Günün Tarihi / 14 Ağustos
14 AĞUSTOS’TA NELER KUTLANIYOR?
Pakistan Bağımsızlık Günü
Pakistan, 14 Ağustos’u ülkenin en önemli ulusal bayramı olan Bağımsızlık Günü olarak kutluyor. Britanya Hindistanı’nın bölünmesiyle kurulan Pakistan 14 Ağustos 1947’de bağımsız bir devlet hâline geldi; Muhammed Ali Cinnah ülkenin ilk genel valisi oldu. Her yıl başkent İslamabad başta olmak üzere ülkenin dört bir yanında bayrak törenleri, resmî konuşmalar, konserler ve kutlamalar düzenleniyor. Pakistan’ın dış temsilcilikleri de 14 Ağustos’u dünyanın farklı ülkelerinde törenlerle anıyor.
Pakistan’ın bağımsızlığı aynı zamanda Hindistan’ın bölünmesinin ağır insanî bedeliyle birlikte gerçekleşti. Hindular, Müslümanlar ve Sihler arasında yaşanan şiddet ve kitlesel göçler milyonlarca insanın yer değiştirmesine, yüz binlerce kişinin hayatını kaybetmesine yol açtı. Bu nedenle 14 Ağustos Pakistan için bir bağımsızlık kutlamasıyken, sınırın öte yanında aynı tarih başka bir anlam taşıyor.
Hindistan’da Bölünmenin Acılarını Anma Günü
Hindistan hükûmeti 2021’den bu yana 14 Ağustos’u “Partition Horrors Remembrance Day”, yani Hindistan’ın Bölünmesinin Acılarını Anma Günü olarak değerlendiriyor. Gün, 1947’de Britanya Hindistanı’nın Hindistan ve Pakistan olarak bölünmesi sırasında hayatını kaybeden, evlerini terk etmek zorunda kalan ve büyük şiddete maruz kalan milyonlarca insanı hatırlatmayı amaçlıyor. Hindistan hükûmeti 14 Ağustos’un her yıl bu adla anılacağını 2021’de resmen ilan etti.
Böylece aynı tarih, komşu iki ülkede oldukça farklı anlamlar taşıyor: Pakistan’da bağımsızlığın doğuşu kutlanırken Hindistan’da bölünmenin yarattığı büyük insanî felaket anılıyor.
ABD’de Navajo Şifre Konuşucuları Günü
ABD’de 14 Ağustos, Navajo Code Talkers Day, yani Navajo Şifre Konuşucuları Günü olarak anılıyor. İkinci Dünya Savaşı sırasında ABD Deniz Piyadelerinde görev yapan Navajo askerleri, kendi dillerini temel alan ve Japon kuvvetlerinin çözemediği özel bir askerî haberleşme sistemi geliştirdi. Pasifik Cephesi’ndeki operasyonlarda emirlerin hızla ve güvenli biçimde aktarılmasında önemli rol oynayan bu askerlerin hizmetini onurlandırmak amacıyla ABD Başkanı Ronald Reagan, 1982’de 14 Ağustos’u Navajo Code Talkers Day ilan etti.
Navajo dilinin karmaşıklığı ve o dönemde yazılı kaynaklarının son derece sınırlı olması sistemi özellikle etkili kılıyordu. Şifre konuşucularının çalışmaları uzun süre askerî gizlilik nedeniyle kamuoyundan saklandı; sonraki yıllarda ise Amerikan savaş tarihinin en sıra dışı haberleşme başarılarından biri olarak tanındı.
Endonezya Ulusal İzcilik Günü
Endonezya’da 14 Ağustos, Hari Pramuka, yani Ulusal İzcilik Günü. Tarih, Devlet Başkanı Sukarno’nun 14 Ağustos 1961’de ülkenin farklı izcilik kuruluşlarını tek çatı altında birleştiren Gerakan Pramuka hareketini halka resmen tanıtmasına dayanıyor. On binlerce izcinin katıldığı ilk büyük geçit töreninin yıldönümü bugün ülke çapında okul ve izcilik etkinlikleriyle kutlanıyor. Endonezya, milyonlarca üyesiyle dünyanın en büyük ulusal izcilik hareketlerinden birine sahip.
Türkiye’de 14 Ağustos: AK Parti’nin kuruluş yıldönümü
Türkiye’de 14 Ağustos’a bağlı genel bir resmî bayram veya anma günü bulunmuyor; ancak tarih Türk siyaseti açısından düzenli olarak kutlanan önemli bir parti yıldönümüne denk geliyor. Adalet ve Kalkınma Partisi, Recep Tayyip Erdoğan liderliğinde 14 Ağustos 2001’de kuruldu ve parti her yıl bu tarihi kuruluş yıldönümü olarak kutluyor.
2026 ise ayrıca dikkat çekici: AK Parti 14 Ağustos 2026’da 25. kuruluş yıldönümünü, yani çeyrek asrını kutluyor. Parti tarafından açıklanan program kapsamında Ankara’nın yanı sıra 81 ilde çeşitli etkinlikler planlandı. Bu nedenle 14 Ağustos 2026, siyasi görüşten bağımsız olarak Türkiye’nin yakın siyasi tarihi bakımından da dikkat çekici bir yıldönümü.
14 AĞUSTOS’UN TUHAF GÜNLERİ
Aşağıdaki günlerin uluslararası ya da resmî bir statüsü bulunmuyor. Bazıları doğa ve farkındalık çevrelerinin sahiplendiği günler, bazılarıysa Amerikan özel gün takvimlerinin oldukça yaratıcı ürünleri.
Dünya Kertenkele Günü
14 Ağustos, sürüngen meraklıları ve bazı hayvanat bahçeleri tarafından Dünya Kertenkele Günü olarak anılıyor. Günün kim tarafından ve ne zaman başlatıldığı kesin olarak bilinmiyor; ancak yıllar içinde kertenkele türlerinin çeşitliliğine, ekosistemdeki rollerine ve karşı karşıya oldukları habitat kaybına dikkat çeken bir farkındalık gününe dönüşmüş durumda. Hayvanat bahçeleri de 14 Ağustos’u eğitim etkinlikleri için kullanıyor.
Kertenkelelerin tuhaflık bakımından kutlanacak malzemesi de bol: Dünyanın en küçük türlerinden bazıları birkaç santimetreyken Komodo ejderi üç metreye yaklaşabiliyor; bazı türler kuyruklarını tehlike anında bırakıp daha sonra yeniden büyütebiliyor, bazıları renk değiştirebiliyor ve bir bölümü zehir taşıyor.
Dövme Sildirme Günü
Dövme yaptırdıktan sonra pişman olanların da özel günü var: 14 Ağustos, ABD’de National Tattoo Removal Day, yani Dövme Sildirme Günü olarak kutlanıyor. Gün, lazerle dövme silme sektöründe faaliyet gösteren kuruluşlar tarafından bu alana dikkat çekmek amacıyla oluşturuldu.
Tarihin seçilme gerekçesi ise günün kendisinden daha eğlenceli: 14 Ağustos, Sevgililer Günü’nden tam altı ay önce. Organizasyonu başlatanlara göre istenmeyen bir sevgilinin adını taşıyan dövmenin lazerle tamamen silinmesi aylar sürebildiği için, 14 Şubat’a “temiz” girmek isteyenlerin 14 Ağustos’ta başlaması gerekiyordu. Romantizmin özel gün endüstrisine verdiği en tuhaf katkılardan biri olabilir.
Creamsicle Günü
Amerikan özel gün takvimlerinde 14 Ağustos aynı zamanda National Creamsicle Day. “Creamsicle”, dışı portakal aromalı buz, içi vanilyalı dondurmadan oluşan çubuklu bir tatlı. Gün özellikle yaz sıcağında bu Amerikan klasiğini yemek ve farklı tariflerini denemek için kullanılıyor. Kutlamayı kimin başlattığı ve neden özellikle 14 Ağustos’un seçildiği ise bilinmiyor.
Başka bir deyişle 14 Ağustos’un tuhaf takvimi önce dövmenizden eski sevgilinizin adını sildirmenizi, ardından acınızı portakallı-vanilyalı dondurmayla unutmanızı öneriyor.
Finansal Farkındalık Günü
14 Ağustos, özellikle ABD ve İngiltere’de Financial Awareness Day, yani Finansal Farkındalık Günü adıyla da anılıyor. Amaç insanlara bütçe, borçlar, tasarruf, yatırım ve emeklilik planlarını yılda en azından bir kez ciddi biçimde gözden geçirmelerini hatırlatmak. Günün kesin kökeni bilinmiyor ve resmî bir statüsü yok.
Diğer tuhaf günlerden biraz daha ciddi görünse de özel gün takviminin mantığı burada da aynı: 14 Ağustos’ta banka hesabınıza bakın, ne yaptığınızı anlamaya çalışın ve mümkünse 15 Ağustos’a biraz daha bilinçli girin.
1457 – Basım tarihini ve matbaacıların adını açıkça belirten ilk basılı kitap yayımlandı
Johann Fust ile Peter Schöffer’in Almanya’nın Mainz kentinde bastığı Mainz Psalteri, 14 Ağustos 1457’de tamamlandı. Gutenberg İncili’nden birkaç yıl sonra basılan eser, basım tarihini ve matbaacıların adlarını içeren basılı bir “künye” taşıyan ilk kitap olarak matbaa tarihine geçti. Üstelik kırmızı ve mavi renklerin baskı sırasında kullanılması gibi teknik yenilikleriyle de Gutenberg döneminin el işçiliğine dayanan süsleme yöntemlerinin ötesine geçti. Bugün kitapların ilk sayfalarında gördüğümüz yayıncı, basım yeri ve tarih bilgilerinin atalarından biri böylece 14 Ağustos 1457’de ortaya çıktı.
1777 – Elektrik ile manyetizma arasındaki bağı keşfeden Hans Christian Ørsted doğdu
Danimarkalı fizikçi Hans Christian Ørsted, 14 Ağustos 1777’de doğdu. 1820’de elektrik akımı geçen bir telin yakındaki pusula iğnesini hareket ettirdiğini göstererek elektrik ile manyetizmanın birbirinden bağımsız olmadığını ortaya koydu. Bu keşif elektromanyetizma biliminin doğuşundaki temel adımlardan biri oldu ve Faraday’dan Maxwell’e uzanan büyük bilimsel dönüşümün kapısını açtı.
1888 – Televizyonun öncülerinden John Logie Baird doğdu
İskoç mühendis John Logie Baird, 14 Ağustos 1888’de doğdu. 1920’lerde hareketli görüntülerin elektrik yoluyla aktarılmasını sağlayan mekanik televizyon sistemi üzerinde çalışan Baird, 1926’da çalışan televizyon sistemlerinden birini kamuoyu önünde gösterdi; sistemi daha sonra BBC’nin ilk deneysel ve düzenli televizyon yayınlarında kullanıldı. Elektronik televizyon sonunda Baird’in mekanik sisteminin yerini alsa da televizyonun laboratuvar deneyinden gerçek bir yayın aracına dönüşmesindeki öncü isimlerden biri oldu.
1893 – Dünyanın ilk otomobil plaka uygulaması Fransa’da başladı
Fransa’da 14 Ağustos 1893’te yayımlanan Paris Polis Nizamnamesi, motorlu araçların üzerinde sahibinin adı, adresi ve araca verilen ayırt edici numaranın okunaklı biçimde yazıldığı metal bir levha bulunmasını zorunlu hâle getirdi. Böylece Fransa, motorlu taşıtların kayıt altına alınması ve plaka benzeri bir sistemle tanımlanmasını zorunlu kılan ilk ülke oldu. Otomobillerin henüz sokaklarda yeni yeni görülmeye başladığı bir dönemde getirilen uygulamanın temel amacı, araç sahibinin polis tarafından kolayca belirlenebilmesiydi. Bugün dünyanın hemen her ülkesinde kullanılan araç plakalarının geçmişi böylece 14 Ağustos 1893’e kadar uzanıyor.
1908 – Dünyanın ilk uluslararası güzellik yarışması düzenlendi; kadın hakları savunucuları protesto etti
İngiltere’nin Folkestone kentinde 14 Ağustos 1908’de düzenlenen yarışma, dünyadaki ilk uluslararası güzellik yarışması kabul ediliyor. Folkestone Pier’in yöneticisi Robert Forsyth’ın turistik kente ilgi çekmek amacıyla düzenlediği yarışmaya İngiltere’nin yanı sıra Fransa, Avusturya, İrlanda ve ABD’den genç kadınlar katıldı. Birinciliği Londra yakınlarından 18 yaşındaki Nellie Jarman kazandı.
Yarışma daha ilk yılında güzellik yarışmalarının ileride hiç yabancısı olmayacağı tartışmaları da beraberinde getirdi. Kadınların oy hakkı için mücadele eden süfrajetler salonun ön sıralarını doldurarak üzerinde “Kadınlara Oy Hakkı” yazan şapkalarla etkinliği protesto etti. Böylece uluslararası güzellik yarışmalarının tarihi, yalnız güzellik kraliçeleriyle değil, kadınların nasıl temsil edildiğine ilişkin itirazlarla da başlamış oldu.
1920 – Olimpiyat bayrağı ilk kez göndere çekildi, sporcular ilk kez Olimpiyat yemini etti
Belçika’nın Anvers kentinde düzenlenen 1920 Olimpiyatlarının açılış töreni 14 Ağustos’ta yapıldı ve bugün Olimpiyatların ayrılmaz parçaları sayılan iki gelenek ilk kez burada uygulandı. Beş halkalı Olimpiyat bayrağı Oyunlarda ilk kez göndere çekilirken Belçikalı eskrimci ve sutopu oyuncusu Victor Boin de bütün sporcular adına tarihin ilk Olimpiyat yeminini etti. Barışı simgeleyen güvercinlerin bırakılması geleneği de aynı Oyunlarda başladı.
1923 – Fethi Okyar başkanlığında Cumhuriyet ilan edilmeden önceki son İcra Vekilleri Heyeti kuruldu
İstanbul Milletvekili Ali Fethi Bey, daha sonra kullanacağı soyadıyla Fethi Okyar, 14 Ağustos 1923’te TBMM tarafından İcra Vekilleri Heyeti Reisliğine seçildi; aynı zamanda Dahiliye Vekilliğini de yürüttü. Fethi Bey’in başkanlığındaki heyet, Cumhuriyet ilan edilmeden önce görev yapan son hükûmet oldu. Görevin sona ermesinden yalnızca birkaç gün sonra, 29 Ekim 1923’te Cumhuriyet ilan edilecek ve Türkiye’nin hükûmet sistemi de yeni anayasal düzene göre yeniden şekillenecekti.
1926 – Asteriks, Red Kit ve Küçük Nicolas’ın arkasındaki René Goscinny doğdu
Fransız çizgi roman yazarı René Goscinny, 14 Ağustos 1926’da Paris’te doğdu. Albert Uderzo ile Asteriks’i yarattı; Morris’le uzun yıllar Red Kit’in senaryolarını yazdı, Jean-Jacques Sempé ile Küçük Nicolas’ı oluşturdu ve İznogoud gibi başka unutulmaz karakterlere imza attı. 1977’de yalnız 51 yaşında ölmesine rağmen yarattığı kahramanlar dünyanın dört bir yanında kuşaklar boyunca okunmaya devam etti.
1928 – En İyi Yönetmen Oscar’ına aday gösterilen ilk kadın Lina Wertmüller doğdu
İtalyan yönetmen ve senarist Lina Wertmüller, 14 Ağustos 1928’de Roma’da doğdu. 1976’da Seven Beauties ile En İyi Yönetmen dalında Oscar’a aday gösterilerek Akademi tarihinde bu kategoride aday olan ilk kadın yönetmen oldu. Politik hiciv, sınıf çatışması ve kadın-erkek ilişkilerini kendine özgü sert mizahıyla anlatan Wertmüller’e 2019’da Onursal Oscar verildi.
1934 – İzmit Kâğıt Fabrikası’nın temeli atıldı; SEKA’nın İzmit’teki hikâyesi başladı
Başvekil İsmet İnönü, Cumhuriyet’in devlet öncülüğündeki sanayileşme hamlesinin en önemli yatırımlarından İzmit Kâğıt ve Karton Fabrikasının temelini 14 Ağustos 1934’te attı. Türkiye’nin kâğıt ihtiyacını kendi üretimiyle karşılaması amacıyla kurulan fabrikada ilk yerli kâğıt 18 Nisan 1936’da üretildi. Tesis daha sonra SEKA’ya dönüşerek yalnız İzmit ekonomisini değil; lojmanları, sosyal tesisleri, spor kulüpleri, sağlık ve kültür faaliyetleriyle kentin gündelik hayatını da onlarca yıl boyunca şekillendirdi.
İlginç olan, Cumhuriyet’in iki büyük sanayi yatırımının temelinin aynı gün atılmasıydı. İnönü İzmit’teki törenin ardından İstanbul’a geçti ve Paşabahçe Şişe ve Cam Fabrikasının temel atma törenine katıldı. Böylece 14 Ağustos 1934, Türkiye’de hem modern kâğıt hem de cam sanayisinin kuruluş tarihindeki simgesel günlerden birine dönüştü.
1935 – Roosevelt Sosyal Güvenlik Yasası’nı imzaladı; Amerikan emeklilik sisteminin temeli atıldı
ABD Başkanı Franklin D. Roosevelt, Büyük Buhran’ın milyonlarca insanı yoksulluğa sürüklediği bir dönemde Sosyal Güvenlik Yasası’nı 14 Ağustos 1935’te imzaladı. Yasa 65 yaş ve üzerindeki çalışanlara emeklilik geliri sağlayacak ulusal sosyal sigorta sisteminin temelini atarken işsizlik sigortası ve çeşitli sosyal yardım programlarının da önünü açtı. İlk hâli bugünkü sistemden çok daha dar kapsamlı olsa da Social Security zamanla Amerikan sosyal devletinin en kalıcı kurumlarından birine dönüştü.
1936 – ABD’de son halka açık idam kabul edilen infazı yaklaşık 20 bin kişi izledi
26 yaşındaki siyah Amerikalı Rainey Bethea, tecavüz suçundan ölüm cezasına çarptırılmasının ardından 14 Ağustos 1936’da Kentucky’nin Owensboro kentinde halka açık biçimde asıldı. İnfazı izlemek üzere yaklaşık 20 bin kişinin kente gelmesi, olayın neredeyse bir gösteriye dönüşmesi ve basının yarattığı sansasyon büyük tepki çekti. Bethea’nın idamı genel olarak ABD tarihindeki son halka açık infaz kabul ediliyor; olaydan sonra Kentucky’de halka açık idam uygulaması sona erdi.
1941 – Roosevelt ve Churchill savaş sonrası dünyanın temel ilkelerini ilan eden Atlantik Sözleşmesi’ni yayımladı
ABD Başkanı Franklin D. Roosevelt ile Birleşik Krallık Başbakanı Winston Churchill, Newfoundland açıklarında savaş gemilerinde yaptıkları görüşmelerin ardından 14 Ağustos 1941’de Atlantik Sözleşmesi adıyla anılacak ortak bildiriyi yayımladı. Sekiz maddelik metinde ülkelerin topraklarını zorla genişletmemesi, halkların kendi yönetim biçimlerini seçebilmesi, ekonomik iş birliğinin geliştirilmesi, denizlerin serbestliği ve kalıcı bir barış düzeninin kurulması gibi ilkeler yer aldı. ABD henüz resmen II. Dünya Savaşı’na girmemişti; Pearl Harbor saldırısı yaklaşık dört ay sonra gerçekleşecekti.
Atlantik Sözleşmesi hukuken bağlayıcı bir antlaşma değildi; ancak Müttefiklerin savaş amaçlarını ve savaş sonrasında kurulmasını istedikleri uluslararası düzeni tarif eden temel belgelerden biri oldu. Bildirideki ilkeler 1942’deki Birleşmiş Milletler Bildirisi’ne, daha sonra da Birleşmiş Milletlerin kurulmasına uzanan süreci etkiledi.
1941 – Modern kimya sanayisinin temel yöntemlerinden birini geliştiren Paul Sabatier öldü
Fransız kimyager Paul Sabatier, 14 Ağustos 1941’de hayatını kaybetti. Organik bileşiklerin metal katalizörler kullanılarak hidrojenlenmesini sağlayan yöntemi geliştiren Sabatier’in çalışmaları, gıda sanayisinden petrokimyaya kadar modern kimya üretiminin temel tekniklerinden biri hâline geldi. Bu çalışmaları ona Victor Grignard ile birlikte 1912 Nobel Kimya Ödülü’nü kazandırdı.
1945 – Japonya teslim olmayı kabul etti; II. Dünya Savaşı fiilen sona erdi
Hiroşima ve Nagazaki’ye atom bombalarının atılması ve Sovyetler Birliği’nin Japonya’ya savaş ilan etmesinin ardından Japon hükûmeti, 14 Ağustos 1945’te Müttefiklerin koşulsuz teslim çağrısını içeren Potsdam Bildirisi’ni kabul etti. ABD Başkanı Harry Truman aynı gün Japonya’nın teslim olacağını kamuoyuna açıkladı ve dünyanın birçok kentinde savaşın sona ermesini kutlayan kalabalıklar sokaklara döküldü.
İmparator Hirohito’nun teslim kararını Japon halkına duyurduğu, milyonlarca Japonun imparatorlarının sesini ilk kez işittiği tarihi radyo konuşması ise 15 Ağustos’ta yayımlandı. Japonya’nın resmî teslim belgesi 2 Eylül’de Tokyo Körfezi’ndeki USS Missouri zırhlısında imzalandı. Böylece 14 Ağustos, II. Dünya Savaşı’nın fiilen sona erdiği günlerden biri, 2 Eylül ise savaşın hukuken ve resmen kapandığı tarih olarak kabul edildi.
1945 – Amerikan komedisinin yaşayan efsanelerinden Steve Martin doğdu
Amerikalı komedyen, oyuncu, yazar ve müzisyen Steve Martin, 14 Ağustos 1945’te Teksas’ta doğdu ve 14 Ağustos 2026’da 81 yaşına giriyor. Stand-up sahnelerinden sinemaya geçen Martin; The Jerk, Three Amigos!, Roxanne, Father of the Bride (Gelinin Babası) ve The Pink Panther (Pembe Panter) gibi yapımlarla birkaç kuşağın tanıdığı komedi yıldızlarından birine dönüştü. Aynı zamanda başarılı bir banjo müzisyeni olan Martin, kariyeri boyunca beş Grammy Ödülü kazandı.
1945 – Avrupa sinemasının büyük yönetmenlerinden Wim Wenders doğdu
Yeni Alman Sineması’nın en önemli yönetmenlerinden Wim Wenders, 14 Ağustos 1945’te Düsseldorf’ta doğdu ve 2026’da 81 yaşına giriyor. Paris, Texas, Wings of Desire, Buena Vista Social Club, Pina ve Perfect Days gibi filmleriyle kurmaca ile belgesel arasında çok farklı alanlarda eserler veren Wenders, Paris, Texas ile Cannes Film Festivali’nde Altın Palmiye kazandı. Yolculuk, yalnızlık, şehirler ve insanın yaşadığı yerle kurduğu ilişki, yaklaşık altmış yıllık sinemasının temel temaları arasında yer aldı.
1947 – Dünyanın en çok okunan yaşayan yazarlarından Danielle Steel doğdu
Amerikalı romancı Danielle Steel, 14 Ağustos 1947’de doğdu ve 2026’da 79 yaşına giriyor. Aşk, aile, kayıp ve sınıf ilişkilerini merkezine alan yüzü aşkın romanıyla yüz milyonlarca kitaba ulaşan Steel, dünyanın en çok satan yaşayan yazarları arasında gösteriliyor. Romanlarının çok sayıda televizyon filmi ve mini diziye uyarlanması onu yalnız yayıncılıkta değil, popüler kültürde de birkaç kuşağın tanıdığı bir isme dönüştürdü.
1949 – Batı Almanya’da savaş sonrası ilk federal seçimler yapıldı; Adenauer dönemi başladı
- Dünya Savaşı’nın ardından kurulan Federal Almanya Cumhuriyeti’nde ilk federal seçimler 14 Ağustos 1949’da yapıldı. Konrad Adenauer liderliğindeki Hristiyan Demokrat CDU ile Bavyera’daki kardeş partisi CSU birlikte seçimlerin en güçlü siyasi bloğu oldu. Seçime katılım yüzde 78,5’e ulaştı.
Seçimlerin ardından CDU/CSU, Hür Demokrat Parti ve Alman Partisi koalisyon kurdu; Konrad Adenauer 15 Eylül’de Bundestag tarafından Federal Almanya’nın ilk Şansölyesi seçildi. Adenauer 1963’e kadar görevde kalacak ve Batı Almanya’nın Batı ittifakına katılması, Avrupa bütünleşmesi ve savaş sonrası yeniden yapılanma döneminin başlıca siyasi figürü olacaktı.
1951 – Modern medya patronluğunun prototipi William Randolph Hearst öldü
Amerikalı gazete patronu William Randolph Hearst, 14 Ağustos 1951’de 88 yaşında öldü. 1930’lara gelindiğinde 28 gazete, 13 dergi, bir film stüdyosu, radyo istasyonları ve haber servislerinden oluşan dev bir medya imparatorluğunu kontrol eden Hearst, sansasyonel gazeteciliği ve siyasi nüfuzuyla modern medya patronluğunun ilk büyük örneklerinden biri oldu. Hayatı ve görkemli San Simeon malikânesi, Orson Welles’in sinema tarihinin başyapıtlarından Citizen Kane (Yurttaş Kane) filmindeki Charles Foster Kane karakterinin başlıca esin kaynaklarından biriydi; Hearst filmin gösterimini engellemek için de büyük bir kampanya yürüttü.
1955 – Osmanlı devlet adamı, yazar ve şair Ahmet Reşit Rey öldü
Osmanlı’nın son döneminde bürokrat, devlet adamı, gazeteci ve edebiyatçı olarak görev yapan Ahmet Reşit Rey, 14 Ağustos 1955’te İstanbul’da öldü. Servet-i Fünûn çevresinde “H. Nâzım” imzasıyla yazan Rey, devlet görevlerinin yanı sıra edebiyat ve eğitim alanında da çalıştı. Türk Beşleri’nin önemli bestecilerinden Cemal Reşit Rey ile tiyatro yazarı Ekrem Reşit Rey’in de babasıydı.
1956 – Modern tiyatronun dilini değiştiren Bertolt Brecht öldü
Alman oyun yazarı, şair ve tiyatro kuramcısı Bertolt Brecht, 14 Ağustos 1956’da Doğu Berlin’de 58 yaşında öldü. Üç Kuruşluk Opera, Cesaret Ana ve Çocukları, Galileo’nun Yaşamı ve Kafkas Tebeşir Dairesi gibi eserleriyle tiyatronun yalnız seyirciyi duygulandıran değil, onu gördüğü şey üzerine düşünmeye zorlayan bir sanat olması gerektiğini savundu. “Epik tiyatro” ve yabancılaştırma etkisi üzerine geliştirdiği yaklaşım 20. yüzyıl tiyatrosunu dünya çapında etkiledi; eşi Helene Weigel’le kurduğu Berliner Ensemble da bu anlayışın en önemli merkezlerinden biri oldu.
1958 – Yapay radyoaktiviteyi keşfeden Frédéric Joliot-Curie öldü
Fransız fizikçi ve kimyager Frédéric Joliot-Curie, 14 Ağustos 1958’de Paris’te öldü. Eşi Irène Joliot-Curie ile birlikte kararlı elementleri yapay olarak radyoaktif hâle getirmeyi başardı; bu keşif nükleer fizik, tıp ve radyoaktif izotopların kullanımında yeni bir dönemin önünü açtı. Çift, “yeni radyoaktif elementlerin sentezi” nedeniyle 1935 Nobel Kimya Ödülü’nü paylaştı.
1959 – Dünya’nın yörüngedeki bir uydudan çekilen ilk fotoğrafı gönderildi
ABD’nin Explorer 6 uydusu 14 Ağustos 1959’da Dünya’nın yörüngeden çekilmiş ilk fotoğrafını gönderdi. Bugünün yüksek çözünürlüklü uydu görüntüleriyle karşılaştırıldığında son derece bulanık olan siyah-beyaz fotoğrafta Pasifik Okyanusu ve bulut örtüsü seçilebiliyordu. Dünya daha önce uzaya gönderilen roketlerden görüntülenmişti; Explorer 6’nın farkı, fotoğrafın Dünya yörüngesinde dolaşan bir uydu tarafından çekilmiş olmasıydı.
1959 – Basketbolun oynanışını değiştiren yıldızlardan Magic Johnson doğdu
NBA tarihinin en büyük oyun kurucularından Earvin “Magic” Johnson, 14 Ağustos 1959’da doğdu ve 2026’da 67 yaşına giriyor. Los Angeles Lakers’la beş NBA şampiyonluğu kazanan, üç kez normal sezon ve üç kez finaller MVP’si seçilen Johnson; 2,06 metrelik boyuna rağmen oyun kurucu olarak oynayarak pozisyonun sınırlarını değiştirdi. 1992 Barselona Olimpiyatları’nın efsanevi ABD “Dream Team” kadrosunun da üyelerindendi.
1966 – En İyi Kadın Oyuncu Oscar’ını kazanan ilk siyah kadın Halle Berry doğdu
Amerikalı oyuncu Halle Berry, 14 Ağustos 1966’da doğdu ve 14 Ağustos 2026’da 60 yaşına giriyor. Berry, Monster’s Ball (Kesişen Yollar) filmindeki performansıyla 2002’de En İyi Kadın Oyuncu Oscar’ını kazanarak bu kategoride ödüle ulaşan ilk siyah kadın oldu; çeyrek yüzyıla yakın süre sonra hâlâ bu başarıya ulaşmış tek siyah kadın olma özelliğini koruyor.
1969 – Kuzey İrlanda’da çatışmalar büyüyünce İngiliz askerleri bölgeye gönderildi; 38 yıl sürecek askerî dönem başladı
Kuzey İrlanda’da Katoliklerle Protestanlar arasındaki siyasi ve toplumsal gerilim 1969 yazında sokak çatışmalarına dönüşünce, İngiliz hükûmeti 14 Ağustos’ta askerleri bölgeye gönderdi. Başlangıçta düzeni sağlamak için geçici bir önlem olarak düşünülen askerî görev, “Operation Banner” adıyla tam 38 yıla yakın sürdü ve ancak 2007’de sona erdi. Bu dönem; Kuzey İrlanda’nın Birleşik Krallık’ta kalmasını isteyen birlikçiler ile İrlanda’yla birleşmesini savunan cumhuriyetçiler arasındaki, bombalı saldırılar ve silahlı çatışmalarla geçen ve “The Troubles” olarak anılan kanlı dönemin merkezinde yer aldı.
1973 – Zülfikar Ali Butto Pakistan Başbakanı oldu; yeni anayasa yürürlüğe girdi
Pakistan’da 1973 Anayasası 14 Ağustos’ta yürürlüğe girdi ve ülke yeniden parlamenter sisteme geçti. O tarihe kadar cumhurbaşkanlığı görevini yürüten Zülfikar Ali Butto, yeni düzen içinde Pakistan Başbakanı olarak göreve başladı; Fazal İlahi Çaudhri ise cumhurbaşkanı oldu. Butto’nun başbakanlığı 1977’de Genelkurmay Başkanı Ziyaülhak’ın askerî darbeyle yönetimi ele geçirmesine kadar sürdü.
1973 – “Müslüm”den “Hekimoğlu”na Timuçin Esen doğdu
Oyuncu ve müzisyen Timuçin Esen, 14 Ağustos 1973’te Adana’da doğdu ve 2026’da 53 yaşına giriyor. Gönül Yarası, Müslüm ve Hekimoğlu gibi yapımlardaki performanslarıyla farklı kuşaklardan geniş bir izleyici kitlesine ulaşan Esen, özellikle Müslüm filminde Müslüm Gürses’i canlandırmasıyla kariyerinin en çok konuşulan rollerinden birine imza attı.
1974 – Cenevre görüşmeleri çöktü, Türkiye Kıbrıs’ta ikinci harekâtı başlattı; aynı gün Türk köylerinde katliamlar yaşandı
Türkiye, Birleşik Krallık ve Yunanistan arasında Kıbrıs krizine çözüm bulmak amacıyla yürütülen ikinci Cenevre görüşmeleri 14 Ağustos 1974’te sonuçsuz kaldı. Bunun üzerine Türk Silahlı Kuvvetleri sabah saatlerinde Kıbrıs’taki ikinci askerî harekâtı başlattı. 16 Ağustos’ta ilan edilen ateşkese kadar Türk kuvvetlerinin kontrolündeki bölge adanın kuzeyinde Mağusa’dan Lefke’ye uzanan geniş bir alana ulaştı. Bu hat, Kıbrıs’ın sonraki fiilî bölünmesinin de temelini oluşturdu.
Aynı gün adanın başka noktalarında Kıbrıslı Türk siviller ağır katliamların hedefi oldu. Muratağa, Sandallar ve Atlılar köylerinde 126 Kıbrıslı Türk öldürüldü; Taşkent’te ise köyün Türk erkekleri toplandıktan sonra öldürüldü. Türkiye ve KKTC resmî kaynakları saldırıları Rum/EOKA-B unsurlarına bağlıyor; Muratağa, Sandallar ve Atlılar’daki kurbanların toplu mezarlara gömüldüğü daha sonra ortaya çıktı.
1980 – Polonya’da tersane işçileri greve çıktı; komünist yönetime karşı Dayanışma hareketinin yolu açıldı
Polonya’nın Gdańsk kentindeki Lenin Tersanesi işçileri, sendikal faaliyetleri nedeniyle işten çıkarılan vinç operatörü Anna Walentynowicz’in işe geri alınması talebiyle 14 Ağustos 1980’de greve başladı. İşçilerin başına Lech Wałęsa geçti ve protesto kısa sürede başka fabrikalara yayıldı. Ay sonunda hükûmet işçilerin taleplerinin önemli bölümünü kabul etmek zorunda kaldı; grevlerden doğan Solidarność, yani Dayanışma, Sovyet bloğundaki ilk bağımsız büyük sendikal hareketlerden biri oldu ve 1989’da Polonya’daki komünist rejimin sona ermesine uzanan sürecin başlıca güçlerinden birine dönüştü.
1984 – SEKA Dergisi yayın hayatına başladı
İzmit Kâğıt Fabrikasının temelinin atılmasından tam 50 yıl sonra, 14 Ağustos 1984’te SEKA Dergisi yayın hayatına başladı. Fabrikanın daha önce yayımladığı SEKA Postası gazetesinin ardından çıkarılan dergi; kâğıt sanayisinden teknolojiye, çalışanların yaşamından kültür, sanat, spor ve İzmit’e kadar geniş bir içerik taşıyordu. Böylece SEKA yalnız kâğıt üreten bir fabrika değil, kendi yayınlarını çıkaran ve kentin kültürel hafızasına da katkıda bulunan büyük bir sosyal kurum olma özelliğini sürdürdü.
1985 – Türkiye’nin ilk kuşak kadın ressamlarından Nazlı Ecevit öldü
Ressam Nazlı Ecevit, 14 Ağustos 1985’te Ankara’da 85 yaşında hayatını kaybetti. Kadınların güzel sanatlar eğitimi alabildiği İnas Sanayi-i Nefise Mektebi’nin ilk öğrencileri arasında yer alan Ecevit, Ömer Adil ve Feyhaman Duran gibi önemli ressamlarla çalıştı; daha sonra öğretmenlik yaptı ve eserleriyle sergilere katıldı. Türkiye’nin eski başbakanlarından Bülent Ecevit’in annesi olmasıyla geniş kitlelerce tanınsa da Nazlı Ecevit’in asıl önemi Cumhuriyet’in ilk kuşak kadın ressamlarından biri olmasıydı.
1988 – Ferrari’nin kurucusu Enzo Ferrari öldü
Otomobil ve motor sporları tarihinin en tanınmış isimlerinden Enzo Ferrari, 14 Ağustos 1988’de 90 yaşında hayatını kaybetti. Yarış pilotluğundan takım yöneticiliğine geçen Ferrari, 1929’da Scuderia Ferrari’yi kurdu; daha sonra kendi adını taşıyan spor otomobilleri üretmeye başladı. Ferrari zamanla Formula 1’in ve İtalyan tasarımının dünya çapındaki simgelerinden birine dönüştü.
1989 – “Acıların Kadını” Bergen eski eşi tarafından öldürüldü
Arabesk müziğin unutulmaz kadın seslerinden Bergen, 14 Ağustos’u 15 Ağustos 1989’a bağlayan gece Adana’nın Pozantı ilçesinde, boşandığı eski eşi Halis Serbes tarafından silahla öldürüldü. Bergen daha önce aynı kişinin şiddetine maruz kalmış, 1982’de onun azmettirdiği kezzap saldırısında bir gözünü kaybetmiş ancak tedavisinin ardından sahneye dönerek özellikle Acıların Kadını albümüyle büyük bir üne ulaşmıştı. Kısa ömrüne 129 şarkı ve çok sayıda albüm sığdıran sanatçının hayatı ve öldürülmesi, yıllar sonra kadına yönelik şiddet tartışmalarının da en bilinen sembollerinden birine dönüştü.
1990 – Türk voleybolunun en başarılı pasörlerinden Naz Aydemir doğdu
Millî voleybolcu Naz Aydemir Akyol, 14 Ağustos 1990’da İstanbul’da doğdu ve 2026’da 36 yaşına giriyor. Fenerbahçe, VakıfBank ve diğer büyük kulüplerde kazandığı ulusal ve uluslararası kupalarla Türk kadın voleybolunun son 15-20 yıllık yükselişinin önemli isimlerinden biri oldu. 2026-2027 sezonu için sekiz yıl aradan sonra yeniden VakıfBank’a dönen deneyimli pasör kariyerini sürdürüyor.
1991 – Bilim insanlarının çalışmalarını ücretsiz paylaşmasını sağlayan arXiv doğdu
Fizikçi Paul Ginsparg’ın Los Alamos Ulusal Laboratuvarında geliştirdiği elektronik makale arşivi, 14 Ağustos 1991’de ilk e-posta gönderisini aldı. Başlangıçta yüksek enerji fiziği alanındaki araştırmacıların henüz bilimsel dergilerde yayımlanmamış çalışmalarını, yani “preprint”lerini birbirleriyle hızlı biçimde paylaşabilmesi için kurulan sistem daha sonra arXiv adını aldı. Fizikten matematiğe, bilgisayar bilimlerinden astronomiye kadar milyonlarca araştırmanın ücretsiz erişilebildiği arXiv, internetin bilimsel bilginin dolaşımını nasıl değiştireceğinin en erken ve en etkili örneklerinden biri oldu.
1992 – Gürcü birlikleri Abhazya’ya girdi; 13 ay sürecek Abhazya Savaşı başladı
Gürcistan’a bağlı özerk Abhazya’da uzun süredir yükselen siyasi ve etnik gerilim, 14 Ağustos 1992’de savaşa dönüştü. Gürcü silahlı birlikleri, kaçırılan devlet görevlilerini kurtarmak ve Abhazya üzerinden Rusya’ya uzanan demiryolunun güvenliğini sağlamak gerekçesiyle bölgeye girdi. Birliklerin Sohum yönünde ilerlemesi üzerine Abhaz güçleriyle çatışmalar başladı ve kısa sürede geniş çaplı bir savaşa dönüştü.
Yaklaşık 13 ay süren savaş binlerce insanın ölümüne ve yüz binlerce kişinin yerinden edilmesine yol açtı. Eylül 1993’te Abhaz kuvvetleri Sohum’u ele geçirerek Gürcü birliklerini bölgenin büyük bölümünden çıkardı; çatışmalar sırasında her iki tarafın da ciddi savaş hukuku ihlalleri yaptığı, özellikle Gürcü sivillere yönelik geniş çaplı etnik temizlik yaşandığı Human Rights Watch tarafından belgelendi.
1994 – “Kitle ve İktidar”ın yazarı Nobel ödüllü Elias Canetti öldü
1981 Nobel Edebiyat Ödülü sahibi Elias Canetti, 14 Ağustos 1994’te Zürih’te öldü. Roman, tiyatro, anı ve düşünce kitapları yazan Canetti’nin en etkili eserleri arasında Körleşme ile insan kalabalıklarının, iktidarın ve toplumsal davranışların doğasını incelediği Kitle ve İktidar bulunuyor. Nobel Akademisi onu geniş düşünsel ufku, fikir zenginliği ve sanatsal gücü nedeniyle ödüllendirdi.
1994 – Türkiye’den çıkarılan Marsyas heykeli ABD’den geri getirildi
ABD’deki Atlantis Antika Galerisinde bulunan Marsyas heykelinin Anadolu kökenli olduğu kanıtlandıktan sonra eser 14 Ağustos 1994’te Türkiye’ye iade edildi. Yunan ve Roma mitolojisinde müzik yeteneğiyle tanrılara meydan okuyan ve Apollon’la girdiği yarışın ardından korkunç biçimde cezalandırılan satir Marsyas’ı betimleyen heykelin dönüşü, Türkiye’nin yurt dışına çıkarılan arkeolojik eserleri geri alma çalışmalarının erken ve dikkat çekici başarılarından biri oldu.
1994 – Dünyanın en çok aranan militanlarından “Çakal Carlos” Sudan’da yakalandı
Gerçek adı Ilich Ramírez Sánchez olan ve yıllarca “Carlos the Jackal – Çakal Carlos” adıyla dünyanın en çok aranan militanlarından biri hâline gelen Venezuelalı Carlos, 14 Ağustos 1994’te Sudan’ın başkenti Hartum’da Fransız istihbaratının operasyonuyla ele geçirildi ve Fransa’ya götürüldü. Carlos özellikle 1975’te Viyana’daki OPEC merkezini basarak onlarca kişiyi rehin aldığı saldırıyla dünya çapında tanınmış, sonraki yıllarda Avrupa’daki çeşitli saldırılarla ilişkilendirilmişti. Yaklaşık yirmi yıl süren kaçış hayatı böylece Sudan’da sona erdi.
1999 – Kocaelispor depremden iki gün önce Fenerbahçe ile son lig maçına çıktı
Kocaelispor, 14 Ağustos 1999’da Süper Lig’in ikinci haftasında İstanbul’da Fenerbahçe’ye konuk oldu. Kadıköy’de oynanan karşılaşma 1-1 berabere sona erdi. O gün ne futbolcular ne tribündeki taraftarlar bu maçın kısa süre sonra bambaşka bir anlam kazanacağını biliyordu. Yaklaşık 56 saat sonra, 17 Ağustos sabahı saat 03.02’de meydana gelen Marmara Depremi Kocaeli’yi büyük bir yıkıma uğrattı.
Fenerbahçe karşılaşması böylece Kocaelispor’un depremden önce oynadığı son lig maçı oldu. Depremin ardından liglere ara verilirken Türkiye Futbol Federasyonu Kocaelispor’a sezonu oynamadan geçirme ve küme düşmeme hakkı tanıdı; kulüp ise ligden çekilmek yerine mücadeleye devam etmeyi seçti. İsmetpaşa Stadı’nın kullanılamaması nedeniyle Kocaelispor sezonun uzun bir bölümünde maçlarını deplasmanda oynamak zorunda kaldı.
2000 – “Dora the Explorer” yayına başladı ve çocuk televizyonunun küresel fenomenlerinden birine dönüştü
Nickelodeon’un okul öncesi çocuklara yönelik animasyon dizisi Dora the Explorer, 14 Ağustos 2000’de ABD’de yayına başladı. Küçük Dora’nın izleyiciye doğrudan sorular sorduğu, cevap vermesi için beklediği ve İngilizceyle İspanyolcayı bir arada kullandığı etkileşimli anlatım biçimi diziyi döneminin diğer çizgi filmlerinden ayırdı. Dora kısa sürede dünyanın çok sayıda ülkesine yayıldı; televizyon dizilerinden oyuncaklara, kitaplardan sinema filmlerine uzanan büyük bir çocuk markasına dönüştü.
2003 – 1954 Dünya Kupası finalinin galibiyet golünü atan Helmut Rahn öldü
Alman futbolunun efsane isimlerinden Helmut Rahn, 14 Ağustos 2003’te hayatını kaybetti. Rahn’ı futbol tarihine geçiren an, 1954 Dünya Kupası finalinde geldi: Batı Almanya, dönemin yenilmez takımı olarak görülen Macaristan karşısında 2-0 geriden dönmüş, Rahn’ın maçın sonlarına doğru attığı golle 3-2 kazanarak tarihindeki ilk Dünya Kupası’nı elde etmişti. “Bern Mucizesi” olarak anılan maç, savaş sonrası Almanya’nın toplumsal hafızasında da futbolun çok ötesinde bir anlam kazandı.
2003 – Kuzey Amerika’nın büyük bölümünde elektrikler kesildi; yaklaşık 50 milyon kişi karanlıkta kaldı
ABD’nin kuzeydoğusu ile Kanada’nın bazı bölgelerini kapsayan dev elektrik şebekesi 14 Ağustos 2003’te zincirleme biçimde çöktü. New York, Detroit, Cleveland ve Toronto gibi büyük kentlerin de aralarında bulunduğu geniş bir bölgede yaklaşık 50 milyon insan elektriksiz kaldı. Sonraki soruşturma, Ohio’daki enerji şebekesinde başlayan sorunların yetersiz ağaç budama, alarm ve izleme sistemlerindeki aksaklıklar ile operatörlerin büyüyen krizi zamanında fark edememesi sonucu dev bir kesintiye dönüştüğünü ortaya koydu.
2004 – Nobel ödüllü şair Czesław Miłosz öldü
- yüzyıl Avrupa edebiyatının büyük isimlerinden Polonyalı şair, yazar ve düşünür Czesław Miłosz, 14 Ağustos 2004’te Kraków’da 93 yaşında öldü. Nazi işgali ve komünist yönetim dönemlerini yaşayan Miłosz, şiirlerinin yanı sıra totaliter sistemlerin aydınlar üzerindeki etkisini çözümlediği Tutsak Akıl ile geniş yankı uyandırdı. 1980’de Nobel Edebiyat Ödülü’nü kazanan yazar, sürgün, iktidar, ahlak ve 20. yüzyılın büyük siyasi felaketlerini eserlerinin merkezine taşıdı.
2005 – Pilotlar bilincini kaybetti, yolcu uçağı otomatik pilotta uçmaya devam etti; 121 kişi öldü
Kıbrıs’ın Larnaka kentinden Atina üzerinden Prag’a gitmek üzere havalanan Helios Airways 522 sefer sayılı Boeing 737, kabin basınçlandırma sistemindeki sorun nedeniyle yükseldikçe oksijensiz kaldı. Pilotlar ve yolcular hipoksi nedeniyle bilincini kaybederken uçak otomatik pilotta Atina’ya kadar uçtu ve bir süre gökyüzünde tur atmaya devam etti. Yunan savaş uçakları uçağa yaklaştığında yardımcı pilotu kokpitte hareketsiz hâlde gördü. Yakıtın tükenmesinin ardından uçak 14 Ağustos 2005’te Atina yakınlarında dağlık alana düştü; 115 yolcu ve altı mürettebatın tamamı, toplam 121 kişi hayatını kaybetti.
2006 – İsrail-Hizbullah Savaşı’nda ateşkes yürürlüğe girdi; 34 günlük savaş sona erdi
İsrail ile Lübnan’daki Hizbullah arasında 12 Temmuz’da başlayan savaş, Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyinin 1701 sayılı kararı doğrultusunda 14 Ağustos 2006’da yürürlüğe giren ateşkesle sona erdi. Yaklaşık 34 gün süren çatışmalar boyunca İsrail Lübnan’a yoğun hava ve kara saldırıları düzenlerken Hizbullah da İsrail’in kuzeyine binlerce roket fırlattı. Savaş büyük bölümü Lübnanlı siviller olmak üzere çok sayıda insanın ölümüne, yüz binlerce kişinin yerinden edilmesine ve Lübnan’da ağır altyapı tahribatına yol açtı.
BM kararı ayrıca Lübnan ordusu ile güçlendirilmiş UNIFIL birliklerinin ülkenin güneyine konuşlandırılmasını ve İsrail kuvvetlerinin bu konuşlanmaya paralel olarak çekilmesini öngörüyordu. Böylece 14 Ağustos, savaşın sıcak çatışma döneminin sona erdiği tarih oldu; ancak İsrail-Lübnan sınırındaki temel siyasi ve güvenlik sorunları çözülmedi.
2013 – Mısır güvenlik güçleri Rabia Meydanı’ndaki oturma eylemini kanlı biçimde dağıttı; yüzlerce kişi öldü
Mısır’da ordunun Cumhurbaşkanı Muhammed Mursi’yi görevden uzaklaştırmasının ardından destekçilerinin Kahire’deki Rabia el-Adeviyye Meydanı’nda sürdürdüğü oturma eylemi, 14 Ağustos 2013’te polis ve askerî güçlerin müdahalesiyle dağıtıldı. Ölü sayısına ilişkin rakamlar farklılık gösterirken Human Rights Watch yalnız Rabia Meydanı’nda en az 817 kişinin öldürüldüğünü, sayının binin üzerine çıkmış olabileceğini bildirdi. Mısır makamları göstericiler arasında silahlı kişiler bulunduğunu ve güvenlik güçlerinin de öldürüldüğünü savundu. Olay, modern Mısır tarihinin en kanlı siyasi şiddet günlerinden biri oldu.
2016 – Usain Bolt 100 metrede üst üste üçüncü kez Olimpiyat şampiyonu oldu
Jamaikalı sprinter Usain Bolt, 14 Ağustos 2016’da Rio Olimpiyatlarında erkekler 100 metre finalini 9,81 saniyede kazanarak Pekin 2008 ve Londra 2012’den sonra bu dalda üst üste üçüncü Olimpiyat altın madalyasına ulaştı. Böylece Olimpiyat tarihinde erkekler 100 metre yarışını üç kez kazanan ilk atlet oldu. Kariyerinin son Olimpiyatlarına katılan Bolt, birkaç gün sonra 200 metre ve 4×100 metre bayrak yarışında da altın madalya kazanacaktı.
2017 – Yerçekimi dalgaları ilk kez dünyanın üç ayrı dedektörü tarafından aynı anda yakalandı
Uzayda birbirinin çevresinde dönen iki kara deliğin birleşmesiyle oluşan GW170814 adlı yerçekimi dalgası, 14 Ağustos 2017’de ABD’deki iki LIGO gözlemevi ile İtalya’daki Virgo dedektörü tarafından aynı anda kaydedildi. Bu, bir yerçekimi dalgasının üç dedektörden oluşan küresel ağ tarafından ilk kez birlikte görülmesi oldu. Üçüncü gözlemevinin devreye girmesi, bilim insanlarının sinyalin gökyüzündeki kaynağını çok daha dar bir bölgede belirlemesini sağladı ve Einstein’ın genel görelilik kuramını sınamak için yeni olanaklar yarattı.
2020 – Malazgirt Savaşı’nın tam olarak nerede yapıldığını bulmak için büyük arkeoloji araştırması başladı
26 Ağustos 1071’de Selçuklu Sultanı Alparslan’ın Bizans İmparatoru Romen Diyojen’i yenilgiye uğrattığı Malazgirt Savaşı’nın tam olarak hangi alanda yapıldığını bilimsel yöntemlerle belirlemek amacıyla 14 Ağustos 2020’de kapsamlı bir çalışma başlatıldı. Kültür ve Turizm Bakanlığının desteklediği projede 10 üniversiteden yaklaşık 30 akademisyen tarih, arkeoloji, antropoloji ve jeofizik gibi farklı disiplinleri bir araya getirdi. Çalışma sonraki yıllarda Türkiye’de bu kapsamda gerçekleştirilen ilk büyük savaş alanı arkeolojisi projelerinden birine dönüştü; savaşla ilişkili olabilecek mezarlar, ok ve mızrak uçları ile başka askerî buluntular araştırılmaya başlandı.
2022 – Berlin Duvarı’nın öpüşen Brejnev-Honecker resmini yapan Dmitri Vrubel öldü
Rus ressam Dmitri Vrubel, 14 Ağustos 2022’de Berlin’de 62 yaşında hayatını kaybetti. Vrubel’in dünyaca tanınmasını sağlayan eser, 1990’da Berlin Duvarı’nın East Side Gallery bölümüne yaptığı “Tanrım, Bu Ölümcül Aşktan Kurtulmama Yardım Et” adlı duvar resmiydi. Sovyet lider Leonid Brejnev ile Doğu Almanya lideri Erich Honecker’in 1979’daki ünlü sosyalist kardeşlik öpüşmesini yeniden yorumlayan resim, Berlin Duvarı’nın ve Soğuk Savaş’ın en tanınmış görsel simgelerinden birine dönüştü. Vrubel 2022’de Covid-19 komplikasyonları nedeniyle öldü.
2024 – Bağımsız Amerikan sinemasının büyük oyuncusu Gena Rowlands öldü
Amerikalı oyuncu Gena Rowlands, 14 Ağustos 2024’te 94 yaşında hayatını kaybetti. Yönetmen eşi John Cassavetes’le yaptığı filmler, özellikle A Woman Under the Influence (Etki Altında Bir Kadın) ve Gloria, Amerikan bağımsız sinemasının başyapıtları arasında yer aldı ve Rowlands’a iki En İyi Kadın Oyuncu Oscar adaylığı getirdi. Daha geniş izleyici kitlesi onu oğlu Nick Cassavetes’in yönettiği The Notebook (Not Defteri) filminde yaşlı Allie rolüyle de tanıdı. Rowlands 2015’te sinemaya katkıları nedeniyle Onursal Oscar’la ödüllendirildi.
2024 – Dünya Sağlık Örgütü mpox salgını için en yüksek uluslararası alarm düzeyini ilan etti
Dünya Sağlık Örgütü, Demokratik Kongo Cumhuriyeti’nde hızla artan ve komşu Afrika ülkelerine yayılmaya başlayan mpox salgınını 14 Ağustos 2024’te “Uluslararası Öneme Sahip Halk Sağlığı Acil Durumu” ilan etti. PHEIC adı verilen bu statü, Dünya Sağlık Örgütünün Uluslararası Sağlık Tüzüğü kapsamında verebildiği en yüksek uluslararası alarm düzeyi. Kararın amacı ülkeleri hastalığın yayılmasını önlemek için gözetim, aşılama ve uluslararası iş birliğini hızlandırmaya çağırmaktı.
Bu haber Haber Kocaeli özel içeriğidir. 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu kapsamında korunmaktadır. Kaynak gösterilerek dahi olsa haberin tamamı veya bir kısmı, yazılı izin alınmaksızın kullanılamaz, başka mecralarda yayınlanamaz.
