Günün Tarihi / 6 Kasım
6 KASIM’DA NELER KUTLANIYOR?
ORGAN BAĞIŞI HAFTASI: NAKİL BEKLEYENLERE UMUT
Türkiye’de 3-9 Kasım tarihleri arasında düzenlenen Organ Bağışı Haftası, organ nakli bekleyen hastalara dikkat çekmek ve bağış konusunda doğru bilgilerin yayılmasını sağlamak amacıyla değerlendiriliyor. Hafta boyunca sağlık kuruluşlarında bağış sürecinin anlatıldığı eğitimler ve bilgilendirme çalışmaları yapılıyor. Kocaeli Devlet Hastanesi de bu yıl hafta kapsamında çalışanlarına yönelik bir eğitim düzenlediğini duyurdu. Organ bağışıyla ilgili yanlış inanışların da ele alındığı eğitimde, bir bağışçının birden fazla hastanın yaşamına katkıda bulunabileceği vurgulandı.
LÖSEMİLİ ÇOCUKLAR HAFTASI: ÇOCUKLARIN VE AİLELERİNİN YANINDA
6 Kasım, Türkiye’de her yıl 2-8 Kasım arasında gerçekleştirilen Lösemili Çocuklar Haftası’nın içinde yer alıyor. Hafta kapsamında lösemi hakkında doğru bilgilerin paylaşılması, erken tanı ve uygun tedavinin öneminin anlatılması, çocukların ve ailelerinin yaşadığı güçlüklerin görünür olması amaçlanıyor. LÖSEV’in çalışmalarında turuncu renk, bu dayanışmanın simgesi olarak kullanılıyor. Okulların, kurumların ve gönüllülerin katıldığı etkinlikler, uzun tedavi süreçlerinde çocukların sağlık ihtiyaçları kadar eğitimden ve sosyal yaşamdan kopmamalarının da önemini hatırlatıyor.
DOĞA DA SAVAŞIN MAĞDURU
Birleşmiş Milletler tarafından 2001’de ilan edilen 6 Kasım, “Savaş ve Silahlı Çatışmalarda Çevrenin İstismarının Önlenmesi Uluslararası Günü” olarak anılıyor. Gün; savaşlarda kirletilen su kaynaklarına, yakılan ormanlara, zarar gören tarım arazilerine ve yok edilen doğal yaşam alanlarına dikkat çekiyor. Çatışmalar sona erse bile zehirlenen toprağın ve tahrip edilen ekosistemlerin etkileri uzun yıllar sürebiliyor. BM, insanların geçimini sağlayan doğal kaynakların korunmasını, kalıcı barışın kurulmasının da temel koşullarından biri olarak değerlendiriyor.
AZERBAYCAN TELEVİZYON VE RADYO GÜNÜ
Azerbaycan’da 6 Kasım, televizyon ve radyo çalışanlarının meslek günü olarak kutlanıyor. Tarihin kaynağı, ülkede radyo yayınlarının 6 Kasım 1926’da başlaması. O gün Bakü’nün sokak ve meydanlarına yerleştirilen hoparlörlerden yükselen “Danışır Bakı” sözü, Azerbaycan yayıncılığında yeni bir dönemin başlangıcı oldu. Televizyon yayınları ise 14 Şubat 1956’da başladı. Böylece 6 Kasım 2026, Azerbaycan radyoculuğunun 100. yıl dönümüne karşılık geliyor.
6 KASIM’IN TUHAF GÜNLERİ
Bu bölümdeki günler, farklı ülkelerde müzik, hobi, yemek ve taraftarlık çevrelerinin yaşattığı gayriresmî kutlamalardan oluşuyor.
SAKSAFON GÜNÜ: CAZIN TANIDIK SESİNE SAYGI DURUŞU
6 Kasım, saksafonun mucidi Adolphe Sax’ın 1814’teki doğum günü dolayısıyla Saksafon Günü olarak kutlanıyor. Belçika’nın Dinant kentinde doğan Sax’ın geliştirdiği çalgı, zamanla cazın en tanınmış seslerinden biri haline geldi. Askerî bandolardan konser salonlarına uzanan saksafon, Charlie Parker ve John Coltrane gibi müzisyenlerin eserleriyle geniş kitlelere ulaştı. Gün, bu çalgının tarihini ve ustalarını hatırlamak, bir caz kaydına kulak vermek veya müzikle yeni tanışanlara saksafonu tanıtmak için değerlendiriliyor.
DOLMAKALEM GÜNÜ: MÜREKKEBİ KÂĞITLA BULUŞTURMA ZAMANI
Her yıl kasım ayının ilk cuma günü kutlanan Dolmakalem Günü, 2026’da 6 Kasım’a denk geliyor. Dolmakalem kullanımını ve el yazısını teşvik eden gün, kalem meraklılarını, koleksiyoncuları ve yazmayı sevenleri buluşturuyor. Katılımcılar kalemlerini ve mürekkeplerini tanıtıyor, el yazısı örneklerini paylaşıyor ve başkalarını da bu uğraşla tanıştırıyor. Bir mektup yazmak, deftere birkaç satır düşmek ya da uzun süredir çekmecede bekleyen bir dolmakalemi yeniden kullanmak, günün ruhuna uygun küçük başlangıçlar arasında.
FORMANI GİY GÜNÜ: TARAFTARLIK MAÇ GÜNÜYLE SINIRLI DEĞİL
ABD’de NFL Oyuncular Birliğinin başlattığı “Jersey Friday”, kasım ayının ilk cuma günü taraftarları sevdikleri oyuncunun veya takımın formasını giymeye çağırıyor. Bu yıl 6 Kasım’a denk gelen kutlamada formalar okula, işe ve günlük yaşama taşınıyor; taraftarlar fotoğraflarını paylaşarak takım sevgilerini gösteriyor. Amerikan futbolu çevresinde doğan günün fikri, futbol tribünlerine de oldukça tanıdık geliyor. Kocaelispor taraftarı içinse bu fikrin karşılığı, yeşil-siyah formayı maç olmayan bir günde de gururla taşımak olabilir.
NACHOS GÜNÜ: BİR ATIŞTIRMALIĞIN DA GÜNÜ VAR
ABD’de 6 Kasım, peynir ve çeşitli soslarla hazırlanan mısır cipsi tabağı nachos için ayrılmış popüler yemek günlerinden biri. Meksika kökenli bu atıştırmalığın adı, onu hazırlayan Ignacio “Nacho” Anaya’dan geliyor. Yaygın anlatıya göre Anaya, 1940’lı yıllarda Piedras Negras kentinde müşterileri için kızarmış tortilla parçalarını peynir ve jalapeno biberiyle birleştirdi. Zamanla farklı malzemelerle zenginleşen nachos, özellikle maç izlerken tüketilen yiyecekler arasına girdi. Kutlamayı ilk kimin başlattığı ise kesin olarak bilinmiyor.
STRANGER THINGS GÜNÜ: BİR DİZİNİN KENDİ TAKVİMİNİ YARATMASI
Stranger Things hayranları, 6 Kasım’ı dizinin dünyasına ayrılmış özel bir gün olarak kutluyor. Tarihin nedeni, dizide Will Byers’ın 6 Kasım 1983’te ortadan kaybolması. Bu, gerçek bir kaybolma olayının değil, kurmaca bir hikâyenin yıl dönümü. Netflix’in de özel paylaşımlar ve etkinliklerle benimsediği gün, bir televizyon dizisinin kendi kutlama geleneğini oluşturmasının ilginç örneklerinden biri. Dizinin gerçek yayın başlangıcı ise Temmuz 2016.
6 KASIM’DA NELER OLDU?
1860 – ABRAHAM LINCOLN ABD BAŞKANI SEÇİLDİ
Abraham Lincoln, 6 Kasım 1860’ta yapılan seçimleri kazanarak ABD’nin 16’ncı başkanı seçildi. Köleliğin yeni bölgelere yayılmasına karşı çıkan Lincoln’ün zaferinin ardından, kölelik düzenini korumak isteyen güney eyaletleri birlikten ayrılmaya başladı. Bu kopuş, ertesi yıl Amerikan İç Savaşı’na dönüştü. Lincoln’ün başkanlığı, ülkenin birliğinin korunması ve köleliğin kaldırılması yolunda atılan adımlarla dünya tarihinin önemli dönüm noktalarından biri oldu.
1894 – BİLDİĞİMİZ FARE KAPANININ ÖNCÜSÜNE PATENT
Amerikalı mucit William C. Hooker, ahşap bir taban üzerine yerleştirilmiş yaylı mekanizmayla çalışan fare kapanının patentini 6 Kasım 1894’te aldı. Hayvanın yeme dokunmasıyla metal çubuğun hızla kapanmasını sağlayan tasarım, bugün de tanınan klasik fare kapanlarının öncülerinden biriydi. Hooker’ın amacı, kolay kurulabilen, ucuz ve hassas bir düzenek üretmekti. Evlerden depolara kadar gündelik hayatın pek çok alanına giren bu küçük araç, basit bir mekanizmanın uzun ömürlü olabileceğini gösterdi.
1903 – HEREKE TAŞLARIYLA YÜKSELEN HAYDARPAŞA TIBBİYESİ AÇILDI
İstanbul’daki Mekteb-i Tıbbiye-i Şahane’nin Haydarpaşa’da inşa edilen yeni binası, 6 Kasım 1903’te törenle açıldı. Derslikleri, yatakhaneleri, geniş avlusu ve botanik bahçesiyle tasarlanan yapı, Osmanlı’nın son dönemindeki tıp eğitiminin önemli merkezlerinden biri oldu. Binanın Kocaeli’yle de bir bağı vardı: Dış cephelerinde iki renkli Hereke taşı kullanılmıştı. Haydarpaşa’nın simge yapıları arasına giren bina, sonraki yıllarda da farklı eğitim kurumlarına ev sahipliği yaptı.
1913 – GANDHİ GÜNEY AFRİKA’DA TUTUKLANDI
Hindistan’ın bağımsızlık mücadelesinin simgesi olacak Mahatma Gandhi, 6 Kasım 1913’te Güney Afrika’da tutuklandı. Hint kökenli işçilerin ve ailelerinin ayrımcı uygulamalara karşı başlattığı yürüyüşe öncülük eden Gandhi, Palmford’da gözaltına alındı. Ertesi gün kefaletle serbest bırakıldıktan sonra yürüyüşe yeniden katıldı, ancak kısa süre içinde tekrar tutuklandı. Gandhi’nin Güney Afrika yıllarında geliştirdiği şiddete başvurmadan direnme yöntemi, daha sonra Hindistan’daki mücadelesinin de temelini oluşturdu.
1918 – İTİLAF DONANMASI ÇANAKKALE BOĞAZI’NDAN GEÇMEYE BAŞLADI
Mondros Mütarekesi’nin imzalanmasının ardından İtilaf donanması, 6 Kasım 1918’den itibaren Çanakkale Boğazı’ndan geçmeye başladı. Geçişler, mütarekenin Boğazların açılmasını ve bölgedeki tahkimatların işgalini öngören hükümlerine dayanıyordu. İngiliz Amiral Calthorpe komutasındaki donanmanın ilerleyişi, 13 Kasım’da İstanbul önlerine demirlemesi ve karaya asker çıkarılmasıyla sonuçlandı. Böylece Osmanlı başkentinin fiilî işgaline uzanan süreçte önemli bir aşama geçilmiş oldu.
1919 – EINSTEIN’I DÜNYAYA TANITAN GÖZLEMLER AÇIKLANDI
Albert Einstein’ın genel görelilik kuramını destekleyen güneş tutulması gözlemleri, 6 Kasım 1919’da Londra’da Royal Society ile Royal Astronomical Society’nin ortak toplantısında açıklandı. Arthur Eddington, Frank Dyson ve Andrew Crommelin’in yürüttüğü çalışmalar, yıldızlardan gelen ışığın Güneş’in yakınından geçerken yön değiştirdiğini gösteriyordu. Bu sonuç, kütleçekimin ışığı da etkilediği yönündeki öngörüyü destekledi. Bilim dünyasında büyük yankı uyandıran açıklama, Einstein’ın yalnızca fizikçiler arasında değil, geniş kitleler tarafından da tanınmasını sağlayan gelişmelerden biri oldu.
1923 – TÜRKİYE TURİNG VE OTOMOBİL KURUMU KURULDU
Türkiye Turing ve Otomobil Kurumu, 6 Kasım 1923’te “Türk Seyyahin Cemiyeti” adıyla kuruldu. Atatürk’ün himayesinde, Reşit Saffet Atabinen’in öncülüğünde oluşturulan kurum, Cumhuriyet’in ilanından yalnızca sekiz gün sonra çalışmalarına başladı. Türkiye’nin tanıtılması, seyahatin geliştirilmesi ve otomobil kullanımına ilişkin hizmetler kurumun başlıca çalışma alanları arasındaydı. Sonraki yıllarda farklı adlar kullanan kuruluş, 1930’da kamu yararına çalışan dernek statüsü kazandı; turizm, kültür ve otomobil alanlarında Türkiye’nin köklü kurumlarından biri oldu.
1928 – ELEKTRİKLİ TIRAŞ MAKİNESİNİN GELİŞİMİNDE ÖNEMLİ ADIM
Amerikalı mucit Jacob Schick, motorla çalışan kuru tıraş düzeneğinin patentini 6 Kasım 1928’de aldı. Tasarım, yüzü önceden sabunlamadan veya köpüklemeden sakalları kesmeyi amaçlıyordu. Bir motora bağlanan hareketli kesici parçalar, kılları küçük açıklıklardan yakalayarak kısaltıyordu. Schick’in çalışmaları, elektrikli tıraş makinelerinin gündelik hayata girmesinde önemli rol oynadı. Bugün kişisel bakımın sıradan araçlarından biri olan makinenin gelişiminde, bu patent önemli bir basamak oluşturdu.
1935 – RADYONUN CIZIRTISINI AZALTAN FM TEKNOLOJİSİ TANITILDI
Amerikalı mühendis Edwin Howard Armstrong, geliştirdiği FM radyo sisteminin ilk halka açık gösterimini 6 Kasım 1935’te New York’ta gerçekleştirdi. Radyo yayınlarında paraziti azaltan ve sesin daha temiz duyulmasını sağlayan sistem, dinleyicilerin alıştığı cızırtılı yayınlara önemli bir alternatif sunuyordu. Armstrong’un çalışması, sonraki yıllarda müzik yayıncılığında yaygınlaşacak FM radyonun temelini oluşturdu. Evlerde ve otomobillerde kullanılan radyoların tarihinde bu gösterim önemli bir dönüm noktasıydı.
1937 – İTALYA, ALMANYA VE JAPONYA’NIN PAKTINA KATILDI
Benito Mussolini yönetimindeki İtalya, 6 Kasım 1937’de Almanya ile Japonya’nın bir yıl önce imzaladığı Anti-Komintern Paktı’na katıldı. Komünist Enternasyonal’e karşı iş birliği amacıyla hazırlanan anlaşma, Sovyetler Birliği’ni hedef alan bir yakınlaşmanın da parçasıydı. İtalya’nın katılması, üç ülke arasındaki siyasi bağları güçlendirdi. Bu gelişme, İkinci Dünya Savaşı’nda Mihver Devletleri olarak anılacak Almanya, İtalya ve Japonya arasındaki ittifakın oluşumunda önemli adımlardan biri oldu.
1943 – KİEV’DE NAZİ İŞGALİ SONA ERDİ
Sovyet birlikleri, 6 Kasım 1943’te Kiev’i Nazi Almanyası’nın işgalinden geri aldı. Böylece bugün Ukrayna’nın başkenti olan kentte 778 gün süren işgal sona erdi. Dinyeper Nehri çevresindeki büyük askerî harekâtın ardından kazanılan başarı, Sovyet ordusunun batıya ilerleyişinde önemli bir aşamaydı. İki yılı aşkın işgal boyunca ağır yıkım ve büyük insan kayıpları yaşayan Kiev’in geri alınması, İkinci Dünya Savaşı’nın Doğu Cephesi’ndeki önemli gelişmeleri arasında yer aldı.
1955 – KAYSERİ ŞEKER FABRİKASI AÇILDI
Kayseri Şeker Fabrikası, 6 Kasım 1955’te Başbakan Adnan Menderes’in katıldığı törenle işletmeye açıldı. Temeli 1954’te atılan tesiste, resmî açılıştan önce deneme üretimi yapılmıştı. Fabrika, çevrede yetiştirilen şeker pancarının işlenmesini sağlayarak tarım ile sanayi arasında önemli bir bağ kurdu. Üreticiler için düzenli bir alıcı, kent için de yeni bir istihdam alanı oluşturan kuruluş, Kayseri’nin sanayi gelişiminde ve bölgedeki pancar tarımının yaygınlaşmasında etkili oldu.
1956 – SÜVEYŞ KRİZİNDE ATEŞKES KARARI
İngiltere ile Fransa, Mısır’a karşı yürüttükleri askerî harekâtı durdurmayı 6 Kasım 1956’da kabul etti. Süveyş Kanalı üzerindeki egemenlik mücadelesinin savaşa dönüştüğü krizde, özellikle ABD’nin diplomatik ve ekonomik baskısı iki ülkenin geri adım atmasında etkili oldu. Ateşkes, 6 Kasım’ı 7 Kasım’a bağlayan gece yürürlüğe girdi. Ardından bölgeye Birleşmiş Milletler gücü yerleştirildi. Kriz, İngiltere ve Fransa’nın dünya siyasetindeki hareket alanının artık eskisi kadar geniş olmadığını gösteren gelişmelerden biri olarak tarihe geçti.
1962 – BİRLEŞMİŞ MİLLETLER’DEN IRK AYRIMCILIĞINA KARŞI BOYKOT ÇAĞRISI
Birleşmiş Milletler Genel Kurulu, Güney Afrika’daki apartheid yönetimine karşı 6 Kasım 1962’de önemli bir karar kabul etti. İnsanların haklarını ve günlük yaşamını ten renklerine göre ayıran bu sisteme karşı üye ülkelere diplomatik ilişkileri kesme, ticareti boykot etme ve ulaşım bağlantılarını sınırlandırma çağrısı yapıldı. Irk ayrımcılığı politikalarını izleyecek özel bir komitenin kurulması da kararlaştırıldı. Karar, Güney Afrika yönetiminin uluslararası alanda yalnızlaştırılması yönündeki önemli adımlardan biri oldu.
1971 – KÜLTÜR SARAYI’NIN ADI ATATÜRK KÜLTÜR MERKEZİ OLDU
İstanbul’daki Kültür Sarayı’nın adının Atatürk Kültür Merkezi olarak değiştirildiği, 6 Kasım 1971’de açıklandı. Kültür Bakanı Talât Halman ile Bayındırlık Bakanı Cahit Karakaş, yangının ardından onarımı süren binada ortak basın toplantısı düzenledi. Halman, isim değişikliğini açıklarken “Cumhuriyet saray kurmaz” diyerek yapının halka açık bir kültür merkezi olması gerektiğini vurguladı.
1971 – ABD’NİN EN BÜYÜK YER ALTI NÜKLEER DENEMESİ
ABD, 6 Kasım 1971’de Alaska açıklarındaki Amchitka Adası’nda “Cannikin” kod adlı nükleer denemeyi gerçekleştirdi. Yaklaşık beş megatonluk patlama, ülkenin yaptığı en büyük yer altı nükleer denemesi oldu. Açığa çıkan enerji, 6,9 büyüklüğündeki bir depremin enerjisine eşdeğerdi. Denemenin çevreye ve bölgedeki canlılara verebileceği zarar, geniş protestolara yol açmıştı. Bu denemeyi durdurmak amacıyla gelişen hareket, Greenpeace’in kuruluşuna uzanan sürecin de önemli bir parçasıydı.
1975 – BATI SAHRA’NIN GELECEĞİNİ ETKİLEYEN YEŞİL YÜRÜYÜŞ
Fas’ın düzenlediği Yeşil Yürüyüş, 6 Kasım 1975’te Batı Sahra’ya yöneldi. Yaklaşık 350 bin kişinin katıldığı hareket, o sırada İspanyol yönetiminde bulunan bölge üzerinde Fas’ın egemenlik iddiasını desteklemeyi amaçlıyordu. Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi aynı gün yürüyüşü kınayarak katılımcıların bölgeden çekilmesini istedi. Olay, İspanya’nın çekilişiyle birlikte Batı Sahra’nın geleceği üzerine yaşanacak uzun süreli siyasi ve askerî anlaşmazlığın önemli dönemeçlerinden biri oldu.
1975 – SEX PISTOLS İLK KEZ SAHNEYE ÇIKTI
İngiliz müzik grubu Sex Pistols, ilk konserini 6 Kasım 1975’te Londra’daki Saint Martin’s Sanat Okulu’nda verdi. Grubun ilk kadrosunda John Lydon, Steve Jones, Paul Cook ve Glen Matlock bulunuyordu. Sonradan grubun en tanınan yüzlerinden olacak Sid Vicious henüz kadroda değildi. Sex Pistols, kısa süre içinde sert müziği, kışkırtıcı sözleri ve alışılmış davranış kalıplarına meydan okuyan tavrıyla punk kültürünün simgelerinden biri haline geldi.
1981 – YÖK KURULDU, ÜNİVERSİTELERDE YENİ DÖNEM BAŞLADI
Yükseköğretim Kurulu, 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu’nun 6 Kasım 1981’de Resmî Gazete’de yayımlanmasıyla kuruldu. İki gün önce kabul edilen kanun, 12 Eylül askerî yönetimi döneminde üniversitelerin yönetim ve işleyişini yeniden düzenledi. Yükseköğretim kurumları YÖK çatısı altında toplandı; akademilerin, eğitim enstitülerinin ve diğer yükseköğretim kuruluşlarının yapısı değiştirildi. Üniversiteler üzerinde merkezi bir yönetim sistemi oluşturan düzenleme, Türkiye’de yükseköğretimin sonraki dönemini belirleyen başlıca adımlardan biri oldu.
1981 – DEVLET MEZARLIĞI İÇİN KANUN KABUL EDİLDİ
Ankara’da Devlet Mezarlığı kurulmasını öngören 2549 sayılı kanun, 6 Kasım 1981’de kabul edildi. Düzenleme, cumhurbaşkanları ile Atatürk’ün yakın silah arkadaşları olan Millî Mücadele komutanları için bir anıt mezarlık oluşturulmasını amaçlıyordu. Kanunda, Anıtkabir’de Atatürk ve İsmet İnönü’nün kabirlerinin korunması, buraya başka kimsenin defnedilmemesi de hükme bağlandı. Atatürk Orman Çiftliği arazisinde hazırlanan Devlet Mezarlığı’nın açılışı ise 30 Ağustos 1988’de gerçekleştirildi.
1983 – SANDIKTAN TURGUT ÖZAL VE ANAP ÇIKTI
Türkiye, 12 Eylül 1980 askerî darbesinden sonraki ilk milletvekili genel seçimi için 6 Kasım 1983’te sandık başına gitti. Askerî yönetimin katılmasına izin verdiği üç partinin yarıştığı seçimde, Turgut Özal’ın liderliğindeki Anavatan Partisi oyların yaklaşık yüzde 45’ini alarak tek başına hükümet kuracak çoğunluğa ulaştı. ANAP 211, Halkçı Parti 117, Milliyetçi Demokrasi Partisi 71 milletvekili çıkardı. Seçim, askerî yönetim sonrasında seçilmiş bir hükümete geçişin ve Türkiye siyasetinde Özal döneminin başlangıcı oldu.
1985 – KOLOMBİYA’DA ADALET SARAYI BASKINI
Kolombiya’nın başkenti Bogota’daki Adalet Sarayı, 6 Kasım 1985’te M-19 örgütünün silahlı üyeleri tarafından basıldı. Yüksek yargı mensupları, çalışanlar ve binada bulunan siviller rehin alındı. Ordunun binayı geri almak için başlattığı harekât, ertesi güne kadar süren çatışmalara ve büyük bir yangına dönüştü. Kolombiya Yüksek Mahkemesinin anma kaydına göre 11’i yüksek mahkeme yargıcı olmak üzere 94 kişi hayatını kaybetti, 11 kişi de kayboldu. Olay, ülkenin yakın tarihindeki en ağır trajedilerden biri oldu.
1986 – MANCHESTER UNITED’DA ALEX FERGUSON DÖNEMİ BAŞLADI
İskoç teknik direktör Alex Ferguson, 6 Kasım 1986’da Manchester United’ın başına getirildi. Aberdeen’de kazandığı başarıların ardından İngiltere’ye gelen Ferguson, yaklaşık 27 yıl sürecek görev döneminde kulübü dünya futbolunun en güçlü takımlarından birine dönüştürdü. Manchester United onun yönetiminde 13 Premier Lig şampiyonluğu ve iki Şampiyonlar Ligi zaferi dahil 38 kupa kazandı. Başlangıçta sıradan bir teknik direktör değişikliği gibi görünen karar, futbol tarihinin en uzun ve başarılı birlikteliklerinden birini başlattı.
1989 – GAP İDARESİ KURULDU
Güneydoğu Anadolu Projesi Bölge Kalkınma İdaresi, 6 Kasım 1989’da yayımlanan 388 sayılı kanun hükmünde kararnameyle kuruldu. Daha önce başlamış olan GAP kapsamındaki yatırımların birlikte planlanması ve ilgili kurumlar arasında koordinasyon sağlanması amaçlanıyordu. İdarenin görevleri, baraj ve sulama projelerinin yanında tarım, sanayi, ulaşım, konut ve eğitim gibi alanları da kapsıyordu. Böylece Güneydoğu Anadolu’nun kalkınmasına yönelik çalışmalar için özel bir yönetim yapısı oluşturuldu.
1991 – TBMM’DE YEMİN TARTIŞMASI
TBMM’nin 19’uncu döneminin açıldığı 6 Kasım 1991’de, milletvekillerinin yemin töreninde sert tartışmalar yaşandı. SHP listesinden Diyarbakır milletvekili seçilen Hatip Dicle, yemin metnini anayasanın baskısı altında okuduğunu belirten bir açıklama yaptı. Leyla Zana ise Türkçe yeminini tamamladıktan sonra Kürtçe sözler söyledi. Genel Kurulda yükselen tepkiler üzerine yeminlerin geçerliliği tartışıldı. Oturumun ilerleyen bölümünde Dicle ve Zana, ekledikleri sözleri geri aldıklarını belirterek anayasal yemin metnini yeniden okudu.
1991 – KUVEYT’TE ATEŞE VERİLEN SON PETROL KUYUSU SÖNDÜRÜLDÜ
Körfez Savaşı sırasında Irak kuvvetlerinin ateşe verdiği Kuveyt petrol kuyularındaki son yangın, 6 Kasım 1991’de söndürüldü. Yüzlerce kuyunun yanması, aylar boyunca gökyüzünü kaplayan yoğun dumanın yanı sıra büyük bir çevre felaketine yol açmıştı. Farklı ülkelerden gelen uzman ekiplerin çalışmalarıyla yangınlar tek tek kontrol altına alındı. Son kuyunun da kapatılması, savaşın en çarpıcı görüntülerinden birini oluşturan petrol yangınlarının sona ermesini sağladı.
1995 – FREDDIE MERCURY’NİN SESİ ÖLÜMÜNDEN SONRA YENİ BİR QUEEN ALBÜMÜYLE DÖNDÜ
Queen’in “Made in Heaven” albümü, Freddie Mercury’nin ölümünden yaklaşık dört yıl sonra, 6 Kasım 1995’te yayımlandı. Brian May, Roger Taylor ve John Deacon, Mercury’nin hayattayken kaydettiği vokalleri ve önceki çalışmalardan kalan kayıtları işleyerek grubun 15’inci stüdyo albümünü hazırladı. Albümde Mercury’nin yaşamının son döneminde yaptığı kayıtlar da yer aldı. Müzikseverler böylece kaybettikleri sanatçının sesini yeni bir Queen albümünde dinleme imkânı buldu.
1998 – İNSAN KÖK HÜCRELERİNDE TIP ARAŞTIRMALARINI DEĞİŞTİREN ADIM
James Thomson ve çalışma arkadaşlarının insan embriyonik kök hücrelerini laboratuvarda elde ederek uzun süre çoğaltabildiklerini gösteren araştırması, 6 Kasım 1998’de Science dergisinde yayımlandı. Wisconsin-Madison Üniversitesi’ndeki ekip, vücuttaki farklı dokuları oluşturabilme potansiyeli taşıyan bu hücrelerden beş ayrı hücre hattı geliştirmişti. Çalışma; hastalıkların araştırılması, ilaçların denenmesi ve hasarlı dokuların yenilenmesine yönelik çalışmalar için yeni imkânlar açtı.
2002 – KADIKÖY’DE UNUTULMAYAN DERBİ: 6-0
Fenerbahçe, 6 Kasım 2002’de Şükrü Saracoğlu Stadı’nda oynanan lig maçında Galatasaray’ı 6-0 mağlup etti. Mustafa Çulcu’nun yönettiği karşılaşmada sarı lacivertlilerin gollerini Tuncay Şanlı, Ariel Ortega, iki kez Serhat Akın, Ceyhun Eriş ve Ümit Özat attı. Ortega ile Galatasaraylı Emre Aşık kırmızı kart gördü. Fenerbahçe’nin lig tarihinde rakibine karşı aldığı en farklı galibiyet olan sonuç, iki kulüp arasındaki rekabetin en çok hatırlanan maçlarından biri oldu; “6 Kasım” tarihi de futbol sohbetlerinde başlı başına bir derbi göndermesine dönüştü.
2002 – WINONA RYDER’IN HIRSIZLIK DAVASINDA KARAR ÇIKTI
Hollywood yıldızı Winona Ryder’ın mağaza hırsızlığı davasında jüri, 6 Kasım 2002’de kararını açıkladı. Oyuncu, Beverly Hills’teki Saks Fifth Avenue mağazasından 5 bin doların üzerinde değere sahip ürünlerin çalınmasıyla ilgili davada hırsızlık ve mala zarar verme suçlarından suçlu bulundu. Mağazaya suç işlemek amacıyla girme suçlamasından ise beraat etti. Ünlü bir oyuncunun mağaza hırsızlığı nedeniyle yargılanması, dönemin dikkat çeken magazin olaylarından biriydi; cezanın belirlenmesi sonraki duruşmaya bırakıldı.
2005 – HARRY POTTER’IN DÖRDÜNCÜ MACERASINA GÖRKEMLİ GALA
“Harry Potter ve Ateş Kadehi” filminin dünya galası, 6 Kasım 2005’te Londra’daki Leicester Meydanı’nda yapıldı. J. K. Rowling’in romanlarından uyarlanan serinin dördüncü filmini Mike Newell yönetti. Harry’nin Üçbüyücü Turnuvası’na katıldığı ve Voldemort’la yeniden karşı karşıya geldiği yapımın galası, binlerce hayranı bir araya getirdi. Madonna ve Claudia Schiffer gibi ünlü isimler de davetliler arasındaydı. Etkinlik, Harry Potter’ın kitap raflarını aşarak ne kadar büyük bir sinema ve popüler kültür olayına dönüştüğünü gösterdi.
2012 – ÖLÜMÜNDEN 130 YIL SONRA DARWIN’E BİNLERCE OY VERİLDİ
ABD’de 6 Kasım 2012’de yapılan seçimlerde, Georgia eyaletinin Athens-Clarke bölgesindeki yaklaşık 4 bin seçmen oy pusulalarına Charles Darwin’in adını yazdı. Bu sembolik protesto, evrim kuramına karşı sert açıklamalar yapan Cumhuriyetçi siyasetçi Paul Broun’a yönelikti. Darwin 1882’de hayatını kaybetmişti ve elbette gerçek bir aday değildi. Broun yeniden seçilirken, iki gün sonra açıklanan bu oylar seçimlerin en sıra dışı haberlerinden biri olarak kayda geçti.
2015 – CNBC-E EKRANI TLC’YE DEVRETTİ
Gündüz ekonomi haberleri, akşamları yabancı diziler ve filmler yayımlayan CNBC-e’nin ilk yayın dönemi, 6 Kasım 2015’e girilirken sona erdi. Kanalın yerini Discovery grubunun TLC Türkiye kanalı aldı. Yabancı yapımları orijinal dilinde ve Türkçe altyazıyla izleyen geniş bir seyirci kitlesi için bu değişiklik, televizyon alışkanlıklarında bir dönemin kapanması anlamına geliyordu. CNBC-e adı ise tamamen tarihe karışmadı; kanal, farklı bir sahiplik yapısıyla 10 Haziran 2024’te yeniden yayına başladı.
2020 – FUTBOLDA ŞİKE DAVASINDA AZİZ YILDIRIM’A BERAAT
Yeniden görülen futbolda şike davasında, eski Fenerbahçe Başkanı Aziz Yıldırım’ın da aralarında bulunduğu dört kişi hakkında 6 Kasım 2020’de beraat kararı verildi. İstanbul 13. Ağır Ceza Mahkemesi, şike ve teşvik primi suçlamalarında delil yetersizliğine hükmetti. Ayrılan diğer dosyada yargılanan 19 kişi de aynı suçlamalardan beraat etti. Karar, 2011’de başlayan ve Türk futbolunda yıllarca süren tartışmalara yol açan yargılama sürecinin önemli aşamalarından biri oldu.
2021 – SİPER’İN BAŞARILI TEST ATIŞI DUYURULDU
Türkiye’nin uzun menzilli ve yüksek irtifa hava savunma sistemi SİPER’in başarılı test atışı, 6 Kasım 2021’de kamuoyuna duyuruldu. ASELSAN, ROKETSAN ve TÜBİTAK SAGE’nin birlikte geliştirdiği sistem, stratejik tesislerin ve önemli bölgelerin hava saldırılarına karşı korunması amacıyla hazırlanıyordu. Test görüntülerinin paylaşılması, Türkiye’nin bu alanda kendi savunma sistemini geliştirme çalışmalarındaki önemli aşamalardan birini görünür kıldı. SİPER’in geliştirme ve deneme süreci sonraki yıllarda da devam etti.
2024 – AIZANOI’DEN 2 BİN YILLIK TİYATRO MASKI HABERİ
Kütahya’nın Çavdarhisar ilçesindeki Aizanoi Antik Kenti’nde bulunan yaklaşık 2 bin yıllık pişmiş toprak tiyatro maskı, 6 Kasım 2024’te kamuoyuna duyuruldu. Kazı Başkanı Prof. Dr. Gökhan Coşkun, iyi korunmuş maskın bir yapı kaidesinin içindeki dolgu toprakta bulunduğunu açıkladı. Aynı çalışmalarda, agoraya giriş sağlayan anıtsal bir kapı olabileceği değerlendirilen yapı kalıntıları da ortaya çıkarılmıştı. Mask, antik kentin Dionysos’la bağlantılı inanç ve kültür yaşamına ilişkin yeni veriler sunuyordu.
KOCAELİ TARİHİNDE 6 KASIM
1922 – LOZAN’A GİDEN HEYET İZMİT’TE KARŞILANDI
Lozan Barış Konferansı’nda Türkiye’yi temsil edecek İsmet Paşa başkanlığındaki heyet, 6 Kasım 1922 akşamı İzmit’e geldi. Ankara’dan bir gün önce hareket eden heyeti Nurettin Paşa karşıladı. İzmit Belediyesi tarafından verilen akşam yemeğine İstanbul’dan gelen gazeteciler de katıldı. Millî Mücadele’nin askerî zaferini barış masasında güvenceye almak üzere yola çıkan heyet, geceyi geçirdiği İzmit’ten 7 Kasım sabaha karşı ayrılarak İstanbul’a hareket etti. Böylece İzmit, Türkiye’nin geleceğini belirleyecek diplomatik yolculuğun önemli duraklarından biri oldu.
1922 – ALİ KEMAL İZMİT’TE LİNÇ EDİLDİ
Gazeteci ve eski Osmanlı bakanı Ali Kemal, 6 Kasım 1922’de İzmit’te linç edilerek öldürüldü. Damat Ferit Paşa hükümetlerinde Maarif ve Dahiliye nazırlığı yapan Ali Kemal, Millî Mücadele’ye karşı yazıları ve İngiliz mandasını savunan tutumuyla tanınıyordu. İstanbul’da yakalanarak Anadolu’ya getirilen Ali Kemal’in Ankara’ya gönderilmesi istenmişti. Ancak İzmit’te Nurettin Paşa’nın emriyle gerçekleşen linç sonucunda yargılanmadan öldürüldü. Olay, Millî Mücadele’nin hemen sonrasındaki siyasi hesaplaşmaların en çok tartışılan örneklerinden biri olarak tarihe geçti.
1924 – İZMİT’TE 10 BİN MÜBADİLİN BARINMA SORUNU MECLİSTE
Türkiye ile Yunanistan arasındaki nüfus mübadelesiyle gelen insanların yerleştirilmesi, 6 Kasım 1924’te TBMM’nin gündemindeydi. Dahiliye Vekili Recep Bey, yani Recep Peker, İzmit bölgesinde yaklaşık 10 bin mübadilin henüz iskân edilemediğini açıkladı. Verdiği bilgiye göre bu insanlar, tütün yetiştirmeye elverişli olduğu için bölgeyi tercih etmiş, evlerini kendileri yapabileceklerini bildirmiş; ancak bunu gerçekleştirememişti. Meclis tutanaklarına geçen açıklamalar, Kocaeli’ye yeni bir hayat kurmak üzere gelen ailelerin karşılaştığı barınma güçlüğünü ve konut yapımı için ek kaynağa duyulan ihtiyacı ortaya koyuyordu.
1936 – İZMİT KÂĞIT FABRİKASI RESMEN AÇILDI
İzmit Kâğıt Fabrikası’nın resmî açılışı, 6 Kasım 1936’da İktisat Bakanı Celal Bayar’ın katıldığı törenle yapıldı. Cumhuriyet’in sanayileşme programı kapsamında kurulan fabrikanın projesini Mehmet Ali Kâğıtçı hazırlamış, temeli 14 Ağustos 1934’te atılmıştı. Fabrikada ilk kâğıt 18 Nisan 1936’da üretilmişti; kasım ayındaki tören resmî açılıştı. Türkiye’nin kâğıt ihtiyacının karşılanmasında önemli görev üstlenen tesis, zamanla büyüyerek SEKA’nın merkezine dönüştü. Fabrika, İzmit’in üretim hayatının yanı sıra işçi kültürü ve kent kimliği üzerinde de kalıcı izler bıraktı.
1977 – YEŞİLÇAM’IN SANSÜR KARŞITI YOLCULUĞUNDA İZMİT DURAĞI
Sansüre ve sinema çalışanlarının güvencesiz çalışma koşullarına karşı İstanbul’dan Ankara’ya doğru yola çıkan sinema emekçileri, geceyi geçirdikleri İzmit’ten 6 Kasım 1977 sabahı hareket etti. Aralarında Cüneyt Arkın, Tarık Akan ve Hakan Balamir’in de bulunduğu topluluk, bir gün önce İzmit Belediye Başkanı Erol Köse tarafından karşılanmış, grevdeki Sümerbank Boru Fabrikası işçilerini ziyaret etmişti. Ankara’ya uzanan bu protesto yolculuğu, Yeşilçam’ın tanınmış oyuncularıyla kamera arkasında çalışan emekçileri aynı hak arayışında buluşturdu; İzmit de yürüyüşün önemli duraklarından biri oldu.
1978 – OTOMOBİL-İŞ KOCAELİ ŞUBESİ İLK GENEL KURULUNU YAPTI
Otomobil-İş Sendikası Kocaeli Şubesi’nin ilk genel kurulu, 6 Kasım 1978’de toplandı. Üyelerin katıldığı toplantıda ülke sorunları ve çalışma yaşamına ilişkin gelişmeler görüşülürken, şubenin kuruluş çalışmalarını yürüten geçici yönetimin yerine seçimle yeni yönetim oluşturuldu. Şube başkanlığına Mehmet Ali Erdoğan, şube sekreterliğine Ahmet Kurban, mali sekreterliğe Ekrem Uzun seçildi. Genel kurul, sanayinin hızla büyüdüğü Kocaeli’de metal işçilerinin sendikal örgütlenme tarihindeki yerel dönüm noktalarından biri olarak kayda geçti.
1994 – MEHMET ALİ KÂĞITÇI’NIN ARŞİVİ MÜZEYE DÖNÜŞTÜ
Türkiye’de modern kâğıt sanayisinin kurulmasına öncülük eden Mehmet Ali Kâğıtçı adına hazırlanan müze, 6 Kasım 1994’te SEKA bünyesinde açıldı. Müzenin temelini, Kâğıtçı’nın Heybeliada’daki evinden İzmit’e getirilen kitapları ve belgeleri oluşturuyordu. Mirasçısı Kamile Okerer’in bağışladığı koleksiyon, kâğıt üretiminin teknik bilgisiyle birlikte bir sanayi kuruluşunun nasıl ortaya çıktığını anlatan kişisel bir arşiv niteliğindeydi. Günümüzde SEKA Kâğıt Müzesi’nde korunan bu birikim, kentteki kâğıt müzeciliğinin 2016’dan daha eskiye uzanan geçmişini gösteriyor.
2016 – SEKA KÂĞIT MÜZESİ KAPILARINI AÇTI
İzmit’in sanayi hafızasını yaşatan SEKA Kâğıt Müzesi, 6 Kasım 2016’da ziyarete açıldı. Açılış, İzmit Kâğıt Fabrikası’nın resmen hizmete girmesinden tam 80 yıl sonra gerçekleştirildi. Kocaeli Büyükşehir Belediyesinin restore ettirdiği eski fabrika binasında, kâğıt üretiminde kullanılan makineler, belgeler ve çeşitli objeler ziyaretçilerle buluştu. Yaklaşık 12 bin 345 metrekarelik alanda kurulan müze, üretimin aşamalarını anlatırken fabrikanın kuruluş öyküsünü ve Cumhuriyet döneminin sanayileşme çabasını da görünür kıldı. Bir zamanlar kâğıt üretilen mekân, bu kez kentin geçmişini yeni kuşaklara aktaran bir kültür alanına dönüştü.
6 KASIM’DA GAZETELERDE KOCAELİ
Kocaeli’nin geçmişi, gazetelerde yalnızca büyük açılışlar ve siyasi olaylarla karşımıza çıkmıyor. Esnafın kredi arayışı, tarihî bir caminin onarımı, fabrikaları durma noktasına getiren yakıt sıkıntısı ve gençlerin başarıları da bu geçmişin parçaları. Farklı yılların 6 Kasım tarihli gazete sayfaları ve internet yayınları, kent hayatından şu kesitleri sunuyor:
1936 – İZMİT ESNAFI KREDİ, KADIN TERZİLER İŞLERİNİ BÜYÜTMEK İSTİYOR
Akşam gazetesinin 6 Kasım 1936 tarihli altıncı sayfasında, İzmit’te küçük esnafın sorunlarını valiye anlattığı bir toplantı haberleştiriliyordu. Esnafın gündeminde kredi ihtiyacı ve çalışma şartları vardı. Aynı sayfada, kentteki kadın terzilerle el tezgâhlarında dokuma yapanların da bir araya gelerek işlerini geliştirme imkânlarını görüştüğü aktarılıyordu. Bu haberler, İzmit’in ekonomik hayatında büyük sanayi yatırımları kadar küçük dükkânların, evlerdeki üretimin ve kadın emeğinin de yer tuttuğunu gösteriyordu.
1947 – KÖMÜR KITLIĞI FABRİKALARI VE KENTİN ELEKTRİĞİNİ TEHDİT EDİYOR
Ulus gazetesinin 6 Kasım 1947 tarihli üçüncü sayfasında, İzmit ve çevresinde yaşanan kömür sıkıntısı anlatılıyordu. Yakıt tedarikindeki aksama, İzmit, Hereke, Adapazarı ve Geyve’deki fabrikaları üretimi durdurma tehlikesiyle karşı karşıya bırakmıştı. Haberde kömür taşıyan gemilerin ulaşımındaki sorunlara da yer veriliyor, sıkıntının İzmit’in elektrik hizmetine yansıdığı belirtiliyordu. Aynı gün Cumhuriyet’te de İzmit için kömür yüklü vapurların İstanbul’da bekletildiği haberleştirildi. Sanayi kentinde yakıtın zamanında ulaşmaması, hem üretimi hem günlük yaşamı etkiliyordu.
1960 – YENİ CUMA CAMİİ’NİN BAHÇESİ ONARILDI, MİNARESİNDE ÇALIŞMA SÜRÜYOR
Türk Yolu gazetesinin 6 Kasım 1960 tarihli haberinde, İzmitlilerin Yeni Cuma adıyla bildiği Pertev Paşa Camii’nin bahçesindeki onarımın tamamlandığı, minaredeki çalışmaların ise sürdüğü bildiriliyordu. Aynı yıl yaşanan fırtına, minarenin külahına zarar vermiş; onarım için usta bulunması da yerel basının takip ettiği konular arasına girmişti. Gazetenin haberi, bugün çevresinden her gün binlerce kişinin geçtiği tarihî yapının bakımının, o dönemde de kent gündeminde yer tuttuğunu gösteriyordu.
1975 – GÖLCÜK’TE SANAYİCİLERE YERLİ YEDEK PARÇA ÇAĞRISI
Milliyet’in 6 Kasım 1975 tarihli birinci ve onuncu sayfalarında, ordunun ihtiyaç duyduğu yedek parçaların Gölcük’te sanayicilere gösterilmesi haberleştirildi. Amerikan silah ambargosunun ardından düzenlenen sergide amaç, dışarıdan temininde güçlük çekilen parçaların Türkiye’de üretilmesini sağlamaktı. Sanayicilere teknik bilgi verilmesi, meslek odalarının ve mühendislerin çalışmaya katılması hedefleniyordu. Haber, yerli savunma üretiminin o günlerde Gölcük’te nasıl somut bir ihtiyaç üzerinden ele alındığını gösteriyordu: Donanmanın çalışabilmesi için gerekli parçaları üretebilecek işletmeler aranıyordu.
2018 – ORGAN BAĞIŞINDA KOCAELİ’DEN ÖRNEK DAYANIŞMA
Memleket gazetesinin 6 Kasım 2018 tarihli internet yayınında, Anadolu Ajansı kaynaklı bir haberle Kocaeli’nin gönüllü organ bağışı beyanındaki başarısı duyuruldu. Başiskele’de düzenlenen programda, hayatını kaybeden yakınlarının organlarını bağışlayan ailelere teşekkür belgeleri verildi. İl Sağlık Müdürü Şenol Ergüney, nüfusa oranla organ bağışı beyanında Kocaeli’nin Türkiye’de ilk sırada olduğunu açıkladı. Haberdeki birincilik, gerçekleştirilen nakil sayısını değil, organlarını bağışlamak istediğini bildiren insanların oluşturduğu gönüllü katılımı ifade ediyordu.
2023 – KÖRFEZLİ 14 YAŞINDAKİ YÜZÜCÜDEN TÜRKİYE BİRİNCİLİĞİ
Mavi Kocaeli’nin 6 Kasım 2023 tarihli haberinde, Körfezli yüzücü Emre Fatih Kartal’ın çifte başarısı yer aldı. Körfez İlçesi Gençlerbirliği Spor Kulübü sporcusu Kartal, 3-5 Kasım’da Alanya’da düzenlenen Türkiye Açık Su Yüzme Millî Takım Belirleme Yarışları’nda, 14 yaş grubunda 10 bin metrede birinci, 5 bin metrede üçüncü olmuştu. Henüz 14 yaşındaki bir sporcunun açık denizde 10 kilometrelik yarışı kazanması, Kocaeli’nin spor gündeminde futbolun dışında da dikkat çekici başarılar bulunduğunu gösteriyordu.
2024 – KÖRFEZLİ LİSELİLERİN ROBOTU ROMANYA’DAN ALTINLA DÖNDÜ
Çağdaş Kocaeli’nin 6 Kasım 2024 tarihli haberinde, Körfez Mesleki ve Teknik Anadolu Lisesi öğrencilerinin uluslararası robot yarışmasındaki başarısı anlatıldı. Öğrenciler, 1-3 Kasım’da Romanya’nın başkenti Bükreş’te düzenlenen RoboChallenge 2024’te Mini Sumo kategorisinde altın madalya kazanmıştı. Okulda geliştirilen bir robotun uluslararası yarışmada dereceye girmesi, mesleki eğitimin teknoloji üretimiyle buluştuğu somut bir örnekti. Haber, sanayisiyle tanınan Körfez’de geleceğin teknik kadrolarının daha lise sıralarında uluslararası deneyim kazandığını ortaya koyuyordu.
2025 – GEBZE’DEKİ FACİANIN ARDINDAN BİNALAR MERCEK ALTINDA
Kocaeli’de yayımlanan Nefes gazetesinin 6 Kasım 2025 tarihli haberinde, Gebze’de bir binanın çökmesinin ardından yürütülen incelemeler ele alındı. Mevlâna Mahallesi’nde 29 Ekim’de meydana gelen ve aynı aileden dört kişinin hayatını kaybettiği facianın ardından yaklaşık 1.200 binanın incelendiği, tahliye edilen 21 binada karot çalışmalarına başlandığı açıklandı. Haberde, riskli olduğu belirlenen yapılar için dönüşüm ve hak sahiplerine destek seçenekleri de aktarılıyordu. O günün gündeminde, yakınlarını kaybeden ailenin acısının yanında evlerinden ayrılmak zorunda kalan insanların güvenli barınma ihtiyacı vardı.
6 KASIM’DA DOĞANLAR
1494 – KANUNİ SULTAN SÜLEYMAN
Osmanlı Devleti’nin onuncu padişahı Kanuni Sultan Süleyman, 6 Kasım 1494’te Trabzon’da doğdu. Yavuz Sultan Selim’in ardından 1520’de tahta çıktı ve 1566’ya kadar süren saltanatıyla Osmanlı’nın en uzun süre hüküm süren padişahı oldu. Belgrad ve Rodos’un alınması, Mohaç Zaferi ve ilk Viyana kuşatması onun döneminde gerçekleşti. Batı’da “Muhteşem Süleyman” olarak tanınan hükümdar, Muhibbî mahlasıyla şiirler de yazdı.
1788 – OSMANLI SARAYININ MÜZİK USTASI DONİZETTİ PAŞA
Osmanlı’da Donizetti Paşa adıyla tanınan İtalyan müzisyen Giuseppe Donizetti, 6 Kasım 1788’de doğdu. II. Mahmud döneminde İstanbul’a gelerek 1828’de Muzıka-yı Hümayun’un başına geçti; askerî bandonun geliştirilmesinde ve Batı müziği eğitiminin yaygınlaşmasında önemli rol üstlendi. II. Mahmud için Mahmudiye, Sultan Abdülmecid için Mecidiye marşlarını besteledi. Yaklaşık 28 yıl Osmanlı hizmetinde çalışan Donizetti, müzisyen yetiştirerek saraydan askerî kurumlara uzanan bir müzik geleneğinin oluşmasına katkıda bulundu.
1851 – DOW JONES’A ADINI VEREN GAZETECİ CHARLES DOW
Gazeteci Charles Henry Dow, 6 Kasım 1851’de ABD’nin Connecticut eyaletinde doğdu. Dow Jones şirketinin ve ekonomi gazetesi The Wall Street Journal’ın kurucuları arasında yer aldı. Şirket hisselerindeki fiyat hareketlerini birlikte izleyerek borsanın genel yönünü anlamaya çalışan Dow, bugün ekonomi haberlerinde sıkça duyduğumuz Dow Jones endekslerinin temelini attı. Gazeteciliğiyle yatırımcıların şirketler hakkında bilgi edinmesini sağlarken, geliştirdiği yaklaşım finans piyasalarının değerlendirilmesinde kalıcı bir etki bıraktı.
1861 – BASKETBOLUN YARATICISI JAMES NAISMITH
Basketbolu geliştiren beden eğitimi öğretmeni James Naismith, 6 Kasım 1861’de Kanada’da doğdu. ABD’nin Springfield kentinde çalışırken öğrencilerinin kış aylarında kapalı alanda oynayabileceği bir oyun tasarlaması istendi. Naismith, 1891’de spor salonuna yerleştirdiği iki şeftali sepeti ve hazırladığı 13 kuralla basketbolun temelini attı. İlk karşılaşmalar futbol topuyla oynanıyor, sepete giren topun elle çıkarılması gerekiyordu. Bir okul dersinde başlayan oyun, zamanla dünyanın en yaygın sporlarından birine dönüştü.
1892 – ATLANTİK’İ DURMAKSIZIN GEÇEN PİLOT JOHN ALCOCK
Havacılık tarihinin öncü isimlerinden John Alcock, 6 Kasım 1892’de İngiltere’nin Manchester kentinde doğdu. Arthur Whitten Brown ile birlikte 14-15 Haziran 1919’da Newfoundland’dan İrlanda’ya uçarak Atlas Okyanusu’nun ilk kesintisiz uçak geçişini gerçekleştirdi. Alcock’un yaşamında Türkiye’yle bağlantılı bir dönem de vardı: Birinci Dünya Savaşı sırasında uçağının denize inmesinin ardından Osmanlı kuvvetlerine esir düşmüş, savaşın sonunda serbest bırakılmıştı. Atlantik uçuşu, uzun mesafeli havacılığın gelişmesinde önemli bir başarı oldu.
1931 – SİNEMA VE TİYATRONUN ÖDÜLLÜ YÖNETMENİ MIKE NICHOLS
Yönetmen Mike Nichols, 6 Kasım 1931’de Berlin’de doğdu. Çocukken ailesiyle ABD’ye yerleşti; komedi gösterilerinden tiyatroya, sinemadan televizyona uzanan bir kariyer kurdu. Dustin Hoffman’ın başrolünü oynadığı The Graduate ile yönetmenlik Oscar’ını kazandı. Kim Korkar Virginia Woolf’tan? ve Closer gibi filmleriyle de tanındı. Nichols, sinema, televizyon, müzik ve tiyatronun büyük ödülleri olan Oscar, Emmy, Grammy ve Tony’nin dördünü de kazanabilen sanatçılar arasına girdi.
1932 – NOBELLİ FİZİKÇİ FRANÇOIS ENGLERT
Belçikalı fizikçi François Englert, 6 Kasım 1932’de doğdu. Robert Brout ile birlikte 1964’te geliştirdiği çalışma, bazı temel parçacıkların nasıl kütle kazandığını açıklamaya yardımcı oldu. Aynı konuda bağımsız çalışmalar yapan Peter Higgs’in adıyla tanınan Higgs parçacığının varlığı, 2012’de CERN’deki deneylerle doğrulandı. Englert ve Higgs, bu bilimsel katkıları nedeniyle 2013 Nobel Fizik Ödülü’nü paylaştı. Böylece yaklaşık yarım yüzyıl önce ortaya atılan bir düşünce, deneylerle desteklenen büyük bir keşfin parçası oldu.
1937 – TÜRKİYE’NİN KENTLEŞMESİNİ ARAŞTIRAN İLHAN TEKELİ
Şehir ve bölge plancısı, sosyal bilimci İlhan Tekeli, 6 Kasım 1937’de İzmir’de doğdu. Uzun yıllar ODTÜ’de öğretim üyeliği yaptı; göç, konut, yerel yönetimler ve Türkiye’nin şehirleşmesi üzerine çalıştı. Kentlerin büyümesini ekonomik ve toplumsal değişimlerle birlikte ele alan Tekeli, Tarih Vakfı’nın kurucuları arasında yer aldı ve vakfın başkanlığını yürüttü. Araştırmaları, hızla büyüyen şehirlerde insanların nasıl yaşadığı, konuta nasıl eriştiği ve kent yönetimine nasıl katılabileceği gibi gündelik hayatı doğrudan ilgilendiren sorulara odaklandı.
1946 – FORREST GUMP’IN OSCARLI OYUNCUSU SALLY FIELD
Amerikalı oyuncu Sally Field, 6 Kasım 1946’da Kaliforniya’da doğdu. Türkiye’de de geniş izleyici kitlesine ulaşan Forrest Gump’ta başkahramanın annesini, Kızım Olmadan Asla’da ise kızını İran’dan çıkarmaya çalışan bir kadını canlandırdı. Bir tekstil işçisinin sendikal mücadelesini anlatan Norma Rae ve ailesinin çiftliğini ayakta tutmaya çalışan bir kadını oynadığı Places in the Heart filmleriyle iki kez En İyi Kadın Oyuncu Oscar’ını kazandı. Kariyerinde, zorluklar karşısında mücadele eden kadın karakterlerle öne çıktı.
1947 – ESKİ BAŞBAKAN MESUT YILMAZ
Türkiye’nin eski başbakanlarından Mesut Yılmaz, 6 Kasım 1947’de İstanbul’da doğdu. Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi’ni bitirdikten sonra özel sektörde çalıştı; 1983’te Anavatan Partisi’nin kurucuları arasında yer aldı. Kültür ve Turizm Bakanlığı ile Dışişleri Bakanlığı görevlerini üstlenen Yılmaz, 1991-2002 yılları arasında partisinin genel başkanlığını yaptı. Üç hükümette başbakan olarak görev aldı ve 1990’lı yılların koalisyon siyasetinde önemli rol oynadı. 30 Ekim 2020’de hayatını kaybetti.
1948 – HOTEL CALIFORNIA’NIN YAZARLARINDAN GLENN FREY
Eagles grubunun kurucularından şarkıcı, gitarist ve besteci Glenn Frey, 6 Kasım 1948’de Detroit’te doğdu. Hotel California ve Desperado gibi dünya çapında tanınan şarkıların yazarları arasında yer aldı; Take It Easy ve New Kid in Town gibi eserlerde sesiyle de öne çıktı. Country müziğini rock ile buluşturan Eagles’ın başarısında belirleyici isimlerden biriydi. Solo çalışmaları da yapan Frey, 2016’da hayatını kaybetti; şarkıları farklı kuşaklardan dinleyicilere ulaşmayı sürdürdü.
1968 – YAHOO’NUN KURUCULARINDAN JERRY YANG
İnternet girişimcisi Jerry Yang, 6 Kasım 1968’de Tayvan’da doğdu. Stanford Üniversitesi’nde tanıştığı David Filo ile 1994’te ilgi çekici internet sitelerini bir araya getiren bir rehber hazırladı. Bu çalışma, daha sonra Yahoo’ya dönüştü. İnternetin yaygınlaşmaya başladığı yıllarda Yahoo; site rehberi, haber, e-posta ve farklı hizmetleri aynı yerde buluşturarak milyonlarca kişinin internetteki ilk duraklarından biri oldu. Yang’ın öğrencilik döneminde başlayan projesi, internet tarihinin ilk büyük şirketlerinden birinin doğmasını sağladı.
1970 – GÜN DOĞMADAN’IN YILDIZI ETHAN HAWKE
Amerikalı oyuncu, yazar ve yönetmen Ethan Hawke, 6 Kasım 1970’te Teksas’ın Austin kentinde doğdu. Ölü Ozanlar Derneği ile geniş kitlelerin dikkatini çekti; Gattaca ve İlk Gün gibi filmlerde rol aldı. Julie Delpy ile başrollerini paylaştığı Gün Doğmadan, Gün Batmadan ve Gece Yarısından Önce üçlemesinde Jesse karakterini canlandırdı. Bir çiftin yıllar içinde değişen ilişkisini anlatan bu serinin son iki filminin senaryosuna da katkıda bulunan Hawke, oyunculuğun yanında edebiyat ve yönetmenlik alanlarında çalıştı.
1980 – TÜRKİYE’DE MERT ADINI ALAN GOLCÜ NOBRE
Brezilya doğumlu futbolcu Mert Nobre, 6 Kasım 1980’de dünyaya geldi. Marcio Nobre adıyla tanındığı dönemde Fenerbahçe forması giydi; 2006’da Beşiktaş’a geçti ve aynı yıl Türk vatandaşlığı alarak Mert adını kullanmaya başladı. Türkiye’de uzun yıllar forvet olarak görev yapan Nobre, iki büyük kulübün taraftarlarının yakından tanıdığı isimlerden biri oldu. Futbolculuk kariyerinin ardından teknik direktörlük yaparak Türkiye’deki futbol hayatını saha kenarında da sürdürdü.
1988 – LA LA LAND VE ZAVALLILAR’IN YILDIZI EMMA STONE
Amerikalı oyuncu Emma Stone, 6 Kasım 1988’de Arizona’nın Scottsdale kentinde doğdu. Çocuk yaşlarda tiyatroya başladıktan sonra sinemaya geçti. La La Land’de oyuncu olma hayali kuran Mia’yı, Zavallılar’da ise dünyayı kendi deneyimleriyle keşfeden Bella Baxter’ı canlandırdı. Birbirinden oldukça farklı bu iki rolle En İyi Kadın Oyuncu Oscar’ını kazandı. Komedi, müzikal ve dram türlerindeki performanslarıyla öne çıkan Stone, kuşağının en çok tanınan sinema oyuncuları arasına girdi.
1997 – YARAMIZDA KALSIN’IN BESTECİSİ ONUR CAN ÖZCAN
Şarkıcı, besteci ve söz yazarı Onur Can Özcan, 6 Kasım 1997’de İstanbul’da doğdu. YouTube’da yayımladığı performanslarla tanındı; Yaramızda Kalsın, Çilingir, Kibrit ve İntihaşk gibi şarkılarıyla dinleyicilere ulaştı. Eserleri farklı sanatçılar tarafından da seslendirilen Özcan’ın müzik yolculuğu, 3 Haziran 2018’de Şile açıklarında bulunduğu teknenin batmasıyla sona erdi. Henüz 20 yaşındaydı. Kısa yaşamına sığdırdığı şarkılar, ölümünün ardından da yeni dinleyicilerle buluşmaya devam etti.
6 KASIM’DA HAYATINI KAYBEDENLER
1543 – ŞEHZADE CAMİİ’NE ADINI VEREN ŞEHZADE MEHMED
Kanuni Sultan Süleyman ile Hürrem Sultan’ın oğlu Şehzade Mehmed, kaynaklarda 5-6 Kasım 1543’e tarihlenen ölümü sırasında Manisa sancak beyiydi. Tahtın güçlü adaylarından biri olarak görülen şehzadenin genç yaşta ölmesi, Kanuni’yi derinden etkiledi. Cenazesi İstanbul’a getirildi; adına Mimar Sinan’ın tasarladığı Şehzade Külliyesi yaptırıldı. Cami, türbe, medrese ve diğer yapılardan oluşan külliye, Osmanlı mimarisinin önemli eserleri arasına girdi. İstanbul’daki Şehzadebaşı semti de adını bu yapı topluluğundan aldı.
1893 – KUĞU GÖLÜ’NÜN BESTECİSİ ÇAYKOVSKİ
Rus besteci Pyotr İlyiç Çaykovski, 6 Kasım 1893’te Petersburg’da, 53 yaşında hayatını kaybetti. Kuğu Gölü, Uyuyan Güzel ve Fındıkkıran baleleriyle dünya çapında tanındı; senfonileri, konçertoları ve operalarıyla klasik müziğin en çok seslendirilen bestecileri arasına girdi. Ölümünden yalnızca dokuz gün önce, Patetik adıyla bilinen Altıncı Senfonisi’nin ilk seslendirilişini yönetmişti. Özellikle bale için yazdığı müzikler, sahne eserlerinin ötesine geçerek farklı kuşakların tanıdığı melodilere dönüştü.
1935 – T. REX’E ADINI VEREN BİLİM İNSANI HENRY FAIRFIELD OSBORN
Amerikalı fosil bilimci Henry Fairfield Osborn, 6 Kasım 1935’te hayatını kaybetti. Osborn’un popüler kültürdeki en tanınan izi, 1905’te bilimsel adını verdiği Tyrannosaurus rex, yani T. rex oldu. Fosilleri bulan araştırmacı Barnum Brown’dı; Osborn ise buluntuları inceleyerek bu büyük etçil dinozoru bilim dünyasına tanıtan isimdi. Müzelerden sinema filmlerine kadar uzanan dinozor merakının başlıca simgelerinden biri, onun verdiği adla tanındı.
1941 – ARSEN LÜPEN’İN YARATICISI MAURICE LEBLANC
Fransız yazar Maurice Leblanc, 6 Kasım 1941’de Perpignan’da hayatını kaybetti. Polisiye edebiyatın en tanınmış karakterlerinden Arsen Lüpen’i yaratan Leblanc, okurlarını suçluları yakalayan bir dedektifin değil, zekâsıyla takipçilerinden kurtulan bir hırsızın maceralarına ortak etti. “Centilmen hırsız” olarak tanınan Lüpen’in serüvenleri, yazarın çok sayıda roman ve öyküsüne konu oldu. Türkiye’de de farklı yayınevlerinin kitaplarıyla kuşaklar boyunca okunan karakter, Leblanc’ın adını polisiye edebiyatın kalıcı isimleri arasına taşıdı.
1965 – ELEKTRONİK MÜZİĞİN ÖNCÜLERİNDEN EDGARD VARESE
Fransa doğumlu besteci Edgard Varese, 6 Kasım 1965’te New York’ta hayatını kaybetti. Elektronik çalgıları ve kaydedilmiş sesleri bestelerinde kullanarak müziğin imkânlarını genişleten öncü isimlerden biri oldu. Déserts adlı eserinde orkestra ile ses bandını buluşturdu; 1958 Brüksel Dünya Sergisi için hazırladığı Elektronik Şiir’de ise ses, mimari ve teknolojiyi bir araya getirdi. Bugün elektronik müzikte alışılmış kabul edilen birçok yöntemin henüz yeni olduğu bir dönemde, bestecilere farklı seslerle çalışma yolları açtı.
1976 – İYOTLU TUZUN YAYGINLAŞMASINA KATKI SAĞLAYAN DAVID MARINE
Amerikalı hekim ve araştırmacı David Marine, 6 Kasım 1976’da hayatını kaybetti. ABD’nin Ohio eyaletindeki okul çocukları üzerinde yürüttüğü çalışmalarla, iyot verilmesinin iyot eksikliğine bağlı guatrın önlenmesindeki etkisini gösterdi. Başka bölgelerde elde edilen benzer sonuçlar da sofra tuzuna iyot eklenmesi yönündeki uygulamaları destekledi. Marine’in çalışmaları, laboratuvar ve saha araştırmalarının günlük hayatta kullanılan bir ürüne nasıl yansıyabildiğinin önemli örneklerinden biri oldu.
1983 – GAZETE VE KİTAPLARIN USTA ÇİZERİ MÜNİF FEHİM
Ressam, karikatürist ve kitap resimleyicisi Münif Fehim Özarman, 6 Kasım 1983’te hayatını kaybetti. Gazete ve dergilerde yayımlanan çizimleri, kitap kapakları ve tarihî sahneleri canlandıran resimleriyle tanındı. Eski İstanbul’un sokaklarını, kıyafetlerini ve saray hayatını çizgilerine taşıdı; çocuk yayınları ve çizgi romanlar için de çalıştı. Yaşar Kemal’in kaleme aldığı Karacaoğlan çizgi romanını resimleyen sanatçı, yarım yüzyılı aşan çalışma hayatında Türkiye’de basılı yayınların görsel dünyasına önemli katkılar sağladı.
1997 – VİKİNGLERİN AMERİKA’DAKİ İZİNİ ORTAYA ÇIKARAN ANNE STINE INGSTAD
Norveçli arkeolog Anne Stine Ingstad, 6 Kasım 1997’de Oslo’da hayatını kaybetti. Kanada’nın Newfoundland adasındaki L’Anse aux Meadows’ta yönettiği kazılar, Vikinglerin Kuzey Amerika’ya Kristof Kolomb’dan yaklaşık 500 yıl önce ulaştığını gösteren arkeolojik kanıtları ortaya çıkardı. Eşi Helge Ingstad’la birlikte yürüttüğü araştırmalar, eski İskandinav anlatılarının tarihsel karşılığını aydınlattı. Kazılarda belirlenen yapılar ve günlük kullanım eşyaları, yaklaşık bin yıl önceki denizaşırı yolculukların somut izleri olarak bilim dünyasında büyük önem kazandı.
2009 – TÜRKÇE SÖZLÜĞE 34 YIL EMEK VEREN İLHAN AYVERDİ
Dil araştırmacısı ve eğitimci İlhan Ayverdi, 6 Kasım 2009’da İstanbul’da hayatını kaybetti. En önemli eseri, Kubbealtı Lugatı adıyla da bilinen Misalli Büyük Türkçe Sözlük oldu. Hazırlıkları 1971’de başlayan ve 2005’te yayımlanan sözlük, kelimelerin anlamlarını farklı dönemlerden seçilen kullanım örnekleriyle açıkladı. Ayverdi’nin uzun yıllar boyunca üzerinde çalıştığı eser, günümüz Türkçesinin yanında eski metinlerde karşılaşılan kelimeleri de anlamaya yardımcı olan kapsamlı bir başvuru kaynağına dönüştü.
2017 – APOLLO 12’NİN PİLOTU RICHARD GORDON
Amerikalı astronot Richard Gordon, 6 Kasım 2017’de, 88 yaşında hayatını kaybetti. 1966’da Gemini 11 görevi sırasında uzay yürüyüşleri yaptı; 1969’da ise Ay’a ikinci insanlı inişi gerçekleştiren Apollo 12’nin komuta modülü pilotu oldu. Arkadaşları Pete Conrad ve Alan Bean Ay yüzeyine inerken Gordon yörüngede kaldı, gelecekteki inişler için fotoğraflar çekti ve dönüşte araçların yeniden birleşmesinde görev aldı. Böylece Ay’a ayak basan astronotların güvenle geri dönmesini sağlayan ekibin önemli bir parçası oldu.
2018 – THEOPE’NİN YAZARI COŞKUN BÜKTEL
Oyun yazarı, eleştirmen ve romancı Coşkun Büktel, 6 Kasım 2018’de hayatını kaybetti. Tiyatro çevrelerinde Theope adlı oyunu ve sert eleştirileriyle tanındı; Fiyasko romanıyla farklı bir okur kitlesine ulaştı. Edebiyat, çeviri ve tiyatro çalışmalarının yanında televizyon için de çalıştı. Geniş izleyici kitlesine ulaşan Arka Sıradakiler dizisinde senaryoların geliştirilmesine katkıda bulundu. Ölümünü, birlikte çalıştığı yönetmen Hamdi Alkan kamuoyuna duyurdu.
2020 – İSPANYOL MEYHANESİ’NİN UNUTULMAZ SESİ TİMUR SELÇUK
Piyanist, besteci, yorumcu ve orkestra şefi Timur Selçuk, 6 Kasım 2020’de, 74 yaşında hayatını kaybetti. Münir Nurettin Selçuk’un oğlu olan sanatçı, İspanyol Meyhanesi, Ayrılanlar İçin ve Beyaz Güvercin gibi şarkılarıyla tanındı. Ümit Yaşar Oğuzcan, Orhan Veli, Attila İlhan ve Nazım Hikmet’in şiirlerini besteleyerek edebiyatla müziği buluşturdu. İstanbul Oda Orkestrası’nı ve Çağdaş Müzik Merkezi’ni kurdu; tiyatro eserlerine müzik yazdı ve çok sayıda öğrenci yetiştirdi.
2024 – ŞEKER ADAM VE SON DURAK’IN OYUNCUSU TONY TODD
Amerikalı oyuncu Tony Todd, 6 Kasım 2024’te, 69 yaşında hayatını kaybetti. Şeker Adam adıyla da bilinen Candyman filmindeki başrolüyle korku sinemasının tanınmış yüzlerinden biri oldu. Son Durak serisindeki performanslarıyla yeni kuşak izleyicilere de ulaştı. Kariyeri boyunca sinema, televizyon ve tiyatroda çalışan Todd, Oliver Stone’un Müfreze filminde de rol aldı; özellikle korku filmlerindeki karakterleriyle hatırlanıyor.
2025 – DNA’NIN ÇİFT SARMAL YAPISINI AÇIKLAYAN JAMES WATSON
Amerikalı bilim insanı James Watson, 6 Kasım 2025’te, 97 yaşında hayatını kaybetti. Francis Crick ile birlikte 1953’te DNA’nın çift sarmal modelini ortaya koydu. Rosalind Franklin ve Maurice Wilkins’in deneysel verilerinden de yararlanan bu çalışma, kalıtsal bilginin nasıl taşındığının anlaşılmasında büyük bir adım oldu. Watson, Crick ve Wilkins, 1962 Nobel Fizyoloji veya Tıp Ödülü’nü paylaştı. DNA’nın yapısının açıklanması, genetik araştırmalarının ve biyoteknolojinin gelişmesine temel oluşturdu.
Bu haber Haber Kocaeli özel içeriğidir. 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu kapsamında korunmaktadır. Kaynak gösterilerek dahi olsa haberin tamamı veya bir kısmı, yazılı izin alınmaksızın kullanılamaz, başka mecralarda yayınlanamaz.
