Lozan Antlaşması’nın Süresi Bitti mi?

Lozan Antlaşması, Birinci Dünya Savaşı sonrasında yegane barış antlaşması olması bakımından tarihi bir başarı teşkil eder ve Türkiye’nin çağdaş dünyada eşit haklara sahip, bağımsız bir devlet olarak yerini almasını sağlamıştır. Peki, Lozan Antlaşması günümüzde geçerli mi? Lozan Antlaşması ile kesin olarak çözülen sorunlar nelerdir?

Lozan Antlaşması Neden Yapıldı?

Lozan Barış Antlaşması, Birinci Dünya Savaşı sonrasında yenik sayılan Osmanlı Devleti’ne dayatılan sömürgeci Sevr Antlaşması’nı tamamen ortadan kaldırmak ve Türk milletinin bağımsızlığını uluslararası alanda tescillemek amacıyla yapılmıştır.

Kurtuluş Savaşı’nı askeri başarılarla kazanan Türkiye Büyük Millet Meclisi hükümeti, elde edilen bu zaferi diplomatik bir zemine taşımayı, Misak-ı Milli sınırlarını tüm dünyaya kabul ettirmeyi ve askeri mücadeleyi hukuken sona erdirmeyi hedeflemiştir.

Temel gayesi, asırlardır süregelen kapitülasyonlar gibi ekonomik ve hukuki prangaları söküp atarak yeni kurulan Türk devletinin tam bağımsızlığını, egemenliğini ve sınırlarının dokunulmazlığını Avrupalı büyük güçlere resmi olarak onaylatmaktır.

Lozan Antlaşması’nın Önemi

Lozan Barış Antlaşması’nın önemi, askeri sahada kazanılan Kurtuluş Savaşı zaferinin diplomatik ve hukuki olarak tüm dünya devletleri tarafından resmen tanınmasını sağlamış olmasıdır. Bu antlaşma ile Türk milletini yok etmeyi amaçlayan Sevr Antlaşması tamamen geçerliliğini yitirmiş ve yeni kurulan Türkiye Cumhuriyeti’nin tam bağımsızlığı ile egemenliği uluslararası alanda tescillenmiştir.

Lozan Antlaşması Ne Zaman Başladı ve Ne Zaman Bitti?

Lozan Antlaşması 24 Temmuz 1923 tarihinde imzalanmış ve yürürlüğe girmiştir, ancak antlaşmanın resmi bir “bitiş tarihi” bulunmamaktadır. İsviçre’nin Lozan şehrinde aylar süren çetin müzakerelerin ardından imzalanan bu barış metni, Türk milletinin bağımsız devlet kurma hakkını dünyaya ilan ettiği andan itibaren kalıcı olarak yürürlüğe konmuştur. Dolayısıyla antlaşma geçmişte bitmiş bir süreç değil, bugün de yürürlükte olan ve gelecekte de geçerli kalmaya devam edecek olan dinamik bir uluslararası hukuk metnidir.

Lozan Antlaşması Maddeleri Özet

Lozan Barış Antlaşması’nın maddeleri, asırlardır süregelen kapitülasyonların kesin olarak kaldırılması, azınlıkların Türk vatandaşı sayılarak ayrıcalıklarına son verilmesi ve Osmanlı borçlarının imparatorluktan ayrılan devletler arasında paylaştırılarak Türkiye’ye düşen kısmının taksite bağlanması gibi hayati kararları içerir.

Sınırlar konusunda Doğu Trakya ve Bozkurt-Lotus gibi krizlerin önü kesilerek Meriç Nehri Yunanistan ile sınır kabul edilmiş, Suriye sınırı Ankara Antlaşması esas alınarak çizilmiş, fakat Musul sorunu Irak sınırının belirlenmesi için sonraya bırakılmıştır. Boğazların yönetimi, başkanlığını bir Türk’ün yapacağı uluslararası bir komisyona bırakılarak askersizleştirilmiş ve Ege adalarında Yunanistan’ın silahlanması yasaklanırken Gökçeada ile Bozcaada Türkiye’ye bırakılmıştır.

Lozan Anlaşmasının Süresi Var mı?

Lozan Barış Antlaşması’nın herhangi bir geçerlilik süresi yoktur. Uluslararası hukukta devletlerin bağımsızlığını ve sınırlarını tescil eden kurucu barış antlaşmaları, metinde aksine açık bir hüküm bulunmadığı müddetçe kalıcı ve süresiz olarak kabul edilir. Lozan Antlaşması’nın orijinal 143 maddelik metninde, ilhak maddelerinde veya gizli protokollerinde ilacın “100 yıl süreceği” ya da “belirli bir tarihte son bulacağı” yönünde tek bir ibare dahi yer almamaktadır.

Lozan Antlaşması Günümüzde Geçerli mi?

Lozan Antlaşması günümüzde tüm hukuki ve siyasi gücüyle devam etmektedir. Türkiye Cumhuriyeti’nin uluslararası arenadaki hukuki tapusu niteliğinde olan bu antlaşma, modern Türkiye’nin sınır bütünlüğünün ve tam bağımsızlığının en büyük güvencesidir. Antlaşmanın imzacı taraflarından hiçbirinin sözleşmeyi tek taraflı feshetme hakkı bulunmadığı gibi günümüz uluslararası ilişkiler düzeninde de antlaşmanın meşruiyeti aynen devam etmektedir.

Lozan Antlaşması ile Kesin Olarak Çözülen Sorunlar Nelerdir?

Lozan Barış Antlaşması ile yeni kurulan Türk devletinin egemenliğini kısıtlayan ve geçmişten beri süregelen pek çok kronik sorun net bir biçimde ortadan kaldırılmıştır.

Lozan Antlaşması ile kesin olarak çözüme kavuşturulan sorunlar şunlardır:

• Kapitülasyonlar: Avrupalı devletlere verilen ve ülkenin ekonomik, adli ve idari bağımsızlığını baltalayan tüm ayrıcalıklar hiçbir şarta bağlanmadan tamamen kaldırılmıştır.
• Azınlıklar sorunu: Ülke sınırları içinde yaşayan tüm gayrimüslim azınlıklar Türk vatandaşı ilan edilmiştir; böylece yabancı devletlerin azınlık haklarını bahane ederek iç işlerimize karışmasının önüne geçilmiştir.
• Dış borçlar (Düyun-u Umumiye): Osmanlı Devleti’nden kalan borçlar, imparatorluktan ayrılan yeni devletler arasında paylaştırılmış ve Türkiye’nin payına düşen kısım taksitlendirilerek mali bağımsızlık sağlanmıştır.
• Nüfus mübadelesi: İstanbul’daki Rumlar ile Batı Trakya’daki Türkler hariç tutulmak üzere, Türkiye’deki Rum nüfus ile Yunanistan’daki Türk nüfusun karşılıklı olarak yer değiştirmesi karara bağlanmıştır.
• Yunanistan sınırı ve savaş tazminatı: Meriç Nehri iki ülke arasında kesin sınır olarak kabul edilmiş, ayrıca Yunanistan savaşta verdiği zararlara karşılık Karaağaç ve çevresini savaş tazminatı olarak Türkiye’ye bırakmıştır.
• İstanbul’un tahliyesi: İtilaf Devletleri’nin İstanbul ve Boğazlar çevresindeki işgal güçlerini, antlaşmanın TBMM tarafından onaylanmasının ardından 6 hafta içinde tamamen geri çekmesi kararlaştırılmıştır.
• Patrikhane yetkileri: İstanbul’daki Fener Rum Patrikhanesi’nin tüm siyasi ve idari yetkileri ellerinden alınarak, kurumun yalnızca dini işlerle sınırlı kalması kesinleştirilmiştir.

Lozan Antlaşması 2023’te Bitti mi?

Lozan Antlaşması’nın 2023 yılında bittiği veya biteceği yönündeki iddialar tamamen gerçek dışı bir şehir efsanesidir. Toplumda kulaktan dolma bilgilerle yayılan “2023’te Lozan bitecek, gizli maddeler kalkacak, bor ve petrol çıkarabileceğiz.” şeklindeki söylemler hiçbir hukuki ve tarihi dayanağa sahip değildir.

Zira Türkiye bu tarihten çok daha önce de kendi topraklarında maden çıkarma ve işletme hakkına zaten tam olarak sahipti. Nitekim 2023 yılı gelip geçmesine rağmen antlaşmanın feshine dair hiçbir şey olmamış, Türkiye Cumhuriyeti var olan sınırları ve egemenlik haklarıyla aynı şekilde yoluna devam etmiştir.

Bu haber Haber Kocaeli özel içeriğidir. 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu kapsamında korunmaktadır. Kaynak gösterilerek dahi olsa haberin tamamı veya bir kısmı, yazılı izin alınmaksızın kullanılamaz, başka mecralarda yayınlanamaz.