Günün Tarihi / 22 Ekim
22 EKİM’DE NELER KUTLANIYOR?
DÜNYA KEKEMELİK FARKINDALIK GÜNÜ: KONUŞANA ZAMAN TANIYIN
1998’den bu yana 22 Ekim’de anılan Dünya Kekemelik Farkındalık Günü, konuşurken takılan insanların karşılaştığı önyargılara ve iletişim güçlüklerine dikkat çekiyor. Konuşanın sözünü kesmemek, cümlesini onun yerine tamamlamamak ve söyleyeceklerini sabırla dinlemek, günün temel mesajları arasında. Türkiye’de de sağlık kuruluşları ve sivil toplum örgütleri tarafından anılan gün, okuldan iş hayatına kadar herkesin kendisini rahatça ifade edebilmesini savunuyor.
DÜNYA ENERJİ GÜNÜ: FABRİKADAN EVE, HARCANAN HER KİLOVAT ÖNEMLİ
22 Ekim Dünya Enerji Günü, enerjinin verimli kullanılması, temiz kaynakların yaygınlaştırılması ve herkesin güvenilir enerjiye ulaşabilmesi için farkındalık oluşturuyor. 2012’de Dubai’de düzenlenen Dünya Enerji Forumu’nda benimsenen gün, üretimle çevrenin birlikte düşünülmesi gerektiğini hatırlatıyor. Sanayinin yoğun olduğu Kocaeli için de konu oldukça tanıdık: Fabrikaların enerji tüketiminden evlere gelen elektrik ve doğal gaz faturalarına kadar hayatın her alanına dokunuyor.
22 EKİM’İN TUHAF GÜNLERİ
KURUYEMİŞ GÜNÜ: DEĞİRMENDERE FINDIĞINI DA UNUTMAYALIM
Özellikle ABD ve İngiltere’de “National Nut Day” adıyla karşılık bulan 22 Ekim, fındık, ceviz ve badem gibi sert kabuklu meyvelere ayrılıyor. Günün adil ticareti öne çıkaran kampanyaları, bu ürünleri yetiştiren küçük üreticilerin emeğini de hatırlatıyor. Kocaeli’nin bu sofraya koyacağı kendine özgü bir lezzeti var: Gölcük’ün coğrafi işaretli Değirmendere fındığı.
CAPS LOCK GÜNÜ: KLAVYENİN SESİNİ YÜKSELTEN TUŞ
Mesajını baştan sona büyük harfle yazanları bilirsiniz; bazen insan okurken kendisine bağırılıyormuş gibi hisseder. 2000 yılında Derek Arnold’un başlattığı Caps Lock Günü, tam da bu alışkanlıkla eğlenen bir internet geleneği. Her yıl 22 Ekim’de hatırlanan gün, klavyenin tek bir tuşunun yazının tonunu nasıl değiştirebildiğini gösteriyor. Sosyal medyada küçük bir cümleyi büyük bir tartışmaya dönüştürmek için bazen bu tuşa basmak yetiyor.
BİR KÖPEĞİ SEVİNDİR GÜNÜ: BUGÜN ONUN İÇİN BİR ŞEY YAPIN
ABD’de Subaru’nun 2019’da başlattığı “Make A Dog’s Day”, her yıl 22 Ekim’de köpekler için küçük bir iyilik yapmaya çağırıyor. Daha uzun bir yürüyüş, birlikte oyun oynamak veya bir hayvan bakım kuruluşuna destek olmak, günün önerileri arasında. Kampanya özellikle yaşlı, engelli ya da başka nedenlerle sahiplenilme şansı daha düşük olan köpeklerin de sıcak bir yuvayı hak ettiğini hatırlatıyor.
RENK GÜNÜ: KOCAELİ’DE YEŞİL VE SİYAHIN ANLAMI BAŞKA
ABD’de 22 Ekim’de kutlanan Renk Günü, kıyafetlerden evlere, resimlerden doğaya kadar günlük yaşamın renklerini fark etmeye davet ediyor. Kutlamak için boya kutusunu açmak, fotoğraf çekmek veya sevdiğiniz renkte bir şey giymek yeterli. Kocaeli’deyse iki rengin yan yana gelmesi başlı başına bir aidiyet meselesi: Yeşil ve siyah, burada yalnızca bir renk uyumundan çok daha fazlasını anlatıyor.
VOMBAT GÜNÜ: DIŞKISI BİLE KÜP ŞEKLİNDE OLAN HAYVAN
Avustralya’nın kısa bacaklı, tıknaz ve toprağın altında tüneller açan keseli memelisi vombat, 22 Ekim’de kendisine ayrılan günle hatırlanıyor. Vombatların en şaşırtıcı özelliklerinden biri ise küp biçiminde dışkılayabilmeleri. Bilim insanları, bu köşeli şeklin bağırsaklarının farklı sertlikteki bölümlerinde oluştuğunu ortaya koydu. Hayvanı tanıtmayı ve korunmasına dikkat çekmeyi amaçlayan gün, doğanın tuhaflık konusunda hayal gücümüzü kolayca aşabildiğini gösteriyor.
22 EKİM’DE NELER OLDU?
1797 – BALONLA YÜKSELDİ, PARAŞÜTLE YERE İNDİ
Fransız havacı Andre Jak Garnerin, Paris’te balonla yükselttiği sepetin bağlantısını keserek paraşütle yere inmeyi başardı. Bugünkü paraşütçülerden farklı olarak sırtında bir çanta taşımıyor, paraşütün altına bağlı bir sepetin içinde bulunuyordu. Sert ve sallantılı inişine rağmen hayatta kaldığı gösteri, modern paraşütçülüğün başlangıcındaki en önemli denemelerden biri oldu.
1844 – İSA’NIN DÖNÜŞÜNÜ BEKLEDİLER, “BÜYÜK HAYAL KIRIKLIĞI” YAŞADILAR
ABD’de William Miller’ın öğretilerini izleyen binlerce kişi, İsa’nın 22 Ekim’de yeryüzüne döneceğine inanarak bekledi. Beklentinin gerçekleşmemesi, hareketin tarihinde “Büyük Hayal Kırıklığı” adıyla anıldı. Taraftarların bir bölümü dağıldı, bir bölümü ise inançlarını yeniden yorumladı. Bu tartışmalardan doğan gruplar, ileride Yedinci Gün Adventist Kilisesi’nin oluşumunda rol oynadı.
1884 – DÜNYANIN “SIFIR NOKTASI” İÇİN ORTAK KARAR
Washington’daki Uluslararası Meridyen Konferansı’nın sonuç bildirgesi kabul edildi. Bildirge, Greenwich Gözlemevi’nden geçen meridyenin boylam hesaplarında ortak başlangıç olarak kullanılmasını öneriyordu. Osmanlı Devleti’ni Rüstem Efendi temsil ediyor, Osmanlı heyeti Greenwich tercihine destek veriyordu. Greenwich’i seçen oylama 13 Ekim’de yapılmış, kararlar 22 Ekim tarihli sonuç bildirgesine geçirilmişti.
1895 – TREN, GARIN DUVARINI DELİP SOKAĞA UÇTU
Paris’teki Montparnasse Garı’na gelen yolcu treni zamanında duramayınca peronun sonundaki engeli ve binanın dış cephesini aşarak sokağa doğru düştü. Lokomotifin burnu aşağıda, arka bölümü garın içinde kaldığı görüntü, demiryolu tarihinin en tanınmış fotoğraflarından biri oldu. Kazada sokakta gazete satan bir kadın hayatını kaybetti.
1907 – BANKA PANİĞİ, ABD MERKEZ BANKASINA GİDEN YOLU AÇTI
New York’taki Knickerbocker Trust, parasını çekmek isteyen müşterilerin yoğun talebi karşısında ödemelerini durdurdu. Finans kuruluşunun kapılarını kapatması, günlerdir büyüyen güven krizini daha da ağırlaştırdı. 1907 Paniği olarak anılan kriz, bankacılık sistemini destekleyecek bir merkez bankasına duyulan ihtiyacı tartışmaların merkezine taşıdı; 1913’te kurulacak Federal Rezerv Sistemi’ne giden reformları hızlandırdı.
1909 – İLK LİSANSLI KADIN PİLOTUN GÖKYÜZÜNE İLK ADIMI
Fransız havacı Raymonde de Laroche, ilk solo uçuşunu gerçekleştirdi. Motorlu uçakların henüz emekleme döneminde olduğu yıllarda kumandaya geçen Laroche, kadınların havacılıktaki öncü isimlerinden biri oldu. Pilotluk lisansını ise bu uçuşun ardından, 8 Mart 1910’da alarak dünyada bu belgeye sahip ilk kadın olarak tarihe geçti.
1917 – MİLLÎ MÜCADELE’Yİ DESTEKLEYECEK VAKİT GAZETESİ YAYINA BAŞLADI
Ahmet Emin Yalman ile Mehmet Asım Us’un çıkardığı Vakit gazetesi, İstanbul’da yayımlanmaya başladı. Birinci Dünya Savaşı’nın son döneminde doğan gazete, işgal yıllarında Anadolu’daki Millî Mücadele’yi destekleyen yayın organlarından biri oldu. Haberleri, röportajları ve yazar kadrosuyla Osmanlı’dan Cumhuriyet’e geçiş döneminin önemli tanıkları arasında yer aldı.
1919 – İSTANBUL HÜKÜMETİ, MİLLÎ MÜCADELE’NİN TEMSİLCİLERİYLE ANLAŞTI
Mustafa Kemal Paşa başkanlığındaki Temsil Heyeti ile İstanbul Hükümeti adına Salih Hulusi Paşa arasında yürütülen Amasya Görüşmeleri tamamlandı. Hazırlanan protokollerde ülkenin bütünlüğü, millî irade ve Meclis’in toplanması üzerinde duruldu. Görüşmeler, Erzurum ve Sivas kongrelerinden güç alan Millî Mücadele hareketinin İstanbul Hükümeti tarafından siyasi bir muhatap olarak kabul edilmesi bakımından önemliydi.
1926 – HOUDİNİ, ÖLÜMÜNDEN DOKUZ GÜN ÖNCE YUMRUKLANDI
Ünlü kaçış ustası Harry Houdini, Montreal’deki tiyatro kulisinde kendisini ziyaret eden bir öğrencinin karnına attığı yumruklara maruz kaldı. Dayanıklılığını sınamak isteyen öğrencinin darbeleri, sihirbazın son günleriyle ilgili en çok anlatılan hikâyelerden birine dönüştü. Houdini dokuz gün sonra apandisit komplikasyonları nedeniyle öldü; ancak yumrukların ölümüne doğrudan yol açtığı iddiası kesinleşmiş bir tıbbi açıklama değil.
1937 – DERSİM’DE İLK ASKERÎ HAREKÂT TAMAMLANDI
Dersim’de mart ayında başlayan askerî harekâtın 1937’deki safhası tamamlandı. Bölgeye takviye olarak gönderilen birlikler, 22 Ekim’den itibaren asıl görev yerlerine dönmeye başladı. Ancak bölgedeki askerî operasyonlar bu tarihle bütünüyle sona ermedi; 1938’de yeni harekâtlar yürütüldü. Dolayısıyla 22 Ekim, Dersim olaylarının tamamının sona erdiği tarih olarak değerlendirilmiyor.
1938 – FOTOKOPİ ÇAĞINI BAŞLATAN İLK GÖRÜNTÜ ELDE EDİLDİ
Chester Carlson, New York’ta bugünkü fotokopi makinelerinin temelini oluşturacak yöntemle ilk başarılı görüntüyü elde etti. Kopyalanan yazı, deneyin tarihini ve yerini belirten “10-22-38 ASTORIA” ifadesiydi. Belgeleri yeniden yazmadan, kısa sürede çoğaltma fikri henüz ticari bir makineye dönüşmemişti; fakat bu küçük deney, okuldan devlet dairesine kadar günlük hayatı değiştirecek bir teknolojinin önünü açtı.
1947 – AMERİKAN YARDIMI KAPSAMINDAKİ İLK YOL MAKİNELERİ İSKENDERUN’A GELDİ
Türkiye’ye yönelik Amerikan yardım programı kapsamında gönderilen ilk karayolu yapım malzemeleri, İskenderun Limanı’na ulaştı. Yol makinelerinin gelişi, Türkiye’de makineli karayolu yapımının yaygınlaşacağı dönemin adımlarından biriydi. Truman Doktrini çerçevesindeki yardım, askerî ihtiyaçlarla ulaşım yatırımlarını bir araya getiriyor; Türkiye’nin savaş sonrasındaki ABD yakınlaşmasının somut örneklerinden birini oluşturuyordu.
1962 – KENNEDY KONUŞTU, DÜNYA NÜKLEER SAVAŞ KORKUSUYLA SARSILDI
ABD Başkanı John F. Kennedy, Sovyetler Birliği’nin Küba’ya nükleer füzeler yerleştirdiğini televizyon konuşmasıyla açıkladı ve adaya yönelik denizden silah sevkiyatının engelleneceğini duyurdu. Dünyayı nükleer savaşın eşiğine getiren krizin çözümündeki gizli görüşmelerde Türkiye’deki Amerikan Jüpiter füzelerinin kaldırılması da yer aldı. Açıklanan deniz “karantinası” 24 Ekim’de uygulamaya girdi.
1964 – SARTRE, NOBEL EDEBİYAT ÖDÜLÜ’NÜ REDDETTİ
Nobel Edebiyat Ödülü’nün Fransız yazar ve düşünür Jean-Paul Sartre’a verildiği açıklandı. Ancak Sartre, daha önce başka resmî unvan ve ödülleri de kabul etmediğini belirterek Nobel’i reddetti. Bir yazarın herhangi bir kuruma dönüşmemesi gerektiğini savunan bu tavır, ödül kadar konuşuldu. Sartre’ın adı, reddetmesine rağmen Nobel’in kazananlar listesindeki yerini korudu.
1965 – MECLİS’İN BAŞINA 38 YAŞINDA BİR BAŞKAN GELDİ
Adalet Partisi İstanbul Milletvekili Ferruh Bozbeyli, 354 oyla Millet Meclisi Başkanı seçildi. Henüz 38 yaşında olan Bozbeyli, Cumhuriyet tarihinin en genç Meclis Başkanı oldu. 1961’de milletvekili olarak girdiği Meclis’te başkanvekilliği de yapmıştı. 1969’da yeniden seçildiği başkanlık görevini 1970’e kadar sürdürecekti.
1968 – İLK İNSANLI APOLLO GÖREVİ DÜNYA’YA DÖNDÜ
Apollo 7, yaklaşık 11 günlük uçuşunun ardından Atlantik Okyanusu’na indi. Wally Schirra, Donn Eisele ve Walter Cunningham, Dünya çevresinde 163 tur atarak Apollo uzay aracının sistemlerini denedi. Apollo 1 yangınında üç astronotun kaybedilmesinden sonra gerçekleştirilen başarılı görev, ABD’nin insanları Ay’a gönderme planına yeniden güven kazandırdı.
1969 – LED ZEPPELIN’İN İKİNCİ ALBÜMÜ PİYASAYA ÇIKTI
İngiliz rock grubu Led Zeppelin’in ikinci albümü “Led Zeppelin II”, Kuzey Amerika’da yayımlandı. “Whole Lotta Love”, “Heartbreaker” ve “Ramble On” gibi grubun en bilinen parçalarını bir araya getiren albümün yapımcılığını gitarist Jimmy Page üstlendi. Albüm, yıl sonunda ABD listesinde The Beatles’ın “Abbey Road” albümünü geride bırakarak bir numaraya yükselecekti.
1972 – THY’NİN “TRUVA” UÇAĞI SOFYA’YA KAÇIRILDI
Türk Hava Yolları’nın İstanbul-Ankara seferini yapan Truva adlı yolcu uçağı, dört silahlı hava korsanı tarafından Bulgaristan’ın başkenti Sofya’ya kaçırıldı. Yolcuların kurtarılması için Türkiye ile Bulgaristan arasında yoğun temaslar yürütüldü. Görüşmelerin ardından yolcular serbest bırakıldı. Olay, Türkiye’nin 1970’lerde art arda yaşadığı uçak kaçırma eylemlerinden biri olarak kayıtlara geçti.
1975 – TÜRKİYE’NİN VİYANA BÜYÜKELÇİSİ MAKAMINDA ŞEHİT EDİLDİ
Türkiye’nin Viyana Büyükelçisi Daniş Tunalıgil, büyükelçilik binasına giren üç Ermeni terörist tarafından makamında şehit edildi. Türkiye’yi temsil ettiği çalışma odasında öldürülen Tunalıgil’in ardından, iki gün sonra Paris Büyükelçisi İsmail Erez ile şoförü Talip Yener de katledildi. Peş peşe saldırılar, Türk diplomatlarını hedef alan terörün ulaştığı boyutu gösteriyordu.
1975 – BAŞKA BİR GEZEGENİN YÜZEYİNDEN İLK FOTOĞRAFLAR GELDİ
Sovyet uzay aracı Venera 9’un iniş bölümü, Venüs’e ulaşarak yüzey fotoğrafı gönderdi. Böylece insanlar, başka bir gezegenin zeminini ilk kez oraya inmiş bir aracın kamerasından gördü. Kayalık araziyi gösteren siyah beyaz görüntü, Venüs’ün aşırı sıcak ve yüksek basınçlı ortamında yaklaşık 53 dakika çalışabilen aracın tarihî başarısıydı.
1976 – HAK-İŞ KURULDU
Hak İşçi Sendikaları Konfederasyonu, kısa adıyla HAK-İŞ, Ankara’da kuruldu. İşçilerin örgütlenmesi, ücretleri ve çalışma koşulları konusunda faaliyet göstermek üzere yola çıkan konfederasyon, zamanla Türkiye’nin başlıca sendikal örgütlerinden biri oldu. Sanayi ve işçi kenti Kocaeli’nin de yakından tanıdığı HAK-İŞ, 2026’da kuruluşunun 50. yılına ulaştı.
1983 – YÜZ BİNLERCE KİŞİ NÜKLEER FÜZELERE KARŞI EL ELE TUTUŞTU
Batı Almanya’da Stuttgart ile Neu-Ulm arasında dev bir insan zinciri oluşturuldu. Nükleer füze yerleştirilmesine karşı çıkan yaklaşık 250 bin-400 bin kişi, barış talebiyle el ele verdi. Göstericilerin güzergâha ulaşması için 48 özel tren ve yaklaşık 2 bin otobüs ayarlanmıştı. Kalabalık, bazı noktalarda zincire sığmayınca çift sıra oluşturdu.
1993 – TUĞGENERAL BAHTİYAR AYDIN LİCE’DE ÖLDÜRÜLDÜ
Diyarbakır Jandarma Bölge Komutanı Tuğgeneral Bahtiyar Aydın, Lice’de vurularak hayatını kaybetti. Aynı gün ilçede sivillerin de yaşamını yitirdiği, çok sayıda ev ve iş yerinin zarar gördüğü ağır olaylar yaşandı. Aydın’ın öldürülmesi ve Lice’de yaşananların nasıl gerçekleştiği, sonraki yıllarda soruşturmalara ve davalara konu oldu.
1996 – PAPA, EVRİMİ “BİR VARSAYIMDAN DAHA FAZLASI” OLARAK NİTELEDİ
Papa II. Jean Paul, Papalık Bilimler Akademisi’ne gönderdiği mesajda yeni bilimsel bulguların evrim kuramını “bir varsayımdan daha fazlası” olarak değerlendirmeyi gerektirdiğini söyledi. Farklı alanlarda birbirinden bağımsız yürütülen araştırmaların aynı yönde sonuç vermesine dikkat çekti. Bununla birlikte insanın ruhsal yönüne ilişkin Katolik öğretisini koruyan görüşünü de sürdürdü.
1997 – “EŞKIYA”NIN OSCAR YOLCULUĞU TARTIŞMAYLA BAŞLADI
Kültür Bakanlığı, Türkiye’yi yabancı film dalındaki Oscar yarışında temsil etmek üzere Yavuz Turgul’un “Eşkıya” filmini seçti. Şener Şen ve Uğur Yücel’in başrollerini paylaştığı filmin seçilmesi, sinema örgütlerinin önerdiği Ferzan Özpetek’in “Hamam” filmi nedeniyle tartışma yarattı. Bu karar, Eşkıya’nın Türkiye’nin başvurusu olması anlamına geliyordu; film, Oscar’ın son beş adayı arasına giremedi.
2000 – TÜRKİYE, EVDE SAYILMAYI BEKLEDİĞİ SON GENEL NÜFUS SAYIMINI YAPTI
Türkiye’de sokağa çıkma yasağı uygulanarak gerçekleştirilen son geleneksel genel nüfus sayımı yapıldı. İnsanlar evlerinde görevlileri beklerken sokaklar büyük ölçüde boşaldı. Sayımın kesin sonuçlarına göre Türkiye’nin nüfusu 67 milyon 803 bin 927 oldu. Sonraki dönemde nüfusun takibinde adrese dayalı kayıt sistemi esas alınarak kapı kapı sayım yapılan bu uygulamadan uzaklaşıldı.
2001 – GTA III, OYUNCULARI ÜÇ BOYUTLU BİR ŞEHİRLE BULUŞTURDU
Rockstar Games’in “Grand Theft Auto III” oyunu, PlayStation 2 için Kuzey Amerika’da satışa çıktı. Seriyi üç boyutlu bir açık dünyaya taşıyan oyun, oyunculara hayalî Liberty City’de dolaşma, araç kullanma ve görevler arasında seçim yapma özgürlüğü veriyordu. Şehrin sokakları, radyo istasyonları ve sinemayı andıran anlatımı, oyunun ayırt edici özellikleri arasındaydı.
2005 – ABBA’NIN “WATERLOO”SU, EUROVISION’UN 50 YILINA DAMGA VURDU
Eurovision’un 50. yılı için Kopenhag’da düzenlenen “Congratulations” programında, yarışma tarihinden seçilen 14 şarkı yeniden karşı karşıya geldi. Oylamanın birincisi, İsveçli ABBA’nın 1974’te kazandığı “Waterloo” oldu. Grubu dünya çapında şöhrete taşıyan şarkı, ilk zaferinden 31 yıl sonra bu kez Eurovision’un yarım yüzyıllık geçmişinin en sevilen eseri seçildi.
2006 – SCHUMACHER, FERRARİ’YE VEDA ETTİ
Yedi kez Formula 1 dünya şampiyonu Michael Schumacher, Ferrari adına son yarışına Brezilya’da çıktı. Yarış sırasında lastiğinin patlamasıyla son sıraya kadar gerileyen Alman pilot, rakiplerini geçerek dördüncülüğe yükseldi. Bu yarış, Schumacher’in Ferrari döneminin kapanışıydı; Formula 1 kariyerinin kesin sonu olmayacak, daha sonra Mercedes ile pistlere dönecekti.
2008 – AY’DA SU İZLERİ BULACAK HİNDİSTAN UZAY ARACI FIRLATILDI
Hindistan’ın ilk Ay görevi Çandrayaan-1, Sriharikota’dan fırlatıldı. Ay’ın çevresinde dolaşarak yüzeyini ve mineral yapısını inceleyen araç, taşıdığı bilimsel cihazlarla önemli veriler topladı. Görevin sonraki bulguları arasında Ay yüzeyindeki su ve hidroksil moleküllerinin belirlenmesi de vardı. Bu başarı, Hindistan’ın uzay araştırmalarında daha iddialı bir konuma gelmesini sağladı.
2009 – WINDOWS 7 SATIŞA ÇIKTI
Microsoft’un Windows 7 işletim sistemi dünya çapında satışa sunuldu. Yenilenen görev çubuğu, açık pencereleri düzenlemeyi kolaylaştıran özellikler ve dokunmatik ekran desteği, sistemin öne çıkan yenilikleriydi. Evlerde, okullarda ve iş yerlerinde kullanılan bilgisayarlara giren Windows 7, bir kuşağın günlük bilgisayar deneyiminin tanıdık parçalarından biri oldu.
2012 – ARMSTRONG’UN YEDİ ŞAMPİYONLUĞU SİLİNDİ
Uluslararası Bisiklet Birliği, doping soruşturmasının ardından ABD Dopingle Mücadele Ajansı’nın Lance Armstrong hakkındaki yaptırımlarını kabul etti. Böylece Armstrong’un 1999-2005 arasında kazandığı yedi Fransa Bisiklet Turu şampiyonluğu elinden alındı; ömür boyu men cezası da onaylandı. Bisikletin en büyük yıldızlarından birinin başarıları, spor tarihinin en büyük doping skandallarından biriyle siliniyordu.
2019 – TÜRKİYE İLE RUSYA, SURİYE İÇİN SOÇİ’DE ANLAŞTI
Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ile Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, Soçi’deki görüşmelerinin ardından Suriye’nin kuzeyine ilişkin mutabakata vardı. Metin, YPG unsurlarının ve silahlarının Türkiye sınırından 30 kilometre uzağa çıkarılmasını ve belirlenen bölgelerde Türk-Rus ortak devriyelerini öngörüyordu. Barış Pınarı Harekâtı sırasında varılan anlaşma, Türkiye’nin sınır güvenliği gündeminin önemli diplomatik gelişmelerinden biri oldu.
2020 – COVID-19 TEDAVİSİNDE İLK FDA ONAYI
ABD Gıda ve İlaç Dairesi FDA, remdesivir etken maddeli “Veklury”ye hastanede tedavi gören belirli Covid-19 hastalarında kullanılmak üzere onay verdi. Böylece ilaç, Covid-19 tedavisi için FDA’nın tam onayını alan ilk ürün oldu. Remdesivir için mayıs ayında verilen acil kullanım izni ile ekim ayındaki bu onay, farklı işlemlerdi.
2024 – BAHÇELİ’DEN ÖCALAN’A MECLİS ÇAĞRISI
MHP Genel Başkanı Devlet Bahçeli, partisinin Meclis grup toplantısında, Abdullah Öcalan’ın tecridinin kaldırılması hâlinde DEM Parti grubunda konuşarak terörün sona erdiğini ve PKK’nın lağvedildiğini ilan etmesi çağrısında bulundu. Bahçeli, bu adımın atılması durumunda “umut hakkı” için yasal düzenlemenin de gündeme gelebileceğini söyledi.
2024 – DİYARBAKIR’DA 5 BİN YILLIK TİCARETİN İZİ
Diyarbakır’daki Amida Höyük kazılarında bulunan silindirik mühür kamuoyuna tanıtıldı. Kazı Başkanı Prof. Dr. İrfan Yıldız, buluntuyu milattan önce 3400-3100 yılları arasına tarihlendirdi. Üzerinde geometrik bezemeler bulunan bu tür mühürler, belgeleri ve ürün kaplarını güvenceye almak için kullanılıyordu. Yıldız’a göre buluntu, bölgedeki güçlü ticaret ağının da göstergesiydi.
KOCAELİ TARİHİNDE 22 EKİM
1922 – İZMİT KÂĞIT FABRİKASI’NIN ÖNCÜSÜ KİMYAGERLİK DİPLOMASINI ALDI
Türkiye’de modern kâğıt sanayisinin kurulmasına öncülük eden Mehmet Ali Kâğıtçı, İstanbul Darülfünunu Fen Fakültesi Kimya Enstitüsü’nden mezun oldu. Yurt dışında kâğıt üretimi üzerine çalışacak olan genç kimyager, daha sonra İzmit Kâğıt Fabrikası’nın kuruluşunda başlıca görevleri üstlenecekti.
1935 – İZMİTLİLER, ATATÜRK’E SUİKAST HABERLERİNİ MİTİNGLE PROTESTO ETTİ
Atatürk’e yönelik suikast hazırlığına ilişkin haberler üzerine İzmit Belediyesi önünde bir protesto mitingi düzenlendi. Katılımcılar, Cumhurbaşkanı’na ve Cumhuriyet devrimlerine bağlılıklarını bildirdi. Araştırmacı Müzeyyen Ünal’ın, dönemin Türk Yolu gazetesine dayanarak aktardığı miting, ülkenin farklı yerlerinde düzenlenen protestoların Kocaeli’deki karşılıklarından biriydi.
1938 – ATATÜRK’ÜN İMZASIYLA İKİ KÖY GEBZE’DEN İZMİT’E BAĞLANDI
Bugün Körfez ilçesinde bulunan Karayakuplu ve Alihocalar, 22 Ekim 1938 tarihli kararnameyle Gebze’nin Tavşancıl nahiyesinden alınarak İzmit merkez ilçesine bağlandı. Atatürk’ün de imzasını taşıyan kararın gerekçesi, köylerin İzmit’e daha yakın olması ve ekonomik ilişkilerini burada yürütmesiydi. Düzenlemeyle köylülerin resmî işlemler için uzak mesafelere gitmesinin önlenmesi amaçlanıyordu.
1950 – SAKARYA HENÜZ AYRILMAMIŞTI: KOCAELİ 474 BİN 644 KİŞİYDİ
Türkiye’nin beşinci genel nüfus sayımı yapıldı. Sayım sonuçlarında Türkiye nüfusu 20 milyon 947 bin 188, Kocaeli nüfusu ise 474 bin 644 olarak kaydedildi. Ancak bu rakam bugünkü il sınırlarını anlatmıyordu: Adapazarı, Akyazı, Geyve, Hendek ve Karasu da Kocaeli’ye bağlıydı. Bu beş ilçe, 1954’te kurulacak Sakarya iline katılacaktı.
1991 – KOCAELİSPOR, SAKARYASPOR’U KUPADAN ELEDİ
Kocaelispor, Türkiye Kupası’nın ikinci kademesinde karşılaştığı komşusu Sakaryaspor’u 1-0 yenerek bir üst tura yükseldi. İki takım, yalnızca dokuz gün önce ligde karşılaşmış ve o mücadele 2-2 bitmişti. Bu kez kazanan yeşil-siyahlılar oldu; iki komşu şehrin rekabetine bir kupa elemesi daha eklendi.
2008 – GEBZE DEVLET HASTANESİ’NİN ADI DARICA FARABİ OLDU
Sağlık Bakanlığı Tedavi Hizmetleri Genel Müdürlüğünün 22 Ekim 2008 tarihli yazısıyla Gebze Devlet Hastanesi’nin adı Darıca Farabi Devlet Hastanesi olarak değiştirildi. Kurum, 1984’ten beri Gebze Devlet Hastanesi adıyla hizmet veriyordu. Temeli 1993’te atılan hastane binası ise 2007’de tamamlanmıştı. Böylece bölgenin önemli sağlık kuruluşlarından biri, Darıca Farabi adıyla anılmaya başladı.
2013 – İSMETPAŞA STADI SATIŞA ÇIKTI, ALICI BULUNAMADI
Kocaelispor’un yıllarca maçlarını oynadığı İsmetpaşa Stadı’nın arazisi, TOKİ tarafından satış ihalesine çıkarıldı. Ancak 22 Ekim’de gerçekleştirilen ihaleye katılım olmadı. Sonraki süreçte arazinin dört parçaya ayrılarak yeniden satışa sunulması kararlaştırıldı. Kocaeli futbolunun önemli adreslerinden birinin geleceği, böylece stat arazisinin satışı ve yeni stadyum tartışmalarıyla birlikte gündeme geldi.
2021 – “SEKSENLER”İN SEYFİ’Sİ KEMAL KURUÇAY, DARICA’DA HAYATINI KAYBETTİ
Kemal Kuruçay, Darıca’da çekilen “Seksenler” dizisinin setinde fenalaştı. Kalp krizi geçiren oyuncu, kaldırıldığı hastanede yapılan müdahalelere rağmen kurtarılamadı. 59 yaşındaki Kuruçay, dizideki Seyfi karakterinin yanı sıra “Gurbetçiler”, “Yasemince” ve “Reyting Hamdi” gibi yapımlarla da tanınıyordu. Ölümü, birlikte çalıştığı oyuncuları ve televizyon izleyicilerini üzüntüye boğdu.
2023 – KOCAELİ’NİN BİBERİYESİ AYÇİÇEK YAĞINDA KULLANILDI
Kocaeli Kongre Merkezi’nde düzenlenen çiftçi buluşmasında, biberiye özütü içeren ayçiçek yağı tanıtıldı. Kocaeli Büyükşehir Belediyesi ile Trakya Birlik’in çalışmasında, bölgede yetiştirilen biberiyeden elde edilen özüt yağda koruyucu olarak kullanıldı. Trakya Birlik Yönetim Kurulu Başkanı Şafak Kırbiç, ürünün profesyonel mutfakların kullanımına sunulduğunu açıkladı.
22 EKİM’DE GAZETELERDE KOCAELİ
Kocaeli’nin geçmişi, 22 Ekim tarihli gazetelerde bazen bir heykel haberiyle, bazen ekmeğin fiyatıyla, bazen de pişmaniyecilerin dükkân arayışıyla karşımıza çıkıyor.
1933 – İZMİT’İN ATATÜRK HEYKELİ AÇILIŞA HAZIRLANIYORDU
Milliyet’in 22 Ekim 1933 tarihli sayısında, İzmit’teki Atatürk heykelinin yerine yerleştirildiği, çevresindeki düzenleme çalışmalarının tamamlanmak üzere olduğu bildiriliyordu. Haberde, heykelin bulunduğu alana Cumhuriyet Meydanı adının verildiği de belirtiliyordu. Heykeltıraş Nijad Sirel’in eseri olan anıtın resmî açılışı, bir hafta sonra, Cumhuriyet’in onuncu yıl dönümünde yapılacaktı.
1934 – İZMİT PİRİNCİ BOMBAY PİRİNCİYLE KIYASLANIYORDU
Cumhuriyet’in 22 Ekim 1934 tarihli sayısındaki haber, İzmit’in pirinç üretimindeki iddiasını anlatıyordu. Habere göre yaklaşık 15 bin dönümde ekim yapılmış, 6 milyon kilogram ürün bekleniyordu. Gazete, İzmit pirincinin kalitesini Hindistan’ın meşhur Bombay pirinciyle karşılaştırıyor, hatta ondan üstün olduğunu savunuyordu. Üretimden kente önemli miktarda gelir sağlanacağı da hesaplanmıştı.
1942 – İZMİT’TE 800 GRAM EKMEK 44 KURUŞTU
Cumhuriyet’in 22 Ekim 1942 tarihli sayısında, İzmit’te 800 gramlık ekmeğin 44 kuruştan satılacağı duyuruluyordu. İzmit’ten 20 Ekim’de gönderilen kısa haberde, fiyatın ertesi gün uygulanacağı belirtilmişti. Dolayısıyla gazeteye 22 Ekim’de yansıyan bu bilgi, 21 Ekim’den itibaren geçerli olacak ekmek fiyatını bildiriyordu.
1951 – İZMİT’İN ADALET BİNASI, İZMİR GAZETESİNİN İLK SAYFASINDAYDI
Demokrat İzmir’in 22 Ekim 1951 tarihli ilk sayfasında, İzmit’te yapılacak adalet binasının temel töreni haberleştirilmişti. Bir önceki gün gerçekleşen törene katılmak üzere trenle İzmit’e gelen Adalet Bakanı Rükneddin Nasuhioğlu, istasyonda karşılanmıştı. Bakan, törende yaptığı konuşmanın ardından binanın temeline ilk harcı koymuştu.
2008 – ŞEHİR TİYATROLARINDA “DONDURMA RENGİ ELBİSE” HEYECANI
Cumhuriyet’in 22 Ekim 2008 tarihli kültür sayfası, Kocaeli Şehir Tiyatrolarının yeni sezon hazırlıklarına yer veriyordu. Haberde, sezonun ertesi gün “O Güzelim Kaymaklı Dondurma Rengi Elbise” adlı oyunla açılacağı duyurulmuştu. “Yolcu” ve “Rita” gibi oyunların yanı sıra çocuklar için “Pinokyo” da sezon boyunca seyirciyle buluşacak yapımlar arasındaydı.
2016 – DEĞİRMENDERE’DEN DÜNYAYA BUZ HEYKELLER
Anadolu Ajansı’nın 22 Ekim tarihli röportajı, Kocaeli Üniversitesi Değirmendere Ali Özbay Meslek Yüksekokulu Müdür Yardımcısı Dr. Ceyhun Konak’ı tanıtıyordu. Konak, Çin’den Kanada’ya uzanan uluslararası etkinliklerde buzdan heykeller yaparak Türkiye’yi temsil ediyordu. Sanatçı, buz heykelle ilk kez 2015’te Çin’in Harbin kentinde tanıştığını, bir eserin yaklaşık bir haftada ortaya çıktığını anlatıyordu.
2020 – PİŞMANİYECİLER ÇARŞISI’NDA DÜKKÂNLAR KİME VERİLECEKTİ?
Özgür Kocaeli’nin 22 Ekim 2020 tarihli sayfasında, Cemalettin Öztürk, Halkevi Meydanı’nda yapılan Pişmaniyeciler Çarşısı’nı yazıyordu. Açılışının 29 Ekim’de yapılacağı belirtilen çarşıda dükkânların kimlere kiralanacağı tartışılıyordu. Öztürk’ün aktardığına göre, yalnızca satış yapan esnaf, imalatçılara öncelik verilmesi halinde yeni çarşının dışında kalmaktan endişe ediyordu.
2025 – KOCAELİ ÜNİVERSİTESİ’NDEN ANTİK ŞARAP VE ZEYTİNYAĞI ATÖLYELERİ
Nokta Gazetesi, Kocaeli Üniversitesi’nden Prof. Dr. Şengül Aydıngün başkanlığında İstanbul’daki Bathonea Antik Liman Yerleşmesi’nde yürütülen kazıları haberleştirdi. Ortaya çıkarılan üretim atölyelerinde presler ve sıvı toplama havuzları bulunuyordu. Haberin dikkat çekici ayrıntısı, 9-11. yüzyıllarda kullanılan iki atölyede üzüm veya zeytinden elde edilen sıvıların aslan ağzı biçimindeki çıkışlardan havuzlara akmasıydı.
22 EKİM’DE DOĞANLAR
1811 – PİYANONUN BÜYÜK USTASI FRANZ LİSZT DOĞDU
Macar besteci ve piyanist Franz Liszt, bugün Avusturya sınırları içinde kalan Raiding’de dünyaya geldi. “Macar Rapsodileri”yle tanınan sanatçı, piyano tekniğini geliştiren eserleri ve büyük ilgi gören konserleriyle müzik tarihine geçti. Liszt, 1847’de İstanbul’a da gelmiş, Sultan Abdülmecid’in huzurunda konserler vermişti.
1905 – SAMANYOLU’NDAN GELEN RADYO DALGALARINI KEŞFEDEN KARL JANSKY DOĞDU
Amerikalı fizikçi ve mühendis Karl Jansky, Oklahoma’da doğdu. Bell Laboratuvarlarında telefon iletişimini bozan parazitleri araştırırken, bazı sinyallerin Samanyolu’ndan geldiğini belirledi. 1933’te duyurduğu bulgular, evreni radyo dalgalarıyla inceleyen radyo astronominin doğmasını sağladı. İletişim sorununu çözmek için başlayan çalışma, gökyüzünü araştırmanın yeni bir yolunu açtı.
1913 – SAVAŞIN İÇİNDEN FOTOĞRAFLAR ÇEKEN ROBERT CAPA DOĞDU
Savaş fotoğrafçılığının en tanınmış isimlerinden Robert Capa, Budapeşte’de dünyaya geldi. İspanya İç Savaşı’nı ve İkinci Dünya Savaşı’nı cephelerden fotoğrafladı; Normandiya Çıkarması sırasında Omaha Plajı’ndaydı. Capa, 1947’de fotoğrafçıların çalışmalarını ve haklarını korumak amacıyla kurulan Magnum Photos’un kurucuları arasında da yer aldı.
1916 – TÜRK SİNEMASININ GÖRÜNTÜ USTASI İLHAN ARAKON DOĞDU
Görüntü yönetmeni ve eğitimci İlhan Arakon, Edirne’de doğdu. “İstanbul’un Fethi”, “Hıçkırık” ve “Samanyolu” gibi filmlerin görüntülerine imza attı. Türk sinemasında renkli ve geniş perdeli çekim tekniklerinin gelişmesine katkıda bulunan Arakon, Mimar Sinan Üniversitesindeki çalışmalarıyla yeni görüntü yönetmenlerinin yetişmesinde de görev aldı.
1919 – “ALTIN DEFTER”İN YAZARI DORİS LESSİNG DOĞDU
İngiliz yazar Doris Lessing, İran’ın Kirmanşah kentinde dünyaya geldi. Kadınların hayatını, ırkçılığı, sömürgeciliği ve siyasi hayal kırıklıklarını işlediği romanlarıyla tanındı. Özellikle “Altın Defter”, kadınların toplumdaki yeri üzerine tartışılan eserlerden biri oldu. Lessing, 2007’de Nobel Edebiyat Ödülü’nü kazandı.
1923 – KIRIK BOYUNLA KUPA KAZANAN KALECİ BERT TRAUTMANN DOĞDU
Alman kaleci Bert Trautmann, Bremen’de doğdu. Manchester City formasıyla çıktığı 1956 İngiltere Federasyon Kupası finalinde, rakibiyle çarpışmasına rağmen son 17 dakika kalede kaldı. Takımı kupayı kazanırken yaptığı kurtarışlarla öne çıktı. Trautmann’ın boynunun kırıldığı ise maçtan üç gün sonra anlaşıldı.
1929 – ALTIN TOP ÖDÜLLÜ KALECİ LEV YAŞİN DOĞDU
Sovyet futbolunun efsane kalecisi Lev Yaşin, Moskova’da dünyaya geldi. Koyu renkli forması ve kurtarışları nedeniyle “Kara Örümcek” lakabıyla tanındı. Dinamo Moskova ve Sovyetler Birliği Millî Takımı’nın kalesini koruyan Yaşin, 1963’te Altın Top’u kazanarak bu ödülü alan ilk kaleci oldu. Millî takımıyla olimpiyat ve Avrupa şampiyonlukları yaşadı.
1936 – KARA PANTERLERİN KURUCULARINDAN BOBBY SEALE DOĞDU
Amerikalı siyasi aktivist Bobby Seale, Teksas’ta doğdu. Huey Newton ile birlikte, siyahlara yönelik ırkçılığa ve polis şiddetine karşı mücadele eden Kara Panter Partisi’ni kurdu. Örgüt, siyasi eylemlerinin yanında çocuklara ücretsiz kahvaltı sağlamak gibi sosyal çalışmalar da yürüttü. Seale, 1960’ların ABD’sindeki siyah hakları mücadelesinin tanınmış isimlerinden oldu.
1938 – “GELECEĞE DÖNÜŞ”ÜN DOKTOR BROWN’U CHRISTOPHER LLOYD DOĞDU
Amerikalı oyuncu Christopher Lloyd, Connecticut’ta doğdu. “Geleceğe Dönüş” serisinde zaman makinesini yapan, dağınık saçlı bilim insanı Doktor Emmett Brown’u canlandırdı. “Taxi” dizisiyle de tanınan Lloyd, “Addams Ailesi” filmlerindeki Fester Amca rolüyle farklı kuşakların hafızasında yer edindi.
1941 – TÜRKİYE’NİN “DEPREM DEDE”Sİ AHMET METE IŞIKARA DOĞDU
Jeofizikçi Prof. Dr. Ahmet Mete Işıkara, Mersin’de dünyaya geldi. Kandilli Rasathanesi ve Deprem Araştırma Enstitüsünün müdürlüğünü yaptığı dönemde, özellikle 17 Ağustos 1999 depreminden sonra kamuoyunun yakından tanıdığı bir isim oldu. Depreme hazırlığı anlaşılır bir dille anlatan, çocuklara yönelik eğitimlere katılan Işıkara, “Deprem Dede” adıyla hatırlandı.
1943 – FRANSIZ SİNEMASININ ÜNLÜ OYUNCUSU CATHERINE DENEUVE DOĞDU
Fransız oyuncu Catherine Deneuve, Paris’te doğdu. “Şerburg Şemsiyeleri”yle geniş kitlelerce tanındı; “Gündüz Güzeli” ve “Son Metro” gibi filmlerle Avrupa sinemasının başlıca yıldızları arasına girdi. Uzun kariyerinde farklı kuşaklardan yönetmenlerle çalışan Deneuve, “Son Metro” ve “Hindiçin” filmlerindeki rolleriyle César ödülleri kazandı.
1949 – ARSENAL’İ NAMAĞLUP ŞAMPİYON YAPAN ARSEN WENGER DOĞDU
Fransız teknik direktör Arsen Wenger, Strazburg’da dünyaya geldi. Arsenal’i 1996’dan 2018’e kadar çalıştırarak kulübün en uzun süre görev yapan teknik direktörü oldu. En çok hatırlanan başarısı, takımını 2003-2004 Premier Lig sezonunda tek maç kaybetmeden şampiyonluğa taşımasıydı. O Arsenal kadrosu, futbol tarihinde “Yenilmezler” adıyla anıldı.
1952 – “JURASSIC PARK”IN IAN MALCOLM’U JEFF GOLDBLUM DOĞDU
Amerikalı oyuncu Jeff Goldblum, Pensilvanya’da doğdu. “Sinek” filmindeki bilim insanı rolüyle dikkat çekti; “Jurassic Park”taki Ian Malcolm ve “Kurtuluş Günü”ndeki David Levinson karakterleriyle dünya çapında tanındı. Kendine özgü konuşması ve oyunculuğuyla hatırlanan Goldblum, sinema çalışmalarının yanında caz piyanistliği de yaptı.
1962 – “BREAKING BAD”İN SAUL GOODMAN’I BOB ODENKIRK DOĞDU
Amerikalı oyuncu ve komedi yazarı Bob Odenkirk, Illinois eyaletinde dünyaya geldi. “Breaking Bad” dizisinde canlandırdığı, suç dünyasıyla iç içe çalışan avukat Saul Goodman karakteriyle geniş bir izleyici kitlesine ulaştı. Bu karakterin geçmişini anlatan “Better Call Saul” dizisinde ise başrolü üstlendi.
1968 – “BOOMBASTIC”İN SESİ SHAGGY DOĞDU
“Boombastic”, “It Wasn’t Me” ve “Angel” şarkılarıyla dünya çapında tanınan Shaggy, Jamaika’nın başkenti Kingston’da doğdu. Asıl adı Orville Richard Burrell olan sanatçı, reggae müziğini geniş dinleyici kitlelerine taşıyan isimlerden biri oldu. Sahne adının kaynağı da bir çizgi filmdi: Çocukluk arkadaşları ona “Scooby-Doo”nun karakterinden esinlenerek Shaggy diyordu.
1979 – FENERBAHÇE’NİN AVRUPA GECELERİNDE İZ BIRAKAN DEIVID DOĞDU
Brezilyalı futbolcu Deivid de Souza, dünyaya geldi. Fenerbahçe’nin 2007-2008 sezonunda Şampiyonlar Ligi’nde çeyrek finale yükseldiği kadronun önemli isimlerinden oldu. Inter karşısındaki galibiyet golü ve Chelsea’ye karşı 2-1 kazanılan maçta uzaktan attığı gol, sarı-lacivertli taraftarların hafızasında yer etti.
1980 – RECEP İVEDİK’İ YARATAN ŞAHAN GÖKBAKAR DOĞDU
Komedyen ve oyuncu Şahan Gökbakar, İzmir’de doğdu. “Dikkat Şahan Çıkabilir” programındaki tiplemeleriyle tanındı. Bu programda ortaya çıkan Recep İvedik karakterini 2008’de sinemaya taşıdı. Kardeşi Togan Gökbakar’ın yönettiği filmlerle devam eden seri, milyonlarca seyirciye ulaşarak Türkiye sinemasının en çok izlenen yapımları arasına girdi.
1982 – “ŞUBAT” VE “İNTİKAM”IN OYUNCUSU ALİCAN YÜCESOY DOĞDU
Tiyatro, sinema ve dizi oyuncusu Alican Yücesoy, İstanbul’da dünyaya geldi. “Şubat”, “İntikam” ve “Serçe Sarayı” gibi dizilerle televizyon izleyicisinin tanıdığı isimlerden oldu. Oyunculuk eğitimi sırasında çalışmaya başladığı Bakırköy Belediye Tiyatrolarında, sahneye çıkmasının yanı sıra genel sanat yönetmenliği görevini de üstlendi.
1985 – “DÜM TEK TEK” İLE EUROVISION’A KATILAN HADİSE DOĞDU
Şarkıcı Hadise Açıkgöz, Belçika’da dünyaya geldi. “Stir Me Up” ile Türkiye’de de tanınmaya başlayan sanatçı, Türkçe şarkılarıyla geniş bir dinleyici kitlesine ulaştı. 2009 Eurovision Şarkı Yarışması’nda Türkiye’yi “Düm Tek Tek” ile temsil ederek dördüncü oldu. Televizyon izleyicisi onu “O Ses Türkiye”deki jüri üyeliğiyle de tanıdı.
22 EKİM’DE HAYATINI KAYBEDENLER
741 – PUVATYA SAVAŞI’NIN KOMUTANI ŞARL MARTEL ÖLDÜ
Frankların askerî ve siyasi lideri Şarl Martel, hayatını kaybetti. 732’deki Puvatya Savaşı’nda Emevi ordusunu yenmesiyle tanınan Martel, Frank Krallığı’nda yönetimi fiilen elinde tutuyordu. Torunu Şarlman’ın imparatorluğu döneminde Avrupa’nın büyük bölümünü yönetecek olan ailesinin yükselişinde belirleyici rol oynadı.
1906 – MODERN RESMİN ÖNCÜLERİNDEN PAUL SEZAN HAYATINI KAYBETTİ
Fransız ressam Paul Sezan, 67 yaşında yaşamını yitirdi. “Kart Oyuncuları”, “Yıkananlar” ve meyve tabaklarını konu alan resimleriyle tanındı. Doğayı ve insanları geometrik biçimler üzerinden ele alması, Pablo Picasso ve Georges Braque’ın geliştireceği kübizmi etkiledi. Çalışmaları, 19. yüzyıl resmiyle modern sanat arasında önemli bir geçiş oluşturdu.
1916 – MİLAN’IN KURUCULARINDAN HERBERT KILPIN ÖLDÜ
İngiliz futbolcu ve antrenör Herbert Kilpin, 46 yaşında hayatını kaybetti. İş için gittiği İtalya’da futbol oynamaya başlayan Kilpin, 1899’da Milan’ın kuruluşuna öncülük eden isimlerden oldu. Kulübün ilk üç İtalya şampiyonluğunu kazanan kadrolarında forma giydi. Milan’ın kırmızı-siyah renkleri ve “şeytanlar” kimliği de onunla birlikte şekillendi.
1973 – ÇELLONUN BÜYÜK USTASI PABLO CASALS HAYATINI KAYBETTİ
Pau Casals adıyla da bilinen İspanyol çellist, besteci ve orkestra şefi Pablo Casals, Porto Riko’da yaşamını yitirdi. Bach’ın solo çello süitlerini yorumlayışıyla müzik tarihinde yer edindi. Franco diktatörlüğüne karşı çıkan sanatçı, konserleri ve açıklamalarıyla barışın, demokrasinin ve insan haklarının savunucularından biri oldu.
1986 – C VİTAMİNİ ÇALIŞMALARIYLA NOBEL ALAN ALBERT SZENT-GYÖRGYİ ÖLDÜ
Macar bilim insanı Albert Szent-Györgyi, ABD’de hayatını kaybetti. C vitamininin ayrıştırılması ve tanımlanmasında öncü rol oynadı; Macar biberinden önemli miktarda C vitamini elde etmeyi başardı. Hücrelerdeki biyolojik süreçlere ve C vitaminine ilişkin araştırmaları, ona 1937 Nobel Fizyoloji veya Tıp Ödülü’nü getirdi.
1987 – “SİCİLYALILAR ÇETESİ”NİN OYUNCUSU LİNO VENTURA ÖLDÜ
İtalya doğumlu oyuncu Lino Ventura, 68 yaşında hayatını kaybetti. Fransız sinemasında “Sicilyalılar Çetesi” ve “Gölgeler Ordusu” gibi filmlerdeki rolleriyle tanındı. Ventura, engelli kızı Linda’nın yaşadığı güçlüklerden hareketle, engelli bireylere ve ailelerine destek sağlayan Perce-Neige’in kurulmasına da öncülük etmişti.
2012 – “SON MOHİKAN”IN OYUNCUSU RUSSELL MEANS HAYATINI KAYBETTİ
Amerikalı oyuncu ve yerli hakları savunucusu Russell Means, 72 yaşında yaşamını yitirdi. Sinemaseverler onu, “Son Mohikan”da Daniel Day-Lewis’le birlikte oynadığı rolle tanıdı. “Pocahontas”ta da seslendirme yapan Means, oyunculuğundan önce Amerikan Yerli Hareketi içindeki eylemleri ve yerli halkların haklarını savunmasıyla gündeme gelmişti.
2013 – TRABZONSPOR’UN İLK ŞAMPİYONLUKLARINDA PAYI OLAN KADİR ÖZCAN ÖLDÜ
Eski millî futbolcu ve teknik direktör Kadir Özcan, 61 yaşında hayatını kaybetti. Trabzonspor’un 1970’lerde kazandığı şampiyonluklarda savunma oyuncusu olarak görev aldı; Zonguldakspor ve Galatasaray’da da oynadı. Futbolculuğunun ardından çeşitli takımları çalıştıran Özcan, yaşamını yitirdiğinde 1461 Trabzon’un teknik direktörüydü.
2015 – GAZETECİ VE YAZAR ÇETİN ALTAN HAYATINI KAYBETTİ
Gazeteci, romancı ve oyun yazarı Çetin Altan, 88 yaşında yaşamını yitirdi. Uzun yıllar farklı gazetelerde köşe yazıları yazdı; 1965-1969 arasında Türkiye İşçi Partisi milletvekili olarak Mecliste bulundu. “Büyük Gözaltı” romanıyla Orhan Kemal Roman Ödülü’nü kazanan Altan, “Bir Avuç Gökyüzü” ve “Viski” gibi eserler de bıraktı.
2015 – KÖY SEYİRLİK OYUNLARINI ARAŞTIRAN NURHAN KARADAĞ ÖLDÜ
Yönetmen, oyuncu ve akademisyen Prof. Dr. Nurhan Karadağ, hayatını kaybetti. Köylerde düğünlerde ve şenliklerde oynanan geleneksel gösterileri araştırarak çağdaş tiyatro çalışmalarına taşıdı. Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesinde öğrenciler yetiştirdi; “Taziye” ve “Misafir” gibi oyunları sahneledi. Ankara Deneme Sahnesinde de uzun yıllar çalıştı.
2015 – YEŞİLÇAM’IN “ÇEKO”SU YILMAZ KÖKSAL HAYATINI KAYBETTİ
Yeşilçam’ın macera ve aksiyon filmleriyle tanınan oyuncusu Yılmaz Köksal, 76 yaşında yaşamını yitirdi. Küçük rollerle başladığı sinema kariyerinde, Çetin İnanç’ın yönettiği “Çeko” filmiyle başrole yükseldi. Çok sayıda filmde oynayan Köksal, tehlikeli sahnelerde dublör kullanmadan çalışmasıyla da meslektaşlarının hatırladığı oyunculardandı.
2017 – AC/DC’NİN İLK ALBÜMLERİNİN YAPIMCISI GEORGE YOUNG ÖLDÜ
Müzisyen, söz yazarı ve yapımcı George Young, 70 yaşında hayatını kaybetti. AC/DC’nin kurucuları Angus ve Malcolm Young’ın ağabeyi olan sanatçı, grubun ilk albümlerinin yapımında çalıştı. The Easybeats’in de üyelerinden olan Young, Harry Vanda ile birlikte dünya çapında tanınan “Love Is in the Air” şarkısını yazdı.
2022 – RED BULL’UN KURUCU ORTAĞI DIETRICH MATESCHITZ ÖLDÜ
Avusturyalı iş insanı Dietrich Mateschitz, 78 yaşında yaşamını yitirdi. Red Bull’un uluslararası bir markaya dönüşmesini sağlayan Mateschitz, şirketin spor yatırımlarını da yönlendirdi. Jaguar’ın Formula 1 takımını satın alarak Red Bull Racing’i oluşturdu; takım, Sebastian Vettel ve Max Verstappen’le dünya şampiyonluklarına ulaştı.
2024 – MİLYONLARCA HAYATI KURTARAN TEDAVİNİN ÖNCÜSÜ RICHARD CASH ÖLDÜ
Amerikalı hekim ve halk sağlığı uzmanı Richard Cash, 83 yaşında hayatını kaybetti. Meslektaşlarıyla birlikte, kolera ve ağır ishalde kaybedilen sıvının ağızdan verilen özel bir çözeltiyle yerine konulmasını sağlayan tedavinin geliştirilmesinde çalıştı. Ucuz ve uygulanabilir bu yöntemin yaygınlaşması, özellikle çocuklar arasında milyonlarca ölümün önlenmesine katkı sağladı.
2024 – “YILDIZLARARASI”NIN YAPIMCILARINDAN LYNDA OBST ÖLDÜ
Amerikalı yapımcı Lynda Obst, 74 yaşında Los Angeles’ta hayatını kaybetti. “Yıldızlararası” ve “Mesaj”ın yapımcıları arasında yer aldı; “Sevginin Bağladıkları” ve “Bir Erkek 10 Günde Nasıl Kaybedilir?” gibi filmlerde de çalıştı. Obst, Hollywood’da kadınların daha fazla söz sahibi olmasını destekleyen çalışmalarıyla da tanınıyordu.
Bu haber Haber Kocaeli özel içeriğidir. 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu kapsamında korunmaktadır. Kaynak gösterilerek dahi olsa haberin tamamı veya bir kısmı, yazılı izin alınmaksızın kullanılamaz, başka mecralarda yayınlanamaz.
