Günün Tarihi / 6 Eylül
6 EYLÜL’DE NELER KUTLANIYOR?
RENK KÖRLÜĞÜ FARKINDALIK GÜNÜ
Renk Körlüğü Farkındalık Günü, renk görme bozukluğunu bilimsel olarak inceleyen ilk isimlerden John Dalton’ın doğum günü olan 6 Eylül’de düzenleniyor. Renk körlüğü sanılanın aksine dünyayı yalnızca siyah-beyaz görmek anlamına gelmiyor; çoğunlukla kırmızı ile yeşil gibi belirli renkleri ve tonları ayırt etmekte güçlük yaşanıyor. En yaygın renk görme bozukluğunun erkeklerin yaklaşık 12’de birini, kadınların ise 200’de birini etkilediği tahmin ediliyor.
DÜNYA KIYI KUŞLARI GÜNÜ
Dünya Kıyı Kuşları Günü; kıyılar, deltalar, çamur düzlükleri ve sulak alanlarda yaşayan ya da göç yolculukları sırasında bu bölgelerde konaklayan kuşlara dikkat çekmek amacıyla kutlanıyor. Gün kapsamında dünyanın farklı noktalarında gönüllülerin katıldığı kuş sayımları yapılıyor. İzmit Körfezi Sulak Alanı’nın flamingolar başta olmak üzere 170’ten fazla kuş türüne ev sahipliği yapması, 6 Eylül’ü Kocaeli açısından ayrıca anlamlı kılıyor.
3-9 EYLÜL – HALK SAĞLIĞI HAFTASI DEVAM EDİYOR
Türkiye’de koruyucu sağlık hizmetlerinin önemini anlatmak amacıyla 3-9 Eylül tarihleri arasında Halk Sağlığı Haftası kutlanıyor. 2026 yılının ana teması “Her Gün Halk Sağlığı” olarak belirlenirken, 6 Eylül’ün teması “Kaybetmeden Fark Et” oldu. Bugün özellikle tütün, madde ve dijital bağımlılığın kişinin sağlığına, geleceğine ve özgürlüğüne verebileceği zararlar konusunda farkındalık oluşturulması amaçlanıyor.
BİR KİTAP OKUMA GÜNÜ
ABD’de ortaya çıkan ve zamanla başka ülkelere de yayılan gayriresmî Bir Kitap Okuma Günü, insanları günlük koşuşturmacaya ara vererek ellerine bir kitap almaya çağırıyor. Günün belirli bir kitabı bitirmek gibi bir şartı yok; yeni bir kitaba başlamak, yarım bırakılan kitaba dönmek ya da çocuklarla birlikte birkaç sayfa okumak da kutlama sayılıyor.
6 EYLÜL’ÜN TUHAF GÜNLERİ
ERTELEMEYLE MÜCADELE GÜNÜ
Yapılması gereken işleri sürekli yarına bırakanlara adanan Ertelemeyle Mücadele Günü, insanları uzun süredir kaçtıkları görevlerden en az birini tamamlamaya çağırıyor. Günün kimin tarafından başlatıldığı bilinmiyor ancak temel kuralı oldukça açık: Bugünü kutlamayı bile yarına ertelememek gerekiyor.
KAHVELİ DONDURMA GÜNÜ
ABD kaynaklı Kahveli Dondurma Günü, kahvenin acı ve yoğun tadıyla dondurmanın tatlı serinliğini aynı kapta buluşturan lezzete ayrılmış durumda. Herhangi bir resmî kuruluş tarafından ilan edilmeyen günün nasıl ortaya çıktığı bilinmese de kutlama yöntemi tartışmaya yer bırakmayacak kadar basit: Bir top kahveli dondurma yemek.
EVCİL TAŞ GÜNÜ
Her yıl eylül ayının ilk pazar günü kutlanan Evcil Taş Günü, 2026’da 6 Eylül’e denk geliyor. Bu tuhaf gün, reklam yazarı Gary Dahl’ın 1975’te havalandırma delikleri bulunan bir kutuya saman ve sıradan bir taş koyarak “bakım gerektirmeyen evcil hayvan” diye satmasına dayanıyor. Yaklaşık 4 dolara satılan ve kısa sürede 1,5 milyon alıcı bulan Pet Rock, tarihin en anlamsız görünen ama en fazla para kazandıran pazarlama fikirlerinden birine dönüştü.
6 EYLÜL’DE NELER OLDU?
394 – ROMA’YI TEK BAŞINA YÖNETEN SON HÜKÜMDARI BELİRLEYEN SAVAŞ SONA ERDİ
Bugünkü Slovenya sınırlarında iki gün süren Frigidus Muharebesi, İmparator I. Theodosius’un Batı’da iktidarı ele geçiren Eugenius ve ordu komutanı Arbogast’ın kuvvetlerini yenmesiyle sona erdi. Eugenius idam edilirken Arbogast intihar etti; Theodosius, Roma İmparatorluğu’nun tamamını tek başına yöneten son hükümdar oldu. Uzun süre “Hristiyanlık ile paganizmin son büyük savaşı” olarak anlatılan çatışmanın modern tarihçiler tarafından öncelikle kanlı bir Roma iç savaşı olduğu kabul ediliyor.
1422 – FETİHTEN ÖNCEKİ SON İSTANBUL KUŞATMASI KALDIRILDI
Henüz 18 yaşındaki Osmanlı Padişahı II. Murad, yaklaşık üç aydır kuşatma altında tuttuğu İstanbul’dan ordusunu çekti. Kuşatmanın kaldırılmasında, Bizans’ın da desteklediği kardeşi Küçük Mustafa’nın Anadolu’da taht iddiasıyla ayaklanması belirleyici oldu. II. Murad isyanı bastırmak üzere Anadolu’ya geçerken İstanbul, 31 yıl sonra oğlu Fatih Sultan Mehmed tarafından fethedilecekti.
1522 – İNSANLIK TARİHİNİN İLK DÜNYA ÇEVRESİ YOLCULUĞU TAMAMLANDI
Ferdinand Magellan’ın 1519’da başlattığı seferden geriye kalan tek gemi olan Victoria, Juan Sebastián Elcano komutasında İspanya’nın Sanlúcar de Barrameda Limanı’na ulaştı. Elcano ile 17 denizcinin dönüşüyle insanlık tarihinin ilk dünya çevresi yolculuğu tamamlandı; gemi iki gün sonra Sevilla’ya vardı.
1901 – ABD BAŞKANI HALKLA TOKALAŞIRKEN VURULDU
ABD Başkanı William McKinley, Buffalo’daki Pan-Amerikan Fuarı’nda ziyaretçilerle tokalaştığı sırada, tabancasını mendilinin altında saklayan anarşist Leon Czolgosz tarafından iki el ateş edilerek vuruldu. İlk günlerde iyileşeceği düşünülen McKinley, yarasının yol açtığı enfeksiyon ve kangren nedeniyle sekiz gün sonra hayatını kaybetti. Yerine geçen 42 yaşındaki Theodore Roosevelt, ABD başkanlığı görevini üstlenen en genç kişi oldu.
1915 – BULGARİSTAN İTTİFAK DEVLETLERİNE KATILDI, OSMANLI BULGARİSTAN’I KENDİ SAFINA ÇEKEBİLMEK İÇİN SINIRDA TOPRAK VERDİ
Bulgaristan, Almanya ve Avusturya-Macaristan ile Sofya’da gizli ittifak ve askerî iş birliği anlaşmaları imzalayarak İttifak Devletleri safına geçti. Aynı gün imzalanan Osmanlı-Bulgar sınır anlaşmasıyla Osmanlı Devleti, Bulgaristan’ı kendi tarafına çekebilmek için Meriç çevresindeki bazı toprakları bıraktı; böylece Bulgaristan’ın Dedeağaç Limanı’na kesintisiz demiryolu bağlantısı kurmasının önü açıldı. Bulgaristan fiilen savaşa ise 14 Ekim’de Sırbistan’a savaş ilan ederek girdi.
1917 – HAYDARPAŞA GARI VE LİMANI DEV PATLAMAYLA SARSILDI
Birinci Dünya Savaşı sırasında asker, cephane, yakıt ve erzakın Anadolu ile Ortadoğu cephelerine sevk edildiği başlıca merkezlerden Haydarpaşa Garı ve Limanı’nda büyük bir patlama meydana geldi. Mühimmat ve benzin bulunan alanda başlayan yangın, art arda gelen infilaklarla saatlerce sürdü; gar ile bağlı yapılar ve depolar yandı, yüzlerce vagon dolusu askerî malzeme yok oldu ve cephelere yapılan sevkiyat ağır darbe aldı.
Osmanlı makamları patlamayı kaza olarak kayda geçirse de olayın nedeni kesin olarak aydınlatılamadı; sabotaj ihtimali o günden beri tartışılıyor. Resmî belgelerdeki ölü ve yaralı sayıları da birbiriyle çeliştiği için bazı popüler anlatılarda geçen yüzlerce hatta binlerce can kaybı iddiaları doğrulanamıyor. Buna karşılık felaketin Haydarpaşa’yı harabeye çevirdiği ve özellikle Filistin Cephesi’ne uzanan ikmal hattını ciddi biçimde aksattığı biliniyor.
1922 – BALIKESİR, BİLECİK, İNEGÖL VE AKHİSAR İŞGALDEN KURTARILDI
Büyük Taarruz’un ardından hızla ilerleyen Türk ordusu, Yunan işgali altındaki Balıkesir, Bilecik, İnegöl ve Akhisar’a girdi. Balya, Gömeç, Gönen ve Savaştepe de aynı gün kurtarıldı; 6 Eylül bugün bu yerleşimlerde kurtuluş günü olarak kutlanıyor. Bu kurtuluşlar, Yunan kuvvetlerinin Anadolu’dan çıkarılması için yürütülen takip harekâtının ve Türk ordusunun İzmir, Bursa ve Marmara yönlerindeki ilerleyişinin önemli aşamalarından biri oldu.
1930 – ARJANTİN’DE YARIM YÜZYILLIK DARBE DÖNEMİNİN KAPISI AÇILDI
General José Félix Uriburu liderliğindeki askerî darbe, 1928’de ikinci kez seçilen Radikal Yurttaş Birliği lideri Cumhurbaşkanı Hipólito Yrigoyen’i devirdi. Modern Arjantin tarihinin ilk başarılı askerî darbesi sayılan müdahale, seçim hileleri, baskı ve siyasal yolsuzluklarla anılan “Kötü Şöhretli On Yıl” dönemini başlattı; ülke 1983’e kadar tekrarlanan darbeler ve askerî yönetimlerle sarsıldı.
1936 – RADYODAKİ TÜRK MUSİKİSİ KISITLAMASI SONA ERDİ
İçişleri Bakanlığının kararıyla 2 Kasım 1934’te radyolardan kaldırılan ve dönemin belgelerinde “Şark musikisi” olarak adlandırılan Türk musikisi yayınları yeniden başladı. Yaklaşık iki yıl süren uygulama sırasında kendi müziğini dinlemek isteyen çok sayıda kişinin radyosunu Kahire istasyonlarına çevirmesi, dönemin kültür hayatında uzun süre tartışılmıştı.
1939 – ERZURUM’A İLK TREN ON BİNLERİN ALKIŞLARIYLA GİRDİ
Türk mühendislerin, işçilerin ve yerli sermayenin katkısıyla yapılan Sivas-Erzurum demiryoluyla şehre ulaşan ilk tren, 6 Eylül 1939 günü saat 10.30’da Erzurum İstasyonu’na girdi. Günler öncesinden bayraklarla donatılan şehirde, dönemin kayıtlarına göre 40 bini aşkın kişi istasyonda toplandı; tren alkışlar ve “Yaşasın Cumhuriyet” sesleriyle karşılandı. İstasyonun resmî açılışı 20 Ekim’de yapılsa da 6 Eylül, Erzurum’un başkente ve ülkenin demiryolu ağına bağlandığı tarihî gün oldu.
1955 – 6-7 EYLÜL OLAYLARI: İSTANBUL’DA AZINLIKLARA YÖNELİK SALDIRILAR BAŞLADI
Selanik’te Atatürk’ün doğduğu evin bahçesinde meydana gelen küçük çaplı patlama, evin Yunanlar tarafından bombalanarak ağır hasara uğratıldığı yönündeki gerçeği çarpıtan haberlerle duyuruldu. İstanbul Ekspres gazetesinin özel baskısıyla yayılan haberin ardından örgütlü kalabalıklar; başta Rumlar olmak üzere Ermeni, Yahudi ve Süryani yurttaşların evlerine, iş yerlerine, okullarına, ibadethanelerine ve mezarlıklarına saldırdı. İstanbul ve İzmir’de iki gün süren saldırılarda binlerce yapı yağmalandı, yakıldı ya da tahrip edildi; can kayıpları, yaralanmalar ve cinsel saldırılar yaşandı. Ardından İstanbul, İzmir ve Ankara’da sıkıyönetim ilan edildi. 6-7 Eylül Olayları, İstanbul’un çok kültürlü yapısını sarsarak özellikle Rumların Türkiye’den göçünü hızlandıran en ağır tarihsel kırılmalardan biri oldu.
1960 – TÜRK GÜREŞİ ROMA OLİMPİYATLARI’NA DAMGA VURDU
Roma Olimpiyatları’nda serbest güreş müsabakaları sona ererken Türkiye, dört altın ve iki gümüş madalyayla mindere damgasını vurdu. Ahmet Bilek, Mustafa Dağıstanlı, Hasan Güngör ve İsmet Atlı olimpiyat şampiyonu olurken İsmail Ogan ile Hamit Kaplan gümüş madalya kazandı. Türkiye böylece serbest güreş madalya sıralamasını zirvede tamamladı; grekoromen güreşte elde edilen üç altının da eklenmesiyle Roma 1960’ı tamamı güreşten gelen yedi altın ve iki gümüş madalyayla bitirdi. Bu sonuç, Türkiye’nin olimpiyat tarihindeki en yüksek altın madalya sayısı olarak kaldı.
1968 – AFRİKA’NIN TEK MUTLAK MONARŞİSİ ESVATİNİ BAĞIMSIZ OLDU
Bugünkü adıyla Esvatini, o tarihteki adıyla Svaziland, Britanya yönetiminden çıkarak bağımsızlığını kazandı. Bağımsızlığa anayasal monarşi olarak başlayan ülkede Kral II. Sobhuza, 1973’te anayasayı askıya alıp parlamentoyu feshetti ve yönetimi kendi elinde topladı; Esvatini bugün Afrika’nın tek mutlak monarşisi olarak kabul ediliyor. Kral III. Mswati, 2018’de bağımsızlığın 50. yılı kutlanırken ülkenin adını, Svati dilinde “Svazilerin ülkesi” anlamına gelen Esvatini olarak değiştirdi; kararın gerekçelerinden biri de Svaziland’ın sık sık İsviçre’nin İngilizce adı Switzerland ile karıştırılmasıydı.
1975 – LİCE DEPREMİ 2 BİN 385 CAN ALDI
Diyarbakır’ın Lice ilçesi, saat 12.20’de meydana gelen 6,6 büyüklüğündeki depremle büyük ölçüde yıkıldı. Lice merkez ile çevre köylerde 2 bin 385 kişi hayatını kaybederken 8 bin 149 bina hasar gördü. Özellikle dayanıksız kerpiç ve taş yapılar felaketin boyutunu büyüttü; depremden sonra ağır yıkıma uğrayan ilçe merkezi yeni yerinde yeniden kuruldu. Lice depremi, Cumhuriyet tarihinin en fazla can kaybına yol açan depremlerinden biri olarak kayıtlara geçti.
1977 – YUMURTALIK’TAN YURT DIŞINA İLK PETROL SEVKİYATI YAPILDI
Kerkük–Yumurtalık Ham Petrol Boru Hattı’yla Türkiye’ye ulaşan Irak petrolünün yabancı bir ülkeye yönelik ilk sevkiyatı gerçekleştirildi. Yumurtalık Deniz Terminali’nde İtalyan bayraklı 10 bin tonluk bir tankere yüklenen ham petrol Yugoslavya’ya gönderildi. Irak petrolünü Türkiye üzerinden Akdeniz’e ve dünya pazarlarına ulaştıran hat, Türkiye’nin uluslararası bir enerji güzergâhına dönüşmesinin ilk büyük adımlarından biri oldu. Terminaldeki petrolün bir bölümünün Aliağa ile bugün Tüpraş İzmit Rafinerisi olarak bilinen İPRAŞ’a ayrılması, olaya Kocaeli açısından da doğrudan önem kazandırdı.
1978 – GENETİK MÜHENDİSLİĞİYLE İNSAN İNSÜLİNİ ÜRETİLDİĞİ DUYURULDU
Genentech ile City of Hope araştırmacıları, insan insülini genlerini bakterilere aktararak biyosentetik insan insülini üretmeyi başardıklarını açıkladı. Deney 24 Ağustos’ta sonuçlanmış, kamuoyuna 6 Eylül’de duyurulmuştu; bu yöntemle geliştirilen Humulin, 1982’de genetik mühendisliğiyle üretilip onaylanan ilk tıbbi ürün oldu.
1980 – 12 EYLÜL’ÜN “SON DAMLASI” SAYILAN KUDÜS MİTİNGİ YAPILDI
İsrail Parlamentosunun Kudüs’ü İsrail’in başkenti ilan etmesine tepki gösteren Millî Selamet Partisi, Necmettin Erbakan’ın da katılımıyla Konya’da “Kudüs’ü Kurtarma Mitingi” düzenledi. Mitingde Arapça ve dinî içerikli pankartların açılması, şeriat yanlısı sloganların atılması ve İstiklal Marşı okunurken kalabalığın bir bölümünün yere oturması ülke çapında sert tartışmalara yol açtı. Altı gün sonra yönetime el koyan askerî yönetim, mitingi “irtica tehlikesinin” başlıca örneklerinden biri olarak gösterdi; dönemin Genelkurmay İkinci Başkanı Haydar Saltık da daha sonra olayı 12 Eylül’e giden yolda “bardağı taşıran son damla” diye niteledi.
1986 – NEVE ŞALOM SİNAGOGU’NDA 22 KİŞİ KATLEDİLDİ
İstanbul’un Beyoğlu ilçesindeki Neve Şalom Sinagogu, cumartesi sabahı yapılan Şabat ibadeti sırasında iki silahlı saldırganın hedefi oldu. Makineli silahlarla cemaate ateş açan ve el bombaları kullanan saldırganlar 22 kişiyi öldürdü, çok sayıda kişiyi yaraladı. Failler bombaların patlaması sonucu olay yerinde ölürken saldırının arkasında Ebu Nidal örgütünün bulunduğundan şüphelenildi. Katliam, Türkiye’de Yahudi cemaatini hedef alan en kanlı terör saldırılarından biri olarak tarihe geçti.
1987 – 12 EYLÜL’ÜN SİYASİ YASAKLARI 75 BİN OY FARKLA KALDIRILDI
12 Eylül darbesinin ardından Süleyman Demirel, Bülent Ecevit, Necmettin Erbakan ve Alparslan Türkeş’in de aralarında bulunduğu eski siyasetçilere getirilen yasakların kaldırılması halkoyuna sunuldu. Cumhuriyet tarihinin üçüncü referandumunda “evet” oyları yüzde 50,16, “hayır” oyları yüzde 49,84 çıktı; iki taraf arasındaki fark yalnızca 75 bin 66 oydu. Böylece 1982 Anayasası’nın geçici 4. maddesi yürürlükten kaldırıldı ve yasaklı liderlerin aktif siyasete dönmesinin önü açıldı.
1991 – SOVYETLER BİRLİĞİ BALTIK ÜLKELERİNİN BAĞIMSIZLIĞINI TANIDI
Sovyetler Birliği, Estonya, Letonya ve Litvanya’nın yeniden kazandıkları bağımsızlığı resmen tanıdı. 1940’ta Sovyetler Birliği tarafından işgal edilerek ilhak edilen üç ülke, 1980’lerin sonlarından itibaren kitlesel ve büyük ölçüde barışçıl gösterilerle bağımsızlık mücadelesini güçlendirmişti. 6 Eylül’de alınan karar, Baltık ülkelerinin Moskova’dan kopuşunu kesinleştirirken Sovyetler Birliği’nin dağılma sürecindeki en önemli dönüm noktalarından biri oldu. Estonya, Letonya ve Litvanya yalnızca 11 gün sonra Birleşmiş Milletlere kabul edildi.
1997 – PRENSES DIANA’NIN CENAZESİNİ MİLYARLARCA KİŞİ İZLEDİ
Paris’te geçirdiği trafik kazasında hayatını kaybeden Galler Prensesi Diana için Londra’daki Westminster Abbey’de cenaze töreni düzenlendi. Yaklaşık 2,5 milyar kişinin televizyondan izlediği tahmin edilen tören, yayıncılık tarihinin en geniş izleyiciye ulaşan canlı yayınlarından biri oldu.
2008 – DEV KAYALAR KAHİRE’NİN YOKSUL MAHALLESİNİ EZDİ
Kahire’nin Manshiyet Nasser semtindeki Duveyka yerleşiminde, Mukattam Tepeleri’nden kopan ve bazıları küçük bir ev büyüklüğünde olan dev kaya parçaları evlerin üzerine düştü. Felakette en az 119 kişi hayatını kaybetti, 55 kişi yaralandı ve yüzlerce aile evsiz kaldı. Aynı tepelerde 1993’te de 34 kişinin öldüğü benzer bir facia yaşanmış, bölgedeki tehlike yetkililer tarafından bilinmesine rağmen yoksul mahallelerin boşaltılması için yeterli önlem alınmamıştı. Duveyka faciası, Mısır’daki çarpık kentleşmenin ve yoksul mahallelere yönelik kamusal ihmalin simgelerinden biri oldu.
2015 – DAĞLICA SALDIRISINDA 16 ASKER ŞEHİT OLDU
Hakkâri’nin Yüksekova ilçesindeki Dağlıca bölgesinde, PKK mensuplarınca yol kenarına yerleştirilen patlayıcılar askerî araçların geçişi sırasında infilak ettirildi. İki zırhlı aracın ağır hasar gördüğü saldırıda 16 asker şehit oldu, altı asker yaralandı.
2022 – UKRAYNA, RUS HATLARINI ÇÖKERTEN HARKİV KARŞI TAARRUZUNU BAŞLATTI
Ukrayna ordusu, Rus kuvvetlerini hazırlıksız yakalayan Harkiv karşı taarruzunu başlattı. Rus savunma hatlarını hızla aşan Ukrayna birlikleri, bir haftadan kısa sürede 3 bin kilometrekareden fazla alanı ve aralarında Balakliya, Kupiansk ve İzyum’un da bulunduğu stratejik yerleşimleri geri aldı. Rus ordusunun asker ve mühimmat sevkiyatında kullandığı Kupiansk demiryolu merkezinin kaybedilmesi üzerine Rus birlikleri, Harkiv bölgesinin Oskil Nehri’nin batısındaki büyük bölümünden çekilmek zorunda kaldı. Harekât, Rusya’nın Kiev’den çekilmesinden sonraki en ağır askerî yenilgilerinden biri olurken savaşın o aşamasında inisiyatifi Ukrayna’ya geçirdi.
KOCAELİ TARİHİNDE 6 EYLÜL
1936 – GÖLCÜK’ÜN İLK KAYMAKAMI GÖREVE BAŞLADI
Gölcük’ün ilçe yapılmasından yaklaşık üç ay sonra, ilçenin ilk kaymakamı Ruhi Karatekin görevine başladı. Gölcük’te kamu dairelerine uygun bina bulunmadığından ilçe yönetimi başlangıçta Yalı Değirmendere’de kiralanan binalarda çalıştı; hükümet teşkilatı 1938’de tamamlanan binayla Gölcük’e yerleşti. Bu görev başlangıcı, tersanenin çevresinde hızla büyüyen Gölcük’ün bağımsız bir ilçe yönetimine kavuşmasının önemli adımlarından biri oldu.
1936 – İZMİT TAYYARE MEYDANI’NDA AT KOŞULARI YAPILDI
Kocaeli Özel İdaresinin düzenlediği Tay, Halkevi ve Kocaeli koşuları, Vali Hamid Oskay’ın gözetiminde bugünkü 42 Evler bölgesindeki Tayyare Meydanı’nda yapıldı. Yalnızca Kocaeli çevresinde yetişen ve daha önce yarış kazanmamış atlara açık 2 bin 200 metrelik Halkevi Koşusu’nu Selim kazanırken Aktaş ikinci, Suzan üçüncü oldu; yarışlarda toplam 135 lira ödül dağıtıldı. Halkevi Bandosu’nun İstiklal Marşı’yla açılan ve 13 atın katıldığı yarışlar, Cumhuriyet’in ilk yıllarında kentte at yetiştiriciliğini ve binicilik kültürünü geliştirmek amacıyla gerçekleştirilen renkli organizasyonlardan biri oldu.
1950 – SEL, SAPANCA–BÜYÜKDERBENT DEMİRYOLUNU KOPARDI
Şiddetli yağışların yol açtığı sel, Sapanca ile Büyükderbent arasındaki demiryolunun bir bölümünü sürükleyerek hat üzerindeki tren seferlerini durdurdu. Bugünkü Kartepe sınırlarına ulaşan demiryolunda yaşanan tahribat, İstanbul ile Anadolu arasındaki ulaşımı da aksattı.
1966 – İHSANİYE’DE BELEDİYE TEŞKİLATI KURULDU
Gölcük’e bağlı İhsaniye köyünde, 4636 sayılı Bakanlar Kurulu kararıyla belediye teşkilatı kuruldu. Yerleşimin idari gelişimindeki önemli dönüm noktalarından biri olan kararın ardından İhsaniye uzun yıllar belde belediyesi olarak yönetildi; daha sonra Gölcük’ün mahallelerinden biri hâline geldi.
1988 – SEKA İŞÇİLERİNİN DÖRT AYI AŞAN BÜYÜK GREVİ BAŞLADI
Toplu sözleşme görüşmelerinde anlaşma sağlanamaması üzerine, İzmit fabrikasının da aralarında bulunduğu SEKA işletmelerinde yaklaşık 10 bin 200 işçi greve çıktı. Türkiye’nin farklı kentlerindeki SEKA tesislerini kapsayan grevin en önemli merkezlerinden biri İzmit’ti. Ocak 1989’un ortasına kadar devam eden büyük grev, Kocaeli’nin emek tarihinde derin iz bırakırken ertesi yıl ülke çapında gerçekleştirilen Bahar Eylemleri’nin de habercilerinden biri oldu.
1995 – BALLIKAYALAR’IN TABİAT PARKI İLANI RESMİLEŞTİ
Gebze’nin Tavşanlı Mahallesi yakınlarında bulunan Ballıkayalar Vadisi’nin tabiat parkı ilan edilmesine ilişkin karar, 6 Eylül tarihli Resmî Gazete’de yayımlandı. Yaklaşık iki kilometrelik kanyonu, küçük şelale ve gölcükleri, zengin ekosistemi, doğa yürüyüşü ve kaya tırmanışı parkurlarıyla öne çıkan alan, Kocaeli’nin koruma altındaki en önemli doğal miraslarından biri oldu.
1995 – BUGÜNKÜ GÖLCÜK ATATÜRK ANADOLU LİSESİ EĞİTİME BAŞLADI
Bugünkü Gölcük Atatürk Anadolu Lisesi, Değirmendere Hacı Halit Erkut Lisesi bünyesinde iki İngilizce ve bir Almanca şubede toplam 108 öğrenciyle eğitim öğretime başladı. Aynı yıl Değirmendere Anadolu Lisesi adını alan okulun adı, 2000 yılında Gölcük Atatürk Anadolu Lisesi olarak değiştirildi.
2025 – KÖRFEZRAY METROSU’NUN TEMELİ ATILDI, İLK TÜNEL KAZISI BAŞLADI
Körfez, Derince, İzmit ve Kartepe’yi birbirine bağlaması planlanan Körfezray Metro Hattı’nın temel atma töreni, SEKA Devlet Hastanesi İstasyonu’nda gerçekleştirildi. Aynı gün montajı tamamlanan ilk iki tünel açma makinesi, Otogar yönündeki kazılara başladı. Planlanan 28,5 kilometrelik uzunluğu ve 18 istasyonuyla proje, Kocaeli’nin doğu-batı doğrultusundaki ulaşımını yeniden şekillendirmeyi hedefleyen en büyük yatırımlardan biri oldu.
6 EYLÜL’DE DOĞANLAR
1757 – AMERİKAN VE FRANSIZ DEVRİMLERİNİN SİMGE İSMİ LAFAYETTE DOĞDU
Amerikan Bağımsızlık Savaşı’nda George Washington’un yanında savaşan ve daha sonra Fransız Devrimi’nin önde gelen isimlerinden biri olan Marquis de Lafayette dünyaya geldi. Hem ABD’nin kuruluşunda hem de Fransa’daki özgürlük hareketinde oynadığı rol nedeniyle “İki Dünyanın Kahramanı” olarak anılıyor.
1766 – MODERN ATOM KURAMININ TEMELLERİNİ ATAN JOHN DALTON DOĞDU
İngiliz kimyacı ve fizikçi John Dalton dünyaya geldi. Elementlerin kendilerine özgü atomlardan oluştuğunu, bileşiklerin ise bu atomların belirli oranlarda birleşmesiyle meydana geldiğini savunan Dalton, modern kimyanın temel taşlarından biri olan atom kuramını geliştirdi. Kendi renk algısı bozukluğunu bilimsel olarak incelemesi nedeniyle renk körlüğü bazı dillerde hâlâ “daltonizm” adıyla anılıyor.
1860 – SOSYAL HİZMETİN ÖNCÜSÜ JANE ADDAMS DOĞDU
Amerikalı toplumsal reformcu ve barış savunucusu Jane Addams dünyaya geldi. Chicago’da kurucuları arasında yer aldığı Hull House aracılığıyla yoksullara ve göçmen ailelere eğitimden sağlık hizmetlerine kadar pek çok alanda destek sağlayan Addams, modern sosyal hizmet anlayışının öncülerinden oldu. 1931’de Nobel Barış Ödülü’nü kazanarak bu ödüle değer görülen ilk Amerikalı kadın olarak tarihe geçti.
1876 – İNSÜLİNİN KEŞFİYLE NOBEL KAZANAN JOHN MACLEOD DOĞDU
İnsülini keşfeden Toronto Üniversitesi ekibinin yöneticilerinden İskoç fizyolog John James Rickard Macleod dünyaya geldi. Deneyler için laboratuvar, bilimsel rehberlik ve uzmanlık sağlayan Macleod, çalışmaları nedeniyle Frederick Banting ile birlikte 1923 Nobel Tıp Ödülü’nü kazandı. İnsülinin keşfi, daha önce çoğu hasta için ölümcül olan diyabetin tedavi edilebilir bir hastalığa dönüşmesini sağladı.
1919 – YERLEŞTİRİLEBİLİR KALP PİLİNİN ÖNCÜSÜ WILSON GREATBATCH DOĞDU
Amerikalı elektrik mühendisi ve mucit Wilson Greatbatch dünyaya geldi. Vücudun içine yerleştirilebilen ilk başarılı kalp pilinin geliştirilmesinde başlıca rollerden birini üstlenen Greatbatch, daha sonra cihazların yıllarca çalışmasını sağlayan uzun ömürlü lityum iyot piller üzerinde çalıştı. Buluşları, kalp ritmi bozukluğu yaşayan milyonlarca insanın hayatını değiştirdi.
1921 – DÜNYAYI ÇİZGİLERLE KODLAYAN BARKOD MUCİDİ DOĞDU
Amerikalı mühendis Norman Joseph Woodland dünyaya geldi. Bernard Silver’la birlikte optik olarak okunabilen ilk barkod sistemini geliştiren Woodland, ürünlerin saniyeler içinde tanınabilmesinin önünü açtı. Barkod teknolojisi zamanla alışverişten taşımacılığa, üretimden sağlık hizmetlerine kadar günlük hayatın görünmez ancak vazgeçilmez parçalarından biri oldu.
1943 – PINK FLOYD’UN KURUCU İSİMLERİNDEN ROGER WATERS DOĞDU
İngiliz müzisyen ve besteci Roger Waters dünyaya geldi. Pink Floyd’un kurucu bas gitaristi olan Waters, Syd Barrett’ın gruptan ayrılmasının ardından topluluğun başlıca söz yazarı ve kavramsal yönlendiricisi hâline geldi. The Dark Side of the Moon, Wish You Were Here, Animals ve The Wall gibi albümlerdeki belirleyici katkılarıyla rock müziğinin en etkili isimleri arasına girdi.
1946 – MADIMAK TANIKLIĞINI EDEBİYATA TAŞIYAN HİDAYET KARAKUŞ DOĞDU
Öğretmen, şair ve yazar Hidayet Karakuş, Isparta’nın Yalvaç ilçesine bağlı Kurusarı köyünde dünyaya geldi. Madımak Oteli’nde yaşanan katliamdan sağ kurtulan Karakuş, olayın toplumda açtığı yaraları Ateş Mektupları ve Şeytan Minareleri gibi eserlerine taşıdı; Şeytan Minareleri ile 2010 Orhan Kemal Roman Armağanı’nı, Bana Bir Resmini Yolla ile 2024 Yunus Nadi Roman Ödülü’nü, 2026’da ise PEN Şiir Ödülü’nü kazandı.
1951 – “HABABAM SINIFI”NIN UNUTULMAZ MELODİLERİNİ BESTELEYEN MELİH KİBAR DOĞDU
Türk pop müziğinin ve sinemasının unutulmaz bestecilerinden Melih Kibar, İstanbul’da dünyaya geldi. Hababam Sınıfı filmlerinin hafızalara kazınan müziklerine imza atan Kibar; söz yazarı Çiğdem Talu ve yorumcu Erol Evgin’le yaptığı çalışmalarla İşte Öyle Bir Şey, Söyle Canım ve Hep Böyle Kal gibi çok sayıda klasik eser ortaya çıkardı. Çoban Yıldızı adlı bestesi de yıllar boyunca Eurovision Türkiye elemeleriyle özdeşleşti.
1956 – MİKEN UYGARLIĞININ KAYIP YAZISINI ÇÖZEN MICHAEL VENTRIS HAYATINI KAYBETTİ
İngiliz mimar ve dil araştırmacısı Michael Ventris, 34 yaşında geçirdiği trafik kazasında hayatını kaybetti. Ventris, binlerce yıl boyunca okunamayan Linear B yazısını çözerek metinlerin Yunancanın bilinen en eski biçimlerinden biriyle yazıldığını gösterdi ve Miken uygarlığı hakkındaki bilgileri kökten değiştirdi.
1971 – “ZOMBIE”NİN UNUTULMAZ SESİ DOLORES O’RIORDAN DOĞDU
İrlandalı şarkıcı ve söz yazarı Dolores O’Riordan dünyaya geldi. The Cranberries grubunun solisti olarak Zombie, Linger ve Dreams gibi şarkıları dünya çapında üne kavuşturan O’Riordan; güçlü İrlanda aksanı, kendine özgü yorum biçimi ve kolayca ayırt edilen sesiyle 1990’ların alternatif rock müziğinin simgelerinden biri oldu.
1978 – TÜRK ATLETİZMİNDE TARİH YAZAN SÜREYYA AYHAN DOĞDU
Türk orta mesafe koşucusu Süreyya Ayhan Kop, Çankırı’da dünyaya geldi. 1500 metrede 2002 Avrupa Şampiyonu, 2003 Dünya Şampiyonası’nda ise gümüş madalya sahibi olan Ayhan, Türk atletizminin uluslararası alandaki en büyük çıkışlarından birine imza attı. Ancak ikinci doping ihlalinin ardından 2009’da ömür boyu spordan men edilmesi, başarılarla dolu kariyerinin tartışmalı biçimde sona ermesine yol açtı.
6 EYLÜL’DE HAYATINI KAYBEDENLER
1980 – TÜRK RADYOCULUĞUNUN ÖNCÜ SESİ EŞREF ŞEFİK HAYATINI KAYBETTİ
Gazeteci, spor yazarı ve radyo spikeri Eşref Şefik, İstanbul’da hayatını kaybetti. Türkiye’de düzenli radyo yayınlarının başladığı 1927’de Sirkeci Büyük Postane’den dinleyicilere seslenen Şefik, özellikle güreş ve boks karşılaşmalarını naklen anlatmasıyla tanındı; Cumhuriyet’in ilk radyo kuşağının simge isimlerinden biri oldu.
1982 – “MAVİ YOLCULUK”UN ÖNCÜSÜ AZRA ERHAT HAYATINI KAYBETTİ
Yazar, çevirmen ve klasik filolog Azra Erhat, 67 yaşında hayatını kaybetti. A. Kadir ile hazırladığı İlyada ve Odysseia çevirileri, Mitoloji Sözlüğü ve Halikarnas Balıkçısı ile Sabahattin Eyüboğlu’yla öncülük ettiği Mavi Yolculuk kültürüyle Anadolu’nun antik mirasının geniş kitlelerce tanınmasına katkı sağladı.
1992 – YEŞİLÇAM’IN UNUTULMAZ KARAKTER OYUNCUSU CEVAT KURTULUŞ HAYATINI KAYBETTİ
Mimiklere dayalı oyunculuğu ve kısa rollerde bile akılda kalan komik tiplemeleriyle tanınan tiyatro ve sinema oyuncusu Cevat Kurtuluş, 70 yaşında hayatını kaybetti. 1947’de Kerim’in Çilesi ile sinemaya adım atan Kurtuluş; Küçük Hanımefendi, Kınalı Yapıncak, Ah Nerede ve Keloğlan Aramızda gibi filmlerin de aralarında bulunduğu 180’i aşkın yapımda rol alarak Yeşilçam’ın en tanıdık yardımcı oyuncularından biri oldu.
1998 – DÜNYA SİNEMASININ BÜYÜK USTASI AKIRA KUROSAWA HAYATINI KAYBETTİ
Japon yönetmen Akira Kurosawa, 88 yaşında hayatını kaybetti. Rashomon, Yedi Samuray, Ikiru ve Ran gibi filmleriyle Japon sinemasını dünyaya tanıtan Kurosawa, hareketli savaş sahnelerinden farklı bakış açılarıyla kurulan hikâyelere kadar pek çok anlatım tekniğiyle kuşaklar boyunca sinemacıları etkiledi.
2007 – OPERAYI MİLYONLARA SEVDİREN LUCIANO PAVAROTTI HAYATINI KAYBETTİ
İtalyan tenor Luciano Pavarotti, pankreas kanseri nedeniyle 71 yaşında hayatını kaybetti. Güçlü sesi, Nessun Dorma yorumuyla özdeşleşen sahne performansları ve Plácido Domingo ile José Carreras’ın da yer aldığı Üç Tenor konserleri sayesinde operayı konser salonlarının dışına taşıyarak dünya çapında milyonlarca dinleyiciye ulaştırdı.
2017 – TÜRKİYE’Yİ “MERKEZ VE ÇEVRE”DEN OKUYAN ŞERİF MARDİN HAYATINI KAYBETTİ
Türk sosyolog ve siyaset bilimci Şerif Mardin, 90 yaşında hayatını kaybetti. Türkiye’nin modernleşmesini, siyasetini ve din-toplum ilişkilerini inceleyen Mardin; devlet seçkinleriyle toplumun çevrede bırakılan kesimleri arasındaki gerilimi açıklayan “merkez-çevre” yaklaşımı ve kamuoyunda geniş yankı bulan “mahalle baskısı” kavramıyla sosyal bilimlerde kalıcı iz bıraktı.
2017 – MAKİNELERE “KESİN OLMAYAN”I ÖĞRETEN LÜTFİ ZADE HAYATINI KAYBETTİ
Bakü doğumlu Amerikalı mühendis ve bilgisayar bilimci Lütfi Zade, 96 yaşında hayatını kaybetti. Zade’nin 1965’te geliştirdiği bulanık mantık, bilgisayarların yalnızca “doğru” ve “yanlış” seçenekleriyle değil, bunların arasındaki derecelerle de işlem yapabilmesini sağladı; yaklaşım kameralardan tren kontrol sistemlerine kadar binlerce teknolojide kullanıldı.
2024 – AYŞENUR EZGİ EYGİ, BATI ŞERİA’DA İSRAİL ASKERLERİNİN ATEŞİYLE ÖLDÜRÜLDÜ
Türk ve Amerikan vatandaşı insan hakları aktivisti Ayşenur Ezgi Eygi, işgal altındaki Batı Şeria’nın Beyta kasabasında İsrail yerleşimlerinin genişlemesine karşı düzenlenen protesto sırasında İsrail askerlerinin açtığı ateşle başından vurularak 26 yaşında öldü. İsrail ordusu Eygi’nin kendi askerlerince “istemeden” vurulduğunu savunurken ailesi bağımsız soruşturma ve hesap verebilirlik çağrısı yaptı.
2025 – ERMENİCE BASININ DUAYENİ ROBER HADDECİYAN HAYATINI KAYBETTİ
Marmara gazetesinin genel yayın yönetmeni ve başyazarı Rober Haddeciyan, 100. yaşına aylar kala İstanbul’da hayatını kaybetti. Gazeteyi 1967’den ölümüne kadar yöneten Haddeciyan, Türkiye Ermeni toplumunun hafızasını taşıyan gazeteciliğinin yanı sıra Ermenice kaleme aldığı roman ve öykülerle de edebiyatın en üretken isimlerinden biri oldu.
2025 – MOLEKÜLER BİYOLOJİNİN SEYRİNİ DEĞİŞTİREN DAVID BALTIMORE HAYATINI KAYBETTİ
Amerikalı biyolog David Baltimore, 87 yaşında hayatını kaybetti. RNA’daki genetik bilginin DNA’ya kopyalanmasını sağlayan “ters transkriptaz” enzimini keşfedenlerden olan Baltimore, bu çalışmasıyla 1975 Nobel Fizyoloji veya Tıp Ödülü’nü paylaştı. Buluşu, retrovirüslerin ve daha sonra HIV’in anlaşılmasında temel rol oynadı.
Bu haber Haber Kocaeli özel içeriğidir. 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu kapsamında korunmaktadır. Kaynak gösterilerek dahi olsa haberin tamamı veya bir kısmı, yazılı izin alınmaksızın kullanılamaz, başka mecralarda yayınlanamaz.
