İran’da spor gündemi, 2026 Dünya Kupası kararıyla sarsıldı. İran Spor Bakanı Ahmad Donyamali, devlet televizyonuna yaptığı açıklamada, ABD’nin de ev sahipleri arasında yer aldığı turnuvaya hiçbir koşulda katılamayacaklarını söyledi. Bakan, bu tavrın gerekçesi olarak ABD ve İsrail’in saldırıları sonrası oluşan güvenlik ortamını ve ülkede yaşanan ağır kayıpları gösterdi. Reuters’a göre Donyamali, “Liderimizi öldüren bu rejimin düzenlediği bir Dünya Kupası’na hiçbir koşulda katılamayız” derken, “çocuklarımız güvende değil” ifadesini de kullandı.
48 takımlı 2026 Dünya Kupası 11 Haziran-19 Temmuz tarihleri arasında ABD, Kanada ve Meksika’da oynanacak. İran, kura çekiminde Belçika, Mısır ve Yeni Zelanda ile aynı gruba düşmüştü; takımın grup maçlarının Los Angeles ve Seattle’da oynanması planlanıyordu. İran açısından dikkat çeken nokta, bunun şimdiye kadarki en sert ve en net resmî açıklama olması. Mart ayının başında İran Futbol Federasyonu Başkanı Mehdi Taj olumsuz sinyaller vermişti, ancak açık bir çekilme ilanı yoktu. İran Spor Bakanının sözleriyle birlikte belirsizlik çok daha somut bir krize dönüştü.
Ancak dosya burada kapanmış değil. Çünkü FIFA cephesinden henüz kesin bir karar gelmedi. Tam tersine, FIFA Başkanı Gianni Infantino birkaç gün önce ABD Başkanı Donald Trump’la görüştüğünü ve Trump’ın İran takımının turnuvada “elbette hoş karşılanacağını” söylediğini açıklamıştı. FIFA COO’su Heimo Schirgi de Dünya Kupası’nın Orta Doğu’daki savaş nedeniyle ertelenmeyeceğini, turnuvanın planlandığı gibi oynanacağını belirtmişti. Yani FIFA şu an için kupayı erteleme ya da İran olmadan yeniden tasarlama çizgisine geçmiş değil.
Fakat son 24 saatte tablo yeniden sertleşti. Bu kez Trump, önceki “hoş karşılanırlar” çizgisinden daha farklı bir ton kullandı ve İran takımının turnuvada yer almasının uygun olmadığını söyledi. Gerekçe olarak da güvenlik risklerini gösterdi. Yani birkaç gün önce kapıyı açık bırakan Washington’dan şimdi daha soğuk bir siyasi mesaj geldi. İran Futbol Federasyonu ise buna sert tepki göstererek, “Dünya Kupası’nı bir ülke değil FIFA yönetir” dedi ve bir ev sahibi ülke güvenliği garanti edemiyorsa asıl sorunun burada olduğunu savundu. Bu karşılıklı açıklamalar, meselenin artık sadece spor değil, açık bir diplomatik gerilim başlığına dönüştüğünü gösteriyor.
Peki şimdi ne olabilir? FIFA kurallarına göre bir takımın turnuvadan çekilmesi yalnızca para cezasıyla kapanmayabilir. Para cezasının yanında, ilgili federasyona ek disiplin yaptırımları uygulanması ya da yerine başka bir takımın alınması ihtimali de masada. Reuters’ın değerlendirmesine göre FIFA’nın 48 takımlı yapıyı korumak istemesi halinde İran’ın yerini boş bırakması beklenmiyor. En güçlü senaryolardan biri, boşluğun yine Asya kıtasından bir takımla doldurulması. Birleşik Arap Emirlikleri ve Irak adı en çok konuşulan ihtimaller arasında.
Sahadaki etkiler de şimdiden görünmeye başladı. Angola Futbol Federasyonu, Mart sonunda Dubai’de Ürdün ve İran’la oynanması planlanan hazırlık maçlarını bölgedeki çatışma ve istikrarsızlık nedeniyle iptal etti. Bu da İran’ın Dünya Kupası hazırlıklarının sadece siyasi değil, pratik olarak da aksadığını gösteriyor. Yani mesele artık “katılacaklar mı, katılmayacaklar mı” sorusundan ibaret değil; takımın normal hazırlık düzeni de bozulmaya başlamış durumda.
Öte yandan kriz yalnızca futbolcuları değil, organizasyonu ve taraftarları da etkiliyor. İran’ın ABD’de kamp yapmayı planladığı tesisler, satılan maç biletleri ve lojistik hazırlıklar belirsizlik altına girmiş durumda. Üstelik insan hakları örgütleri de devreye girerek FIFA’ya “güvenli, kapsayıcı ve herkes için erişilebilir bir Dünya Kupası” sözüne bağlı kalması çağrısı yaptı. Bu çağrı doğrudan İran dosyası için yapılmasa da ABD’nin vize, güvenlik ve ifade özgürlüğü tartışmaları nedeniyle turnuvanın genel iklimine ilişkin kaygıları büyütüyor.
Kısacası şu an tablo net ama kapanmış değil. İran Spor Bakanı çok açık biçimde katılmayacaklarını söyledi. FIFA henüz son sözünü söylemedi. Trump’ın açıklamaları ise birkaç gün içinde bile değişen ve daha sertleşen bir çizgi izliyor. Bundan sonra iki ihtimal öne çıkıyor; ya İran kararı resmileştirip kupadan çekilecek ve FIFA yerine başka bir takımı alacak ya da siyasi gerilim sürse bile son anda diplomatik bir geri dönüş aranacak. Şu anki açıklamalar, ilk ihtimalin giderek güçlendiğini gösteriyor.
