Zagreb, 2028’de AB’nin 28. üyesi olmayı hedefleyen Karadağ’ın önüne veto kozunu koydu: Üyeliği engellememek için 8 somut şart öne sürdü, altısı 1990’lardaki savaşın yaralarına dayanıyor.
Hırvatistan hükümeti, AB üyesi ülkelere ilettiği bir belgede Karadağ’ın birliğe katılmadan önce çözmesi gereken 8 meseleyi sıraladı. Diplomatik kaynaklara dayandırılan belgede, taleplerin 6’sının eski Yugoslavya’nın dağılma sürecinde yaşanan savaşın sonuçlarıyla ilgili olduğu ve 23. fasıl kapsamında yer aldığı belirtildi.
Veto Şartları Katılım Antlaşması’nın Onayına Bağlandı
AB’ye katılım müzakerelerinde öncü ülke konumunda olan ve 2028’deki katılımı gerçekçi bir hedef olarak görülen ülkeye yönelik 8 talepten 6’sı, eski Yugoslavya’nın dağılma sürecinde 1990’lı yıllarda yaşanan savaşın sonuçlarıyla ilgili ve katılım müzakerelerinde 23. fasıl kapsamında yer alıyor.
Savaş Suçlularının Yargıya Taşınması da Maddeler Arasında
Bu hafta başında iletilen belgede yer alan taleplerden ilkini, Ekim 1991-Ağustos 1992 yılları arasında Morinj esir kampında tutulan 300’den fazla Hırvata tazminat ödenmesi oluşturuyor. Bunu izleyen iki talep de aynı savaş dönemi esir kampını ilgilendiriyor ve biri Morinj’deki anıt levhanın korunması ve diğeri de sahil kenti Kotor’da Morinj’de gardiyanlık yapmakla suçlanan bir sutopu oyuncusu olan Zoran Gopcevic’in ismini taşıyan belediye havuzunun isminin değiştirilmesi olarak sıralanıyor. Dördüncü talep, kayıp 14 Hırvatistan vatandaşının akıbetinin aydınlatılması için Karadağ makamlarının tam işbirliği yapması, beşinci talep ise savaş suçlularının yargıya taşınması olarak ifade ediliyor. Talepler arasında Hırvat ailelerin mülkiyet haklarına ilişkin sorunun çözülmesi de yer alıyor. Katılım müzakerelerindeki 31. fasıl ile ilgili olan diğer iki talep ise 1991’de savaş çıktığında bakım ve onarım amacıyla Karadağ’da bulunan Jadran eğitim gemisinin iadesi ve Hırvatistan ile Karadağ arasında kara sınırı meselesinin çözümüne dair bir anlaşma imzalanması meselelerinden oluşuyor. Belgede ayrıca Hırvatistan’ın çözülmemiş meselelerin bir listesini içeren gayriresmi bir belgeyi 2023 yılı aralık ayında Karadağ ve üye ülkelere gönderdiği ancak “çözüm bekleyen meselelerin hiçbirinin henüz çözüme kavuşturulmadığı” da ifade edildi. Belgede Hırvatistan’ın Karadağ’ın AB’ye katılımını kolaylaştırmak istediği, taleplerinin ise sınırlı, açıkça tanımlanmış ve yerine getirilebilir olduğu da belirtildi.
Kapatılması Gereken 12 Fasıl Daha Var
Genişleme sürecinde aday ülkeler arasında katılımı en muhtemel ülke olarak görülen Karadağ, 21 faslı kapattı ve ülkenin önünde kapatılmayı bekleyen 12 fasıl daha bulunuyor. Podgoritsa hükümeti, müzakereleri bu yılın sonuna kadar tamamlamayı hedefliyor. Diğer yandan her bir faslın kapanması Katılım Antlaşması’nın nihai metni için tüm üye ülkelerin onayını gerektirdiği için süreç, her adımda Hırvatistan’ın da onayını gerektiriyor. Katılım Antlaşması’nın onaylanması için de tüm üyelerin onayı gerekiyor.
Kuzey Makedonya’ya Bulgaristan’dan Veto Gelmişti
AB’ye üyelik yolundaki bir diğer Balkan ülkesi Kuzey Makedonya’nın katılım sürecindeki ilerleyişi, komşusu AB üyesi Bulgaristan’ın talepleri ve vetosu nedeniyle çıkmaza girmişti. Kuzey Makedonya, daha önce de ‘Makedonya’ isminin kullanımına itiraz eden komşu ülke Yunanistan’ın AB ve NATO’ya üyelik sürecindeki vetosunun aşılabilmesi için 2019’da anayasa değişikliği ile ismini “Kuzey Makedonya” olarak değiştirmişti.
