Günün Tarihi / 11 Eylül
11 EYLÜL’DE NELER KUTLANIYOR?
DERİNCE’DE TAŞKÖPRÜ HASAT SONU FESTİVALİ BAŞLIYOR
Derince’nin geleneksel Taşköprü Hasat Sonu Festivali, açıklanan 2026 programına göre 11–13 Eylül’de İshakçılar’da düzenlenecek. Bu yıl 23’üncüsü yapılacak festival, cuma günü mevlit ve kortej yürüyüşüyle başlayacak. Çocuk etkinlikleri ve Ayşe Dinçer konserinin ardından, son gün er meydanında yağlı güreş heyecanı yaşanacak.
KANDIRA’DA BİSİKLET VE DOĞA BULUŞMASI
Kocaeli Turizm ve Bisiklet Festivali’nin altıncısı, 11–13 Eylül 2026 için planlandı. Kocaeli Büyükşehir Belediyesinin düzenlediği festival, bisiklet tutkunlarını Kandıra’nın sahil ve orman yollarında buluşturacak. Kerpe, Kefken, Cebeci ve Babalı çevresindeki güzergâhlar, kamp ve doğa gezileriyle birlikte programda yer alıyor. Festivalin resmî sitesi
BURSA’NIN KURTULUŞ GÜNÜ
Bursa’nın 11 Eylül 1922’de Yunan işgalinden kurtuluşunun yıl dönümü kutlanıyor. Büyük Taarruz’un ardından Türk ordusunun şehre girmesiyle sona eren işgal, Bursa’nın kent hafızasında önemli bir yer tutuyor. 2026, kurtuluşun 104’üncü yıl dönümü.
GEMLİK’İN KURTULUŞ GÜNÜ
Kocaeli’nin yakın çevresindeki Gemlik de 11 Eylül’de kurtuluşunu kutluyor. 1920’de başlayan işgal, 11 Eylül 1922’de sona erdi. Marmara kıyısındaki ilçenin kurtuluşunun 104’üncü yıl dönümünde, Millî Mücadele’de hayatını kaybedenler ve bağımsızlık mücadelesinin kahramanları anılıyor.
FOÇA, SEFERİHİSAR VE GÜZELBAHÇE’NİN KURTULUŞ GÜNLERİ
İzmir’in Foça, Seferihisar ve Güzelbahçe ilçelerinde 11 Eylül, işgalden kurtuluş günü olarak kutlanıyor. 1922’deki kurtuluşun hatırası; anma törenleri, yürüyüşler ve kültür etkinlikleriyle yaşatılıyor. Üç ilçe de 2026’da kurtuluşunun 104’üncü yılını karşılıyor.
2026’DA ROŞ AŞANA, 11 EYLÜL AKŞAMI BAŞLIYOR
Türkiye’deki Yahudi toplumunun da kutladığı Roş Aşana, 2026’da 11 Eylül akşamı gün batımıyla başlıyor ve 13 Eylül akşamına kadar sürüyor. İbrani takviminde 5787 yılı karşılanırken dualar ediliyor, aile sofralarında tatlı bir yıl dileğini simgeleyen yiyecekler yeniliyor. Bayramın miladi takvimdeki tarihi her yıl değişiyor.
ABD’DE 11 EYLÜL SALDIRILARININ KURBANLARI ANILIYOR
ABD’de 11 Eylül, “Patriot Day” adıyla anma günü olarak kabul ediliyor; aynı zamanda gönüllü toplumsal hizmet çalışmalarına ayrılıyor. 2001’deki terör saldırılarında hayatını kaybedenler törenlerle hatırlanıyor. 2026, dünyayı sarsan saldırıların 25’inci yıl dönümü.
ETİYOPYA’DA YENİ YIL: ENKUTATASH
Etiyopya’da yeni yıl, 2026’da 11 Eylül’e denk geliyor. Ülkenin kullandığı farklı takvime göre bu tarihte 2019 yılı başlayacak. Enkutatash adı verilen bayram; aile buluşmaları, özel yemekler ve yağmur mevsiminin sonlarında açan sarı çiçeklerle kutlanıyor.
KATALONYA’NIN MİLLÎ GÜNÜ: DİADA
İspanya’nın Katalonya bölgesinde 11 Eylül, “Diada” adıyla millî gün olarak kutlanıyor. Tarih, Barselona’nın 1714’te Bourbon kuvvetlerinin eline geçmesini hatırlatıyor. Günümüzde törenler ve toplu etkinliklerle Katalan kimliği, kültürü ve tarihsel hafızası öne çıkarılıyor.
ARJANTİN’DE ÖĞRETMENLER GÜNÜ
Arjantin’de öğretmenler, 11 Eylül’de onurlandırılıyor. Gün, eğitimin yaygınlaşması için çalışan öğretmen, yazar ve eski devlet başkanı Domingo Faustino Sarmiento’nun 1888’deki ölüm yıl dönümüne dayanıyor. Okullarda öğretmenlerin toplumdaki rolünü hatırlatan etkinlikler düzenleniyor.
11 EYLÜL’ÜN TUHAF GÜNLERİ
Özellikle ABD’deki özel gün takvimlerinde yer bulan bu gayriresmî günler, gündelik alışkanlıklara ve küçük keyiflere dikkat çekiyor.
YATAĞINI TOPLAMA GÜNÜ
11 Eylül, bazı özel gün takvimlerinde “Yatağını Toplama Günü” olarak geçiyor. Yorganı düzeltmek, yastıkları yerleştirmek ve güne küçük bir düzenle başlamak için bir hatırlatma. Kutlamanın bütün hazırlığı, sabah yataktan kalktıktan sonra yapılabiliyor.
“HABER YOKSA İYİ HABERDİR” GÜNÜ
İngilizcedeki “No news is good news” sözünden adını alan bugün, sürekli akan haberlere ve bildirimlere kısa bir mola vermeyi öneriyor. Telefonu bir süre kenara bırakıp kitap okumak, yürüyüşe çıkmak ya da sohbet etmek, günün basit kutlama fikirleri arasında.
BAHARATLI ÜZÜMLÜ ÇÖREK GÜNÜ
ABD’deki yemek günleri takviminde 11 Eylül, “Hot Cross Bun Günü” olarak yer alıyor. İngiliz mutfağıyla özdeşleşen bu baharatlı, kuru üzümlü çöreklerin üzerinde haç biçiminde bir süs bulunuyor. Geleneksel olarak Paskalya döneminde yenilen çöreğe, eylül ayında da ayrı bir gün ayrılmış.
11 EYLÜL’DE NELER OLDU?
1297 – WILLIAM WALLACE VE ANDREW MORAY STIRLING KÖPRÜSÜ’NDE ZAFER KAZANDI
William Wallace ve Andrew Moray komutasındaki İskoç kuvvetleri, Stirling Köprüsü Muharebesi’nde İngiliz ordusunu yenilgiye uğrattı. Forth Nehri üzerindeki dar geçidin sağladığı üstünlüğü kullanan İskoçların zaferi, bağımsızlık mücadelesinin en tanınan dönüm noktalarından biri oldu. Muharebe, yüzyıllar sonra Braveheart / Cesur Yürek filmiyle adı herkes tarafından tanınacak olan Wallace’ın askerî lider olarak ününü güçlendirdi.
1526 – MOHAÇ ZAFERİ’NDEN SONRA OSMANLI ORDUSU BUDİN’E GİRDİ
Kanuni Sultan Süleyman komutasındaki Osmanlı ordusu, Mohaç Zaferi’nin ardından 11 Eylül 1526’da Macaristan Krallığı’nın başkenti Budin’e girdi. Bugünkü Budapeşte’nin batı yakasını oluşturan şehir, ciddi bir direnişle karşılaşılmadan ele geçirildi. Ancak Osmanlı ordusu kısa süre sonra şehirden çekildi; Budin’in doğrudan Osmanlı yönetimine bağlanarak bir eyalet merkezi hâline gelmesi, 1541’de gerçekleşti.
1697 – OSMANLI’YI KARLOFÇA’YA GÖTÜREN ZENTA YENİLGİSİ YAŞANDI
Osmanlı ordusu, Tisa Nehri’ni geçerken Prens Eugen komutasındaki Habsburg kuvvetlerinin saldırısına uğradı ve ağır bir yenilgi aldı. Sadrazam Elmas Mehmed Paşa’nın da hayatını kaybettiği Zenta Muharebesi, II. Mustafa’nın seferini başarısızlığa uğrattı. Yenilgi, Osmanlı Devleti’nin geniş toprak kayıplarını kabul edeceği 1699 Karlofça Antlaşması’na giden sürecin belirleyici gelişmelerinden biri oldu.
1906 – GANDHİ’NİN ŞİDDETSİZ DİRENİŞ HAREKETİNİN TEMELİ ATILDI
Güney Afrika’nın Johannesburg kentinde yaklaşık üç bin Hintlinin katıldığı toplantıda, ayrımcı kayıt düzenlemesine karşı direniş kararı alındı. Mahatma Gandhi’nin öncülük ettiği bu mücadele, daha sonra “satyagraha” adıyla tanınacak şiddetsiz direniş yönteminin başlangıcı kabul edildi. Toplantı, Gandhi’nin Hindistan’daki bağımsızlık mücadelesinde de kullanacağı siyasi yöntemin gelişmesinde önemli bir adım oldu.
1919 – MİLLÎ DİRENİŞ SİVAS’TA TEK ÇATIDA BİRLEŞTİ
Sivas Kongresi, 11 Eylül’de yayımladığı bildiriyle çalışmalarını tamamladı. İşgale karşı kurulan yerel direniş örgütlerini birleştiren Anadolu ve Rumeli Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti, Mustafa Kemal Paşa’nın aynı gün Sivas Valiliğine yaptığı başvuruyla resmen kuruldu. Mustafa Kemal’in başkanlığındaki Temsil Heyeti’nin yetkisi bütün vatanı kapsayacak şekilde genişletildi; Millî Mücadele’nin ortak bir merkezden yürütülmesi yolunda belirleyici bir adım atıldı.
1919 – İRADE-İ MİLLİYE GAZETESİNİN ÇIKARILMASINA KARAR VERİLDİ
Sivas Kongresi’nin son gününde, Millî Mücadele’nin amaçlarını ve kongre kararlarını halka duyurmak üzere İrade-i Milliye adlı bir gazete çıkarılması kararlaştırıldı. Mustafa Kemal Paşa’nın öncülüğünde hazırlanan gazete, Sivas Vilayet Matbaası’nda basılarak 14 Eylül 1919’da okurla buluştu. İşgale karşı direnişi savunan yayınlarıyla Millî Mücadele basınının önemli organlarından biri oldu.
1920 – İSTİKLAL MAHKEMELERİNİN KURULMASINI SAĞLAYAN KANUN KABUL EDİLDİ
Büyük Millet Meclisi, asker kaçaklığıyla mücadele amacıyla hazırlanan 21 sayılı Firariler Hakkında Kanun’u kabul etti. Kanun, üyeleri milletvekilleri arasından seçilecek İstiklal Mahkemelerinin kurulmasının hukuki dayanağını oluşturdu. Yetkileri daha sonra genişletilen bu olağanüstü mahkemeler, Millî Mücadele ve erken Cumhuriyet döneminin siyasi ve hukuk tarihinde önemli bir yer tuttu.
1922 – BURSA YUNAN İŞGALİNDEN KURTULDU
Büyük Taarruz’un ardından ilerleyen Türk ordusu, 11 Eylül 1922’de Bursa’yı Yunan işgalinden kurtardı. Osmanlı’ya başkentlik yapmış şehrin 8 Temmuz 1920’de işgal edilmesi, Ankara’da büyük üzüntü yaratmış ve TBMM kürsüsüne yas işareti olarak siyah bir örtü serilmişti. İki yılı aşkın işgalin sona ermesinin ardından Meclisteki bu örtü de kaldırıldı.
1923 – MUSTAFA KEMAL, HALK FIRKASI GENEL BAŞKANLIĞINA SEÇİLDİ
Mustafa Kemal Paşa, 9 Eylül’de tüzüğü kabul edilen Halk Fırkası’nın genel başkanlığına 11 Eylül 1923’te seçildi. Genel sekreterliğe ise Recep Peker getirildi. Millî Mücadele’nin Müdafaa-i Hukuk örgütlenmesinden doğan ve daha sonra Cumhuriyet Halk Partisi adını alan parti, Cumhuriyet’in ilanında ve yeni devletin reformlarının hayata geçirilmesinde belirleyici rol üstlendi.
1926 – TÜRKİYE’NİN İLK OTOMATİK TELEFON SANTRALİ ANKARA’DA AÇILDI
Türkiye’nin ilk otomatik telefon santrali, 11 Eylül 1926’da Ankara’da hizmete girdi. İki bin hat kapasiteli sistem sayesinde aboneler, şehir içindeki görüşmelerinde santral görevlisinin bağlantı kurmasını beklemeden, numarayı kendileri çevirerek konuşabiliyordu. Başkentte telefonla haberleşmeyi kolaylaştıran bu yenilik, Cumhuriyet’in iletişim altyapısını modernleştirme çalışmalarının önemli adımlarından biri oldu.
1940 – UZAKTAKİ HESAP MAKİNESİ TELEFON HATTIYLA ÇALIŞTIRILDI
Matematikçi George Stibitz, Dartmouth College’daki bilimsel toplantıda New York’ta bulunan Bell Labs hesap makinesine telefon hattı üzerinden erişilen bir gösterim yaptı. Katılımcılar, yüzlerce kilometre uzaktaki makineye işlem gönderip sonuç alabildi. İnternetten onlarca yıl önce gerçekleştirilen bu gösterim, bilgisayarlara uzaktan erişimin tarihindeki öncü örneklerden biri oldu.
1941 – ERCİŞ VE ÇEVRESİNDE DEPREM FELAKETİ
10 Eylül’ü 11 Eylül’e bağlayan gece, Van’ın Erciş ilçesi ve çevresinde meydana gelen 5,9 büyüklüğündeki depremde yaklaşık 200 kişi hayatını kaybetti. Kandilli Rasathanesinin kayıtlarına göre 600 binanın hasar gördüğü felaket, bölgedeki yerleşimlerde ağır yıkıma yol açtı.
1941 – PENTAGON’UN İNŞAATINA BAŞLANDI
ABD’nin askerî yönetimini aynı yapıda toplamak üzere tasarlanan Pentagon’un inşaatına başlandı. Virginia eyaletindeki beş köşeli dev bina, yaklaşık 16 ayda tamamlanarak Amerikan askerî gücünün simgelerinden biri hâline geldi. İnşaatın başlangıç tarihi, yapının hedef alındığı 11 Eylül 2001 saldırılarından tam 60 yıl öncesine denk geliyordu.
1944 – TÜRKİYE, MİHVER DEVLETLERİ VATANDAŞLARINA SIĞINMA YASAĞINI DUYURDU
11 Eylül tarihli Anadolu Ajansı duyurusunda, Almanya’nın da içinde bulunduğu Mihver devletlerinin asker ve sivil vatandaşlarının Trakya ve Ege ile Akdeniz adaları üzerinden Türkiye’ye sığınmasına izin verilmeyeceği açıklandı. Sınır makamlarına bu yönde talimat gönderildiği bildirildi. Karar, Türkiye’nin Almanya’yla diplomatik ve ticari ilişkilerini kesmesinin ardından geldi.
1954 – ANKARA’DA “KIBRIS TÜRKTÜR” KOMİTESİ KURULDU
Ankara’da öğrenci kuruluşları, sendikalar, meslek örgütleri ve siyasi parti temsilcilerinin katıldığı toplantıda “Kıbrıs Türktür” Komitesi kuruldu. Komite, Kıbrıs Türklerinin haklarını savunmayı ve konuyla ilgili çalışmaları koordine etmeyi amaçlıyordu. Gazeteciler Cemiyeti lokalindeki toplantıda, Türk tarafının görüşlerini dünya kamuoyuna anlatmak üzere üç dilde bir “Beyaz Kitap” hazırlanması da kararlaştırıldı.
1957 – ANKARA’DA BÜYÜK SEL FELAKETİ
Ankara çevresindeki şiddetli yağışların ardından taşan Hatip Çayı, Mamak, Saimekadın, Bent Deresi ve Dışkapı başta olmak üzere çok sayıda semti sular altında bıraktı. Meteoroloji Genel Müdürlüğünün aktardığı verilere göre 133 kişi hayatını kaybetti. Felaketin ardından yardım kampanyaları düzenlenirken, dere yatağının kapalı kanala alınması başkentin kent dokusunu değiştirdi.
1961 – PANDA SİMGESİYLE TANINAN WWF KURULDU
Doğal yaşamı koruma çalışmalarına uluslararası destek sağlamak amacıyla WWF, İsviçre’de kuruldu; ilk ofisi Morges kentinde açıldı. Kuruluş döneminde World Wildlife Fund adını taşıyan vakıf, panda amblemiyle dünya çapında tanındı. Türlerin ve yaşam alanlarının korunmasına yönelik çalışmalarıyla uluslararası çevre hareketinin en bilinen kuruluşlarından biri oldu.
1973 – ŞİLİ’DE DARBE: ALLENDE DEVRİLDİ, PİNOCHET DİKTATÖRLÜĞÜ BAŞLADI
Şili’nin seçimle işbaşına gelen sosyalist Cumhurbaşkanı Salvador Allende, General Augusto Pinochet’nin öncülük ettiği askerî darbeyle devrildi. Başkent Santiago’daki La Moneda Sarayı bombalandı; Allende darbe sırasında sarayda yaşamına son verdi. Darbe, siyasi baskıların ve ağır insan hakları ihlallerinin yaşandığı, 1990’a kadar sürecek askerî diktatörlüğün başlangıcı oldu.
1974 – TÜRKİYE’DE DE SEVİLEN “KÜÇÜK EV” DİZİSİ BAŞLADI
Türkiye’de “Küçük Ev” adıyla tanınan Little House on the Prairie, ABD’de NBC ekranlarında düzenli dizi olarak yayımlanmaya başladı. Laura Ingalls Wilder’ın kitaplarından uyarlanan yapım, Ingalls ailesinin yaşamını anlattı; Michael Landon ve Melissa Gilbert başrollerde yer aldı. Mart ayında gösterilen pilot filmin ardından başlayan dizi, televizyon tarihinin uzun soluklu aile hikâyelerinden biri oldu.
1985 – BİR UZAY ARACI İLK KEZ KUYRUKLU YILDIZIN KUYRUĞUNDAN GEÇTİ
NASA’nın International Cometary Explorer adlı uzay aracı, Giacobini–Zinner kuyruklu yıldızının kuyruğundan geçerek bir kuyruklu yıldızla yakın karşılaşma gerçekleştiren ilk uzay aracı oldu. Başlangıçta Güneş ile Dünya arasındaki uzay ortamını incelemek için gönderilen araç, yeni göreviyle kuyruklu yıldızların doğrudan ölçümlerle araştırılmasına öncülük etti.
1989 – MACARİSTAN DOĞU ALMANLARA BATI’YA GEÇİŞ YOLUNU AÇTI
Macaristan, 10 Eylül’ü 11 Eylül’e bağlayan gece sınır düzenlemesini değiştirerek ülkedeki Doğu Almanların Avusturya üzerinden Batı’ya geçmesine izin verdi. Binlerce kişinin yararlandığı bu karar, Doğu Almanya yönetimini zorlayan kitlesel göçü hızlandırdı. Gelişme, yaklaşık iki ay sonra Berlin Duvarı’nın açılmasına uzanan sürecin önemli adımlarından biri oldu.
1992 – “JURASSIC PARK” EKİBİ GERÇEK BİR KASIRGAYA YAKALANDI
Iniki Kasırgası, Hawaii’nin Kauai Adası’nı vururken Jurassic Park’ın çekimlerini de durdurdu. Steven Spielberg ve oyuncuların bulunduğu ekip sığınmak zorunda kaldı; film setleri zarar gördü. Sam Neill’in yıllar sonra anlattığı bu olay, sinemanın ünlü dinozor macerasının gerçek bir afetle kesişen öyküsü oldu.
1992 – “TÜRKİYE ÇÖL OLMASIN” ÇAĞRISINI YAYGINLAŞTIRAN TEMA KURULDU
Hayrettin Karaca ve Ali Nihat Gökyiğit’in öncülüğünde, Türkiye Erozyonla Mücadele, Ağaçlandırma ve Doğal Varlıkları Koruma Vakfı (TEMA) kuruldu. “Türkiye Çöl Olmasın” sloganıyla tanınan vakıf, erozyon ve çölleşme tehlikesine karşı toplumsal duyarlılık oluşturmayı amaçladı. Ağaçlandırma projeleri, doğa eğitimleri ve doğal varlıkları koruma çalışmalarıyla Türkiye’de çevre bilincinin yaygınlaşmasına önemli katkı sağladı.
1994 – TUNCELİ DARIKENT’TE ALTI ÖĞRETMEN ÖLDÜRÜLDÜ
Tunceli’nin Mazgirt ilçesine bağlı Darıkent’te görev yapan altı öğretmen, PKK mensupları tarafından lojmanlarından çıkarılarak öldürüldü. Vedat İnan, Ali İhsan Çetinkaya, Metin Kaynar, Buminhan Temizkan, Rüstem Şen ve Mustafa Karınca’nın hayatını kaybettiği saldırı, Türkiye’de öğretmenleri hedef alan şiddetin acı örneklerinden biri olarak hafızalara kazındı.
1994 – CUMHURİYET GAZETESİNİN 11 EYLÜL SAYISI TOPLATILDI
İstanbul Devlet Güvenlik Mahkemesi, İBDA-C liderleriyle yapılan söyleşiler nedeniyle Cumhuriyet gazetesinin 11 Eylül tarihli sayısının toplatılmasına karar verdi. Söyleşilerin Terörle Mücadele Kanunu’na aykırı olduğu ileri sürüldü. Gazete yayınını sürdürdü ve 13 Eylül tarihli sayısında toplatma kararının kaldırıldığını duyurdu.
1996 – FENERBAHÇE İLK KEZ KATILDIĞI ŞAMPİYONLAR LİGİ GRUPLARINDAKİ İLK MAÇINA ÇIKTI
Fenerbahçe, ilk kez katıldığı Şampiyonlar Ligi grup aşamasındaki ilk maçında Avusturya’nın Rapid Wien takımıyla deplasmanda 1-1 berabere kaldı. Sarı lacivertli takım böylece turnuvanın grup aşamasındaki ilk puanını aldı. Bu karşılaşma, kulübün daha sonraki yıllarda da yer alacağı Şampiyonlar Ligi gruplarındaki yolculuğunun başlangıcı oldu.
2001 – 11 EYLÜL SALDIRILARI DÜNYA TARİHİNİN AKIŞINI DEĞİŞTİRDİ
El Kaide üyesi 19 teröristin kaçırdığı dört yolcu uçağıyla ABD’de eş zamanlı saldırılar düzenlendi. Uçaklardan ikisi New York’taki Dünya Ticaret Merkezi’nin İkiz Kuleleri’ne, üçüncüsü Washington yakınlarındaki Pentagon’a çarptı. Dördüncü uçak ise yolcuların ve mürettebatın saldırganlara karşı direnişi sırasında Pensilvanya’da bir araziye düştü. İkiz Kuleler’in çöktüğü saldırılarda, 19 saldırgan dışında 2 bin 977 kişi hayatını kaybetti, binlerce kişi yaralandı.
Saldırıların ardından ABD Başkanı George W. Bush, “teröre karşı savaş” politikasını ilan etti; Ekim 2001’de Afganistan’a askerî müdahale başladı. NATO, ortak savunmayı öngören 5. maddeyi tarihinde ilk kez devreye soktu. ABD’de istihbarat toplama ve şüphelileri gözaltına alma yetkileri genişletilirken, güvenlik önlemleriyle temel hak ve özgürlükler arasındaki denge uzun yıllar sürecek tartışmaların merkezine yerleşti. 11 Eylül, sonraki savaşları ve güvenlik politikalarını şekillendiren, etkileri dünya çapında hissedilen bir dönüm noktası oldu.
2001 – DREAM THEATER’IN ALBÜMÜ SARSICI BİR KAPAK TESADÜFÜYLE YAYIMLANDI
Dream Theater’ın Live Scenes from New York adlı konser albümü, 11 Eylül saldırılarının gerçekleştiği gün piyasaya çıktı. Önceden hazırlanmış kapağında İkiz Kuleler’in de bulunduğu New York silueti alevler içinde görülüyordu. Bu talihsiz tesadüf nedeniyle albüm geri çekildi ve farklı bir kapakla yeniden yayımlandı; ilk baskı zamanla koleksiyoncuların aradığı bir sürüme dönüştü.
2010 – 12 DEV ADAM, SON SANİYE BASKETİYLE DÜNYA ŞAMPİYONASI FİNALİNE ÇIKTI
A Erkek Millî Basketbol Takımı, Türkiye’nin ev sahipliğinde düzenlenen Dünya Basketbol Şampiyonası’nın yarı finalinde Sırbistan’ı 83-82 yenerek tarihinde ilk kez finale yükseldi. İstanbul’daki karşılaşmada Kerem Tunçeri’nin bitime yarım saniye kala attığı basket Türkiye’yi öne geçirdi; Semih Erden’in son hücumdaki bloğu ise galibiyeti korudu. “12 Dev Adam”, Türk basketbolunun unutulmaz maçlarından biri olan bu zaferle finalde ABD’nin rakibi oldu.
2012 – İSTANBUL’DA GAZİ POLİS MERKEZİNE İNTİHAR SALDIRISI DÜZENLENDİ
İstanbul’un Sultangazi ilçesindeki 75. Yıl Polis Merkezine, bilinen adıyla Gazi Karakolu’na intihar saldırısı düzenlendi. Saldırganın üzerindeki patlayıcıları infilak ettirmesi sonucu polis memuru Bülent Özkan hayatını kaybetti, dördü polis en az yedi kişi yaralandı. DHKP-C’nin üstlendiği saldırıda yaşamını yitiren Özkan, beş gün sonra evlenmeye hazırlanıyordu.
2012 – BİNGAZİ SALDIRISINDA ABD BÜYÜKELÇİSİ HAYATINI KAYBETTİ
Libya’nın Bingazi kentindeki ABD diplomatik yerleşkesine silahlı militanlar saldırdı. Gece başlayan ve 12 Eylül sabahı yakındaki CIA tesisine yönelik saldırıyla devam eden olaylarda, ABD’nin Libya Büyükelçisi Christopher Stevens ile üç Amerikalı görevli hayatını kaybetti. Saldırılar, diplomatik temsilciliklerin güvenliği ve ABD yönetiminin krize müdahalesi konusunda yıllarca süren soruşturmalara ve siyasi tartışmalara yol açtı.
2021 – EMMA RADUCANU ELEMELERDEN GELEREK GRAND SLAM KAZANAN İLK TENİSÇİ OLDU
18 yaşındaki Britanyalı Emma Raducanu, ABD Açık finalinde Leylah Fernandez’i yenerek teklerde Grand Slam şampiyonluğuna elemelerden gelip ulaşan ilk tenisçi oldu. Üç eleme ve yedi ana tablo maçının tamamını set vermeden kazandı. Henüz ikinci Grand Slam ana tablo turnuvasında elde ettiği başarı, tenis tarihinin en dikkat çekici çıkışlarından biri oldu.
2022 – HATTUŞA’NIN TÜNELİNDEKİ 249 HİYEROGLİFİN KEŞFİ DUYURULDU
Hitit başkenti Hattuşa’nın Yerkapı Tüneli’nde belirlenen 249 boyalı hiyeroglif, Anadolu Ajansının 11 Eylül tarihli haberiyle kamuoyuna aktarıldı. Yaklaşık 3 bin 500 yıllık olduğu değerlendirilen işaretleri, arkeolog Bülent Genç 13 Ağustos’ta fark etmişti. Daha önce çok sayıda araştırmacının geçtiği tünelde gözden kaçan bu işaretler, Hititlerin yazı kullanımı üzerine yeni sorular doğurdu.
2023 – İKİ BARAJIN YIKILMASI LİBYA’NIN DERNA KENTİNİ FELAKETE SÜRÜKLEDİ
Daniel Fırtınası’nın getirdiği şiddetli yağışların ardından, 10 Eylül’ü 11 Eylül’e bağlayan gece Libya’nın Derna kentinin yukarısındaki iki baraj yıkıldı. Kentin içinden geçen sel, mahalleleri tahrip ederek çok sayıda binayı ve insanı Akdeniz’e sürükledi. Binlerce kişinin hayatını kaybettiği, binlercesinin kaybolduğu felaket, on binlerce insanın evini ve geçim kaynaklarını da yok etti.
2023 – WEBB UZAY TELESKOBU, UZAK BİR GEZEGENİN ATMOSFERİNDE METAN VE KARBONDİOKSİT SAPTADI
NASA, James Webb Uzay Teleskobu’nun Dünya’dan yaklaşık 120 ışık yılı uzaklıktaki K2-18 b gezegeninin atmosferinde metan ve karbondioksit belirlediğini açıkladı. Bulgular, Güneş Sistemi dışındaki gezegenlerin atmosferlerini inceleme çalışmalarında dikkat çekti. Gezegenin bir okyanusa sahip olabileceği tartışılsa da açıklanan sonuçlar, orada yaşam bulunduğunun kanıtı değildi.
KOCAELİ TARİHİNDE 11 EYLÜL
1898 – KIRŞEHİR HALICILIĞI İÇİN HEREKE’DE USTA YETİŞTİRİLMESİ PLANLANDI
Kırşehir’de halı ve seccade üretiminin kalitesini artırmak için Hereke Fabrika-i Hümayunu’nun bilgi birikiminden yararlanılması gündeme geldi. 11 Eylül tarihli yazışmada, fabrikadan doğrudan usta gönderilemediği için Kayseri’den bir ustanın Hereke’de eğitilmesi, ardından Kırşehir’den gönderilecek ustaya öğrendiklerini aktarması öngörüldü. Bu kayıt, Hereke’nin dokumacılıktaki ününün yanında ustaların yetiştirilmesinde de başvurulan bir merkez olduğunu gösteriyor.
1943 – KOCAELİ’DE DEPREMZEDELERE ÜCRETSİZ KERESTE DESTEĞİ KARARLAŞTIRILDI
20 Haziran 1943 depreminde ağır zarar gören ve o tarihte Kocaeli’ye bağlı olan Adapazarı ile Hendek’in yeniden imarı için bir yardım kararı alındı. Bakanlar Kurulunun 11 Eylül tarihli kararı, evleri, işyerleri, ahırları ve samanlıkları yıkılan yurttaşlara, yeni inşaatlarında kullanmaları için ücretsiz kerestelik ağaç verilmesini öngörüyordu.
1944 – ALMAN DENİZCİLER KOCAELİ’NİN KARASU KIYILARINDA YAKALANDI
Bugün Sakarya’ya bağlı olan, o dönemde Kocaeli sınırları içinde bulunan Karasu kıyılarında biri subay olmak üzere 22 Alman denizci yakalandı. Karadeniz’de denizaltılarını batırdıktan sonra Türkiye kıyılarına çıkan mürettebatın bir bölümünü oluşturan askerler, Türk askerî makamlarının gözetimine alındı. Olay, İkinci Dünya Savaşı’nın Karadeniz’deki denizaltı harekâtının Kocaeli kıyılarına uzanan sonuçlarından biriydi.
1999 – DEPREMİN ARDINDAN GEBZE DİSPANSERİ HASTANEYE DÖNÜŞTÜRÜLDÜ
1981’den beri SSK Gebze Dispanseri olarak hizmet veren sağlık kurumu, 17 Ağustos Marmara Depremi’nin ardından ortaya çıkan ihtiyaç nedeniyle 11 Eylül’de hastaneye dönüştürüldü. Bu değişim, deprem sonrasında ilçenin sağlık hizmetlerini güçlendirmek için atılan adımlardan biriydi. Kurum, 19 Şubat 2005’te Sağlık Bakanlığına devredilerek Gebze Fatih Devlet Hastanesi adını aldı.
2000 – İZMİT PİŞMANİYESİ İÇİN COĞRAFİ İŞARET BAŞVURUSU YAPILDI
Kocaeli Esnaf ve Sanatkârlar Odaları Birliği, İzmit pişmaniyesinin coğrafi işaretle korunması için başvuruda bulundu. Türk Patent ve Marka Kurumunun kayıtlarında 11 Eylül 2000 tarihini taşıyan bu adım, kentin simge lezzetinin kökeni ve üretim özelliklerinin resmî korumaya alınması sürecini başlattı. İzmit pişmaniyesi daha sonra menşe adı olarak tescil edildi.
2007 – KOCAELİ DOĞUMLU “TULUM HAYRİ” CEM GÜRDAP HAYATINI KAYBETTİ
Hababam Sınıfı filmlerinde canlandırdığı Tulum Hayri karakteriyle tanınan Kocaeli doğumlu oyuncu Cem Gürdap, İstanbul’un Pendik ilçesinde hayatını kaybetti. Gürdap, 17 Ağustos 1999 depreminde Gölcük’te enkaz altında kalmış ve dokuz saat sonra kurtarılmıştı. Evini ve işyerini kaybeden oyuncu, deprem sonrasında bir süre ailesiyle çadırda yaşamıştı.
2013 – KOCAELİ DERBİSİNDE KUPA TURUNU PENALTILAR BELİRLEDİ
Darıca Gençlerbirliği ile Kocaelispor, Türkiye Kupası’nın ilk turunda Darıca’da karşı karşıya geldi. Normal süresi ve uzatmaları 1-1 sona eren karşılaşmada Kocaelispor, penaltı atışlarında 5-3 üstünlük sağlayarak tur atladı. Aynı kentin iki takımını buluşturan mücadele, Kocaeli futbolunun kupa derbileri arasındaki yerini aldı.
11 EYLÜL’DE DOĞANLAR
1522 – DOĞA TARİHİ KOLEKSİYONCULUĞUNUN ÖNCÜLERİNDEN ULISSE ALDROVANDI DOĞDU
İtalyan doğa araştırmacısı Ulisse Aldrovandi, Bologna’da dünyaya geldi. Bitkileri, hayvanları, fosilleri ve mineralleri bir araya getirdiği büyük koleksiyonu, Avrupa’daki doğa tarihi koleksiyonlarına örnek oldu. Bologna’daki botanik bahçesinin kuruluşuna da öncülük eden Aldrovandi, doğanın gözlem, çizim ve örneklerle belgelenmesinde iz bırakan isimler arasında yer aldı.
1816 – MODERN OPTİK SANAYİSİNİN ÖNCÜSÜ CARL ZEISS DOĞDU
Alman optik alet üreticisi Carl Zeiss, Weimar’da dünyaya geldi. Jena’da 1846’da kurduğu atölyede mikroskop üretmeye başlayan Zeiss, fizikçi Ernst Abbe ile birlikte bu aletlerin yapımını bilimsel hesaplamalara dayandırdı. Çalışmaları, hassas optik teknolojisinin gelişmesine ve adını taşıyan kuruluşun büyümesine temel oluşturdu.
1847 – KADIN ASTRONOMLARA YOL AÇAN MARY WATSON WHITNEY DOĞDU
Amerikalı astronom Mary Watson Whitney, Massachusetts eyaletinin Waltham kentinde dünyaya geldi. Maria Mitchell’in öğrencisi olarak yetişen Whitney, daha sonra Vassar Gözlemevi’nin yönetimini üstlendi ve kurumun astronomi araştırmalarını geliştirdi. Kadınların bilim alanında çalışma olanaklarının çok sınırlı olduğu bir dönemde, araştırmacı ve eğitimci kimliğiyle yeni kuşaklara yol açtı.
1862 – SÜRPRİZ SONLU ÖYKÜLERİN USTASI O. HENRY DOĞDU
Amerikalı öykü yazarı O. Henry, Kuzey Carolina’da dünyaya geldi. Sıradan insanların yaşamlarını mizah, hüzün ve beklenmedik sonlarla anlatan yazar, kısa öykünün en tanınmış isimlerinden biri oldu. Özellikle Noel Hediyesi adlı öyküsü, sevgi ve fedakârlığı birkaç sayfaya sığdıran anlatımıyla kuşaklar boyunca okundu.
1877 – EVRENİ GENİŞ KİTLELERE ANLATAN FİZİKÇİ JAMES JEANS DOĞDU
İngiliz fizikçi, matematikçi ve astronom James Jeans dünyaya geldi. Gazların davranışı, ışınım ve yıldızların yapısı üzerine araştırmalar yapan Jeans, bilimsel çalışmalarının yanı sıra evreni genel okura anlatan kitaplarıyla tanındı. The Mysterious Universe gibi eserleri, modern fizik ve astronominin kamuoyunda tartışılmasına katkı sağladı.
1881 – SESSİZ SİNEMANIN İLK ULUSLARARASI YILDIZLARINDAN ASTA NIELSEN DOĞDU
Danimarkalı oyuncu Asta Nielsen, Kopenhag’da dünyaya geldi. 1910 tarihli Afgrunden filmiyle büyük ün kazanan Nielsen, kariyerini ağırlıklı olarak Almanya’da sürdürdü ve sessiz sinemanın ilk uluslararası yıldızlarından biri oldu. Mimikleri ve duyguları incelikle aktaran oyunculuğuyla tanınan sanatçı, 1921 yapımı Hamlet uyarlamasında da başrolü üstlendi.
1885 – EDEBİYATTA TABULARI ZORLAYAN D. H. LAWRENCE DOĞDU
İngiliz romancı, öykücü ve şair D. H. Lawrence, Nottinghamshire’ın Eastwood kasabasında dünyaya geldi. Oğullar ve Sevgililer ve Lady Chatterley’nin Sevgilisi gibi eserlerinde insan ilişkilerini, cinselliği ve sanayileşmiş toplumun birey üzerindeki etkilerini ele aldı. Yapıtları, edebiyatta sansür ve ifade özgürlüğü tartışmalarının merkezinde yer aldı.
1889 – ANADOLU HİYEROGLİFLERİNİN ÇÖZÜMÜNE KATKI SAĞLAYAN BOSSERT DOĞDU
Alman asıllı Türk arkeolog ve dilbilimci Helmuth Theodor Bossert, Landau’da dünyaya geldi. 1933’te Türkiye’ye gelen ve İstanbul Üniversitesinde çalışan Bossert, Karatepe kazılarında ortaya çıkarılan çift dilli yazıtlardan yararlanarak Luvice hiyerogliflerin çözümlenmesine önemli katkı sağladı. Araştırmaları, Eski Anadolu uygarlıklarının anlaşılmasında yeni bilgiler sundu.
1903 – KÜLTÜR ENDÜSTRİSİNİ SORGULAYAN THEODOR W. ADORNO DOĞDU
Alman filozof, sosyolog ve müzik kuramcısı Theodor W. Adorno, Frankfurt’ta dünyaya geldi. Frankfurt Okulu’nun önde gelen düşünürlerinden olan Adorno, Max Horkheimer ile yazdığı Aydınlanmanın Diyalektiği kitabında kültür endüstrisini eleştirdi. Sanatın, eğlencenin ve kitle iletişim araçlarının toplumsal yaşam üzerindeki etkilerini inceleyen çalışmaları geniş yankı uyandırdı.
1929 – KENT DUVARLARINI SANATA DÖNÜŞTÜREN BURHAN DOĞANÇAY DOĞDU
Türk ressam ve fotoğraf sanatçısı Burhan Doğançay, İstanbul’da dünyaya geldi. Dünyanın farklı kentlerindeki duvarları, yırtılmış afişleri ve sokak yazılarını eserlerinin merkezine taşıdı. Dünya Duvarları projesi ve Mavi Senfoni gibi yapıtlarıyla tanınan Doğançay, kentlerin gündelik izlerinden uluslararası alanda ilgi gören bir sanat dili oluşturdu.
1935 – “MEMİK DEDE” ROLÜYLE SEVİLEN ARİF ERKİN GÜZELBEYOĞLU DOĞDU
Tiyatro, sinema ve televizyon oyuncusu, besteci Arif Erkin Güzelbeyoğlu, Gaziantep’te dünyaya geldi. Mimarlık eğitimi de alan sanatçı, İkinci Bahar ve Yabancı Damat gibi dizilerle geniş kitlelere ulaştı; özellikle Memik Dede karakteriyle hafızalara yerleşti. Dostlar Tiyatrosu’ndaki çalışmaları ve bestelediği oyun müzikleri de sanat yaşamının önemli bir parçasını oluşturdu.
1935 – ÇAĞDAŞ KLASİK MÜZİĞİN ÖZGÜN SESİ ARVO PÄRT DOĞDU
Estonyalı besteci Arvo Pärt, Paide’de dünyaya geldi. 1970’lerde geliştirdiği, çan seslerini çağrıştıran “tintinnabuli” tekniğiyle kendine özgü bir müzik dili kurdu. Spiegel im Spiegel, Fratres ve Tabula Rasa gibi eserleri, yalınlıkları ve güçlü manevi atmosferleriyle çağdaş klasik müziğin tanınan yapıtları arasına girdi.
1935 – UZAYDA BİR GÜNDEN FAZLA KALAN İLK İNSAN GERMAN TİTOV DOĞDU
Sovyet kozmonot German Titov, Altay bölgesinde dünyaya geldi. Ağustos 1961’de Vostok 2 ile gerçekleştirdiği uçuşta Yuri Gagarin’in ardından Dünya yörüngesine çıkan ikinci insan oldu. Yaklaşık 25 saat süren görevi, insanın uzayda bir günden fazla kalabildiğini göstererek daha uzun uzay yolculukları için önemli deneyimler sağladı.
1937 – İLK UZAY MEKİĞİ UÇUŞUNUN PİLOTU ROBERT CRIPPEN DOĞDU
Amerikalı astronot Robert Crippen, Teksas’ın Beaumont kentinde dünyaya geldi. Nisan 1981’de Columbia’nın ilk uzay uçuşunda, komutan John Young ile birlikte görev yaptı. Uzay mekiği programının ilk uçuşunun pilotu olan Crippen, daha sonra üç mekik görevine komuta ederek NASA’nın insanlı uzay çalışmalarında önemli sorumluluklar üstlendi.
1939 – MASAÜSTÜ YAYINCILIĞIN ÖNCÜSÜ CHARLES GESCHKE DOĞDU
Amerikalı bilgisayar bilimci Charles Geschke dünyaya geldi. John Warnock ile 1982’de Adobe’yi kuran Geschke, PostScript teknolojisinin geliştirilmesinde ve yaygınlaşmasında önemli rol oynadı. Metin ve görsellerin bilgisayardan yüksek kalitede basılmasını sağlayan bu teknoloji, tasarım ve matbaacılıkta masaüstü yayıncılık döneminin başlamasına katkı sağladı.
1940 – “YARALI YÜZ”ÜN YÖNETMENİ BRIAN DE PALMA DOĞDU
Amerikalı yönetmen ve senarist Brian De Palma, New Jersey’nin Newark kentinde dünyaya geldi. Yaralı Yüz, Dokunulmazlar, Carrie ve Görevimiz Tehlike gibi filmlerle tanındı. Gerilim kurma becerisi ve dikkat çekici görsel anlatımıyla, özellikle suç ve gerilim sinemasında kendine özgü bir yer edindi.
1945 – FUTBOLUN “KAISER”İ FRANZ BECKENBAUER DOĞDU
Alman futbolcu ve teknik direktör Franz Beckenbauer, Münih’te dünyaya geldi. Libero rolüne getirdiği yorumla savunma oyunculuğunu değiştiren Beckenbauer, Batı Almanya ile 1974’te kaptan, 1990’da teknik direktör olarak Dünya Kupası’nı kazandı. Bayern Münih’teki başarılarıyla da dünya futbolunun en etkili isimlerinden biri oldu.
1960 – MAVİ LED TEKNOLOJİSİNİN ÖNCÜLERİNDEN HIROSHI AMANO DOĞDU
Japon bilim insanı Hiroshi Amano, Hamamatsu’da dünyaya geldi. Verimli mavi LED’lerin geliştirilmesine katkıları nedeniyle 2014 Nobel Fizik Ödülü’nü Isamu Akasaki ve Shuji Nakamura ile paylaştı. Bu çalışmalar, daha az enerji tüketen beyaz LED aydınlatmanın geliştirilmesini mümkün kılarak günlük yaşamda kullanılan ışık kaynaklarını değiştirdi.
1965 – ELEKTRONİK MÜZİĞİ GENİŞ KİTLELERE TAŞIYAN MOBY DOĞDU
Moby adıyla tanınan Amerikalı müzisyen Richard Melville Hall dünyaya geldi. Go ile dans müziğinde adını duyuran sanatçı, 1999 tarihli Play albümünde elektronik ritimleri eski blues ve gospel kayıtlarıyla buluşturdu. Bu yaklaşımı, elektronik müziğin kulüp ortamının ötesinde geniş bir dinleyici kitlesine ulaşmasına katkı sağladı.
1974 – CANNES ÖDÜLLÜ OYUNCU MEHMET EMİN TOPRAK DOĞDU
Türk oyuncu Mehmet Emin Toprak, Çanakkale’de dünyaya geldi. Nuri Bilge Ceylan’ın Kasaba, Mayıs Sıkıntısı ve Uzak filmlerinde rol aldı. 2002’de, henüz 28 yaşındayken trafik kazasında hayatını kaybeden Toprak, ertesi yıl Uzak filmindeki performansıyla Cannes Film Festivali’nin En İyi Erkek Oyuncu Ödülü’nü Muzaffer Özdemir ile birlikte kazandı.
11 EYLÜL’DE HAYATINI KAYBEDENLER
1733 – BAROK MÜZİĞİN BÜYÜK USTASI FRANÇOIS COUPERIN HAYATINI KAYBETTİ
Fransız besteci, orgcu ve klavsenci François Couperin, Paris’te 64 yaşında hayatını kaybetti. “Büyük Couperin” olarak anılan sanatçı, klavsen için yazdığı eserler ve Fransız saray müziğine yaptığı katkılarla Barok dönemin önemli bestecilerinden biri oldu.
1823 – KLASİK İKTİSADIN ÖNCÜLERİNDEN DAVID RICARDO HAYATINI KAYBETTİ
İngiliz iktisatçı David Ricardo, 51 yaşında hayatını kaybetti. Ülkelerin karşılaştırmalı üstünlüklerine göre uzmanlaşarak ticaretten karşılıklı yarar sağlayabileceğini açıklayan kuramıyla tanınan Ricardo, değer, gelir dağılımı ve rant üzerine çalışmalarıyla da iktisat düşüncesinin gelişimini etkiledi.
1937 – İSTANBUL’UN IŞIĞINI TUVALE TAŞIYAN NAZMİ ZİYA GÜRAN HAYATINI KAYBETTİ
Türk resminde izlenimciliğin önemli temsilcilerinden Nazmi Ziya Güran, İstanbul’da hayatını kaybetti. İstanbul manzaralarında ışığın ve renklerin gün boyunca değişimini yakalayan ressam, Güzel Sanatlar Akademisindeki öğretmenliği ve yöneticiliğiyle de yeni kuşakların yetişmesine katkıda bulundu.
1948 – PAKİSTAN’IN KURUCUSU MUHAMMED ALİ CİNNAH HAYATINI KAYBETTİ
Pakistan’ın kurucusu ve ilk genel valisi Muhammed Ali Cinnah, 71 yaşında hayatını kaybetti. Britanya Hindistanı’nın bölünmesi sürecinde Müslüman Birliği’ne liderlik eden Cinnah, 1947’de bağımsızlığını kazanan Pakistan’ın kuruluşuna öncülük etti; yeni devletin kurumlarını oluşturma çalışmalarını ölümüne kadar sürdürdü.
1953 – TÜRKİYE’DE HUKUK EĞİTİMİNE KATKI SAĞLAYAN ANDREAS SCHWARZ HAYATINI KAYBETTİ
Macar asıllı hukuk bilimcisi Andreas Bertalan Schwarz, Almanya’nın Freiburg kentinde 67 yaşında hayatını kaybetti. Türkiye’nin davetiyle 1934’te İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesinde göreve başlayan Schwarz, medeni hukuk ve Roma hukuku alanındaki dersleri ve eserleriyle Türkiye’de modern hukuk öğretisinin gelişmesine önemli katkılar sağladı.
1957 – ÇOCUKLARA GÖKYÜZÜNÜ SEVDİREN MARY PROCTOR HAYATINI KAYBETTİ
Dublin doğumlu bilim yazarı Mary Proctor, 95 yaşında hayatını kaybetti. Astronomiyi özellikle çocuklara ve gençlere anlatan kitapları, konferansları ve gazete yazılarıyla tanınan Proctor, gökyüzüne ilişkin bilimsel bilgilerin geniş kitlelere ulaşmasına katkı sağladı. Ay’daki bir kratere de onun adı verildi.
1971 – SOĞUK SAVAŞ’IN SOVYET LİDERİ NİKİTA KRUŞÇEV HAYATINI KAYBETTİ
Sovyetler Birliği’nin eski lideri Nikita Kruşçev, 77 yaşında hayatını kaybetti. Stalin döneminin baskılarını eleştiren 1956’daki konuşmasıyla Sovyet siyasetinde önemli bir değişimi başlatan Kruşçev, Sputnik’in uzaya gönderilmesi ve dünyayı nükleer savaşın eşiğine getiren Küba Füze Krizi sırasında da ülkesinin başındaydı.
1973 – ŞİLİ’DE DARBENİN DEVİRDİĞİ SALVADOR ALLENDE HAYATINI KAYBETTİ
Şili’nin seçimle işbaşına gelen sosyalist Devlet Başkanı Salvador Allende, Augusto Pinochet önderliğindeki askerî darbe sırasında La Moneda Sarayı’nda 65 yaşında yaşamına son verdi. 1970’te göreve gelen Allende’nin devrilmesi, ülkede 1990’a kadar süren askerî diktatörlüğün başlangıcı oldu.
1978 – “ŞEMSİYE SUİKASTI”NIN KURBANI GEORGİ MARKOV HAYATINI KAYBETTİ
Bulgar yazar ve gazeteci Georgi Markov, Londra’da 7 Eylül’de uğradığı zehirli saldırının ardından 49 yaşında hayatını kaybetti. Ülkesindeki komünist yönetimi BBC ve Özgür Avrupa Radyosu yayınlarında eleştiren Markov’un öldürülmesi, “şemsiye suikastı” adıyla Soğuk Savaş tarihinin en çok konuşulan siyasi cinayetlerinden biri oldu.
1978 – ÇİÇEK HASTALIĞININ BİLİNEN SON ÖLÜMCÜL KURBANI JANET PARKER HAYATINI KAYBETTİ
Birmingham Üniversitesinde tıbbi fotoğrafçı olarak çalışan Janet Parker, çiçek hastalığı nedeniyle hayatını kaybetti. Parker, bu hastalıktan öldüğü bilinen son kişi oldu. Laboratuvarla bağlantılı bu vaka, hastalığın dünyadan silinmesine yaklaşılan bir dönemde yaşandı; salgının ardından yapılan soruşturmalar, laboratuvar güvenliği tartışmalarını da gündeme taşıdı.
1987 – REGGAENİN MUHALİF SESİ PETER TOSH ÖLDÜRÜLDÜ
Jamaikalı şarkıcı, besteci ve gitarist Peter Tosh, Kingston’daki evinde uğradığı silahlı saldırıda 42 yaşında öldürüldü. Bob Marley ve Bunny Wailer ile birlikte The Wailers’ın kurucuları arasında yer alan Tosh, solo kariyerinde de Equal Rights gibi albümlerle ırk ayrımcılığına ve adaletsizliğe karşı tavrını müziğine taşıdı.
1994 – 80 YAŞINDA OSCAR KAZANAN JESSICA TANDY HAYATINI KAYBETTİ
İngiliz asıllı Amerikalı oyuncu Jessica Tandy, 85 yaşında hayatını kaybetti. Bayan Daisy’nin Şoförü filmindeki rolüyle 1990’da, 80 yaşındayken En İyi Kadın Oyuncu Oscar’ını kazanan Tandy, tiyatroda da Arzu Tramvayı oyununun ilk Broadway yapımındaki Blanche DuBois yorumuyla unutulmazlar arasına girdi.
2000 – TİYATRO VE SİNEMANIN ÇOK YÖNLÜ İSMİ ERGUN KÖKNAR HAYATINI KAYBETTİ
Oyuncu, tiyatro yönetmeni ve gazeteci Ergun Köknar, İstanbul’da 66 yaşında hayatını kaybetti. Asaf Çiyiltepe ile Arena Tiyatrosunu kuran, Ordu Belediyesi Karadeniz Tiyatrosunun kuruluşunda da görev alan Köknar, çok sayıda filmde rol aldı. Sanat yaşamını senaryo yazarlığı ve gazetecilikle birlikte sürdürdü.
2001 – 11 EYLÜL SALDIRILARINDA ZÜHTÜ İBİŞ YAŞAMINI YİTİRDİ
New York’taki Dünya Ticaret Merkezi’nde çalışan 25 yaşındaki Zühtü İbiş, 11 Eylül saldırılarında hayatını kaybetti. Yozgat’ın Sarıyaprak köyünden ABD’ye göç eden ve Cantor Fitzgerald şirketinde çalışan İbiş, saldırılarda yaşamını yitiren tek Türk vatandaşıydı. Cenazesi memleketinde toprağa verildi.
2003 – İSVEÇ DIŞİŞLERİ BAKANI ANNA LINDH SALDIRI SONUCU HAYATINI KAYBETTİ
İsveç Dışişleri Bakanı Anna Lindh, bir gün önce Stockholm’de alışveriş yaparken uğradığı bıçaklı saldırının ardından 46 yaşında hayatını kaybetti. Avrupa bütünleşmesinin güçlü savunucularından olan Lindh’in öldürülmesi, İsveç’in avroya geçiş referandumundan üç gün önce ülkeyi yasa boğdu.
2007 – CAZIN ELEKTRONİK SESİNİ ŞEKİLLENDİREN JOE ZAWINUL HAYATINI KAYBETTİ
Avusturyalı piyanist, klavyeci ve besteci Joe Zawinul, 75 yaşında hayatını kaybetti. Miles Davis ile çalışmaları ve Wayne Shorter ile kurduğu Weather Report grubuyla cazın elektrikli çalgılarla buluşmasına öncülük eden Zawinul, Birdland ve In a Silent Way gibi besteleriyle müzik tarihinde kalıcı bir yer edindi.
2011 – “SPARTACUS” DİZİSİNİN YILDIZI ANDY WHITFIELD HAYATINI KAYBETTİ
Spartacus: Blood and Sand dizisinin başrolüyle dünya çapında tanınan Galli oyuncu Andy Whitfield, Avustralya’nın Sidney kentinde 39 yaşında hayatını kaybetti. Lenfoma nedeniyle diziden ayrılmak zorunda kalan Whitfield’ın kısa süren oyunculuk kariyeri, canlandırdığı gladyatör karakteriyle geniş bir izleyici kitlesinin hafızasında yer etti.
2013 – “KATI OLAN HER ŞEY BUHARLAŞIYOR”UN YAZARI MARSHALL BERMAN HAYATINI KAYBETTİ
Amerikalı düşünür ve yazar Marshall Berman, 72 yaşında hayatını kaybetti. Katı Olan Her Şey Buharlaşıyor adlı kitabında modernleşmenin kentleri, kültürü ve insan deneyimini nasıl dönüştürdüğünü inceleyen Berman, edebiyatla toplumsal düşünceyi buluşturan anlatımıyla modernite tartışmalarının önemli isimlerinden biri oldu.
2016 – ALARKO’NUN KURUCU ORTAĞI İSHAK ALATON HAYATINI KAYBETTİ
İş insanı İshak Alaton, İstanbul’da 89 yaşında hayatını kaybetti. Üzeyir Garih ile 1954’te kurduğu şirketi Alarko Holding’e dönüştüren Alaton, Türkiye’nin sanayi ve iş dünyasında etkili isimlerden biri oldu. TESEV ve Açık Toplum Vakfı’nın kurucuları arasında da yer aldı.
2022 – İSPANYOL EDEBİYATININ USTA ROMANCISI JAVIER MARÍAS HAYATINI KAYBETTİ
İspanyol romancı, denemeci ve çevirmen Javier Marías, Madrid’de 70 yaşında hayatını kaybetti. Beyaz Kalp, Yarınki Yüzün ve Berta Isla gibi eserleriyle tanınan Marías, insan ilişkilerini, sırları ve geçmişin bugüne etkisini işleyen romanlarıyla çağdaş İspanyol edebiyatının dünyada en çok tanınan yazarlarından biri oldu.
2024 – PERU’NUN OTORİTER ESKİ LİDERİ ALBERTO FUJIMORI HAYATINI KAYBETTİ
Peru’yu 1990–2000 yılları arasında yöneten Alberto Fujimori, 86 yaşında hayatını kaybetti. Hiperenflasyonu düşüren ekonomik politikaları ve Aydınlık Yol örgütüne karşı mücadelesiyle destek kazanan Fujimori’nin yönetimi, Kongreyi kapatması ve ağır insan hakları ihlalleriyle de anıldı. Fujimori, 2009’da insan hakları ihlalleri nedeniyle 25 yıl hapis cezasına çarptırılmıştı.
Bu haber Haber Kocaeli özel içeriğidir. 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu kapsamında korunmaktadır. Kaynak gösterilerek dahi olsa haberin tamamı veya bir kısmı, yazılı izin alınmaksızın kullanılamaz, başka mecralarda yayınlanamaz.
