti. İstanbul Şehir Tiyatrolarında uzun yıllar çocuk oyunları sahneleyen sanatçı, tiyatroda müzik, dans ve şarkının kullanılmasına öncülük etti. Çizmeli Kedi ve Külkedisi gibi oyunlarda rol aldı; çocuk tiyatrosunun Türkiye’de gelişmesine önemli katkılar sağladı.
1986 – YEŞİLÇAM’IN EMEKTAR OYUNCUSU KÂMURAN YÜCE TRAFİK KAZASINDA ÖLDÜ
Türk tiyatro ve sinema oyuncusu Kâmuran Yüce, 60 yaşında Tekirdağ’ın Çorlu ilçesinde geçirdiği trafik kazasında hayatını kaybetti. Tokatçı, Garip ve Yalnızlar Rıhtımı gibi çok sayıda filmde rol alan sanatçı, tiyatro oyunculuğunun yanı sıra seslendirme sanatçısı ve şair olarak da tanınıyordu. Muhsin Ertuğrul’un kurduğu Küçük Sahne’nin ilk oyuncuları arasında yer aldı.
1987 – TÜRK ŞİİRİNİN GENÇ YAŞTA KAYBETTİĞİ NİLGÜN MARMARA ÖLDÜ
Türk şiirinin özgün isimlerinden Nilgün Marmara, İstanbul’da 29 yaşında yaşamına son verdi. Sylvia Plath üzerine akademik çalışma yapan ve şiirlerinde yalnızlık, varoluş ve insanın iç dünyasını işleyen Marmara’nın eserleri, ölümünün ardından yayımlandı. Daktiloya Çekilmiş Şiirler ve Kırmızı Kahverengi Defter, genç kuşakların da ilgi gösterdiği kitapları arasında yer aldı.
1987 – MODERN ELEKTRONİĞİN TEMELİNİ ATAN TRANSİSTÖRÜN MUCİTLERİNDEN WALTER BRATTAIN ÖLDÜ
Amerikalı fizikçi Walter Brattain, 85 yaşında hayatını kaybetti. John Bardeen ve William Shockley ile birlikte transistörün geliştirilmesine öncülük eden bilim insanı, 1956 Nobel Fizik Ödülü’nü kazandı. Transistörler, devasa elektronik cihazların küçülmesini sağlayarak radyolardan bilgisayarlara, cep telefonlarından uzay teknolojilerine kadar modern elektronik dünyasının gelişmesini mümkün kıldı.
1990 – NOBEL BARIŞ ÖDÜLÜ’NÜ REDDEDEN VİETNAMLI DİPLOMAT LE DUC THO ÖLDÜ
Vietnamlı siyasetçi ve diplomat Le Duc Tho, 79 yaşında hayatını kaybetti. Vietnam Savaşı’nı sona erdirmeye yönelik görüşmelerde ABD’li Henry Kissinger’la müzakere yürüten Tho, 1973 Nobel Barış Ödülü’ne layık görüldü. Ancak Vietnam’da gerçek bir barış sağlanmadığını belirterek ödülü kabul etmedi. Bu kararıyla Nobel tarihinin en sıra dışı isimlerinden biri oldu.
1994 – TÜRK SOYUT RESMİNİN ÖNCÜLERİNDEN SELİM TURAN ÖLDÜ
Türk ressam ve heykeltıraş Selim Turan, 79 yaşında Paris’te hayatını kaybetti. Türk hat sanatının çizgilerini modern soyut resimle birleştiren sanatçı, 1947’den itibaren Fransa’da çalıştı. Hem sağ hem sol eliyle resim yapabilmesiyle de tanınan Turan, Türkiye’deki modern resim sanatının uluslararası alanda tanınmasına katkıda bulundu.
1999 – TRT TELEVİZYONUNUN İLK YAYININI BAŞLATAN MAHMUT TALİ ÖNGÖREN ÖLDÜ
Türkiye’de televizyon yayıncılığının öncülerinden Mahmut Tali Öngören, 68 yaşında hayatını kaybetti. 31 Ocak 1968’de TRT’nin Ankara’daki ilk deneme televizyon yayınını açan Öngören, Türkiye’nin ilk televizyon müdürü oldu. Sinema yazarlığı ve akademisyenliğin yanı sıra Ankara Uluslararası Film Festivali’nin kuruluşuna da öncülük etti.
2008 – GÉRARD DEPARDIEU’NÜN OĞLU GUILLAUME DEPARDIEU 37 YAŞINDA ÖLDÜ
Fransız sinema yıldızı Gérard Depardieu’nün oğlu, oyuncu Guillaume Depardieu, zatürre nedeniyle 37 yaşında hayatını kaybetti. 1995’te geçirdiği motosiklet kazasının ardından gelişen ağır enfeksiyon yüzünden 2003’te bir bacağı kesilmişti. Bütün bu zorluklara rağmen oyunculuğu sürdüren Depardieu, Fransız sinemasının gelecek vadeden sanatçıları arasında gösteriliyordu.
2011 – OLİMPİYAT ŞAMPİYONU MİLLÎ GÜREŞÇİ HASAN GÜNGÖR ÖLDÜ
Türk güreşinin unutulmaz isimlerinden Hasan Güngör, 77 yaşında Denizli’de hayatını kaybetti. 1960 Roma Olimpiyatları’nda serbest güreşte altın madalya kazanarak olimpiyat şampiyonu olan Güngör, 1964 Tokyo Olimpiyatları’nda da gümüş madalyaya ulaştı. Sporculuğunun ardından uzun yıllar millî takım antrenörlüğü yaptı.
2016 – NOBEL ÖDÜLLÜ TİYATRO YAZARI DARIO FO ÖLDÜ
İtalyan oyun yazarı, oyuncu ve yönetmen Dario Fo, 90 yaşında hayatını kaybetti. Bir Anarşistin Kaza Sonucu Ölümü ve Ödenmeyecek, Ödemiyoruz gibi eserlerinde siyaset, yolsuzluk ve toplumsal eşitsizlikleri mizahla eleştirdi. Türkiye’de de oyunları sıkça sahnelenen Fo, 1997’de Nobel Edebiyat Ödülü’nü kazanmıştı.
2016 – TAYLAND’IN 70 YIL TAHTTA KALAN KRALI BHUMIBOL ÖLDÜ
Tayland Kralı Bhumibol Adulyadej, 88 yaşında hayatını kaybetti. 1946’da tahta çıkan ve 70 yıl boyunca ülkenin kralı olan Bhumibol, öldüğünde dünyanın en uzun süredir tahtta bulunan hükümdarıydı. Ölümünün ardından Tayland’da bir yıllık yas ilan edildi. Milyonlarca kişi siyah kıyafetler giyerek krallarını andı.
2021 – DÜNYA REKORTMENİ ATLET AGNES TIROP EVİNDE ÖLDÜRÜLDÜ
Kenyalı uzun mesafe koşucusu Agnes Tirop, 25 yaşında evinde öldürülmüş halde bulundu. Henüz bir ay önce kadınların ayrı yarıştığı 10 kilometre yol koşusunda dünya rekoru kıran Tirop, Tokyo Olimpiyatları’nda da dördüncü olmuştu. Ölümü dünya spor kamuoyunda büyük üzüntü yarattı. Cinayet soruşturmasında eşi şüpheli olarak gözaltına alındı.
2022 – AY’A İNİŞİN PROVASINI YAPAN ASTRONOT JAMES McDIVITT ÖLDÜ
Amerikalı astronot James McDivitt, 93 yaşında hayatını kaybetti. 1965’te Gemini 4 uzay görevine komuta eden McDivitt, 1969’da Apollo 9 görevinde Ay’a iniş aracının Dünya yörüngesindeki ilk insanlı testini yönetti. Bu başarılı deneme, birkaç ay sonra Neil Armstrong ve Buzz Aldrin’in Ay’a ayak basmasının yolunu açan önemli aşamalardan biriydi.
2023 – NOBEL EDEBİYAT ÖDÜLLÜ ŞAİR LOUISE GLÜCK ÖLDÜ
Amerikalı şair Louise Glück, 80 yaşında hayatını kaybetti. İnsan ilişkilerini, yalnızlığı, aileyi ve ölümü yalın ama güçlü bir şiir diliyle anlatan Glück, 2020 Nobel Edebiyat Ödülü’nü kazanmıştı. Yaban İris adlı şiir kitabıyla Pulitzer Ödülü de alan sanatçı, çağdaş Amerikan şiirinin önemli isimleri arasında yer edindi.
2025 – STAR WARS VE INDIANA JONES’UN UNUTULMAZ AFİŞLERİNİ ÇİZEN DREW STRUZAN ÖLDÜ
Hollywood’un en ünlü film afişi ressamlarından Drew Struzan, 78 yaşında hayatını kaybetti. Star Wars, Indiana Jones, Geleceğe Dönüş, E.T. ve Harry Potter gibi filmlerin unutulmaz afişlerine imza atan sanatçı, kendine özgü resim tekniğiyle sinema tarihinin görsel hafızasını oluşturdu. Bilgisayar tasarımlarının yaygınlaşmasından önce, elle çizilmiş film afişlerinin en büyük ustalarından biri olarak tanınıyordu.
Bu haber Haber Kocaeli özel içeriğidir. 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu kapsamında korunmaktadır. Kaynak gösterilerek dahi olsa haberin tamamı veya bir kısmı, yazılı izin alınmaksızın kullanılamaz, başka mecralarda yayınlanamaz.
