Öz güven, bireyin hayattaki duruşunu, kararlarını ve başarı potansiyelini belirleyen dinamik bir etkendir. Doğuştan sabit bir veri şeklinde gelmeyen bu duygu, yaşanılan tecrübelerle, zihinsel döngülerle zaman içinde inşa edilir. Kişinin kendi değerini fark etmesi, sosyal çevrede çekinmeden var olabilmesi yapının ilerlemesine bağlıdır. Yetersizlik hissini ortadan kaldırmak istikrarlı eylemlerle mümkündür. Peki, öz güven eksikliği nasıl giderilir? İşte öz güven arttırma egzersizi.
Öz Güven Eksikliği Neden Olur?
Öz güven eksikliği bireyin çocukluk döneminden itibaren gelişen zihinsel şemalar, çevresel faktörler ve deneyimler doğrultusunda şekillenir. Kişinin kendine yönelik olumsuz algısı aniden ortaya çıkmaz. Bu durumun oluşmasında psikolojik, sosyal ve biyolojik pek çok etken bir arada rol oynar.
- Eleştirel ebeveyn tutumları: Çocuklukta sürekli kıyaslanmak, azarlanmak veya sevgiden mahrum bırakılmak bireyin yetersizlik duygusu geliştirmesine yol açar. Aile içi olumsuz dönütler kalıcı izler bırakır.
- Başarısızlık deneyimleri: Okul hayatında ya da iş yaşamında karşılaşılan büyük kayıplar insanın yeteneklerini sorgulamasına neden olur. Maddi veya manevi bir başarısızlık, inancı sarsabilir.
- Akran zorbalığı: Okul çağında arkadaş çevresinden dışlanmak, alay edilmek veya fiziksel psikolojik şiddete maruz kalmak kişinin kendini değersiz hissetmesini tetikler.
- Gerçekçi olmayan standartlar: Toplumun veya medyanın dayattığı kusursuz beden algısı, mükemmel hayat standardı insanlarda yetersizlik hissi doğurur. Birey ulaşılamaz hedefler peşinde koşarken kendi değerini unutur.
- Travmatik olaylar: Küçük yaşta veya yetişkinlikte yaşanan kayıplar, kazalar, duygusal istismarlar ruhsal dengede derin yaralar açar. Çünkü sarsıcı olaylar insanın kontrol mekanizmasını zayıflatır.
13 Soruda Öz Güven Testi
Kişinin kendi kapasitesine yönelik inancı ruh sağlığı açısından büyük değer taşır. Bu değerlendirme bireyin iç dünyasındaki güven seviyesini saptamak amacıyla hazırlanmıştır. Soruları cevaplarken son 6 aylık dönemi esas alınız.
Sorular
- Tanımadığınız insanların bulunduğu ortamlarda ilk konuşmayı başlatırken çekiniyor musunuz?
- İstediğiniz sonucu alamadığınızda günlerce kendinizi yıpratır mısınız?
- Kalabalık önünde konuşma yapma fikri sizde panik yaratır mı?
- Başkalarından gelen olumsuz yorumlar kararlarınızı hızla değiştirmenize yol açar mı?
- Sınırlarınızı korumak adına hayır demek yerine istemeden evet der misiniz?
- Kazandığınız başarıların altındaki emeği görmezden gelip tesadüf sayar mısınız?
- Fiziki görünüşünüzü kusurlu bulup toplu alanlarda arka planda kalmayı ister misiniz?
- Haklı olduğuna inandığınız anlarda bile fikrinizi savunmaktan vazgeçer misiniz?
- Yarınlara dair plan kurarken zihninizde hep kötü senaryolar mı canlanır?
- Karar verme aşamasında çevrenizden sürekli onay alma ihtiyacı hisseder misiniz?
- Eleştirilmek sizi derin bir mutsuzluğa sürükleyip yalnızlığa iter mi?
- Yaşam standardınızı başkalarının başarı basamaklarıyla kıyaslar mısınız?
- Çalışma hayatında hak ettiğiniz ödülü ya da makamı istemekten çekinir misiniz?
Puanlama Sistemi
Soruların puanlama mantığı şu şekildedir:
- 0 puan: Hiçbir zaman
- 1 puan: Bazen
- 2 puan: Her zaman
Elde ettiğiniz skorları toplayıp alt alandaki baremlerden durumunuzu analiz edebilirsiniz.
Test Sonuçlarının Analizi
- 0 – 8 puan arası: Kendinizle barışık bir yapınız var. Kararlarınızın arkasında durmayı biliyorsunuz. Çıkan engeller karşısında geri adım atmıyorsunuz.
- 9 – 17 puan arası: Bazı noktalarda şüpheleriniz bulunuyor. Zayıf yönlerinizi fark edip üzerinizde çalışarak denge kurabilirsiniz.
- 18 – 26 puan arası: Kendinizi yetersiz hissetme eğiliminiz yüksek görünüyor. İç sesiniz sert eleştiriler barındırıyor. Uzman desteği almayı düşünebilirsiniz. Profesyonel yardım, süreci hızlandırır.
Öz Güveni Olmayan İnsan Ne Yapmalı?
Öz güven eksikliği yaşayan bireyler zihinsel ve eylemsel adımlarla bu durumu değiştirebilir. Değişim süreci iç sesin incelenmesiyle başlar. İnsan zihninde sürekli dönen acımasız eleştiriler gerçeği yansıtmaz. Kişi kendine söylediği kırıcı sözleri fark edip bunları tarafsız gözle incelemelidir. Hatalı algılar yerine gerçekçi yaklaşımlar koymak ilk adımdır.
- Büyük hedefler koymak kaygıyı artırır. Gün içinde tamamlanabilecek küçük görevler seçmek süreci kolaylaştırır. Tamamlanan her iş insanın başarma duygusunu besler. Başarıldı işareti konulan basit maddeler bile beyne olumlu sinyaller gönderir. Zamanla bu adımlar büyük başarılara zemin hazırlar.
- Sosyal medyada başkalarının hayatıyla kıyaslama yapmayı bırakmak gerekir. Ekrandaki kusursuz görüntüler gerçeği yansıtmaz. Kişi odağını başkalarından çekip kendi gelişimine vermelidir. Dünkü hal ile bugünkü hali kıyaslamak doğru gelişimi gösterir.
- Yeni alanlarda beceri edinmek yetkinlik kazandırır. Kurslar, seminerler veya el sanatları insanı dönüştürür. Beceri arttıkça topluluk önünde var olmak kolaylaşır. Çevrenin genişlemesi sosyal bağları güçlendirir.
- Beden duruşu zihne yön verir. Dik yürümek, göz teması kurmak Öz güvenli hissettirir. Sağlıklı beslenmek ve spor yapmak stres seviyesini düşürür. Haftada en az 3 gün yürüyüş yapmak ruh sağlığına iyi gelir.
Süreç tek başına yönetilemiyorsa psikoterapi desteği alınmalıdır. Psikologlar kök sorunları bulmada yol gösterir. Bilimsel yöntemler kalıcı çözümler sunar.
Kaybedilen Öz Güven Nasıl Geri Kazanılır?
Kaybedilen öz güveni geri kazanmak geçmişteki başarısızlıklara bakış açısını değiştirmekle mümkündür. Yaşanılan olumsuz deneyimler kişinin değerini eksiltmez. Birey yaşadığı kaybı bir öğrenme süreci saymalıdır. Geçmişe takılıp kalmak yerine şimdiki zamana odaklanmak gerekir. Eski başarıları hatırlamak veya kazanımları listelemek kişinin gücünü anımsatır.
Küçük adımlarla yeniden risk almak, ertelemeyi bırakmak süreci hızlandırır. Başarısızlık anlarında kendine şefkatli yaklaşım sergilenmelidir. Çünkü sert öz eleştiri yıkıcı etki yaratır. Çevredeki olumlu insanlarla bağ kurmak motivasyonu yükseltir.
Yasal Not: Burada yer alan bilgiler sağlık tavsiyesi değildir. Sağlığınız için lütfen bir hekime başvurunuz.
Bu haber Haber Kocaeli özel içeriğidir. 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu kapsamında korunmaktadır. Kaynak gösterilerek dahi olsa haberin tamamı veya bir kısmı, yazılı izin alınmaksızın kullanılamaz, başka mecralarda yayınlanamaz.
