Yaygınlaşan mavi ışık filtreli gözlükler göz yorgunluğunu tamamen çözmüyor; uzmana göre asıl fayda akşam ekran kullananlarda melatonin salgısını destekleyerek uyku düzenine oluyor.
Göz Hastalıkları Uzmanı Doç. Dr. Ahmet Altun, mavi ışık gözlüğü hakkında yaptığı açıklamada, bu gözlüklerin göz yorgunluğunu tamamen ortadan kaldırmadığını, ancak akşam saatlerinde yoğun bilgisayar ve telefon kullananlarda uyku düzenine olumlu katkı sağlayabileceğini belirtti.
Ekran Yorgunluğunun Asıl Nedeni Göz Kırpma Azalması
Ancak özellikle akşam saatlerinde yoğun bilgisayar ve telefon kullanan kişilerde melatonin salgısını destekleyerek uyku düzenine olumlu katkı sağlayabiliyor” dedi.
Gün içinde yoğun bilgisayar, telefon, tablet kullanımı ve artan ekran süreleriyle birlikte mavi ışık filtreli gözlüklerin kullanımı da yaygınlaşmaya başladı. Göz Hastalıkları Uzmanı Doç. Dr. Ahmet Altun, mavi ışığın güneşten ve dijital ekranlardan yayılan yüksek enerjili bir görünür ışık olduğunu ifade ederek; gündüz saatlerinde doğal mavi ışığa maruz kalmanın dikkat, uyanıklık ve biyolojik saatin düzenlenmesi açısından faydalı olduğunu belirtti. Doç. Dr. Altun, toplumda oldukça etkili bir çözüm gibi görülen mavi ışık filtreli gözlüklerin gerçek etkilerini ve dijital göz yorgunluğuna karşı alınması gereken doğru önlemleri anlattı.
Ekrana Bakarken Göz Yorgunluğunun Asıl Sebebi Mavi Işık Değil
Uzun süre ekrana bakıldığında yaşanan göz kuruluğu, yanma, bulanık görme ve baş ağrısı gibi şikayetlerin sanılanın aksine doğrudan mavi ışıktan kaynaklanmadığını vurgulayan Doç. Dr. Ahmet Altun, şöyle konuştu:
“Araştırmaların büyük kısmı, mavi ışık filtreli gözlüklerin bilgisayar kullanımına bağlı göz yorgunluğunu belirgin şekilde azalttığını göstermiyor. Ekrana bakarken yaşanan rahatsızlıklar ekseriyâ mavi ışıktan değil, odaklanma esnasında göz kırpma sayısının azalmasından ve uzun süre yakın mesafeye bakmaktan kaynaklanır. Mavi ışık filtreli gözlüklerin en güçlü olduğu ve fayda sağladığı alan ise uyku düzenidir. Akşam saatlerinde telefon veya bilgisayar kullanımı uyku hormonu olan melatoninin salgılanmasını baskılar. Gece çalışanlar, geç saatlere kadar bilgisayar başında olanlar ve yatmadan önce telefon kullananlar bu gözlüklerden fayda görebilir. Ancak aynı etki cihazların ‘gece modu’ özellikleri kullanılarak da elde edilebilir.”
Retina Hasarını Önlediğine Dair Bilimsel Kanıt Yok
Mavi ışık filtreli gözlüklerin sarı nokta veya retina hastalıklarını önlediğine dair güçlü bir bilimsel veri bulunmadığını hatırlatan Doç. Dr. Altun, gözlük alırken dikkat edilmesi gereken hususlara değindi. Altun, “Bu gözlükler kaliteli optik merkezlerden alınmalı, renkleri aşırı değiştirmeyen camlar tercih edilmeli ve gereksiz yüksek filtre oranlarından kaçınılmalıdır. Eğer bir kırma kusuru varsa mutlaka uygun numaralı camlarla kullanılmalıdır” ifadelerini kullandı.
Göz Yorgunluğuna Karşı 20-20-20 Kuralını Uygulamak Oldukça Etkili
Göz sağlığını korumada ve yorgunluğu önlemede basit yaşam tarzı değişikliklerinin daha etkili olduğuna dikkat çeken Doç. Dr. Altun, yapılması gerekenleri ise şu şekilde sıraladı:
“Göz yorgunluğunu azaltmada 20-20-20 kuralını uygulamak, yani her 20 dakikada bir 20 saniye boyunca yaklaşık 6 metre uzağa bakmak oldukça etkilidir. Yanı sıra düzenli molalar vermek, ekran parlaklığını ortam ışığına göre ayarlamak, gerekirse doktor kontrolünde yapay gözyaşı damlaları ve doğru numaralı gözlükler kullanmak şikayetleri azaltmada çok daha önemli bir rol oynar.”
