Sokak Köpekleri Toplanıyor mu? Sokak Köpekleri İçin İnsani Çözümler Neler?

Sokak köpekleri, binlerce yıldır insan yerleşimleriyle iç içe yaşayan, şehir ekosisteminin ve toplumsal yaşamın ayrılmaz bir parçası haline gelmiş sahipsiz canlılardır. Genellikle farklı ırkların nesiller boyu karışmasıyla oluşan dayanıklı melezlerden meydana gelen bu köpekler, insanlarla kurdukları sosyal bağlar ve çevre dengesindeki rolleriyle öne çıkarlar.

Son yıllarda hızla artan başıboş hayvan popülasyonu, bir yandan toplum sağlığı, sokak güvenliği ve saldırganlık vakaları gibi ciddi idari sorunları tetiklerken; diğer yandan hayvan hakları, insani koruma yöntemleri ve barınak yetersizlikleri gibi konuları tıp, hukuk ve sosyoloji dünyasının en çok tartışılan gündem maddelerinden biri haline getirmiştir. Peki, sokak köpeklerinin yüzde kaçı toplandı? Belediyeler sokak köpeklerini toplamak zorunda mı?

Sokak Köpekleri Toplanıyor mu? Yüzde Kaçı Toplandı?

Türkiye genelinde sahipsiz sokak köpeklerinin toplanmasına yönelik İçişleri Bakanlığı koordinesinde yürütülen çalışmalarda çok büyük bir aşamaya gelinmiş ve ülke genelindeki sokak köpeklerinin %98,69’u toplanarak rehabilitasyon ile doğal yaşam alanlarına alınmıştır. İçişleri Bakanı Mustafa Çiftçi’nin göreve gelmesinin ardından hız kazanan ve 15 Mart 2025 tarihinde başlatılan bu kapsamlı süreç doğrultusunda, 51 ilde ve 30 büyükşehirden 26’sında toplama işlemleri tamamen sona ermiştir.

Kalan 4 büyükşehirde ise saha taramaları ve ihbarlar doğrultusunda tahliye işlemleri hızla devam etmekte olup güncel verilere göre sokak köpeklerinin İzmir’de %98,32’si, Antalya’da %94,44’ü, İstanbul’da %88,20’si ve Diyarbakır’da %69,08’i toplanmış durumdadır. Gelinen mevcut durumun yerinde tespit edilmesi ve uygulamaların denetlenmesi amacıyla Mülkiye Teftiş Kurulu Başkanlığı idaresindeki müfettişler 81 ilde sahaya inerek kapsamlı bir denetim raporu hazırlayacaktır.

Sokak Köpeğini Toplamak Kimin Görevi?

Sahipsiz sokak köpeklerinin toplanması, bakımı ve rehabilitasyonu yasal olarak belediyelerin görevidir. 5199 sayılı Hayvanları Koruma Kanunu kapsamında büyükşehir belediyeleri, il, ilçe ve belde belediyeleri kendi sorumluluk alanlarındaki başıboş hayvanları toplamakla yükümlü kılınmıştır.

Belediyelere bağlı veteriner işleri müdürlükleri ve çevre koruma ekipleri, sokaktaki sahipsiz köpekleri güvenli yöntemlerle toplayarak hayvan bakımevlerine ve rehabilitasyon merkezlerine götürmek, buralarda kısırlaştırma, aşılama ve tedavi işlemlerini yürütmekle doğrudan sorumludur.

Belediyeler Sokak Köpeklerini Toplamak Zorunda mı?

Yürürlükteki yasal düzenlemeler uyarınca belediyeler sahipsiz sokak köpeklerini toplamakla yükümlüdür. İlgili kanun maddelerine göre yerel yönetimler, kendi sınırları içerisindeki sahipsiz veya güçten düşmüş hayvanları toplamak, kuracakları hayvan bakımevlerine götürmek, buralarda gerekli iyileştirme ve tıbbi bakımları gerçekleştirmekle doğrudan görevlendirilmiştir.

Kanun, sahipsiz hayvanların bakımevlerinde barındırılmasını ve bu alanların güvenliğinin sağlanmasını belediyelerin asli sorumlulukları arasında saymaktadır.

Sokak Köpekleri Yasası İçeriği

Sokak köpekleri yasasının içeriği, temel olarak sahipsiz sokak hayvanlarının popülasyonunu kontrol altına almayı, toplum sağlığını ve güvenliğini korumayı hedeflemektedir. Mevzuat kapsamında belediyelere hayvan bakımevleri kurma, sokaktaki köpekleri toplama ve bu barınaklarda kısırlaştırma, aşılama ve çipleme gibi rehabilitasyon süreçlerini yürütme zorunluluğu getirilmiştir.

Yasa, sahipsiz hayvanların kontrolsüz üremesinin ve saldırganlık vakalarının önüne geçilmesi için yerel yönetimlerin bütçelerinden bu alana zorunlu pay ayırmalarını ve denetimlerin mülki idare amirliklerince sıkı şekilde yapılmasını öngören idari yaptırımları içermektedir.

Sokak Köpekleri İçin Çözüm

Sokak köpekleri sorununun hem toplum güvenliğini koruyacak hem de hayvan haklarına saygı gösterecek şekilde çözülmesi, çok boyutlu ve koordineli bir yönetim planı gerektirir. Tıbbi, hukuki ve idari otoritelerin üzerinde uzlaştığı temel çözüm yolları şunlardır:

• Sistemli kısırlaştırma ve aşılama (seferberlik): Kontrolsüz üremenin önüne geçmek için tüm belediyelerin aynı anda, yüksek kapasiteli ve sürekli bir kısırlaştırma seferberliği yürütmesi gerekir. Popülasyonun dengelenmesi için sokaktaki köpeklerin en az %70’inin kısa sürede kısırlaştırılması bilimsel bir zorunluluktur.
• Modern barınak ve doğal yaşam alanlarının artırılması: Mevcut barınakların kapasiteleri ve refah standartları artırılmalıdır. Şehir merkezlerinden toplanan, agresif eğilimli veya sürüleşmiş köpekler için geniş, güvenli, veterinerlik hizmeti sunan ve sürdürülebilir doğal yaşam köyleri kurulmalıdır.
• Sahiplendirme seferberliği ve teşvikler: Barınaklardaki ve sokaktaki köpeklerin sahiplenilmesini artırmak için vergi indirimleri, ücretsiz mama ve veteriner desteği gibi teşvik mekanizmaları geliştirilmelidir. Sosyal sorumluluk projeleriyle “satın alma, sahiplen” bilinci toplum geneline yayılmalıdır.
• Üretim, satış ve sokağa terk etme cezalarının ağırlaştırılması: Merdiven altı köpek üretimi ve satışı tamamen yasaklanmalıdır. Sahipli hayvanların çiplenerek sisteme kaydedilmesi zorunlu tutulmalı; köpeğini sokağa terk eden şahıslara caydırıcı, çok yüksek adli ve mali cezalar uygulanmalıdır.
• Merkezi ve bölgesel veri yönetimi: 81 ildeki sahipsiz hayvan popülasyonu, çipler ve kulak küpeleri vasıtasıyla merkezi bir dijital veri tabanından anlık olarak takip edilmeli, kaynaklar köpek yoğunluğunun yüksek olduğu bölgelere doğru şekilde aktarılmalıdır.

Sokak Köpekleri Ne İşe Yarar?

Sokak köpekleri, doğal ekosistemin ve şehir yaşamının dengesini korumada önemli biyolojik ve sosyal rollere sahiptir. Yüzyıllardır insanlarla birlikte yaşayan bu canlılar, doğru şekilde rehabilite edildiklerinde çevre ve insan yaşamına çeşitli faydalar sağlarlar.

Sokak köpeklerinin ekosisteme ve topluma sağladığı yararlar şunlardır:

• Sokak köpekleri, şehirlerde kontrolsüz şekilde çoğalabilecek fare, sıçan ve diğer kemirgenlerin popülasyonunu avlanma veya baskılama yoluyla dengede tutar.
• Özellikle kırsala yakın yerleşim yerlerinde veya varoşlarda zehirli sürüngen ve böceklerin yaşam alanlarına girmesini engeller.
• Sokak köpekleri, kendi bölgelerini sahiplendikleri için geceleri sokaklardaki yabancı veya şüpheli hareketliliklere havlayarak bir nevi doğal bekçilik görevi görür.
• Şehir çeperlerinde yaşayan köpek sürüleri, kurt, çakal veya domuz gibi yabani hayvanların yerleşim yerlerine inmesini engelleyen doğal bir koruma hattı oluşturur.
• Sokak hayvanlarını beslemek, korumak ve onlarla etkileşime girmek çocuklarda ve yetişkinlerde merhamet, sorumluluk ve empati duygularının gelişmesine katkı sağlar.

Başıboş Sokak Köpeklerinin Cinsi

Şehirlerde başıboş olarak yaşayan sokak köpekleri, çok uzun yıllar boyunca farklı ırkların birbirleriyle eşleşmesi sonucu ortaya çıkan karma bir genetik yapıya sahiptir. Bu canlılar saf bir ırktan ziyade yerel coğrafyaya ve iklim şartlarına uyum sağlamış dayanıklı türlerdir.

Sokaklarda en sık rastlanan köpek cinsleri ve genetik yapıları şunlardır:

• Melez (kırma) köpekler: Sokak köpeklerinin çok büyük bir kısmını oluşturan, farklı cinslerin nesiller boyu karışmasıyla meydana gelen, genetik hastalıklara karşı dirençli karma köpeklerdir.
• Anadolu çoban köpeği ve kangal kırmaları: Genellikle şehir çeperlerinde, şantiyelerin etrafında veya kırsal bölgelere yakın yerlerde rastlanan, iri cüsseli ve korumacı yapıya sahip melezlerdir.
• Akbaş kırmaları: Anadolu kökenli bir diğer çoban köpeği olan Akbaşların sokak ortamında diğer köpeklerle eşleşmesiyle türeyen, beyaz tüyleriyle dikkat çeken iri köpeklerdir.
• Terrier (teriyer) kırmaları: Sokağa terk edilen küçük evcil köpeklerin sokak köpekleriyle çiftleşmesi sonucu oluşan, tüylü ve ufak tefek cüsseli melezlerdir.
• Terk edilmiş safkan ırklar: Son yıllarda popülerleşen ancak sahipleri tarafından sokağa veya barınaklara bırakılan Pitbull, Boxer, Golden Retriever, Rottweiler ve Alman Kurdu gibi doğrudan safkan olan köpeklerdir.

Sokak Köpeklerinin Kulağındaki Küpe Ne Anlama Gelir?

Sokak köpeklerinin kulağındaki küpe, o hayvanın yerel yönetimler tarafından kayıt altına alındığını, aşılandığını ve kısırlaştırıldığını gösteren resmi bir işarettir. Bu küpeler üzerinde hayvana ait bir takip numarası yer alır ve bu numara sayesinde köpeğin hangi belediye tarafından, ne zaman rehabilite edildiği sisteme işlenir.

Küpeli bir köpek, başta kuduz olmak üzere bulaşıcı hastalıklara karşı koruyucu aşılarının yapıldığını ve veteriner hekim kontrolünden geçerek kısırlaştırma operasyonunun tamamlandığını ifade eder.

Bu haber Haber Kocaeli özel içeriğidir. 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu kapsamında korunmaktadır. Kaynak gösterilerek dahi olsa haberin tamamı veya bir kısmı, yazılı izin alınmaksızın kullanılamaz, başka mecralarda yayınlanamaz.