Günün Tarihi / 31 Temmuz
31 TEMMUZ’DA NELER KUTLANIYOR?
31 Temmuz; doğal ve kültürel mirası koruyan görevlilerin, Afrika kadınlarının ve hayat kurtaran cankurtaranların hatırlandığı bir gün. 2026’da temmuz ayının son cuma gününe denk gelmesi nedeniyle, her yıl tarihi değişen Sistem Yöneticilerini Takdir Günü de bu yıl 31 Temmuz’da kutlanıyor.
Dünya Doğa Korucuları Günü
Millî parkları, yaban hayatını, doğal alanları ve kültürel mirası koruyan görevlilere adanan Dünya Doğa Korucuları Günü, görev sırasında yaşamını yitiren veya yaralanan korucuları anmak amacıyla kutlanıyor. Uluslararası Korucular Federasyonunun öncülüğündeki günün 2026 teması, “Korucular: Değişen Bir Gezegenin Muhafızları” olarak belirlendi. 2026 aynı zamanda bu uluslararası günün 20. yılı.
Afrika Kadınları Günü
Afrika Kadınları Günü, kıtanın bağımsızlık mücadelelerinde, sömürgeciliğin ve ırk ayrımcılığının sona erdirilmesinde rol oynayan kadınları anıyor. Tarih, 31 Temmuz 1962’de Tanzanya’nın Darüsselam kentinde Afrika’nın ilk kıta çapındaki kadın örgütü olan Pan-Afrika Kadınlar Örgütünün kurulmasına dayanıyor. Günümüzde kadınların siyasete, ekonomiye ve toplumsal yaşama eşit katılımı için verilen mücadele de bugünün başlıca konusu.
Uluslararası Cankurtaranları Takdir Günü
Plajlarda, havuzlarda ve su parklarında görev yapan cankurtaranlara teşekkür etmek amacıyla kutlanan gün, 2020’de su güvenliği kuruluşu Ellis & Associates tarafından başlatıldı. Cankurtaranların yalnızca boğulma vakalarına değil, su çevresinde yaşanan her türlü acil duruma ilk müdahale eden kişiler arasında bulunduğuna dikkat çekiliyor.
Sistem Yöneticilerini Takdir Günü bu yıl 31 Temmuz’a denk geliyor
Bilgisayar ağlarını ayakta tutan, verileri koruyan ve çoğu zaman kimse fark etmeden teknolojik krizleri çözen sistem yöneticileri her yıl temmuzun son cuma günü hatırlanıyor. Bu nedenle tarihi sabit olmayan gün, 2026’da 31 Temmuz’a denk geliyor ve 27’nci kez kutlanıyor. Günün resmî sitesi, sistem yöneticilerine spor otomobili ya da yüklü miktarda para verilemeyecekse hiç değilse pasta, pizza ve teşekkür sunulmasını öneriyor.
31 TEMMUZ’UN TUHAF GÜNLERİ
31 Temmuz’un gayriresmî takviminde hayalî bir büyücünün doğum gününden İngiliz denizcilerinin kaybettikleri rom hakkına, asansörde yabancılarla konuşmaya kadar oldukça renkli başlıklar bulunuyor.
Harry Potter’ın doğum günü
Harry Potter kitaplarının takvimine göre “Sağ Kalan Çocuk”, 31 Temmuz 1980’de doğdu. Üstelik Harry’nin yaratıcısı J.K. Rowling de 31 Temmuz 1965 doğumlu. Bu nedenle 31 Temmuz, dünyanın birçok yerinde kitapçılar, hayran toplulukları ve Harry Potter etkinlikleri tarafından büyücülük dünyasının ortak doğum günü gibi kutlanıyor.
İngiliz denizcilerinin yas günü: Black Tot Day
Britanya Kraliyet Donanmasında denizcilere üç yüzyılı aşkın süre boyunca her gün rom verildi. Modern savaş gemilerindeki karmaşık silah ve makineleri alkollü personelin kullanmasının sakıncalı bulunması üzerine uygulama 31 Temmuz 1970’te sona erdirildi. Son rom paylarını alan bazı denizciler siyah kol bantları taktı, rom fıçıları için cenaze törenleri düzenledi ve içkilerini denize döktü. Bu nedenle 31 Temmuz, “Kara Rom Hakkı Günü” anlamındaki Black Tot Day adıyla anılmaya devam ediyor.
Melez Köpekler Günü
Hayvan hakları savunucusu Colleen Paige tarafından 2005’te başlatılan gün, barınaklarda yuva bekleyen melez köpeklere dikkat çekmeyi amaçlıyor. Aynı günün yılda iki kez, 31 Temmuz ve 2 Aralık’ta kutlanması da tesadüf değil: Amaç, safkan köpeklere gösterilen ilginin gölgesinde kalan melezlere sahiplenilme şansı vermek.
Avokado Günü
Avokadonun binlerce yıllık geçmişi olsa da kendisine ayrılan gün oldukça yeni ve bütünüyle ticari kökenli. Bir Amerikan yemek dağıtım şirketi, Kaliforniya’daki avokado mevsiminin en hareketli dönemine denk gelen 31 Temmuz’u 2017’de Avokado Günü ilan ettirdi. Böylece avokado tostundan guacamoleye kadar her tarif, sosyal medya için yeni bir kutlama bahanesine kavuştu.
Asansörde Konuşma Günü 2026’da 31 Temmuz’da
Her yıl temmuzun son cuma günü kutlanan bu gayriresmî gün, asansörlerdeki o tanıdık ve gergin sessizliği bozmayı öneriyor. Amaç, birkaç katlık yolculuk sırasında yabancı birine selam vermek veya kısa bir sohbet başlatmak. Tarihi her yıl değişen Asansörde Konuşma Günü, 2026’da 31 Temmuz’a denk geliyor. Elbette asansördeki herkesin bu kutlamadan haberdar olmama ihtimali de oldukça yüksek.
Sıra Dışı Müzik Aletleri Farkındalık Günü
Gitar, piyano ve kemanın gölgesinde kalan theremin, cam armonikası, hang ve benzeri sıra dışı çalgıları keşfetmeye ayrılan günün yaratıcısı bilinmiyor. Buna rağmen 31 Temmuz, her yıl alışılmış enstrümanların dışına çıkmak ve dünyanın farklı kültürlerinden gelen ilginç sesleri dinlemek için bir fırsat olarak değerlendiriliyor.
855 – Sünni İslam’ın dört büyük fıkıh mezhebinden birine adını veren Ahmed bin Hanbel öldü
Hadis ve fıkıh âlimi Ahmed bin Hanbel, 75 yaşında Bağdat’ta öldü. Abbâsî yönetiminin âlimlere “Kur’an yaratılmıştır” görüşünü kabul ettirmeye çalıştığı mihne döneminde bunu reddettiği için hapsedildi ve kırbaçlandı; direnişi Sünni İslam tarihinde simgesel bir önem kazandı. Yaklaşık 30 bin rivayeti bir araya getiren el-Müsned, en geniş hadis külliyatlarından biri oldu. Öğrencilerinin onun görüşlerini sistemleştirmesiyle ortaya çıkan Hanbelîlik, Sünni fıkhın dört büyük mezhebinden biri hâline geldi.
1492 – Osmanlı’yı da etkileyen büyük Sefarad göçünün dönüm noktası olan Elhamra Fermanı’nın süresi doldu
İspanya hükümdarları Isabel ile Fernando’nun ülkedeki Yahudilere tanıdığı süre sona erdi. Yahudiler din değiştirmek veya yüzyıllardır yaşadıkları topraklardan ayrılmak zorunda bırakıldı; kalanlar ölüm ve mallarına el konulması tehdidiyle karşı karşıya kaldı. Sürgün edilen Sefarad Yahudilerinin bir bölümü Kuzey Afrika, İtalya ve Portekiz’e, önemli bir bölümü de ilerleyen yıllarda Osmanlı topraklarına yerleşti.
1560 – Cerbe Kalesi’nin alınması Osmanlı’nın Batı Akdeniz’deki üstünlüğünü pekiştirdi
Piyale Paşa komutasındaki Osmanlı donanması, mayıs ayında bugünkü Tunus açıklarında İspanya öncülüğündeki müttefik donanmayı ağır yenilgiye uğrattı. Kurtulan askerlerin sığındığı Cerbe Kalesi, Piyale Paşa ile Turgut Reis’in kuvvetleri tarafından yaklaşık üç ay kuşatıldı. Son direnişçilerin de 31 Temmuz’da teslim olmasıyla ada bütünüyle Osmanlı denetimine girdi; İspanyol komutan Álvaro de Sande esir alındı. Cerbe Zaferi, Preveze’den sonra Osmanlı’nın Akdeniz’de ulaştığı gücün en önemli göstergelerinden biri oldu.
1722 – Lâle Devri’nin simgesi Sadabad Sarayı Kâğıthane’de törenle açıldı
Sultan III. Ahmed için Sadrazam Nevşehirli Damat İbrahim Paşa’nın gözetiminde Kâğıthane Deresi kıyısında yaptırılan Sadabad Sarayı, padişahın da katıldığı törenle açıldı. Mermer kanalları, havuzları, çağlayanları ve çevresinde yükselen köşkleriyle Sadabad; Lâle Devri’nin eğlence hayatının ve Osmanlı mimarisinde belirginleşen Batı etkisinin simgesi oldu. Sarayın çevresindeki yapıların büyük bölümü, 1730’daki Patrona Halil İsyanı sırasında tahrip edildi.
1784 – Aydınlanma düşüncesini ansiklopediyle geniş kitlelere taşıyan Denis Diderot öldü
Fransız yazar, filozof ve sanat eleştirmeni Denis Diderot, 70 yaşında Paris’te hayatını kaybetti. Jean le Rond d’Alembert ile birlikte yönettiği Encyclopédie, dönemin bilimsel, teknik ve felsefi bilgisini sistemli biçimde bir araya getirdi. Kilisenin ve kraliyet yönetiminin sansürüne rağmen yayımlanan eser, akla ve eleştirel düşünceye dayalı Aydınlanma hareketinin en önemli çalışmalarından biri oldu; Fransız Devrimi’ni hazırlayan düşünsel ortamı da etkiledi.
1886 – Piyanoyu tek başına bir orkestraya dönüştüren Franz Liszt öldü
Romantik dönemin Macar bestecisi ve piyano virtüözü Franz Liszt, kızı Cosima Wagner’in yönettiği Bayreuth Festivali için bulunduğu Almanya’da zatürre nedeniyle 74 yaşında öldü. Olağanüstü tekniği ve sahne karizmasıyla Avrupa’da “Liszt çılgınlığı” yaratan sanatçı, modern solo piyano resitalinin öncüsü oldu ve piyanonun anlatım sınırlarını genişletti. Macar Rapsodileri, Liebesträume ve La Campanella gibi eserleri klasik müziğin en tanınmış parçaları arasına girdi. Orkestra müziğinde senfonik şiir türünü geliştiren Liszt, kendisinden sonraki kuşakları derinden etkiledi.
1908 – II. Meşrutiyet’in ilanından bir hafta sonra İttihat ve Terakki’nin İzmit şubesi açıldı
- Meşrutiyet’in ilanından günler sonra İttihat ve Terakki Cemiyetinin İzmit şubesi faaliyete geçti. Reji Hukuk Müşaviri Rüştü Bey’in başkanlığındaki şube, kısa sürede kentin en etkili siyasi örgütlerinden biri oldu. Cemiyet üyeleri Fevziye Camii’nde toplantılar düzenledi, köylere irşat heyetleri gönderdi ve 31 Mart Ayaklanması sırasında İzmit Redif Taburunun Hareket Ordusuna katılmak üzere hazırlanmasında rol oynadı.
1914 – Avrupa’yı savaştan uzak tutmaya çalışan sosyalist lider Jean Jaurès suikastla öldürüldü
Fransız siyasetçi, gazeteci ve L’Humanité gazetesinin kurucusu Jean Jaurès, Paris’te bir kafede aşırı milliyetçi Raoul Villain tarafından vurularak öldürüldü. İşçi hareketinin önde gelen isimlerinden olan Jaurès, devletler arasındaki savaşı engellemek için uluslararası bir işçi direnişi örgütlemeye çalışıyordu. Fransa ertesi gün genel seferberlik ilan etti; birkaç gün sonra Birinci Dünya Savaşı başladı. Jaurès’in ölümü, Avrupa’daki en güçlü savaş karşıtı seslerden birini susturdu.
1917 – Çamurun ve yüz binlerce kaybın simgesi olan Passchendaele Muharebesi başladı
Britanya komutasındaki Müttefik kuvvetler, Belçika’nın Ypres bölgesindeki Alman hatlarını yarmak için büyük bir taarruz başlattı. Yoğun topçu ateşiyle parçalanan arazi, şiddetli yağmurların ardından askerlerin ve araçların battığı dev bir çamur deryasına dönüştü. Üç aydan uzun süren muharebede cephe yalnızca birkaç kilometre ilerlerken iki tarafın toplam kaybı yüz binlerle ölçüldü. Passchendaele, Birinci Dünya Savaşı’nın sonuçsuz ve yıkıcı yıpratma savaşlarının simgesi oldu.
1920 – Kocaeli’deki işgali genişletmek üzere Yunan piyade alayı Derince’ye çıkarıldı
Yunan Manisa Tümenine bağlı 16’ncı Piyade Alayı, gemilerle Derince’ye çıkarılarak bölgedeki İngiliz işgal kuvvetlerinin emrine verildi. Alayın görevi, Şile-Hereke ile Kandıra-İzmit hatları arasında faaliyet gösteren millî kuvvetleri etkisiz hâle getirmekti. Birliğin bir taburu daha sonra Gebze’nin işgalinde kullanıldı; alay ağustos ayının ilk günlerinde Kocaeli köylerine yönelik askerî harekâtlara katıldı. Aynı günlere ait yardım heyeti kayıtlarına göre, Bahçecik’te yaşayan Ermenilerin büyük bölümü İzmit’e geçti, 30 hasta da kentteki yardım hastanesine sevk edildi. Çıkarma, işgalin Kocaeli Yarımadası’nın içlerine yayılmasının yanı sıra savaş ortamının siviller üzerindeki etkisini de gösteren önemli bir aşama oldu.
1922 – İstiklâl Mahkemeleri yeniden düzenlenerek Meclis denetimine alındı
TBMM, ilk kez 1920’de kurulan olağanüstü yetkili İstiklâl Mahkemelerinin kuruluş ve çalışma esaslarını yeniden belirleyen 249 sayılı kanunu kabul etti. Mahkemelerin Meclis içinden seçilecek bir başkan, iki üye ve bir savcıdan oluşması kararlaştırıldı; asker kaçaklığından casusluğa, vatana ihanetten rüşvet ve halka zulme kadar geniş bir suç alanı yetkilerine bırakıldı. İdam dışındaki kararlar kesin sayılırken idam hükümlerinin kural olarak TBMM’nin onayından sonra uygulanması hükme bağlandı.
1923 – Dünya müzik endüstrisinin yönünü değiştirecek Ahmet Ertegün İstanbul’da doğdu
Türk müzik yapımcısı Ahmet Ertegün, İstanbul’da dünyaya geldi. 1947’de Herb Abramson ile Atlantic Records’u kurarak rhythm and blues, soul ve rock müziğin gelişmesinde belirleyici rol oynadı. Ray Charles, Aretha Franklin, Led Zeppelin, Otis Redding ve birçok önemli sanatçının kariyerine katkıda bulundu. Şarkı yazarı ve yapımcı olarak da çalışan Ertegün, Rock and Roll Hall of Fame’in kurucuları arasında yer aldı ve modern müzik endüstrisinin en etkili isimlerinden biri kabul edildi.
1932 – Naziler Almanya’da ilk kez seçimlerin birinci partisi oldu
Ekonomik bunalım, kitlesel işsizlik ve sokak çatışmalarının sarstığı Weimar Cumhuriyeti’nde yapılan seçimlerde Adolf Hitler’in Nasyonal Sosyalist Alman İşçi Partisi, oyların yüzde 37,3’ünü alarak 608 sandalyeli Reichstag’da 230 milletvekilliğine ulaştı. Sosyal Demokrat Parti 133, Komünist Parti ise 89 milletvekili çıkardı. Naziler tek başına çoğunluğu sağlayamadı ve Hitler hemen iktidara gelemedi. Ancak sonuç parlamentoyu daha da kilitlerken Hitler’in iktidar üzerindeki baskısını güçlendirdi. Cumhurbaşkanı Paul von Hindenburg’un o günlerde şansölyelik talebini reddettiği Hitler, altı ay sonra 30 Ocak 1933’te şansölye olarak atandı.
1932 –Keriman Halis Belçika’da Dünya Güzellik Kraliçesi seçildi
Cumhuriyet gazetesinin düzenlediği yarışmada Türkiye güzeli seçilen 19 yaşındaki Keriman Halis, Belçika’nın Spa kentinde 28 ülkenin katılımıyla yapılan uluslararası yarışmada “Dünya Güzellik Kraliçesi” unvanını kazandı. Cumhuriyet’in kadınlara kazandırdığı yeni toplumsal konumun simgelerinden biri olarak görülen bu başarı Türkiye’de büyük sevinç yarattı. Atatürk, Soyadı Kanunu’nun ardından 1934’te Keriman Halis’e “kraliçe” anlamındaki “Ece” soyadını verdi. Yarışma, günümüzdeki Miss Universe organizasyonunun değil, 1920’li ve 1930’lu yıllarda düzenlenen farklı bir uluslararası güzellik yarışmasının parçasıydı.
1941 – Holokost’u Avrupa çapında örgütleyecek “Nihai Çözüm” için resmî hazırlık emri verildi
Nazi Almanyası’nın önde gelen yöneticilerinden Hermann Göring, Reinhard Heydrich’e “Yahudi sorununun nihai çözümü” için gerekli planı hazırlama yetkisi verdi. Yahudilere yönelik sürgünler ve kitlesel cinayetler daha önce başlamıştı; ancak bu emir, Avrupa Yahudilerinin sistematik biçimde yok edilmesini hedefleyen politikanın bürokratik ve kıta çapındaki örgütlenmesinde önemli bir aşama oldu. Heydrich, hazırlanan planın kurumlar arasında eş güdümünü daha sonra Wannsee Konferansı’nda yürüttü.
1944 – Küçük Prens’in yazarı ve öncü pilot Saint-Exupéry son keşif uçuşunda kayboldu
Fransız yazar ve havacılık öncüsü Antoine de Saint-Exupéry, Korsika’dan havalanarak Fransa’nın güneyindeki Alman birliklerini görüntülemek üzere çıktığı keşif uçuşundan dönmedi. Kullandığı F-5B, P-38 Lightning savaş uçağının silahları çıkarılarak kameralarla donatılmış keşif modeliydi. Posta pilotluğu yıllarında edindiği deneyimleri eserlerine taşıyan Saint-Exupéry, bir yıl önce yayımlanan Küçük Prens ile dünya çapında tanınmıştı. Uçağının enkazı 2000’de Marsilya açıklarında bulundu ve çıkarılan parçalar 2003’te kimliği doğruladı; ancak kazanın teknik arızadan mı yoksa saldırıdan mı kaynaklandığı kesin olarak belirlenemedi.
1948 – Karamürselli Gazanfer Bilge olimpiyat şampiyonu olurken Türk güreşi bir günde dört altın kazandı
Gazanfer Bilge, Londra Olimpiyatları’nda serbest güreş tüy sıklet finalinde İsveçli Ivar Sjölin’i hakemlerin oy birliğiyle yenerek altın madalyaya ulaştı. Aynı gün Nasuh Akar, Celal Atik ve Yaşar Doğu da olimpiyat şampiyonu olurken Halit Balamir ile Adil Candemir gümüş madalya kazandı. Türkiye’nin bir günde dört şampiyon çıkardığı bu tarihî başarı, Karamürselli Gazanfer Bilge’nin altın madalyasıyla Kocaeli spor tarihinin de en görkemli günlerinden biri oldu.
1952 – Türkiye işçi hareketinin ilk konfederasyonu Türk-İş kuruldu
On federasyon ve işçi sendikaları birliğinin hazırladığı ana tüzüğün Ankara Valiliğine verilmesiyle Türkiye İşçi Sendikaları Konfederasyonu resmen kuruldu. İşçilerin grev ve toplu sözleşme hakkına henüz sahip olmadığı bir dönemde doğan Türk-İş, farklı işkollarındaki sendikaları ülke çapında aynı çatı altında toplayan ilk işçi konfederasyonu oldu. 6–7 Eylül’de İzmir’de yapılan ilk genel kurulunda İsmail İnan genel başkan seçildi. Konfederasyon, sonraki yıllarda çalışma hayatının ve işçi hakları mücadelesinin başlıca aktörlerinden biri hâline geldi.
1954 – İnsanlığın en çetin dağcılık hedeflerinden K2’nin zirvesine ilk kez ulaşıldı
İtalyan dağcılar Achille Compagnoni ile Lino Lacedelli, 8 bin 611 metre yüksekliğindeki K2’nin zirvesine ulaşan ilk insanlar oldu. Everest’ten sonra dünyanın en yüksek ikinci dağı olan K2; dik yamaçları, değişken havası ve ölümcül geçitleri nedeniyle çok daha zorlu bir tırmanış olarak tanınıyordu. Ardito Desio yönetimindeki sefer başarıya ulaştı; ancak Walter Bonatti ile Pakistanlı Amir Mehdi’nin oksijen tüplerini taşırken açıkta geçirmek zorunda kaldıkları gece, yıllarca sürecek tartışmalara yol açtı.
1956 – İzmit Sanayi Çarşısı projesinin ilk ihale aşaması gerçekleştirildi
Aşağı Baç mevkisinde, devlet yolu ile demiryolu arasındaki alanda kurulması planlanan Sanayi Mahallesi’nin inşaat ihalesi İzmit Belediye Encümeninde yapıldı. Projeye göre küçük sanayi esnafına 30 metrekarelik dükkânlar verilecek, Emlak Kredi Bankası da her dükkân sahibine 2 bin lira kredi sağlayacaktı. Bu girişim, daha sonra 96 dükkânlık Sanayi Çarşısı’na dönüşecek projenin ve İzmit’te küçük sanayi esnafını belirli bir bölgede toplama sürecinin başlangıcı oldu.
1959 – İspanya’yı onlarca yıl süren terörle sarsan Bask ayrılıkçı örgütü ETA kuruldu
General Franco diktatörlüğünün Bask dili ve kimliği üzerindeki baskılarının sürdüğü dönemde, Ekin çevresindeki genç Bask milliyetçileri, Bask Milliyetçi Partisini fazla edilgen bularak Euskadi Ta Askatasuna’yı kurdu. Adı Baskçada “Bask Yurdu ve Özgürlük” anlamına gelen ETA, ilk yıllarında kültürel ve siyasi faaliyetlere ağırlık verdi; daha sonra bağımsız bir Bask devleti kurmak amacıyla silahlı mücadeleye yöneldi. İlk cinayetini 1968’de işleyen örgüt, suikastlar, bombalı saldırılar ve kaçırmalarla 800’den fazla kişinin ölümüne yol açtı. ETA, 2011’de silahlı faaliyetlerini bıraktı, 2017’de silahsızlandı ve 2018’de kendisini feshetti.
1959 – Türkiye’nin Avrupa Birliği’ne uzanan yolculuğu AET’ye ortaklık başvurusuyla başladı
Türkiye, Başbakan Adnan Menderes döneminde Avrupa Ekonomik Topluluğuna ortaklık başvurusunda bulundu. AET’nin kurulmasından kısa süre sonra yapılan başvuru, Türkiye ile Avrupa arasındaki kurumsal ilişkilerin başlangıcı oldu. Süreci 1963’te imzalanan Ankara Anlaşması, 1996’da yürürlüğe giren Gümrük Birliği ve 1999’da Türkiye’nin aday ülke ilan edilmesi izledi. İlişkiler sonraki yıllarda sık sık kesintiye uğrasa da 31 Temmuz 1959’da atılan adım, bugüne uzanan sürecin başlangıç noktası olarak kaldı.
1964 – Ranger 7, Ay yüzeyinin ilk yakın plan görüntülerini Dünya’ya gönderdi
ABD’nin insansız uzay aracı Ranger 7, Ay’a planlı olarak çarpmadan önceki son 17 dakikada çektiği 4 bin 308 fotoğrafı Dünya’ya iletti. Önceki altı Ranger görevinin başarısızlığından sonra elde edilen görüntüler, Ay yüzeyini Dünya’daki teleskoplardan çok daha ayrıntılı biçimde gösterdi. Son fotoğraf, çarpışmadan yalnızca 2,3 saniye önce çekilmişti ve yaklaşık yarım metrelik ayrıntıları seçebiliyordu. Ranger 7’nin sağladığı veriler, Ay’ın yapısının incelenmesinde ve Apollo görevlerinin iniş bölgelerinin belirlenmesinde kullanıldı.
1965 – Harry Potter’la milyonlarca çocuğu kitaplara bağlayan J.K. Rowling doğdu
İngiliz yazar Joanne Rowling, Bristol yakınlarındaki Yate kasabasında doğdu. 1990’da geciken bir tren yolculuğu sırasında zihninde beliren Harry Potter’ın yedi kitaplık hikâyesini beş yılda tasarladı; serinin ilk kitabı Harry Potter ve Felsefe Taşı 1997’de yayımlandı. 600 milyondan fazla satan ve 85 dile çevrilen seri, çocuk edebiyatının en büyük yayıncılık olaylarından birine dönüşerek sinema filmleri, oyunlar ve farklı yapımlarla küresel bir kültür yarattı. Yayıncısının erkek çocukların kadın yazarlı bir kitaba mesafeli durabileceği düşüncesiyle adına büyükannesinden gelen “K” harfi eklendi. Rowling, roman kahramanı Harry Potter’ın doğum gününü de kendi doğum günü olan 31 Temmuz olarak belirledi.
1965 – Britanya televizyonlarında sigara reklamları son kez ekrana geldi
31 Temmuz, Birleşik Krallık’taki ticari televizyonlarda sigara reklamlarının yayımlanabildiği son gün oldu. Sigara ile akciğer kanseri arasındaki ilişkiyi gösteren bilimsel kanıtların güçlenmesi üzerine alınan yasak, 1 Ağustos 1965’te yürürlüğe girdi. Düzenleme yalnızca sigaraları kapsıyordu; puro ve pipo tütünü reklamlarının televizyonda yayımlanması 1991’e kadar sürdü.
1969 – Elvis Presley’i Las Vegas efsanesine dönüştürecek sahne dönemi başladı
Elvis Presley, Las Vegas’taki yeni International Hotel’de dört haftalık ve 57 konserlik programının ilk gösterisine çıktı. Uzun yıllar sinema filmlerine ağırlık verdikten sonra yeniden düzenli konserlere başlayan Presley, iki kez sahneye çıktığı geceler boyunca salonu doldurdu. İlk programın başarısı üzerine yıllarca aynı otele döndü ve burada 600’den fazla kapalı gişe konser verdi. Las Vegas dönemi; görkemli orkestralar, beyaz sahne kostümleri ve büyük gösterilerle Elvis imgesinin ayrılmaz parçasına dönüştü.
1971 – İnsanlar başka bir gök cisminin yüzeyinde ilk kez araç kullandı
Apollo 15 astronotları David Scott ve James Irwin, Ay’a götürülen dört tekerlekli elektrikli keşif aracı Lunar Roving Vehicle ile ilk yolculuklarına çıktı. Aracı kullanan Scott, Ay yüzeyinde otomobil süren ilk insan oldu. Astronotlar üç günlük görev boyunca araçla yaklaşık 28 kilometre yol alarak iniş bölgesinden uzak alanları inceledi ve 77 kilogram dolayında kaya ile toprak örneği topladı. “Ay otomobili”, sonraki Apollo 16 ve Apollo 17 görevlerinde de kullanılarak insanlı Ay araştırmalarının erişebildiği alanı büyük ölçüde genişletti.
1980 – ASELSAN’ın ürettiği ilk askerî telsizler Türk Silahlı Kuvvetlerine teslim edildi
Kıbrıs Barış Harekâtı sonrasında ordunun haberleşme sistemlerindeki dışa bağımlılığını azaltmak amacıyla kurulan ASELSAN, 30–76 MHz bandında çalışan 4600 serisi VHF/FM sırt ve tank telsizlerinin ilk partisini Türk Silahlı Kuvvetlerine teslim etti. Başlangıçta yabancı teknoloji transferiyle üretilen bu cihazlar, bütünüyle özgün tasarım değildi; ancak Türkiye’nin askerî elektronik alanında üretim ve mühendislik birikimi kazanmasını sağladı. ASELSAN, ertesi yıl kendi mühendislerinin tasarladığı ilk el telsizini geliştirdi. 31 Temmuz’daki teslimat, şirketi yıllar içinde Türkiye’nin en büyük savunma elektroniği kuruluşuna taşıyan yolculuğun ilk önemli adımı oldu.
1991 – Soğuk Savaş’ın nükleer mirasını küçülten START I Antlaşması imzalandı
ABD Başkanı George H. W. Bush ile Sovyetler Birliği lideri Mihail Gorbaçov, Moskova’da Stratejik Silahların Azaltılması Antlaşması’nı imzaladı. START I, iki süper gücün nükleer silahlarını sınırlamakla kalmayıp gerçek anlamda azaltmasını öngören ilk büyük anlaşma oldu. Tarafların yedi yıl içinde konuşlandırılmış stratejik taşıyıcılarını 1.600, bunlara bağlı sayılan savaş başlıklarını ise 6 bin düzeyine indirmesi ve kapsamlı karşılıklı denetim mekanizmaları kurması kararlaştırıldı.
2008 – Phoenix, Mars toprağındaki su buzunu ilk kez laboratuvarda doğruladı
NASA’nın Phoenix uzay aracı, Mars’ın kuzey kutup bölgesinden aldığı toprak örneğini kendi laboratuvarında inceleyerek suyun varlığını doğruladı. Robot kolun yüzeyin altındaki donmuş tabakadan çıkardığı örnek ısıtıldığında su buharı tespit edildi. Mars’ta su buzuna ilişkin yörünge gözlemleri ve başka kanıtlar daha önce elde edilmişti; Phoenix’in başarısı, Mars toprağındaki suyun bir uzay aracının laboratuvarında ilk kez doğrudan belirlenmesi anlamına geliyordu.
2014 – “Ay Yüzlüm”le milyonların hafızasına kazınan Murat Göğebakan öldü
Anadolu rock müziğini güçlü ve yanık sesiyle yorumlayan Murat Göğebakan, 45 yaşında İstanbul’da hayatını kaybetti. 1996’da çıkardığı Ben Sana Âşık Oldum albümüyle tanındı; “Vurgunum”, “Yaralı” ve özellikle “Ay Yüzlüm” gibi şarkılarıyla geniş bir dinleyici kitlesine ulaştı. 2009’dan beri lösemi tedavisi gören sanatçının ölüm nedeninin, hastalığa bağlı ani kalp durması olduğu açıklandı. Göğebakan’ın cenazesi doğduğu Adana’da toprağa verildi.
2021 – Türk tiyatrosunun çok yönlü ustası Nedret Güvenç öldü
Oyuncu, yönetmen, seslendirme sanatçısı ve yazar Nedret Güvenç, İstanbul’da 90 yaşında hayatını kaybetti. Ankara Devlet Konservatuvarında şan ve piyano eğitimi aldıktan sonra 1948’de İzmir Şehir Tiyatrosunda sahneye çıktı; 1950’den itibaren İstanbul Şehir Tiyatrolarında çok sayıda oyunda başrol üstlendi. Sinema filmlerinde oynadı, yüzlerce yapımda seslendirme yaptı, oyunlar yönetti ve anı ile öykü kitapları yazdı. 1998’de Devlet Sanatçısı unvanı verilen Güvenç, Türkiye’nin 2009 Dünya Tiyatro Günü bildirisini kaleme aldı ve 2012’de Muhsin Ertuğrul Özel Ödülü’ne değer görüldü.
2024 – Hamas’ın siyasi lideri İsmail Haniye Tahran’da İsrail suikastıyla öldürüldü
Hamas Siyasi Büro Başkanı İsmail Haniye, İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan’ın göreve başlama törenine katıldıktan saatler sonra, Tahran’da kaldığı konuta düzenlenen saldırıda korumasıyla birlikte öldürüldü. İsrail başlangıçta sorumluluk üstlenmedi; İsrail Savunma Bakanı Israel Katz, Aralık 2024’te suikastı ülkelerinin gerçekleştirdiğini ilk kez açıkça kabul etti. Gazze’de ateşkes ve esir takası görüşmelerinde Hamas’ın başlıca siyasi temsilcilerinden olan Haniye’nin İran’ın başkentinde öldürülmesi, savaşın bölgeye yayılacağı kaygısını artırdı ve İran-İsrail geriliminde yeni bir aşama başlattı.
2024 – Türk tiyatrosunda politik sahnenin ve tek kişilik oyunların öncüsü Genco Erkal öldü
Oyuncu, yönetmen ve uyarlamacı Genco Erkal, bir süredir gördüğü kanser tedavisinin ardından İstanbul’da 86 yaşında hayatını kaybetti. 1965’te Gogol’ün Bir Delinin Hatıra Defteri’ni Türkiye’nin ilk tek kişilik oyunu olarak sahneledi; eseri yıllar içinde üç farklı yorumla oynadı. 1969’da kurduğu Dostlar Tiyatrosuyla Brecht, Nâzım Hikmet, Aziz Nesin, Haldun Taner ve Can Yücel gibi yazarların eserlerini sahneye taşıyarak politik tiyatronun gelişimine öncülük etti. At ve Faize Hücum filmlerindeki rolleriyle iki kez Altın Portakal kazanan Erkal, sahneyi hayatı boyunca düşüncenin, toplumsal belleğin ve itirazın alanı olarak kullandı.
2025 – Galatasaray, Victor Osimhen’i Türk futbol tarihinin rekor bonservis bedeliyle kadrosuna kattı
Galatasaray, Nijeryalı golcü Victor Osimhen’i Napoli’den 75 milyon avro karşılığında transfer etti. Böylece Osimhen, bir Türk kulübünün kadrosuna kattığı en pahalı futbolcu oldu; önceki rekor, Fenerbahçe’nin Youssef En-Nesyri için ödediği 20 milyon avroydu. Bir önceki sezon Galatasaray’da kiralık oynayan Osimhen, 41 karşılaşmada 37 gol ve sekiz asist üreterek takımın 25’inci lig şampiyonluğunda önemli rol oynamıştı. Transfer için dört yıllık sözleşme imzalandı.
Bu haber Haber Kocaeli özel içeriğidir. 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu kapsamında korunmaktadır. Kaynak gösterilerek dahi olsa haberin tamamı veya bir kısmı, yazılı izin alınmaksızın kullanılamaz, başka mecralarda yayınlanamaz.
