Günün Tarihi / 25 Ekim
25 EKİM’DE NELER KUTLANIYOR?
DÜNYA MAKARNA GÜNÜ: FİKRİ TÜRKİYE’DEN, KUTLAMASI DÜNYADAN
Öğrenci evlerinden restoranlara kadar hemen her sofrada kendine yer bulan makarnanın da bir günü var. Üstelik bu kutlamanın başlangıcında Türkiye bulunuyor. Dünya Makarna Günü fikri, 1995’te Roma’da yapılan toplantıda Türk makarna sanayicileri tarafından önerildi. İlk kutlama 1998’de Napoli’de gerçekleştirildi. O tarihten bu yana 25 Ekim, farklı ülkelerin makarna tariflerini ve sofra kültürlerini buluşturuyor.
KAZAKİSTAN’DA CUMHURİYET GÜNÜ
Türk dünyasının önemli ülkelerinden Kazakistan, 25 Ekim’i Cumhuriyet Günü olarak kutluyor. Tarihin seçilmesinin nedeni, 25 Ekim 1990’da kabul edilen Devlet Egemenliği Bildirgesi. Sovyetler Birliği henüz dağılmadan kabul edilen bu belge, ülkenin bağımsızlığına giden yolda önemli bir adım oldu. Kazakistan’ın bağımsızlığını ilan ettiği 16 Aralık 1991 ise ayrı bir millî gün olarak anılıyor.
ULUSLARARASI SANATÇILAR GÜNÜ: SANATIN ARKASINDAKİ EMEĞİ HATIRLAMAK
Bir resmin, şarkının, heykelin ya da tiyatro oyununun arkasında yıllara yayılan bir emek bulunuyor. Uluslararası Sanatçılar Günü, bu emeği ve sanatçıların topluma katkısını görünür kılmak amacıyla Kanadalı ressam Chris MacClure tarafından 2004’te başlatıldı. Kutlama için Pablo Picasso’nun doğum günü olan 25 Ekim seçildi. Gün, farklı sanat dallarında üretim yapan sanatçılara destek olmayı amaçlıyor.
DÜNYA OPERA GÜNÜ: SAHNENİN SESİ DAHA ÇOK İNSANA ULAŞSIN
2019’da başlatılan Dünya Opera Günü, opera sanatını daha geniş kitlelerle buluşturmayı hedefliyor. Tarih olarak besteciler Georges Bizet ile Johann Strauss’un doğum günü olan 25 Ekim seçildi. Opera kurumları bugün konserler, söyleşiler, prova ziyaretleri ve çevrim içi gösterimler düzenliyor. Türkiye’de de konservatuvarlar ve sanat kurumları çeşitli etkinliklerle kutlamalara katılıyor.
DÜNYA SPİNA BİFİDA VE HİDROSEFALİ GÜNÜ
25 Ekim, spina bifida ve hidrosefaliyle yaşayan insanların sağlık, eğitim ve toplumsal yaşama katılım haklarına dikkat çekmek için değerlendiriliyor. Spina bifida, anne karnında omurga ve omuriliğin gelişimi sırasında oluşan bir durum. Hidrosefali ise beyin boşluklarında beyin omurilik sıvısının aşırı birikmesiyle ortaya çıkıyor. Günün amacı, bu durumları tanıtmanın yanında hastaların ve ailelerinin karşılaştığı engelleri azaltmak.
ULUSLARARASI CÜCELİK FARKINDALIK GÜNÜ: ÖNYARGILARI AŞMAK İÇİN
Cüceliği olan bireylerin karşılaştığı ayrımcılığa, erişilebilirlik sorunlarına ve eşit katılım hakkına dikkat çekilen gün, 25 Ekim’de anılıyor. Tarih, oyuncu ve hak savunucusu Billy Barty’nin doğum günüyle bağlantılı. Farkındalık çalışmalarında eğitimden çalışma hayatına, sağlık hizmetlerinden sanat dünyasına kadar pek çok alanda eşit fırsatların önemi vurgulanıyor.
DÜNYA MDS FARKINDALIK GÜNÜ
Miyelodisplastik sendromlar, kısaca MDS, kemik iliğinin yeterli miktarda sağlıklı kan hücresi üretemediği bir grup kan kanseri. Her yıl 25 Ekim’de düzenlenen farkındalık çalışmaları, az bilinen bu hastalık grubunu tanıtmayı amaçlıyor. Hastaların doğru bilgiye, uygun sağlık hizmetlerine ve destek kuruluşlarına ulaşabilmesi de günün başlıca konuları arasında bulunuyor.
25 EKİM’İN TUHAF GÜNLERİ
Bu bölümdeki günler, ağırlıklı olarak ABD’deki gayriresmî kutlama takvimlerinde yer alıyor.
KAYNANALAR GÜNÜ: BU YIL 25 EKİM’E DENK GELİYOR
Fıkraların ve aile komedilerinin vazgeçilmez karakteri kaynanaların da bir günü var. ABD’de ekim ayının dördüncü pazarında kutlanan Kaynanalar Günü, 2026’da 25 Ekim’e denk geliyor. Amaç, kayınvalidelerin aile içindeki emeğini hatırlamak ve kendilerine teşekkür etmek. Dolayısıyla bugünün tarihi her yıl 25 Ekim değil.
YAĞLI YİYECEKLER GÜNÜ: PATATES KIZARTMASINDAN HAMBURGERE
ABD’deki eğlenceli günler takviminde 25 Ekim, “Yağlı Yiyecekler Günü” olarak da geçiyor. Patates kızartması, hamburger ve benzeri yiyecekler günün başrolünde. Bu gayriresmî kutlama, özellikle kızartma ve sokak lezzetleri sevenlerin sosyal medyada tariflerini ve favorilerini paylaşmasına vesile oluyor.
EN EKŞİ GÜN: HEM DAMAKTA HEM SURATTA
“Sourest Day” adıyla anılan bugün, limondan ekşi şekerlemelere kadar yüz buruşturan tatlara ayrılıyor. İşin bir de kelime oyunu var: İngilizcede “sour”, ekşi anlamının yanında huysuz ve asık suratlı insanlar için de kullanılıyor. Böylece günün şakası, ekşi yiyeceklerle ekşi suratları aynı kutlamada buluşturuyor.
KATİL BEBEK CHUCKY GÜNÜ
Korku sinemasının en tanınmış oyuncak bebeklerinden Chucky’nin de takvimde kendine ayrılmış bir günü bulunuyor. 25 Ekim’deki bu gayriresmî kutlamada hayranları filmleri yeniden izliyor, karakterin kostümünü giyiyor ve koleksiyonlarını paylaşıyor. Cadılar Bayramı yaklaşırken korku filmi meraklılarına bir buluşma bahanesi daha çıkmış oluyor.
25 EKİM’DE NELER OLDU?
1147 – SELÇUKLULAR, HAÇLI ORDUSUNU ESKİŞEHİR YAKINLARINDA BOZGUNA UĞRATTI
- Haçlı Seferi’ne katılan Alman Kralı III. Konrad’ın ordusu, Eskişehir yakınlarında Selçuklu kuvvetleri karşısında ağır bir yenilgi aldı. Türk süvarilerinin art arda saldırılarıyla büyük kayıplar veren Konrad, İznik yönüne çekilmek zorunda kaldı. Dorileon Muharebesi olarak bilinen zafer, Haçlıların Anadolu üzerinden ilerleme planına büyük darbe vurdu.
1415 – AZINCOURT’TA FRANSIZ ORDUSU AĞIR YENİLGİYE UĞRADI
İngiltere Kralı V. Henry’nin ordusu, Fransa’daki Azincourt Muharebesi’nde daha kalabalık Fransız kuvvetlerini yendi. İngiliz okçularının saldırıları, dar savaş alanı ve çamurlu zemin, Fransızların ilerleyişini güçleştirdi. Çok sayıda Fransız soylusunun öldüğü veya esir düştüğü muharebe, Yüz Yıl Savaşları’nın en tanınmış çarpışmalarından biri oldu.
1671 – SATÜRN’ÜN İKİ RENKLİ UYDUSU IAPETUS KEŞFEDİLDİ
Gök bilimci Giovanni Cassini, Satürn’ün uydularından Iapetus’u keşfetti. Cassini, uydunun gezegen çevresinde dolanırken bazen daha parlak, bazen daha sönük göründüğünü fark etti. Yüzyıllar sonra uzay araçlarının çektiği fotoğraflar, bunun nedenini gösterdi: Uydunun bir yarısı çok koyu, diğer yarısı ise belirgin biçimde açık renkliydi.
1854 – BALAKLAVA’DA YANLIŞ ANLAŞILAN EMİR FELAKETE YOL AÇTI
Kırım Savaşı sırasında Osmanlı, İngiliz ve Fransız kuvvetleriyle Rus ordusu arasında Balaklava Muharebesi yapıldı. İngiliz hafif süvarileri, yanlış anlaşılan bir emir üzerine Rus topçusuna karşı hücuma geçti. Askerlerin yoğun ateş altında ağır kayıplar verdiği saldırı, Alfred Tennyson’ın “Hafif Süvari Alayının Hücumu” şiirine konu oldu.
1875 – “ÇALINAMAZ” DENİLEN KONÇERTO İLK KEZ SESLENDİRİLDİ
Çaykovski’nin 1 No’lu Piyano Konçertosu, ABD’nin Boston kentinde Hans von Bülow’un solistliğinde ilk kez seslendirildi. Bestecinin eseri başlangıçta çalmasını istediği Nikolay Rubinşteyn, konçertoyu değersiz ve çalınamaz bulmuştu. Boston’daki başarılı ilk konserin ardından eser, zamanla klasik müzik repertuvarının en tanınan piyano konçertolarından biri hâline geldi.
1911 – İTALYAN KEŞİF UÇAĞI, TÜFEK ATIŞLARIYLA VURULDU
Trablusgarp Savaşı sırasında keşif uçuşu yapan İtalyan pilot Riccardo Moizo’nun uçağı, Osmanlı kuvvetlerinin açtığı ateşten isabet aldı. Uçağın kanatlarında üç kurşun deliği oluştu. Uçakların savaşta kullanılmaya başlandığı günlerde yaşanan olay, yerden açılan ateşle hava araçlarına karşı koymanın ilk örnekleri arasında yer aldı.
1923 – CUMHURİYET’İN İLANINA DÖRT GÜN KALA SİYASİ BUNALIM
Halk Fırkasının Meclis grubu, İçişleri Bakanlığı için Sabit Bey’i, Meclis ikinci başkanlığı için Rauf Bey’i destekleme kararı aldı. Mustafa Kemal Paşa’nın uygun bulmadığı bu tercihler, yönetimdeki görüş ayrılıklarını açığa çıkardı. Tartışmaları, Fethi Bey hükûmetinin istifası ve 29 Ekim’de Cumhuriyet’in ilanı izledi.
1936 – ROMA-BERLİN MİHVERİNİN TEMELİ ATILDI
Nazi Almanyası ile faşist İtalya, siyasi iş birliğini güçlendiren bir anlaşmaya vardı. “Roma-Berlin Mihveri” olarak anılacak yakınlaşma, Hitler ve Mussolini yönetimlerini birbirine bağladı. İki ülkenin ortaklığı, sonraki yıllarda Japonya’nın da katılacağı ve II. Dünya Savaşı’nın taraflarından birini oluşturacak Mihver ittifakının temelini hazırladı.
1937 – BAŞBAKANLIK İNÖNÜ’DEN BAYAR’A GEÇTİ
İsmet İnönü başbakanlıktan istifa etti. Cumhurbaşkanı Mustafa Kemal Atatürk, hükûmeti kurma görevini Celal Bayar’a verdi. Bayar’ın aynı gün sunduğu kabine onaylandı ve Türkiye Cumhuriyeti’nin dokuzuncu hükûmeti kuruldu. Böylece Atatürk döneminin son başbakanı olacak Bayar’ın görev dönemi başladı.
1944 – JAPONYA’NIN ÖRGÜTLÜ KAMİKAZE SALDIRILARI BAŞLADI
- Dünya Savaşı’nın Filipinler cephesinde Japon pilotları, uçaklarını Amerikan savaş gemilerine çarptırdı. İlk örgütlü kamikaze saldırıları sırasında Amerikan uçak gemisi USS St. Lo batırıldı. Pilotların uçaklarıyla birlikte ölmeyi göze aldığı bu saldırılar, Pasifik’teki savaşın son döneminde Amerikan donanmasının karşılaştığı başlıca tehditlerden birine dönüştü.
1950 – ÇİN KUVVETLERİ KORE SAVAŞI’NDA ÇATIŞMAYA GİRDİ
Çin birlikleri, Kuzey Kore’nin Onjong bölgesinde Güney Kore kuvvetleriyle çatışmaya girdi. Sınırı gizlice geçen Çin askerlerinin cephede ortaya çıkması, savaşın seyrini değiştirdi. Türkiye’nin de bir tugayla katıldığı Birleşmiş Milletler kuvvetleri, ilerleyen haftalarda Çin ordusunun geniş çaplı taarruzlarıyla karşılaşacaktı.
1955 – EV TİPİ MİKRODALGA FIRIN TANITILDI
Tappan şirketi, evlerde kullanılmak üzere geliştirdiği mikrodalga fırını New York’ta tanıttı. Duvara yerleştirilen büyük cihazın fiyatı 1.295 dolardı. Daha önce ticari mutfaklarda kullanılan teknolojinin evlere girmesi yolunda önemli bir adım atılmıştı. Ancak mikrodalga fırınların yaygınlaşması, daha küçük ve ucuz modellerin geliştirilmesiyle mümkün oldu.
1957 – SANATLA TASARIMI BULUŞTURAN TATBİKİ GÜZEL SANATLAR OKULU AÇILDI
Devlet Tatbiki Güzel Sanatlar Yüksekokulu, İstanbul Beşiktaş’ta törenle açıldı. Sanatı günlük yaşam ve üretimle buluşturmayı amaçlayan okulda grafik, seramik, tekstil, dekoratif resim, mobilya ve iç mimarlık alanlarında eğitim verildi. Bauhaus anlayışından beslenen kurum, daha sonra Marmara Üniversitesi Güzel Sanatlar Fakültesine dönüştü.
1962 – NOBEL EDEBİYAT ÖDÜLÜ “FARELER VE İNSANLAR”IN YAZARI STEINBECK’E VERİLDİ
Nobel Edebiyat Ödülü’nün Amerikalı yazar John Steinbeck’e verileceği açıklandı. “Fareler ve İnsanlar” ve “Gazap Üzümleri” gibi eserleriyle tanınan Steinbeck, yoksulların, göçmen işçilerin ve geçim mücadelesi veren ailelerin yaşamını anlattı. Yazar, ödülünü aynı yıl aralık ayında Stockholm’de aldı.
1962 – KÜBA’DAKİ FÜZELERİN FOTOĞRAFLARI BM’DE GÖSTERİLDİ
Küba Füze Krizi sırasında ABD’nin Birleşmiş Milletler Büyükelçisi Adlai Stevenson, Sovyetler Birliği’nin Küba’ya yerleştirdiği füzelere ait hava fotoğraflarını Güvenlik Konseyinde gösterdi. Stevenson ile Sovyet temsilcisi Valerian Zorin arasındaki tartışma, krizin en çok hatırlanan anlarından biri oldu. İki nükleer gücün karşı karşıya geldiği kriz, dünya çapında savaş korkusu yaratmıştı.
1962 – SABOTAJCI SANILAN AYI, ASKERÎ ÜSLERİ ALARMA GEÇİRDİ
Küba Füze Krizi sırasında ABD’nin Duluth üssündeki bir nöbetçi, tellere tırmanan karaltıyı sabotajcı sanarak alarm verdi. Yanlış bağlanan alarm sistemi nedeniyle Volk Field üssündeki nükleer silahlı uçaklar kalkışa hazırlandı. Hata, uçaklar havalanmadan fark edildi. Duluth’ta görülen karaltının bir ayı olduğu anlaşıldı.
1970 – TÜRKİYE SAYILDI: 35 MİLYON KİŞİ, KOCAELİ’DE 385 BİN NÜFUS
Türkiye genelinde nüfus sayımı yapıldı. Sayım nedeniyle sokağa çıkma yasağı uygulanırken vatandaşlar evlerinde görevlileri bekledi. Ülkenin nüfusu 35 milyon 605 bin 176 olarak belirlendi. Kocaeli’nin il nüfusu ise 385 bin 408’di. Sonuçlar, sanayileşme ve göçle büyüyen kentin 1970’lerin başındaki nüfusunu kayda geçirdi.
1970 – TRT, SAYIM GÜNÜNDE İLK KEZ TAM GÜN YAYIN YAPTI
TRT, nüfus sayımı nedeniyle evlerinde bekleyen izleyiciler için ilk kez sabahtan başlayarak tam gün televizyon yayını yaptı. O dönemde televizyon yayınları haftanın belirli akşamlarıyla sınırlıydı. Sayım günü için hazırlanan özel yayın, televizyonun günlük hayatta daha fazla yer edinmeye başladığı dönemin dikkat çekici adımlarından biri oldu.
1971 – ÇİN’İN BM’DEKİ TEMSİLİ PEKİN YÖNETİMİNE GEÇTİ
Birleşmiş Milletler Genel Kurulu, Çin’i örgütte temsil etme hakkını Çin Halk Cumhuriyeti yönetimine veren kararı kabul etti. Çin’i o tarihe kadar temsil eden Tayvan merkezli Çin Cumhuriyeti yönetiminin temsilcileri örgütten çıkarıldı. Böylece Güvenlik Konseyindeki daimî üyelik koltuğu da Pekin yönetiminin temsilcilerine geçti.
1978 – MICHAEL MYERS, “HALLOWEEN” İLE SEYİRCİ KARŞISINA ÇIKTI
John Carpenter’ın yönettiği “Halloween”, ABD’nin Kansas City kentinde gösterime girdi. Küçük bütçeli film, maskeli katil Michael Myers’ı korku sinemasına kazandırırken Jamie Lee Curtis’in sinema kariyerini de başlattı. Gençlerin bir katil tarafından takip edildiği korku yapımlarını derinden etkileyen film, uzun yıllar devam edecek bir serinin başlangıcı oldu.
1981 – TÜRK DİPLOMAT ROMA’DA ASALA SALDIRISINDAN YARALI KURTULDU
Türkiye’nin Roma Büyükelçiliği İkinci Kâtibi Gökberk Ergenekon, evinin yakınlarında silahlı saldırıya uğradı. Kollarından yaralanan diplomat, silahıyla karşılık vererek saldırıdan sağ kurtuldu. Saldırıyı Ermeni terör örgütü ASALA üstlendi. Olay, Türk diplomatların ve yurt dışındaki temsilciliklerin hedef alındığı terör saldırılarının bir halkası olarak kayıtlara geçti.
1983 – ABD, GRENADA’YA ASKER ÇIKARDI
ABD birlikleri, bazı Karayip ülkelerinin desteğiyle Grenada’ya askerî harekât başlattı. Washington, adadaki Amerikan vatandaşlarını koruma gerekçesini öne sürdü. “Urgent Fury” adı verilen operasyonun ardından adadaki askerî yönetim devrildi. Küçük Karayip ülkesi, Soğuk Savaş döneminin en çok tartışılan askerî müdahalelerinden birine sahne oldu.
1983 – MICROSOFT WORD’ÜN İLK SÜRÜMÜ ÇIKTI
Bilgisayarda yazı hazırlamak ve düzenlemek için geliştirilen Microsoft Word’ün ilk sürümü yayımlandı. Programın Windows için hazırlanan sürümü ise 1989’da geldi. Daha sonra Office paketinin temel uygulamalarından biri olan Word, dilekçelerden okul ödevlerine, kitaplardan iş raporlarına kadar pek çok metnin hazırlandığı bir araca dönüştü.
1984 – TÜRKİYE’DE SON İDAM CEZASI İNFAZ EDİLDİ
Hıdır Aslan, Burdur Cezaevi’nde idam edildi. Bu infaz, Türkiye’de uygulanan son idam cezası oldu. Sonraki yıllarda mahkemeler ölüm cezaları vermeyi sürdürse de bu cezalar infaz edilmedi. Ölüm cezası, aşamalı yasal değişikliklerin ardından 2004’te tamamen kaldırıldı.
1992 – HEZARFEN HAVAALANI HİZMETE GİRDİ
İstanbul’da Büyükçekmece Gölü yakınlarında kurulan Hezarfen Havaalanı, Cumhurbaşkanı Turgut Özal’ın katıldığı törenle açıldı. Özel girişimle oluşturulan tesis, küçük uçakların iniş ve kalkış yapabileceği şekilde hazırlandı. Hezarfen, havacılık eğitimi, sportif uçuşlar ve özel uçak faaliyetleriyle tanınan merkezlerden biri oldu.
1997 – ÜÇ FORMULA 1 PİLOTU TAMAMEN AYNI TUR ZAMANINI YAPTI
İspanya’nın Jerez pistindeki Avrupa Grand Prix’si sıralama turlarında Jacques Villeneuve, Michael Schumacher ve Heinz-Harald Frentzen aynı dereceyi yaptı: 1 dakika 21,072 saniye. Üç pilotu saniyenin binde biri bile ayıramadı. Kurallar gereği bu dereceye ilk ulaşan Villeneuve, ertesi günkü yarışa ilk sıradan başlama hakkını kazandı.
1998 – CUMHURİYET’İN 75. YILI İÇİN TÜRKİYE YÜRÜDÜ
Cumhuriyet’in 75. kuruluş yıl dönümü kutlamaları kapsamında ülke genelinde Cumhuriyet Yürüyüşleri düzenlendi. Öğrenciler, sendikalar, sivil toplum kuruluşları, askerler ve vatandaşlar kentlerin meydanlarında buluştu. Ankara’daki yürüyüş Anıtkabir’de, İstanbul’daki yürüyüş ise Taksim Cumhuriyet Anıtı önünde tamamlandı. Kalabalıklar, marşlar ve bayraklarla Cumhuriyet’e bağlılıklarını dile getirdi.
1998 – ERCAN TANER’İN AÇIK MİKROFONDAN DUYULAN SÖZLERİ HAFIZALARA YERLEŞTİ
Beşiktaş’ın Fenerbahçe’yi İnönü Stadı’nda 3-2 yendiği derbi, yayın sırasında duyulan bir konuşmayla da hatırlandı. Spiker Ercan Taner’in yönetmen Musa Çözen’e söylediği “Musa abi, fazla heyecanlanma, çakacağız” sözleri açık mikrofondan izleyicilere ulaştı. Kayıt, yıllar boyunca yeniden paylaşılan ve futbolseverlerin hafızasında kalan yayın anlarından biri oldu.
1999 – YANIT ALINAMAYAN UÇAK, ASKERÎ JETLERİN EŞLİĞİNDE SAATLERCE UÇTU
ABD’de Orlando’dan kalkan Learjet’ten bir süre sonra telsiz çağrılarına yanıt alınamadı. Askerî jetlerin eşlik ettiği uçak, yaklaşık dört saatlik uçuşun sonunda Güney Dakota’da düştü. Ünlü golfçü Payne Stewart’ın da bulunduğu altı kişi öldü. İncelemede, kabin basıncının kaybolmasının ardından pilotların oksijensiz kalarak görev yapamaz duruma geldiği belirlendi.
2001 – YEŞİL TEPELİ MASAÜSTÜYLE HATIRLANAN WINDOWS XP SATIŞA ÇIKTI
Microsoft, Windows XP işletim sistemini dünya genelinde satışa sundu. Ev ve iş bilgisayarları için hazırlanan sistem, kendine özgü menüleri, açılış sesi ve yeşil tepeli masaüstü görüntüsüyle tanındı. Evlerden okullara, işyerlerinden internet kafelere kadar uzun yıllar kullanılan XP, bir kuşağın bilgisayarla tanıştığı sistemlerden biri oldu.
2007 – DEV YOLCU UÇAĞI A380 İLK TİCARİ SEFERİNİ YAPTI
Dünyanın en büyük yolcu uçağı Airbus A380, Singapur Havayollarının Singapur-Sidney uçuşuyla ilk ticari seferini gerçekleştirdi. İki tam yolcu katına sahip uçak, çok sayıda yolcuyu uzun mesafelere taşıyacak şekilde tasarlanmıştı. İlk deneme uçuşunu 2005’te yapan A380’in yolcu taşımaya başlaması, sivil havacılığın önemli gelişmelerinden biri oldu.
2013 – BEREN SAAT VE UĞUR YÜCEL, “BENİM DÜNYAM” İLE SEYİRCİ KARŞISINA ÇIKTI
Beren Saat ile Uğur Yücel’in başrollerini paylaştığı “Benim Dünyam” gösterime girdi. Yücel’in yönettiği film, görme ve duyma yetisini kaybeden Ela ile öğretmeni Mahir’in hikâyesini anlatıyordu. Hint yapımı “Black”ten uyarlanan dram, Türkiye sinemalarında 1 milyon 380 bini aşkın seyirciye ulaştı.
2017 – İZMİTLİ MERAL AKŞENER, İYİ PARTİ’Yİ KURDU
Eski İçişleri Bakanı Meral Akşener’in öncülüğünde İYİ Parti kuruldu. Kuruluş dilekçesinin İçişleri Bakanlığına verilmesinin ardından partinin adı ve programı Ankara’da kamuoyuna açıklandı. Aynı gün kurucu genel başkan seçilen Akşener, İzmit’in Gündoğdu köyünde doğmuş, Kocaeli Üniversitesinde çalışmış ve Kocaeli milletvekilliği yapmıştı.
2017 – ROBOT SOPHIA’YA VATANDAŞLIK VERİLDİĞİ DUYURULDU
Suudi Arabistan, Hanson Robotics şirketinin geliştirdiği insansı robot Sophia’ya vatandaşlık verildiğini duyurdu. Riyad’daki yatırım konferansında yapılan açıklama, dünya çapında ilgi gördü. İnsan yüz ifadelerini taklit eden Sophia’nın “robot vatandaş” olarak tanıtılması, robotların hangi haklara ve sorumluluklara sahip olabileceği üzerine de tartışma başlattı.
2024 – GÖBEKLİTEPE SERGİSİ, ROMA’NIN KOLEZYUM’UNDA ZİYARETE AÇILDI
Şanlıurfa’daki Göbeklitepe’yi tanıtan sergi, Roma’nın dünyaca ünlü yapısı Kolezyum’da ziyaretçilerle buluştu. Türkiye ve İtalya’nın iş birliğiyle hazırlanan sergi, yaklaşık 12 bin yıllık alanı uluslararası ziyaretçilere tanıttı. Kolezyum’un ikinci katında düzenlenen etkinlik, Anadolu’nun tarih öncesi mirasını Roma’nın simge yapılarından birine taşıdı.
KOCAELİ TARİHİNDE 25 EKİM
1879 – GEBZELİ HAKKI EFENDİ, HEREKE FABRİKASINDA ÇIRAKLIĞA BAŞLADI
Gebze’de 1865’te doğan Hakkı Efendi, Hereke Fabrika-i Hümayununun makine perdah şubesine çırak olarak girdi. Babası Hafız Hasan Efendi de fabrikanın işçilerindendi. Hakkı Efendi, 1905’te aylık 375 kuruş maaşla makinistliğe atandı. Babadan oğula uzanan çalışma hayatı, Hereke’nin sanayi geçmişindeki işçi ailelerine bir örnek oluşturdu.
1911 – İZMİT’TE HİLÂL-İ AHMER ŞUBESİNİN AÇILDIĞI BİLDİRİLDİ
İzmit Mutasarrıflığı, Hilâl-i Ahmer Cemiyetinin İzmit şubesinin açıldığını merkeze telgrafla bildirdi. Bugünkü Kızılay’ın kentteki geçmişini belgeleyen bu yazışma, şubenin 1911 sonbaharında faaliyette olduğunu gösteriyor. Cemiyetin İzmit ve çevresindeki teşkilatı, sonraki savaş yıllarında ihtiyaç sahiplerine yönelik yardım çalışmalarında görev aldı.
1919 – MUSTAFA KEMAL, İZMİT’TEKİ SEÇİMLERİ TELGRAFLA TAKİP ETTİ
Mustafa Kemal Paşa, Osmanlı Mebusan Meclisi seçimleri öncesinde İzmit Müdafaa-i Hukuk Cemiyetine telgraf çekti. Seçimlerin hangi aşamada olduğunu sorarak yeni adayların da kendisine bildirilmesini istedi. Aynı gün cemiyet başkanı Hacı Ali Bey, İzmit ve çevresinden milletvekilliğine aday olan yeni isimleri Sivas’a bildirdi.
1921 – GÖNÜLLÜ BİRLİKLERDEN KOCAELİ TÜMENİ OLUŞTURULDU
Sakarya Meydan Muharebesi’nin ardından bölgedeki gönüllü kuvvetlerin düzenli birlikler hâline getirilmesi için Kocaeli Mürettep Tümeni kuruldu. Albay Emin Bey’in komutasındaki tümenin merkezi Mekece oldu. Kocaeli Grup Komutanlığına bağlı olarak oluşturulan birlik, kısa süre sonra 18. Piyade Tümeni adını aldı.
1951 – KOCAELİ’YE BAĞLI ADAPAZARI’NDA VAGON TAMİR ATÖLYESİ AÇILDI
O tarihte Kocaeli’ye bağlı olan Adapazarı’nda Vagon Tamir Atölyesi faaliyete geçti. Demiryolu araçlarının bakım ve onarımında dışa bağımlılığı azaltmak için kurulan tesis, daha sonra TÜVASAŞ adıyla tanındı. 1962’de ilk vagonunu üreten kuruluşun faaliyetleri, bugün TÜRASAŞ Sakarya Bölge Müdürlüğü bünyesinde sürüyor.
1987 – İSMETPAŞA’DAKİ DERBİDE SON SÖZÜ AYKUT KOCAMAN SÖYLEDİ
Kocaelispor, İsmetpaşa Stadı’nda oynanan Körfez derbisinde Sakaryaspor’a 2-1 yenildi. Konuk ekip, Serdar Şenkaya’nın penaltı golüyle öne geçti. Kocaelispor, 68. dakikada Engelbert Buschmann ile eşitliği sağladı. Karşılaşmanın beraberlikle bitmesi beklenirken 89. dakikada sahneye çıkan Aykut Kocaman, Sakaryaspor’a galibiyeti getiren golü attı.
2021 – İZMİTLİ KADINLARIN EL EMEĞİ ÖZLEM SÜER KOLEKSİYONUNDA
İzmit Çınar Kadın Kooperatifindeki kadınların el emeği ürünleri, modacı Özlem Süer’in İstanbul’daki özel koleksiyon tanıtımında sergilendi. KAGİDER’in 2020’de başlattığı projeye Beylikdüzü Harmoni Kooperatifi de katıldı. Özlem Süer House’da düzenlenen etkinlikte iki kooperatifin kadın üyeleri, tasarımlara dönüşen ürünlerini davetlilerle buluşturdu.
25 EKİM’DE GAZETELERDE KOCAELİ
25 Ekim tarihli gazeteler, Kocaeli’nin tarlalarından fabrikalarına, deprem sonrasındaki günlük yaşamından yerel basınına uzanan farklı gündemleri kayda geçirdi. Bu bölümdeki tarihler, haberlerin yayımlandığı günü gösteriyor.
1930 – GEYVE TÜTÜNLERİNİ ZARARLI BÖCEK VURDU
Cumhuriyet’in 25 Ekim 1930 tarihli 2. sayfasında, tütünlere zarar veren “tiripis” adlı böceğin yol açtığı kayıplar anlatılıyordu. Haberde, o dönemde Kocaeli’ye bağlı Geyve’deki tütünlerin de zarar gördüğü ve alıcı bulamadığı belirtiliyordu. Ülkenin önemli ihraç ürünlerinden tütünü korumak için mücadeleye daha fazla kaynak ayrılması isteniyordu.
1937 – KANDIRA BEZİNE MISIR VE HİCAZ’DAN TALEP
Cumhuriyet’in 25 Ekim 1937 tarihli 6. sayfasında, Kandıra bezinin yurt dışında da alıcı bulduğu anlatılıyordu. Mısır, Suriye ve Hicaz’dan talep gelen bezlerin üretimini artırmak için dokuma tezgâhlarının yenilenmesi öneriliyordu. Haber, köylünün yeterince kazanamadığına dikkat çekerek üreticilere kooperatif ve Ziraat Bankası desteği sağlanmasını istiyordu.
1945 – İZMİT KÂĞIDINDA YÜZDE 20 İNDİRİM HAZIRLIĞI
Cumhuriyet’in 25 Ekim 1945 tarihli 2. sayfası, İzmit selüloz fabrikalarının kâğıt ve karton fiyatlarında ortalama yüzde 20 indirim kararı aldığını duyuruyordu. Ekonomi Bakanlığının onayladığı yeni fiyatların bir sonraki ay uygulanacağı belirtiliyordu. Fabrikalarda kullanılan tomrukların ucuzlatılmasıyla yeni indirimlerin de yapılabileceği aktarılıyordu.
1999 – ESNAFIN BORCU, DEPREMZEDELERİN ISINMA DERDİ
Cumhuriyet’in 25 Ekim 1999 tarihli 7. sayfasında, deprem bölgesindeki esnafın borçlarını ödemekte zorlandığı anlatılıyordu. Kocaeli’de yaklaşan kış da ayrı bir sorundu. Artçı sarsıntılardan korkan vatandaşların elektrikli ve katalitik sobalara yöneldiği, satıcıların ise elektrikli ısıtıcıların çadırlarda kullanılmasının tehlikeleri konusunda müşterilerini uyardığı belirtiliyordu.
25 EKİM’DE DOĞANLAR
1811 – GENÇ YAŞTA ÖLEN MATEMATİKÇİ EVARISTE GALOIS DOĞDU
Fransız matematikçi Evariste Galois, Paris yakınlarında doğdu. Henüz gençlik yıllarında geliştirdiği fikirler, modern cebirin temelleri arasında yer aldı. Bir düelloda ağır yaralandıktan sonra 20 yaşında hayatını kaybetti. Ardında bıraktığı çalışmaların değeri ölümünden sonra anlaşıldı; adı, geliştirdiği matematik kuramıyla yaşamaya devam etti.
1825 – “MAVİ TUNA”NIN BESTECİSİ JOHANN STRAUSS DOĞDU
“Vals Kralı” olarak tanınan Avusturyalı besteci Johann Strauss, Viyana’da doğdu. Aynı adı taşıyan besteci babasından ayırmak için İkinci Johann Strauss olarak da anıldı. “Mavi Tuna” valsi ve “Yarasa” operetiyle ün kazandı; dans müziğinin konser salonlarında da geniş kitlelere ulaşmasını sağladı.
1838 – “CARMEN”İN BESTECİSİ GEORGES BIZET DOĞDU
Fransız besteci Georges Bizet, Paris’te doğdu. Küçük yaşta gösterdiği müzik yeteneği sayesinde Paris Konservatuvarına kabul edildi. En ünlü eseri “Carmen”, ilk sahnelendiğinde beklenen başarıyı yakalayamadı. Bizet, operasının dünya çapında ün kazanmasını göremeden 1875’te hayatını kaybetti. “Carmen” ise opera sahnelerinin en bilinen eserlerinden biri oldu.
1864 – DODGE MARKASININ KURUCULARINDAN JOHN DODGE DOĞDU
Amerikalı sanayici John Francis Dodge, Michigan eyaletinin Niles kentinde doğdu. Kardeşi Horace ile kurduğu işletmede önce başka otomobil üreticilerine parça sağladı. Ford’un ilk yıllarındaki önemli tedarikçilerinden olan kardeşler, 1914’te kendi otomobillerini üretmeye başladı. Soyadları, dünyanın tanınan otomobil markalarından birine dönüştü.
1881 – “GUERNICA”NIN RESSAMI PABLO PICASSO DOĞDU
İspanyol ressam ve heykeltıraş Pablo Picasso, Malaga’da doğdu. Resimde alışılmış biçimleri değiştiren çalışmalarıyla 20. yüzyıl sanatının en etkili isimlerinden biri oldu. İspanya İç Savaşı sırasında bir kasabanın bombalanmasını konu alan “Guernica” tablosu, savaşın siviller üzerinde yarattığı yıkımı anlatan en tanınmış eserler arasında yer aldı.
1894 – HALK OZANI ÂŞIK VEYSEL DOĞDU
Âşık Veysel Şatıroğlu, Sivas’ın Şarkışla ilçesine bağlı Sivrialan köyünde doğdu. Çocukluğunda görme yetisini kaybetti; babasının desteğiyle bağlama çalmaya başladı. “Uzun İnce Bir Yoldayım”, “Kara Toprak” ve “Dostlar Beni Hatırlasın” gibi eserleriyle kuşakların hafızasına yerleşti. Köy Enstitülerinde saz öğretmenliği de yaptı.
1904 – “ONUNCU YIL MARŞI”NIN BESTECİSİ CEMAL REŞİT REY DOĞDU
Besteci, piyanist ve orkestra şefi Cemal Reşit Rey, babasının görev yaptığı Kudüs’te doğdu. Cumhuriyet’in ilk kuşak bestecilerinden oluşan Türk Beşleri arasında yer aldı. “Onuncu Yıl Marşı”nı besteledi; ağabeyi Ekrem Reşit Rey ile hazırladığı “Lüküs Hayat” opereti, Türk tiyatrosunun en sevilen eserlerinden biri oldu.
1910 – VİDEO OYUNLARININ ÖNCÜLERİNDEN WILLIAM HIGINBOTHAM DOĞDU
Amerikalı fizikçi William Higinbotham, Connecticut eyaletinin Bridgeport kentinde doğdu. 1958’de hazırladığı iki kişilik elektronik tenis oyunu “Tennis for Two”, video oyunlarının erken örneklerinden biri oldu. Laboratuvar ziyaretçileri, ayrı kumandalarla ekrandaki topu karşılıklı gönderiyordu. Higinbotham, nükleer silahların yayılmasına karşı yürüttüğü çalışmalarla da tanındı.
1943 – YAZAR VE TİYATROCU HASAN NAİL CANAT DOĞDU
Hasan Nail Canat, Kayseri’de doğdu. Tiyatroya okul müsamerelerinde başladı; yazdığı ve oynadığı eserlerle Anadolu turnelerine çıktı. Çocuk ve gençlik kitaplarıyla da geniş bir okur kitlesine ulaştı. “Bir Küçük Osmancık Vardı” romanı, bir dönem Millî Eğitim Bakanlığının 100 Temel Eser listesinde yer aldı.
1950 – SMOKIE’NİN TANINAN SESİ CHRIS NORMAN DOĞDU
İngiliz şarkıcı Chris Norman, Redcar’da doğdu. Smokie grubunun solisti olarak “Living Next Door to Alice” gibi şarkılarla dünya çapında tanındı. Kendine özgü kısık sesiyle grubun müziğine damgasını vurdu. Solo kariyerinde seslendirdiği “Midnight Lady” de en bilinen şarkıları arasında yer aldı.
1955 – YEŞİLÇAM OYUNCUSU MAHMUT HEKİMOĞLU DOĞDU
Mahmut Hekimoğlu, Adana’da doğdu. 1973’te Ses dergisinin yarışmasıyla dikkat çekti ve aynı yıl “Öksüzler” filmiyle sinemaya başladı. “Aile Şerefi” başta olmak üzere çok sayıda Yeşilçam yapımında rol aldı. Oyunculuğunun yanında yapımcılık da yapan Hekimoğlu, ilerleyen yıllarda televizyon dizilerinde de seyirci karşısına çıktı.
1957 – BART SIMPSON’A SES VEREN NANCY CARTWRIGHT DOĞDU
Amerikalı oyuncu ve seslendirme sanatçısı Nancy Cartwright, Ohio eyaletinin Dayton kentinde doğdu. “Simpsonlar” dizisinin orijinal seslendirmesinde Bart Simpson’a hayat verdi. Dizide Nelson ve Ralph gibi başka karakterleri de seslendirdi. Dünyanın en tanınan çizgi karakterlerinden biriyle özdeşleşen çalışması, kendisine Emmy Ödülü kazandırdı.
1968 – ANKARA OYUN HAVALARININ TANINAN SESİ OĞUZ YILMAZ DOĞDU
Şarkıcı, besteci ve söz yazarı Oğuz Yılmaz, Ankara’da doğdu. “Bas Bas Paraları Leyla’ya”, “Çekirge” ve “Gördün mü?” gibi şarkılarla tanındı. Ankara oyun havalarının ülke çapında yaygınlaşmasında etkili olan isimlerden biri oldu. Kızı Sude ile seslendirdiği “Uğur Böceğim” şarkısıyla da dinleyicilerin karşısına çıktı.
1970 – FENERBAHÇELİLERİN UNUTAMADIĞI DAMIR MRSİÇ DOĞDU
Bosna Hersekli basketbolcu Damir Mrsiç doğdu. Türkiye’de Netaş ve Tuborg gibi takımlarda oynadıktan sonra Fenerbahçe formasıyla taraftarların sevdiği isimlerden biri oldu. Özellikle üç sayılık atışlarıyla tanındı. Türk vatandaşlığı da alan Mrsiç, uzun yıllar Türkiye liginde oynadı ve basketbol kariyerini Fenerbahçe’de tamamladı.
1971 – ROMANCI ELİF ŞAFAK DOĞDU
Elif Şafak, Fransa’nın Strazburg kentinde doğdu. “Pinhan”, “Mahrem”, “Baba ve Piç” ve “Aşk” gibi romanlarıyla tanındı. Türkçe ve İngilizce eserler veren yazarın kitapları çok sayıda dile çevrildi. “On Dakika Otuz Sekiz Saniye” romanı, 2019’da Booker Ödülü’nün kısa listesine kaldı.
1972 – YOKSULLUK ARAŞTIRMALARIYLA NOBEL ALAN ESTHER DUFLO DOĞDU
Fransız iktisatçı Esther Duflo, Paris’te doğdu. Yoksullukla mücadelede hangi uygulamaların işe yaradığını saha araştırmalarıyla inceleyen çalışmalarıyla tanındı. Eğitim, sağlık ve sosyal yardımların sonuçlarını ölçmeye odaklandı. Abhijit Banerjee ve Michael Kremer ile birlikte 2019 Nobel Ekonomi Ödülü’nü kazandı.
1973 – FUTBOL HAKEMİ FIRAT AYDINUS DOĞDU
Fırat Aydınus, İstanbul’da doğdu. İstanbul Üniversitesinde jeofizik mühendisliği eğitimi aldı; 1993’te hakemliğe başladı. 2003’te Süper Lig’de maç yönetmeye başlayan Aydınus, 2006’da FIFA kokartını taktı. Derbilerde ve uluslararası karşılaşmalarda görev alarak Türk futbolunun en çok tanınan hakemlerinden biri oldu.
1984 – POP MÜZİĞİN DÜNYACA ÜNLÜ İSMİ KATY PERRY DOĞDU
Amerikalı şarkıcı Katy Perry, Kaliforniya’nın Santa Barbara kentinde doğdu. “I Kissed a Girl” ile dünya çapında çıkış yaptı. “Teenage Dream” albümünden beş şarkısının ABD’nin Billboard Hot 100 listesinde bir numaraya ulaşmasıyla, bunu başaran ilk kadın sanatçı oldu.
1992 – OYUNCU AYÇA AYŞİN TURAN DOĞDU
Ayça Ayşin Turan, Sinop’ta doğdu. “Dinle Sevgili” ve “Karagül” dizileriyle tanındı; ardından “Meryem”, “Zemheri” ve “Arıza” gibi yapımlarda başrol oynadı. “Hakan: Muhafız” dizisinde Leyla karakterini canlandırdı. Televizyon çalışmalarının yanında “Sevimli Tehlikeli” filmiyle sinema seyircisinin karşısına da çıktı.
25 EKİM’DE HAYATINI KAYBEDENLER
1400 – “CANTERBURY HİKÂYELERİ”NİN YAZARI GEOFFREY CHAUCER ÖLDÜ
İngiliz edebiyatının öncü isimlerinden Geoffrey Chaucer hayatını kaybetti. En tanınmış eseri “Canterbury Hikâyeleri”nde, bir hac yolculuğunda buluşan farklı kesimlerden insanları anlattığı öykülere yer verdi. İngilizcenin edebiyat dili olarak gelişmesinde etkili oldu. Westminster Abbey’deki mezarı, sonradan “Şairler Köşesi” olarak anılacak bölümün başlangıcını oluşturdu.
1647 – BAROMETRENİN MUCİDİ EVANGELISTA TORRICELLI ÖLDÜ
İtalyan fizikçi ve matematikçi Evangelista Torricelli, Floransa’da hayatını kaybetti. Galileo’nun son döneminde onunla çalışan bilim insanı, cıva kullanarak geliştirdiği düzenekle hava basıncının ölçülmesini sağladı. Barometrenin ortaya çıkmasını sağlayan deneyleri, atmosfer basıncının ve boşluğun anlaşılmasında önemli bir adım oldu.
1920 – YUNANİSTAN KRALI ALEKSANDROS MAYMUN ISIRIĞININ ARDINDAN ÖLDÜ
Yunanistan Kralı Aleksandros, bir maymun tarafından ısırılmasının ardından gelişen enfeksiyon nedeniyle 27 yaşında hayatını kaybetti. Saray arazisinde köpeğiyle maymunları ayırmaya çalışırken yaralanmıştı. 1917’de tahta çıkan genç kralın ölümü, Yunanistan’da tahtın geleceği üzerine yeni bir siyasi tartışma başlattı.
1924 – TÜRK DÜŞÜNCE HAYATININ ETKİLİ İSMİ ZİYA GÖKALP ÖLDÜ
Yazar, sosyolog ve siyasetçi Ziya Gökalp, İstanbul’da 48 yaşında hayatını kaybetti. “Türkçülüğün Esasları” ve “Türkleşmek, İslamlaşmak, Muasırlaşmak” gibi eserleriyle tanındı. Dil, millî kültür ve toplumsal değişim üzerine düşünceleriyle Cumhuriyet döneminin fikir hayatını etkiledi. Türkiye’de sosyolojinin gelişmesine öncülük eden isimler arasında yer aldı.
1953 – “MAKBER”İN BESTECİSİ MEHMET BAHA PARS ÖLDÜ
Besteci ve müzik öğretmeni Mehmet Baha Pars, Bursa’da hayatını kaybetti. Abdülhak Hamit Tarhan’ın şiirinden bestelediği “Makber”, “Her yer karanlık” sözleriyle hafızalara yerleşti. Bursa’da müzik eğitiminin gelişmesine katkıda bulunan Pars, çıkardığı “Âlem-i Musiki” dergisiyle müzik yayıncılığının da öncü isimlerinden biri oldu.
1955 – KÂĞIT TURNALARIYLA HATIRLANAN SADAKO SASAKI ÖLDÜ
Hiroşima’ya atom bombası atıldığında iki yaşında olan Sadako Sasaki, lösemi nedeniyle 12 yaşında hayatını kaybetti. İyileşme dileğiyle hastanede kâğıttan turnalar katlayan Sadako’nun hikâyesi dünyaya yayıldı. Ölümünün ardından başlatılan kampanya, Hiroşima’daki Çocukların Barış Anıtı’nın yapılmasını sağladı; kâğıt turnalar da barışın simgelerinden biri oldu.
1973 – ÇIPLAK AYAKLA OLİMPİYAT ŞAMPİYONU OLAN ABEBE BİKİLA ÖLDÜ
Etiyopyalı maratoncu Abebe Bikila, 41 yaşında hayatını kaybetti. 1960 Roma Olimpiyatları’nda çıplak ayakla koşarak altın madalya kazanmıştı. Dört yıl sonra Tokyo’da zaferini tekrarladı. İkinci olimpiyat şampiyonluğunu, apandisit ameliyatından yalnızca altı hafta sonra kazanması da spor tarihinin unutulmaz başarıları arasında yer aldı.
1993 – “THRILLER”IN ÜRKÜTÜCÜ SESİ VINCENT PRICE ÖLDÜ
Amerikalı oyuncu Vincent Price, 82 yaşında hayatını kaybetti. “House of Wax” gibi filmlerle korku sinemasının en tanınan yüzlerinden biri oldu. Michael Jackson’ın “Thriller” şarkısındaki konuşma bölümünü de seslendirdi. Tim Burton’ın “Makas Eller” filmi, uzun sinema kariyerinin son dönemindeki yapımları arasında yer aldı.
1995 – BILLIE JEAN KING’İN ÜNLÜ RAKİBİ BOBBY RIGGS ÖLDÜ
Amerikalı tenisçi Bobby Riggs, 77 yaşında hayatını kaybetti. Wimbledon şampiyonluğunun yanında, 1973’te Billie Jean King ile oynadığı gösteri maçıyla hatırlandı. “Cinsiyetler Savaşı” adıyla dünya çapında izlenen karşılaşmada King’e yenildi. Maç, kadınların sporda eşitlik mücadelesinin simge olaylarından biri olarak tarihe geçti.
2000 – “KÜÇÜK HANIMEFENDİ” FİLMLERİNİN YÖNETMENİ NEJAT SAYDAM ÖLDÜ
Yönetmen, senarist ve oyuncu Nejat Saydam, İstanbul’da 71 yaşında hayatını kaybetti. Belgin Doruk’un başrolündeki “Küçük Hanımefendi” filmleriyle tanındı. “Buzlar Çözülmeden” ve “Dokuzuncu Hariciye Koğuşu” gibi edebiyat uyarlamalarına da imza attı. Yüzü aşkın film yöneterek Yeşilçam’ın üretken isimlerinden biri oldu.
2001 – ESKİ İRAN KRALİÇESİ SÜREYYA HAYATINI KAYBETTİ
İran Şahı Muhammed Rıza Pehlevi’nin ikinci eşi Süreyya İsfendiyari Bahtiyari, Paris’te 69 yaşında hayatını kaybetti. 1951’de evlendiği Şah’tan, çocuk sahibi olamamaları nedeniyle 1958’de ayrılmıştı. Avrupa’ya yerleştikten sonra kısa bir sinema deneyimi yaşadı; anılarını ve bir romanını yayımladı.
2002 – HARRY POTTER’IN İLK DUMBLEDORE’U RICHARD HARRIS ÖLDÜ
İrlandalı oyuncu Richard Harris, Londra’da 72 yaşında hayatını kaybetti. Harry Potter serisinin ilk iki filminde Hogwarts Müdürü Albus Dumbledore’u canlandırarak genç kuşakların da tanıdığı bir isim oldu. “Gladyatör”, “Affedilmeyen” ve “Camelot” gibi yapımlarda da rol alan Harris, iki kez Oscar’a aday gösterildi.
2003 – TÜRK FİZİKÇİ BEHRAM KURŞUNOĞLU HAYATINI KAYBETTİ
Prof. Dr. Behram Kurşunoğlu, ABD’nin Miami kentinde 81 yaşında hayatını kaybetti. Trabzon’da başlayan eğitimini yurt dışında sürdüren bilim insanı, kuantum fiziği ve birleşik alan kuramı üzerine çalıştı. Einstein’ın da ilgilendiği, evrenin temel kuvvetlerini ortak bir açıklamada buluşturmayı amaçlayan araştırmalarıyla tanındı.
2008 – AZERBAYCAN’IN ÜNLÜ SESİ MÜSLÜM MAGOMAYEV ÖLDÜ
Azerbaycanlı şarkıcı ve besteci Müslüm Magomayev, 66 yaşında hayatını kaybetti. Güçlü bariton sesiyle hem opera aryalarını hem de popüler şarkıları geniş kitlelere ulaştırdı. Milano’daki La Scala’da eğitim gördü, uluslararası sahnelerde konserler verdi. Sovyetler Birliği Halk Sanatçısı unvanını taşıyan sanatçılar arasında yer aldı.
2016 – BREZİLYA’NIN DÜNYA ŞAMPİYONU KAPTANI CARLOS ALBERTO ÖLDÜ
Brezilyalı futbolcu Carlos Alberto Torres, geçirdiği kalp krizi sonucu 72 yaşında hayatını kaybetti. 1970 Dünya Kupası’nı kazanan Brezilya Millî Takımı’nın kaptanıydı. İtalya’ya karşı oynanan finalde takımının dördüncü golünü attı. Pelé’nin pasıyla tamamlanan bu hücum, Dünya Kupası tarihinin en çok hatırlanan golleri arasında yer aldı.
2020 – SAMSUNG’UN BAŞKANI LEE KUN-HEE ÖLDÜ
Güney Koreli iş insanı Lee Kun-hee, 78 yaşında hayatını kaybetti. Babasının kurduğu Samsung’un yönetimini 1987’de devraldı. Onun döneminde şirket, cep telefonu ve bellek çipi üretiminde dünyanın önde gelen kuruluşlarından birine dönüştü. Lee, Samsung’un uluslararası teknoloji pazarındaki büyümesine yön veren isim oldu.
2022 – RADYO VE TELEVİZYONUN UNUTULMAZ SESİ HALİT KIVANÇ ÖLDÜ
Gazeteci, spiker ve sunucu Halit Kıvanç, 97 yaşında hayatını kaybetti. Radyo ve televizyonda anlattığı maçlarla kuşakların hafızasında yer edindi. Dünya Kupaları ve olimpiyatlar gibi büyük organizasyonlarda görev aldı. Eğlence ve çocuk programları da sunan Kıvanç, Türk yayıncılığının öncü isimlerinden biri oldu.
2025 – “BİZİM STADYUM”UN SUNUCUSU FAİK ÇETİNER ÖLDÜ
Spor gazetecisi ve televizyon yorumcusu Faik Çetiner, İstanbul’da 69 yaşında hayatını kaybetti. Gazeteciliğe 1975’te Tercüman’da başladı. Uzun yıllar hazırlayıp sunduğu “Bizim Stadyum” programıyla futbolseverlerin tanıdığı bir isim oldu. Gazete yazarlığını da sürdüren Çetiner, son döneminde Fanatik’te yazıyordu.
2025 – GENETİK MÜHENDİSLİĞİNİN ÖNCÜLERİNDEN HAMILTON SMITH ÖLDÜ
Amerikalı bilim insanı Hamilton O. Smith, 94 yaşında hayatını kaybetti. DNA’yı belirli noktalardan kesen enzimlerin keşfine yaptığı katkılarla 1978 Nobel Tıp Ödülü’nü paylaşmıştı. Genetik araştırmaların temel araçlarının geliştirilmesinde rol aldı. İnsan genomunun okunması ve sentetik genom çalışmaları da bilimsel kariyerinin önemli aşamaları arasındaydı.
Bu haber Haber Kocaeli özel içeriğidir. 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu kapsamında korunmaktadır. Kaynak gösterilerek dahi olsa haberin tamamı veya bir kısmı, yazılı izin alınmaksızın kullanılamaz, başka mecralarda yayınlanamaz.
