16 Şubat tarihi, Kocaeli Üniversitesi Tıp Fakültesi’nin hizmete başlamasından Köseköy Köprülü Kavşağı’nın açılışına kadar şehrimizin hafızasında iz bırakan pek çok önemli olaya ev sahipliği yapıyor. Dünya güzellik kraliçemiz Keriman Halis’in doğumundan Kyoto Protokolü’nün yürürlüğe girmesine kadar tarihin akışını değiştiren 16 Şubat olaylarını sizler için derledik…
600 – “Hapşırana dua” geleneği resmileşiyor: Rivayete göre Papa I. Gregorius, salgın yıllarında hapşıran kişiye “Tanrı seni kutsasın” denmesini öneren/teşvik eden bir karar aldı.
1459 – Akşemseddin vefat etti: Fatih Sultan Mehmed’in hocası, tasavvuf ve tıp alanında etkili bir âlim olan Akşemseddin, 16 Şubat 1459’da Göynük’te hayatını kaybetti.
1913 – Türkiye’nin ilk Dünya Güzeli Keriman Halis doğdu: 16 Şubat 1913’te İstanbul’da dünyaya gelen Keriman Halis, Cumhuriyet’in erken döneminde düzenlenen güzellik yarışmalarında 1932’de Türkiye Güzeli seçildi; aynı yıl Belçika’nın Spa kentinde yapılan uluslararası yarışmada “Dünya Güzeli / Miss Universe 1932” unvanını kazandı. Dönemin basını olayı, Cumhuriyet devrimlerinin “modern kadın” imgesiyle birlikte okudu; dönüşünde büyük bir kalabalık tarafından karşılandı. 1934’te Soyadı Kanunu’ndan sonra kendisine Atatürk tarafından Ece soyadı verildi.
1916 – Rus ordusu Erzurum’u işgal etti: I. Dünya Savaşı’nın Kafkas Cephesi’nde Rus birlikleri Erzurum’u ele geçirdi. Şehrin işgali, bölgedeki askeri dengeleri değiştiren kritik kırılma noktalarından biri sayılır.
1918 – Litvanya bağımsızlığını ilan etti: Litvanya Konseyi hem Rusya hem de Almanya’nın etkisinden bağımsız bir devlet kurulduğunu duyurdu; ülkenin modern tarihindeki “kurucu gün” olarak anılır.
1920 – İkinci Anzavur İsyanı başladı (Manyas–Gönen hattı): Balıkesir’in kuzeyinde Manyas, Gönen ve çevresinde ikinci Ahmet Anzavur ayaklanması patlak verdi. İsyan, Millî Mücadele’nin iç güvenlik yükünü büyüten başlıklardan biri olarak kayda geçti ve Nisan ortasında bastırıldı.
1925 – Türk Tayyare Cemiyeti kuruldu: Türkiye’de sivil ve askeri havacılığı geliştirmek amacıyla Türk Tayyare Cemiyeti kuruldu; kurum daha sonra Türk Hava Kurumu adını aldı. Havacılığın milli mesele ilan edildiği dönemin kurumsal adımı olarak görülür.
1926 – Hâkimiyet-i Milliye’nin yeni binası açıldı: Mustafa Kemal’in de katıldığı törenle Hâkimiyet-i Milliye gazetesinin Ankara’daki yeni binası hizmete açıldı. Genç Cumhuriyet’in basın ve kamuoyuna verdiği önemin sembolik sahnelerinden biridir.
1929 – Zihni Küçümen doğdu: 16 Şubat 1929’da dünyaya gelen Zihni Küçümen; tiyatro sahnesinde oyuncu olarak tanınmasının yanı sıra, Türkçeye kazandırdığı çeviriler ve kaleme aldığı metinlerle de iz bıraktı. Çalışmalarıyla özellikle sahne dilinin gelişmesine katkı veren isimler arasında anılır; tiyatronun “yalnızca oynanan değil, aynı zamanda yazılan ve çevrilen” bir kültür olduğunu hatırlatan kuşaktandır. 1996 yılında hayatını kaybetti.
1937 – Naylonun patent eşiği: DuPont, sentetik lif teknolojisi için ABD patentini aldı; Wallace H. Carothers’un çalışmalarıyla gelişen naylon, kısa sürede tekstilden sanayiye kadar pek çok alanda dönüştürücü etki yarattı.
1959 – Fidel Castro Başbakan oldu: Küba Devrimi sonrası kurulan geçici yönetimde, 16 Şubat 1959’da Fidel Castro başbakanlık görevini devraldı; ülkenin siyasi yönelimini belirleyen yeni dönem resmen başladı.
1968 – İlk “911” acil çağrı sistemi devreye girdi: ABD’nin Alabama eyaletindeki Haleyville’de 911 hattı ilk kez kullanılmaya başlandı; acil durum hizmetlerinin tek numarada toplanması modelinin başlangıcı sayılır.
1976 – Diplomat Oktar Cirit Beyrut’ta öldürüldü: Türkiye’nin Beyrut Büyükelçiliği’nde başkâtip olarak görev yapan Oktar Cirit, 16 Şubat 1976’da silahlı saldırıyla hayatını kaybetti; saldırıyı ASALA üstlendi.
1988 – “Zakkumla kanser tedavisi” paniği can aldı: Türkiye’de bir vatandaş, TRT’deki “zakkumla kanser tedavisi” içeriklerinden etkilenip zakkumu kaynatıp içtikten sonra yaşamını yitirdi. Olay, tıbbi iddiaların medyada denetimsiz yayılmasının bedeline dair çarpıcı bir örnek olarak hafızaya kazındı.
1989 – Eyüp Can Avrupa Profesyonel Boks Şampiyonu oldu: Danimarka’da yapılan karşılaşmada İskoç Pat Clinton’u mağlup eden Eyüp Can, 51 kiloda Avrupa Profesyonel Boks şampiyonluğunu kazandı.
1995 – Kocaeli Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi hizmete başladı: Kocaeli Üniversitesi ile SSK arasında imzalanan “müşterek kullanım” protokolünün ardından hastane, 16 Şubat 1995’te yapılan devir-teslimle Derince-Sopalıçiftliği’ndeki SSK Kocaeli Hastanesi’nde hizmet vermeye başladı. Sürecin devamında 24 Temmuz 1995’te polikliniklerin resmî açılışı yapıldı; Kasım 1995’te ise yataklı tedavi hizmetleri 80 yatak kapasitesiyle devreye alındı. Bu adım, KOÜ’nün eğitim-araştırma hastanesi kimliğini sahaya indiren ilk büyük eşik olarak görülüyor.
1999 – Taşkent’te bombalı saldırılar: Kerimov hedefteydi: Özbekistan’ın başkenti Taşkent’te devlet binaları yakınında bir dizi patlama meydana geldi; çok sayıda can kaybı ve yaralı raporlandı. Dönemin yönetimi “radikal grupları” suçladı; olay sonrası geniş çaplı operasyonlar başladı. (Fail/örgüt meselesi kaynaklara göre değişir; kesin isim yazmak riskli.)
2005 – Kyoto Protokolü yürürlüğe girdi: İklim değişikliğiyle mücadelede küresel ölçekte en kritik metinlerden biri olan Kyoto Protokolü, 16 Şubat 2005’te resmen yürürlüğe girdi.
2010 – AKUT Kocaeli Birim Binası törenle açıldı: Kocaeli Büyükşehir Belediyesi’nin desteğiyle yenilenen AKUT Kocaeli birim binası, 16 Şubat’ta törenle hizmete açıldı. Tesis; 400 m² kapalı, 700 m² açık alan üzerine kurulu; 2 eğitim salonu, lojistik depo, ofisler ve mutfak gibi birimleriyle hem eğitim hem de operasyon hazırlığı açısından “sabit üs” işlevi gördü. Kısacası, Kocaeli’de afetlere hazırlık kapasitesini büyüten somut bir kurumsal yatırım oldu.
2019 – Köseköy Köprülü Kavşağı trafiğe açıldı: Kocaeli Büyükşehir Belediyesi’nin İstanbul-Ankara yönündeki en yoğun geçiş hatlarından biri olan D-100 üzerinde, Köseköy’de inşa ettiği dal-çık (battı-çıktı) kavşak, 16 Şubat 2019’da araç trafiğine açıldı. Kavşak; özellikle Köseköy–Kartepe ilçe merkezi bağlantısında yaşanan yığılmaları azaltmayı, ana aks üzerindeki beklemeleri düşürerek güzergâhta daha akıcı bir trafik akışı sağlamayı hedefleyen kritik bir ulaşım hamlesi olarak kayda geçti.
