Günün Tarihi / 19 Kasım
19 KASIM’DA NELER KUTLANIYOR?
DÜNYA KADIN GİRİŞİMCİLER GÜNÜ: KOCAELİ’DE ÜRETEN KADINLARIN BULUŞMASI
19 Kasım, kadınların iş kurmasını, üretime katılmasını ve ekonomik hayatta güçlenmesini destekleyen Dünya Kadın Girişimciler Günü olarak kutlanıyor. Günün Kocaeli’de de doğrudan bir karşılığı var. Kadın Dostu Markalar Platformu ve Kocaeli İş Kadınları ve Yöneticileri Derneği iş birliğinde, Büyükşehir Belediyesinin ev sahipliğinde düzenlenen II. Sürdürülebilir Değer Zirvesi’nin, 19 Kasım 2026’da Kocaeli Uluslararası Kongre Merkezi’nde gerçekleştirilmesi planlanıyor. Programda kadın girişimcilerin büyük şirketlerle iş yapabilmesi, fırsat eşitliği ve sürdürülebilir üretim ele alınacak.
KEŞAN VE MERİÇ’İN KURTULUŞ GÜNÜ
Edirne’nin Keşan ve Meriç ilçeleri, 19 Kasım’da düşman işgalinden kurtuluşlarını kutluyor. Büyük Taarruz’un ardından imzalanan Mudanya Ateşkes Antlaşması, Doğu Trakya’nın yeniden Türk yönetimine geçmesinin yolunu açtı. Keşan’da Türk birlikleri, 19 Kasım 1922’de Malkara üzerinden gelerek ilçeyi teslim aldı. Her iki ilçenin kurtuluşunun üzerinden 2026 itibarıyla 104 yıl geçti.
ULUSLARARASI ERKEKLER GÜNÜ: SAĞLIK, BABALIK VE EŞİTLİK
Her yıl 19 Kasım’da kutlanan Uluslararası Erkekler Günü; erkeklerin ve erkek çocukların sağlığına, karşılaştıkları sorunlara ve topluma katkılarına dikkat çekiyor. Bugünkü tarihle kutlanması, 1999’da Trinidad ve Tobago’da tarihçi Jerome Teelucksingh’in girişimiyle başladı. Olumlu erkek örneklerini görünür kılmak, babaların çocukların hayatındaki rolünü güçlendirmek ve kadınlarla erkekler arasında daha sağlıklı ilişkiler kurulmasını desteklemek, günün temel amaçları arasında bulunuyor.
DÜNYA FELSEFE GÜNÜ: SORU SORMANIN VE SORGULAMANIN GÜNÜ
UNESCO’nun öncülüğünde kutlanan Dünya Felsefe Günü, her yıl kasım ayının üçüncü perşembesine denk geliyor. Bu nedenle 2026’daki tarihi 19 Kasım. Gün; eleştirel düşünmenin, farklı görüşleri dinlemenin ve bilgiyi sorgulamanın önemini hatırlatıyor. UNESCO’nun bu yılki programında iklim, yapay zekâ, göç ve sağlık gibi konuların felsefeyle ilişkisi ele alınıyor. Gündelik hayatta verdiğimiz kararların arkasındaki düşünceleri sorgulamak da bu çağrının bir parçası.
DÜNYA PANKREAS KANSERİ GÜNÜ: ERKEN TANIYA DİKKAT ÇEKİLİYOR
Dünya Pankreas Kanseri Günü, 2026’da 19 Kasım Perşembe günü anılıyor. Uluslararası hasta kuruluşları ve sağlık örgütlerinin yürüttüğü çalışmalar, hastalığın belirtileri ve riskleri konusunda farkındalığı artırmayı amaçlıyor. Erken dönemde saptanması güç olabilen pankreas kanserinde, tanının gecikmesini azaltmak ve araştırmalara daha fazla destek sağlamak öne çıkıyor. Kampanyanın simge rengi olan mor, dünyanın farklı yerlerindeki farkındalık etkinliklerinde kullanılıyor.
DÜNYA TUVALET GÜNÜ: TEMİZ VE GÜVENLİ TUVALETE ERİŞMEK BİR HAK
Birleşmiş Milletlerin 19 Kasım Dünya Tuvalet Günü, herkesin güvenli tuvaletlere ve sağlıklı sanitasyon hizmetlerine erişebilmesi için farkındalık oluşturuyor. Konu; temiz suyu, atıkların güvenli biçimde uzaklaştırılmasını, sağlığı ve insan onurunu kapsıyor. 2026 kampanyası, güvenli tuvaletlere erişimin kadınların ve kız çocuklarının eğitimi, güvenliği ve çalışma hayatıyla ilişkisine odaklanıyor. Kampanyanın mesajı: “Güvenli tuvaletler, eşit gelecekler.”
DÜNYA ÇOCUĞA YÖNELİK İSTİSMARI ÖNLEME GÜNÜ
Kadınlar Dünya Zirvesi Vakfının 2000’de başlattığı 19 Kasım girişimi, çocukların istismar ve ihmalden korunmasına dikkat çekiyor. Türkiye’de de sağlık ve eğitim kurumlarının farkındalık takvimlerinde yer alan gün; fiziksel, duygusal ve cinsel istismarın önlenmesini, çocukların güvenli ortamlarda büyümesini amaçlıyor. Bu tarih, Birleşmiş Milletlerin 18 Kasım’da andığı çocuklara yönelik cinsel sömürü, istismar ve şiddeti önleme gününden ayrı bir sivil toplum girişimine dayanıyor.
19 KASIM’IN TUHAF GÜNLERİ
Bu bölümde özel kuruluşların etkinlikleri, yöresel kutlamalar ve özellikle ABD’de yayılan eğlenceli takvim günleri yer alıyor.
MONOPOLY OYNAMA GÜNÜ: TAPULARI VE OYUN PARALARINI ÇIKARIN
ABD’deki özel gün takvimlerinde 19 Kasım, Monopoly Oynama Günü olarak geçiyor. Arsa satın almak, evler ve oteller kurmak, rakiplerden kira toplamak için masanın başına geçmenin günü. Türkiye’de de kuşaklar boyunca oynanan bu masa oyunu için kutlamanın önerisi basit: Arkadaşları veya aileyi bir araya getirip bir oyun başlatmak.
“KÖTÜ BİR GÜN GEÇİR” GÜNÜ: İYİ DİLEKLERE TERS KÖŞE
Sürekli tekrarlanan “İyi günler” dileğinden sıkılanlar için de bir gün düşünülmüş. Sıra dışı takvim günleri tasarlayan Thomas ve Ruth Roy çiftinin oluşturduğu 19 Kasım “Kötü Bir Gün Geçir” Günü, özellikle iş yerlerinde kullanılan bu kalıbı tersine çeviriyor. Müşterilere bir günlüğüne “Kötü günler” denmesi fikrine dayanan gün, alışılmış nezaket ifadeleriyle şakalaşıyor.
GUINNESS DÜNYA REKORLARI GÜNÜ: SIRA DIŞI YETENEKLER SAHNEDE
Guinness Dünya Rekorları Günü’nün 2026 takvimindeki tarihi 19 Kasım. Guinness’in düzenlediği bu özel gün, dünyanın farklı yerlerindeki insanları rekor denemeleri yapmaya çağırıyor. Sportif becerilerden alışılmadık yeteneklere kadar pek çok alanda sınırların zorlandığı etkinlik, rekorlar kitabına girmek isteyenlerin ortak buluşması. Tarihi yıldan yıla değiştiği için her zaman 19 Kasım’da kutlanmıyor.
KAFEİNLİ GAZLI İÇECEKLER GÜNÜ: KOLANIN DA TAKVİMDE YERİ VAR
ABD’deki özel gün listeleri, 19 Kasım’ı Kafeinli Gazlı İçecekler Günü olarak da kaydediyor. Kola türü içecekleri konu alan bugünün kim tarafından ve ne zaman başlatıldığı kesin olarak bilinmiyor. Özel günleri derleyen National Day Calendar da kökenini araştırmayı sürdürdüğünü belirtiyor. Takvimlerin en dar kapsamlı kutlamalarından biri.
19 KASIM’DA NELER OLDU?
1595 – KOCA SİNAN PAŞA GÖREVDEN ALINDI, 12 GÜN SONRA GERİ DÖNDÜ
Osmanlı Sadrazamı Koca Sinan Paşa, Eflak seferindeki başarısızlıklar ve Estergon Kalesi’nin kaybedilmesinin ardından görevinden alındı. Yerine Lala Mehmed Paşa getirildi. Ancak yeni sadrazamın kısa süre sonra ölmesi üzerine Sinan Paşa, 1 Aralık’ta yeniden aynı makama döndü. Böylece Osmanlı yönetimindeki bu değişiklik yalnızca 12 gün sürdü. Bu, Sinan Paşa’nın beşinci sadrazamlığıydı.
1703 – KİMLİĞİ YÜZYILLARDIR TARTIŞILAN DEMİR MASKELİ ADAM ÖLDÜ
Fransa’da “Demir Maskeli Adam” adıyla tanınan gizemli mahkûm, 19 Kasım 1703’te Bastille Hapishanesi’nde öldü. Kimliği gizlenen ve yüzü maskeyle örtülen mahkûmun gerçekte kim olduğu kesin biçimde ortaya konulamadı. Kral XIV. Louis’nin kardeşi olduğu iddiası, Alexandre Dumas’nın eserleriyle geniş kitlelere ulaştı. Ancak romanların ve filmlerin ünlü hikâyesi, tarihsel olarak kanıtlanmış bir kimlik tespiti değil.
1863 – LINCOLN’ÜN KISA KONUŞMASI DEMOKRASİ TARİHİNE GEÇTİ
ABD Başkanı Abraham Lincoln, Amerikan İç Savaşı’nın en kanlı muharebelerinden birinin yaşandığı Gettysburg’da, askerî mezarlığın açılışında konuştu. İnsanların eşitliği ve halk egemenliği üzerinde duran Gettysburg Konuşması, siyasi tarihin en tanınmış metinlerinden biri oldu. Lincoln’ün “halkın, halk tarafından, halk için yönetimi” ifadesi, demokrasiyi anlatan en yaygın tanımlardan biri olarak benimsendi.
1912 – ATATÜRK’ÜN ÖĞRENCİLİK ŞEHRİ MANASTIR OSMANLI YÖNETİMİNDEN ÇIKTI
Birinci Balkan Savaşı sırasında Sırp birlikleri, 19 Kasım 1912’de Manastır’a girdi. Günümüzde Kuzey Makedonya sınırlarında bulunan şehirde yaklaşık beş asırlık Osmanlı yönetimi sona erdi. Mustafa Kemal’in askerî lise öğrenimini gördüğü Manastır, Osmanlı’nın Balkanlar’daki önemli askerî, eğitim ve yönetim merkezlerinden biriydi. Şehrin kaybı, Balkan Savaşı’nın Türk tarihi açısından ağır sonuçları arasında yer aldı.
1919 – ABD SENATOSU, VERSAY ANTLAŞMASI’NI REDDETTİ
ABD Senatosu, Birinci Dünya Savaşı sonrasında Almanya ile imzalanan Versay Antlaşması’nı onaylamadı. Başkan Woodrow Wilson’ın savunduğu Milletler Cemiyeti’ne katılım da bu tartışmanın merkezindeydi. Senatonun 1920’deki ikinci oylamasından da onay çıkmadı. Böylece ABD, kuruluşunda kendi başkanının öncü rol oynadığı Milletler Cemiyeti’nin dışında kaldı.
1920 – MEHMET AKİF, NASRULLAH CAMİİ’NDEN MİLLÎ MÜCADELE’YE ÇAĞIRDI
Mehmet Akif Ersoy, Kastamonu’daki Nasrullah Camii’nde Millî Mücadele’nin simge konuşmalarından birini yaptı. Ülkenin karşı karşıya bulunduğu tehlikeyi anlattı, halkı ayrılıklardan uzak durmaya ve bağımsızlık mücadelesini desteklemeye çağırdı. Konuşmanın Sebilürreşad’da yayımlanan metni çoğaltılarak Anadolu’ya dağıtıldı. Böylece camideki çağrı, Kastamonu’nun sınırlarını aşarak Millî Mücadele’ye destek sağlayan etkili bir metne dönüştü.
1942 – STALİNGRAD’DA SAVAŞIN GİDİŞİNİ DEĞİŞTİREN SALDIRI BAŞLADI
Sovyet ordusu, Stalingrad çevresinde “Uranüs Harekâtı” adı verilen büyük karşı saldırıyı başlattı. Alman kuvvetlerinin kanatlarını savunan birlikler yarıldı ve ilerleyen günlerde Alman 6. Ordusu kuşatıldı. Şubat 1943’te teslimiyetle sonuçlanacak bu süreç, Nazi Almanyası’nın en ağır yenilgilerinden birine yol açtı. Stalingrad, İkinci Dünya Savaşı’nın başlıca dönüm noktalarından biri oldu.
1949 – İSTANBUL RADYOSU, 11 YILLIK ARADAN SONRA GERİ DÖNDÜ
Ekim 1938’de yayınlarına ara veren İstanbul Radyosu, Harbiye’deki yeni radyoevinde yeniden düzenli yayına başladı. Açılış, Cumhurbaşkanı İsmet İnönü’nün konuşmasıyla yapıldı. Televizyonun henüz evlere girmediği yıllarda haberin, müziğin ve eğlencenin başlıca kaynaklarından biri olan radyo, İstanbul’daki bu yeni merkezle yayın hayatına güçlü bir dönüş yaptı.
1959 – FORD’UN BÜYÜK UMUTLAR BAĞLADIĞI EDSEL’E VEDA
Ford, 19 Kasım 1959’da Edsel marka otomobillerin üretimini durduracağını açıkladı. Büyük bir tanıtım kampanyasıyla pazara sunulan Edsel, beklenen ilgiyi görememişti. Tartışmalı tasarımı, fiyatı ve ekonomik koşullar, markanın başarısızlığında etkili oldu. Yalnızca üç model yılı boyunca üretilen Edsel, otomotiv tarihinde büyük yatırımların ve güçlü reklamların başarıyı garanti etmediğini gösteren örneklerden biri olarak kaldı.
1969 – İNSANLIK AY’A İKİNCİ KEZ İNDİ
Apollo 12’nin Ay modülü Intrepid, Ay yüzeyindeki Fırtınalar Okyanusu bölgesine indi. Astronotlar Pete Conrad ve Alan Bean, Ay’da yürüyen üçüncü ve dördüncü insanlar oldu. İlk inişten dört ay sonra gerçekleştirilen görevde, daha önce gönderilmiş Surveyor 3 aracının yakınına ulaşılması, belirlenen bir hedefe hassas iniş yapılabildiğini gösterdi.
1969 – PELE, BİNİNCİ GOLÜNÜ MARACANA’DA ATTI
Brezilyalı futbol efsanesi Pele, Santos formasıyla Vasco da Gama karşısında kullandığı penaltıyı gole çevirdi. Maracana Stadı’ndaki bu gol, kariyerinin bininci golü olarak tarihe geçti. Ancak burada önemli bir ayrıntı var: Pele’nin bu hesabına hazırlık ve gösteri maçları da dahildi. Dolayısıyla sayı, yalnızca resmî müsabakalarda atılmış gollerin toplamını ifade etmiyordu.
1975 – BEŞ BÜYÜK OSCAR’I KAZANACAK “GUGUK KUŞU” SEYİRCİYLE BULUŞTU
Miloş Forman’ın yönettiği, Jack Nicholson ve Louise Fletcher’ın başrollerini paylaştığı “Guguk Kuşu”, New York ve Los Angeles’ta gösterime girdi. Bir psikiyatri hastanesindeki baskıcı düzeni ve buna karşı çıkan bir hastayı anlatan film, ertesi yıl en iyi film, yönetmen, erkek oyuncu, kadın oyuncu ve uyarlama senaryo Oscarlarını kazandı.
1977 – MISIR LİDERİ ENVER SEDAT İSRAİL’E GİTTİ
Mısır Cumhurbaşkanı Enver Sedat, İsrail’i ziyaret eden ilk Arap devlet başkanı oldu. Birkaç yıl önce savaşan iki ülkenin liderlerinin buluşması, Ortadoğu’da büyük yankı uyandırdı. İsrail Başbakanı Menahem Begin tarafından karşılanan Sedat’ın ziyareti, Mısır ile İsrail arasında doğrudan görüşmelerin ve ardından gelecek barış sürecinin önemli adımlarından biri oldu.
1984 – TÜRK DİPLOMAT EVNER ERGUN VİYANA’DA ŞEHİT EDİLDİ
Birleşmiş Milletler’in Viyana’daki Sosyal Kalkınma ve İnsani İşler Merkezi’nde direktör yardımcısı olarak çalışan Türk diplomat Evner Ergun, otomobilinde kırmızı ışıkta beklerken silahlı saldırıya uğradı. Ergun’un hayatını kaybettiği saldırıyı, Ermeni Devrimci Ordusu adlı terör örgütü üstlendi. Cinayet, Türkiye’nin yurt dışındaki diplomat ve görevlilerini hedef alan saldırıların bir yenisiydi.
1984 – LPG TESİSİNDEKİ PATLAMALAR YÜZLERCE CAN ALDI
Meksika’nın başkenti yakınlarındaki San Juanico’da, devlet petrol şirketi PEMEX’e ait LPG tesisinde gaz kaçağının ardından yangın ve zincirleme patlamalar meydana geldi. Yaklaşık 500 kişi hayatını kaybetti. Gaz algılama ve acil durdurma sistemlerindeki eksiklikler, felaketin büyümesinde etkili oldu. Olay, sanayi tesislerinde güvenliğin neden yalnızca fabrika içini değil, çevrede yaşayanları da ilgilendirdiğini gösteren acı örneklerden biri olarak kayda geçti.
1985 – REAGAN İLE GORBAÇOV İLK KEZ AYNI MASAYA OTURDU
ABD Başkanı Ronald Reagan ile Sovyetler Birliği lideri Mihail Gorbaçov, İsviçre’nin Cenevre kentinde ilk kez bir araya geldi. Görüşmelerde nükleer silahlar, iki ülke arasındaki ilişkiler ve uluslararası sorunlar ele alındı. Liderlerin diyaloğu sürdürme ve yeniden buluşma kararı alması, Soğuk Savaş’ın son yıllarında iki süper güç arasındaki ilişkiler açısından önemli bir adım oldu.
1990 – AVRUPA’DA TANKLARA VE SAVAŞ UÇAKLARINA SINIR GETİREN ANTLAŞMA İMZALANDI
Paris’te başlayan Avrupa Güvenlik ve İşbirliği Konferansı zirvesinde, Avrupa Konvansiyonel Kuvvetler Antlaşması imzalandı. NATO ile Varşova Paktı arasındaki askerî dengeyi daha düşük silah seviyesinde kurmayı amaçlayan antlaşma, başlıca ağır silah ve askerî araç türlerine sınırlar getiriyordu. Belirlenen miktarı aşan silahların imhası ve karşılıklı denetimler de düzenlemenin temel parçalarıydı.
1990 – ALBÜMDEKİ SESLER ONLARA AİT DEĞİLDİ: MİLLİ VANİLLİ’NİN GRAMMY’Sİ GERİ ALINDI
Dünyanın en popüler müzik gruplarından Milli Vanilli’nin En İyi Yeni Sanatçı Grammy Ödülü, 19 Kasım 1990’da geri alındı. Rob Pilatus ve Fab Morvan’ın, kendilerine ün kazandıran albümde şarkıları söylemediği ortaya çıkmıştı. Dinleyicilerin onlara ait sandığı sesler başka şarkıcılara aitti. Olay, Grammy tarihinde ilk kez bir ödülün geri alınmasına yol açtı ve müzik dünyasının en büyük skandallarından birine dönüştü.
1992 – HUBBLE, BİR KARADELİĞİN ÇEVRESİNDEKİ DEV DİSKİ GÖSTERDİ
NASA, 19 Kasım 1992’de, Hubble Uzay Teleskobu’nun NGC 4261 galaksisinin merkezinde görüntülediği dev gaz ve toz diskini duyurdu. Yaklaşık 300 ışık yılı genişliğindeki diskin, merkezde bulunduğu düşünülen bir karadeliği beslediği değerlendiriliyordu. Gözlem, karadeliklerin varlığına ilişkin kanıtları güçlendirdi. Görüntülenen yapı, karadeliğin kendisi değil, çevresindeki maddeydi.
1993 – İBO SHOW İLK KEZ EKRANA GELDİ
İbrahim Tatlıses’in sunduğu İbo Show, 19 Kasım 1993’te Kanal 6’da yayın hayatına başladı. İlk programın konukları Ebru Gündeş ve Selami Şahin’di. Müzik, sohbet ve eğlenceyi bir araya getiren program, sonraki yıllarda farklı kanallara taşındı ve Türkiye’nin en tanınan televizyon yapımlarından biri oldu. İbo Show’un başlangıcı, özel televizyonların yaygınlaşmasıyla değişen eğlence kültürünün de dikkat çekici tarihlerinden biri.
1995 – NAİM SÜLEYMANOĞLU’NDAN ÜÇ ALTIN MADALYA DAHA
Naim Süleymanoğlu, Çin’in Guangzhou kentindeki Dünya Halter Şampiyonası’nda 64 kiloda koparma, silkme ve toplamda üç altın madalya kazandı. Toplamda 327,5 kiloya ulaşan “Cep Herkülü”, aynı dereceyi yapan Yunan rakibi Valerios Leonidis’i vücut ağırlığı avantajıyla geçti. Bu başarı, Süleymanoğlu’nun kariyerindeki yedinci dünya şampiyonluğu oldu.
1995 – OYUNCAK HİKÂYESİ’NİN GALASI YAPILDI, ANİMASYONDA YENİ BİR DÖNEM BAŞLADI
Tamamı bilgisayarda üretilen ilk uzun metrajlı animasyon filmi Oyuncak Hikâyesi’nin Hollywood galası, 19 Kasım 1995’te El Capitan Sineması’nda yapıldı. Pixar ile Disney’in ortak yapımı, kovboy oyuncak Woody ile uzay kahramanı Buzz Lightyear’ın macerasını anlatıyordu. Woody’yi Tom Hanks, Buzz’ı Tim Allen seslendirdi. Animasyon sinemasının yönünü değiştiren film, ABD’de genel gösterime 22 Kasım’da girdi.
1997 – YEDİZ BEBEKLERİN TAMAMI HAYATTA KALDI
ABD’nin Iowa eyaletinde Bobbi McCaughey, dört erkek ve üç kız bebek dünyaya getirdi. Dokuz hafta erken doğan bebeklerin tamamının yaşaması, tıp ve dünya basınında büyük ilgi uyandırdı. McCaughey kardeşler, kayıtlara tamamı hayatta kalan ilk yedizler olarak geçti. Onları farklı kılan, yalnızca yedisinin de canlı doğması değil, doğum sonrasında da yaşamlarını sürdürmesiydi.
1998 – OYUN DÜNYASININ UNUTULMAZLARINDAN “HALF-LIFE” ÇIKTI
Valve’ın geliştirdiği “Half-Life” satışa sunuldu. Oyuncuları, bir araştırma merkezinde kontrolden çıkan deneyin ortasında kalan fizikçi Gordon Freeman’ın yerine geçiren oyun; çatışmayı, bulmacaları ve hikâye anlatımını bir araya getirdi. Oyuncunun olayları karakterin gözünden yaşaması ve hikâyenin oyun sırasında ilerlemesi, yapımın aksiyon oyunları arasında öne çıkmasını sağladı.
1999 – İSTANBUL’DA AVRUPA GÜVENLİĞİ İÇİN İMZALAR ATILDI
İstanbul’daki AGİT Zirvesi’nde, Avrupa Konvansiyonel Kuvvetler Antlaşması’nı değişen koşullara uyarlayan anlaşma imzalandı. Düzenleme, Soğuk Savaş’ın iki askerî blok üzerine kurulmuş silah sınırlama sistemini yenilemeyi amaçlıyordu. Zirvede Avrupa Güvenlik Şartı ve İstanbul Zirve Bildirisi de kabul edildi. Türkiye, Avrupa güvenliğinin geleceğinin tartışıldığı önemli bir diplomatik buluşmaya ev sahipliği yaptı.
1999 – MİLYONLUK SORUDA BABASINI ARADI, KAZANACAĞINI HABER VERDİ
Türkiye’de “Kim Milyoner Olmak İster?” adıyla tanınan yarışmanın ABD versiyonu, 19 Kasım 1999’da ilk milyon dolarlık ödülünü verdi. Yarışmacı John Carpenter, son soruya kadar hiçbir joker kullanmamıştı. Milyon dolarlık soruda telefon jokerini seçerek babasını aradı; yardıma ihtiyacı olmadığını, birazdan büyük ödülü kazanacağını söyledi. Ardından doğru cevabı vererek televizyon tarihinin en çok hatırlanan yarışma anlarından birine imza attı.
2002 – PRESTIGE TANKERİ İKİYE BÖLÜNEREK BATTI
Altı gün önce İspanya açıklarında hasar gören Prestige petrol tankeri, ikiye bölünerek Atlas Okyanusu’na battı. Gemiden yayılan ağır yakıt, İspanya ve Fransa kıyılarında büyük kirliliğe yol açtı. Deniz kuşları ve diğer canlılar zarar gördü. Prestige felaketi, tanker kazalarının kıyılarda yıllarca sürebilen çevresel ve ekonomik sonuçlarını dünyaya yeniden gösterdi.
2003 – MİLLÎ TAKIMIN AVRUPA ŞAMPİYONASI HAYALİ İNÖNÜ’DE BİTTİ
A Millî Futbol Takımı, 2004 Avrupa Şampiyonası’na katılmak için oynadığı baraj turunun rövanşında Letonya ile İstanbul’da 2-2 berabere kaldı. 2-0 öne geçen Türkiye, üstünlüğünü koruyamadı. İlk maçı da 1-0 kaybeden millîler turnuvaya veda etti. Bir yıl önce dünya üçüncüsü olan takım için sonuç büyük bir hayal kırıklığıydı.
2004 – BASKETBOLCULAR TRİBÜNE DALDI, NBA MAÇI KAVGAYLA BİTTİ
19 Kasım 2004’te Detroit Pistons ile Indiana Pacers arasında oynanan NBA karşılaşması, oyuncularla seyircilerin birbirine girdiği büyük bir kavgaya sahne oldu. Sahadaki gerginliğin ardından üzerine içecek atılan Indiana oyuncusu Ron Artest, tribüne çıktı. Kavga hızla büyüdü ve maçın son saniyeleri oynanamadı. “Malice at the Palace” adıyla anılan olayın ardından Artest sezonun kalanından men edildi; başka oyunculara da uzun süreli cezalar verildi.
2005 – HADİSA’DA ABD ASKERLERİ 24 IRAKLI SİVİLİ ÖLDÜRDÜ
Irak’ın Hadisa kentinde, bir Amerikan askerinin öldüğü bombalı saldırının ardından ABD deniz piyadeleri, aralarında kadın ve çocukların da bulunduğu 24 Iraklı sivili öldürdü. Başlangıçta saldırıya verilen askerî karşılık olarak bildirilen olay, daha sonra soruşturmalara konu oldu. Hadisa katliamı, Irak Savaşı sırasında sivillere karşı işlenen suçların en çok tartışılan örneklerinden biri hâline geldi.
2006 – EVİN SALONUNDA TENİS VE BOVLİNG OYNATAN WII SATIŞA ÇIKTI
Nintendo’nun Wii oyun konsolu, 19 Kasım 2006’da Kuzey Amerika’da satışa sunuldu. Hareketleri algılayan kablosuz kumandası sayesinde oyuncular, ellerini tenis raketi sallar ya da bovling topu atar gibi hareket ettirerek oyun oynayabiliyordu. Wii Sports ile birlikte sunulan sistem, video oyunlarını daha önce konsollara ilgi duymayan aile üyeleriyle de buluşturan bir eğlenceye dönüştürdü.
2007 – KİTAPLAR CEBE SIĞDI: İLK KINDLE TANITILDI
Amazon, 19 Kasım 2007’de ilk Kindle elektronik kitap okuyucusunu tanıttı. Kullanıcılar, bilgisayara bağlanmadan cihaz üzerinden kitap satın alıp kablosuz olarak indirebiliyordu. Elektronik kâğıt ekran kullanan Kindle’ın başlangıç kataloğunda 90 binden fazla kitap bulunuyordu. Gazete ve dergileri de okuyucuya ulaştıran cihaz, kitap satın alma ve okuma alışkanlıklarının dijital ortama taşınmasında önemli bir adım oldu.
2018 – TÜRKAKIM’IN KARADENİZ’DEKİ BORU HATTI TAMAMLANDI
Rus doğal gazını Karadeniz üzerinden Türkiye’ye ulaştıracak TürkAkım projesinin deniz bölümünün tamamlanması için İstanbul’da tören düzenlendi. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ile Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin’in katıldığı tören, projenin önemli bir inşaat aşamasını işaret ediyordu. Türkiye’nin yanı sıra Avrupa’ya da gaz taşınması planlanan hattın bu tarihte tamamlanan kısmı, denizin altından geçen bölümdü.
2021 – HATAY’DA BİLİNMEYEN BİR HİTİT PRENSİNİN İZİ BULUNDUĞU AÇIKLANDI
Hatay’ın Reyhanlı ilçesindeki Aççana Höyük’te, daha önce bölgedeki yazılı belgelerde adına rastlanmayan bir Hitit prensine ait yaklaşık 3 bin 250 yıllık mühür baskısı bulunduğu, 19 Kasım 2021’de kamuoyuna duyuruldu. Kil üzerine basılmış mühürde Luvice hiyeroglifler bulunuyordu. Kazı başkanı Doç. Dr. Murat Akar, buluntunun Hititlerin bölgedeki yönetimini anlamak açısından önem taşıdığını açıkladı. Aynı çalışmalarda yaklaşık 3 bin 400 yıllık Akadça bir tablet de ortaya çıkarılmıştı.
2023 – KAFKAMETLER GEMİSİ KARADENİZ’DE BATTI
Türk bayraklı Kafkametler adlı kuru yük gemisi, 19 Kasım 2023’te, şiddetli fırtına sırasında Karadeniz Ereğli’de askerî mendireğe çarparak battı. Rusya’dan İzmir’in Aliağa ilçesine yük taşıyan gemide 12 Türk denizci bulunuyordu. Mürettebattan hiç kimse sağ kurtarılamadı. Sonraki aramalarda beş denizcinin cansız bedenine ulaşılırken diğer yedi denizciyi arama çalışmaları aylarca sürdü.
KOCAELİ TARİHİNDE 19 KASIM
1918 – FRANSIZ ASKERLERİ İZMİT RIHTIMINA ÇIKTI
Mondros Mütarekesi’nin ardından İzmit Körfezi’ne gelen İtilaf donanmasının varlığı, karadaki müdahalelerle devam ediyordu. Tarihçi Süleyman Beyoğlu’nun araştırmasına göre, 19 Kasım’da Fransız Justis gemisinden yaklaşık 50 asker İzmit rıhtımına çıktı. Bir Katolik rahibin eşlik ettiği askerler, çarşıda daha önce Fransızlara ait olan bir binaya el koyarak Fransız bayrağı çekti. Bu olay, İzmit’te işgal denetiminin yerleştiği dönemin somut kayıtlarından biriydi.
1919 – GEBZE VE DARICA’DAKİ DİRENİŞ İNGİLİZ RAPORUNA GİRDİ
İngiliz Teğmen P. Slade’in 19 Kasım 1919 tarihli raporu, İzmit ve çevresindeki Millî Mücadele hareketine ilişkin gözlemler içeriyordu. Tarihçi İbrahim Şirin’in incelediği belgede, halkın silahlandığı ve Gebze ile Darıca çevresindeki direnişçilerin güçlendiği belirtiliyordu. Memurların İngilizlere ve Millî Mücadele’ye karşı tutumlarının da izlendiği rapor, bölgedeki örgütlenmenin işgal güçleri tarafından yakından takip edildiğini gösteriyordu.
1920 – İZMİT’TE YİYECEK VE YAKACAK SEVKİYATINA İŞGAL YASAĞI
İzmit’teki Yunan işgal komutanı Gorgalidis, 19 Kasım 1920 tarihli bir genelgeyle çeşitli ürünlerin bölge dışına çıkarılmasını yasakladı. Prof. Dr. Haluk Selvi’nin aktardığı genelgede büyükbaş ve küçükbaş hayvanlardan kümes hayvanlarına, yumurtadan sebze, et, süt ve balığa kadar pek çok ürün sıralanıyordu. Odun ve kömür de yasak kapsamındaydı. Emre uymayanlar için beş yıla kadar hapis cezası öngörülüyordu. Karar, işgal yönetiminin ticarete ve gündelik hayatın temel ihtiyaçlarına uzanan müdahalelerinden biriydi.
1938 – İZMİT, ATATÜRK’Ü SON YOLCULUĞUNA UĞURLADI
Atatürk’ün naaşı, İstanbul’dan Ankara’ya götürülürken 19 Kasım 1938 akşamı İzmit’e ulaştı. Deniz yolculuğunu gerçekleştiren Yavuz zırhlısından Zafer muhribine alınan tabut, saat 19.50’de İzmit’teki mayın iskelesine çıkarıldı. İstiklal Marşı ve matem marşları eşliğinde gerçekleştirilen törenin ardından istasyona taşındı.
Tabut, saat 20.25’te Atatürk’ün yurt gezilerinde kullandığı trenin beyaz vagonuna yerleştirildi. Özel tren, 20.30’da Ankara’ya hareket etti. İzmit’in kıyıda başlayan vedası böylece kırk dakika içinde demiryolunda devam eden son yolculuğa dönüştü. Yavuz’dan yükselen selam topları, trenin hareketine kadar sürdü.
2006 – DERİNCE TÜNELİ VE SEKAPARK’IN İLK ETABINI KAPSAYAN TOPLU AÇILIŞ YAPILDI
Kocaeli Büyükşehir Belediyesinin ilk “Açılış Bayramı”, 19 Kasım 2006’da dönemin Başbakanı Recep Tayyip Erdoğan’ın katılımıyla gerçekleştirildi. Toplam 99 yatırımın yer aldığı programın öne çıkan projeleri arasında Sekapark’ın birinci etabı ve D-100 Derince Tünel Geçişi bulunuyordu. Belediyenin özgün açılış kataloğunda kültür merkezleri, spor tesisleri, köprülü kavşaklar, altyapı çalışmaları ve köylere yönelik yatırımlar da sıralanıyordu. Bu tarih, sonraki yıllarda devam edecek toplu açılışların ilki olarak belediye kayıtlarına geçti.
19 KASIM’DA GAZETELERDE KOCAELİ
Kocaeli’nin geçmişi gazete sayfalarında yalnız büyük törenler ve siyasi gelişmelerle görünmüyor. Sinemaya gelen bir yenilik, işçiler için yapılacak bir revir, Körfez’in kirlenmesi veya fırtınada yerinden kopan bir iskele de kentin hafızasında yer tutuyor. Farklı yılların 19 Kasım yayınlarından seçtiğimiz haberler, bu gündelik değişimleri de anlatıyor.
1910 – DARICA YANGINI FRANSIZ GAZETESİNE HABER OLDU
Fransız Le Temps gazetesinin 19 Kasım 1910 tarihli ikinci sayfası, iki gün önce Darıca’da çıkan büyük yangını okuyucularına duyurdu. Tarihçi Fikrettin Yavuz’un aktardığı haberde, Marmara kıyısındaki kasabanın yaklaşık yarısının yandığı bildiriliyordu. Darıca’nın ahşap evlerinde hızla yayılan felaket, İstanbul’dan gönderilen haberlerle Avrupa basınına da ulaşmıştı.
1932 – İZMİT’İN GÜNDEMİNDE SESLİ SİNEMA, PİRİNÇ VE BOZUK YOLLAR VARDI
Son Posta’nın 19 Kasım 1932 tarihli dördüncü sayfası, İzmit’ten birbirinden farklı haberler taşıyordu. “İzmitte Sesli Sinema” başlıklı kısa haber, kentte sesli film gösterimine geçişi duyuruyordu. Sinemanın konuşmaya başlaması, dönemin seyircisi için başlı başına bir yenilikti.
Aynı sayfada pirinç yetiştiriciliğine verilen önemin arttığı, bir çeltik fabrikasının açıldığı ve pirincin okkasının 6-7 kuruşa satıldığı anlatılıyordu. Bir başka İzmit haberinde ise yolların ve sokakların bozukluğu eleştiriliyor; su, yol ve bataklık sorunları kentin başlıca meseleleri arasında sayılıyordu. Tek bir gazete sayfası, İzmit’in eğlence hayatını, tarımsal üretimini ve belediyeden beklentilerini birlikte kayda geçiriyordu.
1935 – KÂĞIT FABRİKASININ İŞÇİLERİ İÇİN REVİR VE YIKANMA YERİ YAPILACAKTI
Cumhuriyet’in 19 Kasım 1935 tarihli 11. sayfasında, Sümerbank’ın İzmit Kâğıt ve Karton Fabrikası için verdiği bir ihale ilanı yayımlandı. Yapılacak işler arasında revir, işçilerin yıkanacağı bölüm, giriş düzenlemesi, yollar ve fabrika içindeki taşıma hattına ilişkin çalışmalar bulunuyordu.
İşlerin toplam tahmini bedeli 44 bin 662 lira 24 kuruştu. İhale, 25 Kasım’da Ankara’da yapılacaktı. Fabrikanın kuruluş döneminden kalan bu ilan, üretim tesisleriyle birlikte çalışanların sağlık ve temizlik ihtiyaçları için de hazırlık yapıldığını gösteriyordu.
1952 – İZMİT’TEKİ KIZ KAÇIRMA HABERLERİ ULUSAL BASINA YANSIDI
Ulus gazetesinin 19 Kasım 1952 tarihli üçüncü sayfası, İzmit’te yayımlanan Türkyolu gazetesinden aktardığı bir habere yer verdi. Haberde, son günlerde iki kızın daha kaçırıldığı bildiriliyor ve benzer olayların artmasından yakınılıyordu.
Bu kısa aktarım, yerel bir gazetenin gündeme getirdiği güvenlik sorununun ulusal basına nasıl taşındığını gösteriyor. Aynı zamanda kadınların ve genç kızların güvenliğinin, dönemin İzmit basınında da üzerinde durulan meselelerden biri olduğunu ortaya koyuyor.
1985 – KÖRFEZ KİRLİLİĞİ TARTIŞMASINDA SEKA’NIN TAŞINMASI GÜNDEME GELDİ
Cumhuriyet’in 19 Kasım 1985 tarihli sayısında, Faruk Bildirici’nin çevre sorunlarından sorumlu Devlet Bakanı Ahmet Karaevli ile yaptığı görüşme yayımlandı. “Yeşiller Türkiye’de taraftar bulamaz” başlığıyla verilen haberde, İzmit Körfezi’ndeki kirlilik ve SEKA Kâğıt Fabrikası’nın başka bir yere taşınması konusu da yer alıyordu.
SEKA’nın dönüşümünü inceleyen araştırmada aktarılan bu haber, Kocaeli’de sanayi ile çevre arasındaki gerilimin yıllar önce de ülke gündemine girdiğini gösteriyor. Kentin üretim gücü kadar, bu üretimin denize ve yaşam alanlarına etkisi de tartışılıyordu.
2023 – FIRTINA, HEREKE’DE YÜZER İSKELEYİ AÇIĞA SÜRÜKLEDİ
Çağdaş Kocaeli’nin 19 Kasım 2023’te yayımladığı Anadolu Ajansı kaynaklı haber, kuvvetli yağış ve fırtınanın İzmit Körfezi’ndeki etkilerini anlatıyordu. Hereke’de yolcu aktarımında kullanılan 400 metrekarelik yüzer iskele yaklaşık 50 metre açığa sürüklenmişti. Darıca Balyanoz Koyu’nda tekneler karaya vururken Tütünçiftlik’te balıkçı tekneleri battı.
Deniz ulaşım seferleri iptal edildi. Derelerden taşınan çamurlu su, Körfez’in bazı kesimlerini kahverengiye çevirdi. Haber, fırtınanın kıyıdaki gündelik hayatı birkaç saat içinde nasıl değiştirdiğini gösteren görüntülerle yayımlandı.
2025 – GEBZE’DE AZİZ SANCAR’IN ADINI TAŞIYAN OKUL GAZETE SAYFALARINDAYDI
Gebze Emek ve Gebze Yenigün’ün 19 Kasım 2025 tarihli haberlerinde, Yenikent Mahallesi’ndeki Aziz Sancar Ortaokulunun resmî açılış programı anlatılıyordu. Eğitime daha önce başlayan okulun töreni, Nobel ödüllü bilim insanının adını Gebze’de yaşatan bir eğitim yatırımı olarak gündeme geldi.
Gebze Emek’in haberindeki dikkat çekici ayrıntı, Aziz Sancar’ın yurt dışında bulunduğu için törene katılamamasıydı. Okulun öğrencileri, öğretmenleri ve velileri ise açılışta bir araya geldi.
19 KASIM’DA DOĞANLAR
1722 – GÖĞSE VURARAK MUAYENE YÖNTEMİNİ GELİŞTİREN HEKİM DOĞDU
Avusturyalı hekim Leopold Auenbrugger, 19 Kasım 1722’de doğdu. Hastanın göğsüne hafifçe vurarak çıkan seslerden içerideki organların durumu hakkında bilgi edinmeyi sağlayan muayene yöntemini geliştirdi. “Perküsyon” adı verilen bu yöntemini 1761’de yayımladı. Röntgenin henüz bulunmadığı bir çağda, bedenin içindeki hastalıkları anlamaya yardımcı olan çalışması, modern fizik muayenenin temel adımlarından biri oldu.
1805 – SÜVEYŞ KANALI’NIN YAPIMINA ÖNCÜLÜK EDEN FERDİNAND DE LESSEPS
Fransız diplomat ve girişimci Ferdinand de Lesseps, 19 Kasım 1805’te doğdu. Akdeniz ile Kızıldeniz’i birleştiren Süveyş Kanalı’nın hayata geçirilmesinde belirleyici rol oynadı. 1869’da açılan kanal, Avrupa ile Asya arasındaki deniz yolunu kısaltarak dünya ticaretinin güzergâhını değiştirdi. Lesseps’in daha sonra giriştiği Panama Kanalı projesi ise aynı başarıya ulaşamadı.
1875 – MACHU PICCHU’YU DÜNYAYA TANITAN HIRAM BINGHAM DOĞDU
Amerikalı araştırmacı Hiram Bingham, 19 Kasım 1875’te doğdu. Yale Üniversitesi adına yürüttüğü 1911 Peru gezisi sırasında ulaştığı Machu Picchu’nun uluslararası alanda tanınmasını sağladı. And Dağları’ndaki İnka yerleşimi, çalışmalarının ardından dünyanın en ünlü arkeolojik alanlarından birine dönüştü. Bingham, araştırmacılığının yanında siyasete de atıldı; Connecticut valiliği ve ABD senatörlüğü yaptı.
1887 – NOBEL ÖDÜLLÜ KİMYAGER JAMES B. SUMNER
Amerikalı biyokimyacı James B. Sumner, 19 Kasım 1887’de doğdu. Gençliğinde geçirdiği bir kazada sol kolunun bir bölümünü kaybetti. Tek koluyla laboratuvarda başarılı olamayacağı düşünülerek başka bir meslek seçmesi önerilmesine rağmen kimyadan vazgeçmedi. Canlılardaki kimyasal tepkimeleri hızlandıran enzimlerin kristalleştirilebileceğini gösteren çalışmasıyla 1946 Nobel Kimya Ödülü’nü paylaştı.
1888 – SATRANCIN KÜBALI DEHASI JOSE RAUL CAPABLANCA
Dünya satrancının unutulmaz isimlerinden Jose Raul Capablanca, 19 Kasım 1888’de Havana’da doğdu. Henüz 12 yaşındayken Küba şampiyonunu yendi. 1921’de Emanuel Lasker’i mağlup ederek dünya şampiyonluğuna ulaştı ve unvanını 1927’ye kadar korudu. Oyunu sadeleştirmekteki ustalığı ve 1916’dan 1924’e uzanan yenilmezlik dönemiyle satranç tarihine geçti.
1912 – ŞARKILARIYLA YAŞAYAN İSMAİL BAHA SÜRELSAN
Besteci, araştırmacı ve müzik eğitimcisi İsmail Baha Sürelsan, 19 Kasım 1912’de Bursa’da doğdu. Ziraat eğitimi almasına rağmen Türk sanat müziğinin önemli isimlerinden biri oldu. “Yaz günleri en tatlı hayaller gibi geçti” adlı şarkının da bestecisi olan Sürelsan, TRT’de koro şefliği ve repertuvar kurulu başkanlığı yaptı. Evindeki müzik toplantıları, genç sanatçıların yetiştiği bir okul niteliği kazandı.
1917 – HİNDİSTAN’IN İLK KADIN BAŞBAKANI İNDİRA GANDİ
İndira Gandi, 19 Kasım 1917’de doğdu. Hindistan’ın ilk başbakanı Cevahirlal Nehru’nun kızı olan Gandi, 1966’da ülkesinin ilk kadın başbakanı oldu. 1966-1977 ve 1980-1984 yılları arasında görev yaptı. Kadınların dünya siyasetinin en üst makamlarında henüz çok az temsil edildiği bir dönemde, dünyanın en kalabalık ülkelerinden birini yönetti.
1922 – MAYA YAZISININ ÇÖZÜLMESİNİN ÖNÜNÜ AÇAN YURİ KNOROZOV DOĞDU
Sovyet dilbilimci Yuri Knorozov, 19 Kasım 1922’de doğdu. Maya işaretlerinin yalnızca düşünceleri ve nesneleri değil, sesleri ve heceleri de temsil edebildiğini göstererek yazının çözülmesinde belirleyici bir adım attı. 1952’de yayımladığı çalışma, Maya metinlerinin okunmasının önünü açtı. Üstelik bu başarıya, Maya kentlerini henüz ziyaret etmeden, elindeki kitaplar ve yazılı belgeler üzerinde çalışarak ulaştı.
1933 – ASKI KEMERLERİ VE SORULARIYLA HATIRLANAN LARRY KING
Amerikalı televizyon ve radyo sunucusu Larry King, 19 Kasım 1933’te New York’ta doğdu. CNN’de 1985’te başlayan Larry King Live programında devlet başkanlarından sinema yıldızlarına, sporculardan yazarlara kadar binlerce konuğu ağırladı. Askılı pantolonu, iri gözlükleri ve doğrudan sorularıyla televizyon tarihinin en tanınan söyleşi sunucularından biri oldu.
1936 – YEŞİLÇAM’IN İYİ KALPLİ DOSTU SÜLEYMAN TURAN
Süleyman Turan, 19 Kasım 1936’da İstanbul Kadıköy’de doğdu. Yeşilçam’da başkahramanın yardımına koşan, dostluğundan vazgeçmeyen karakterleriyle sevildi. Ancak yeteneği oyunculukla sınırlı değildi. Gazetelerde çizgi roman çizdi, kitap kapakları ve afişler hazırladı, senaryolar yazdı. Seyircinin yüzünü hemen tanıdığı sanatçı, Türk sinemasının en güçlü yardımcı oyuncuları arasında yer aldı.
1938 – HABERLERİ 24 SAAT EKRANA TAŞIYAN TED TURNER
CNN’in kurucusu Ted Turner, 19 Kasım 1938’de ABD’nin Cincinnati kentinde doğdu. 1980’de kurduğu CNN ile günün her saati haber yayımlayan televizyon ağı modelinin öncüsü oldu. Haberleri belirli bülten saatlerinin dışına taşıyan bu girişim, büyük olayların dünyanın dört bir yanında canlı izlenebildiği yeni bir yayıncılık döneminin kapısını açtı.
1956 – UZAY MEKİĞİNE KOMUTA EDEN İLK KADIN EILEEN COLLINS
Amerikalı astronot Eileen Collins, 19 Kasım 1956’da doğdu. 1995’te bir uzay mekiğinde pilot olarak görev yapan ilk kadın oldu. Dört yıl sonra Columbia’nın komutanlığına getirildi ve bu kez bir uzay mekiği görevine komuta eden ilk kadın olarak tarihe geçti. Böylece uzay yolculuğunda kadınların üstlenebileceği görevler açısından iki önemli ilke imza attı.
1958 – “SİL BAŞTAN”IN SENARİSTİ CHARLIE KAUFMAN
Senarist ve yönetmen Charlie Kaufman, 19 Kasım 1958’de New York’ta doğdu. John Malkovich Olmak ve Sil Baştan gibi filmlerde, başka birinin zihnine girmek ya da biten bir aşkın anılarını sildirmek gibi sıra dışı fikirleri insan ilişkileriyle buluşturdu. Sil Baştan ile 2005’te En İyi Özgün Senaryo Oscar’ını kazanan ekipte yer aldı.
1961 – ROMANTİK KOMEDİLERİN TANIDIK YÜZÜ MEG RYAN
Amerikalı oyuncu Meg Ryan, 19 Kasım 1961’de doğdu. Özellikle 1990’larda romantik komedilerin en sevilen yıldızlarından biri oldu. Tom Hanks ile başrollerini paylaştığı Sevginin Bağladıkları ve Mesajınız Var, Türkiye’de de geniş bir izleyici kitlesine ulaştı. Nicolas Cage ile oynadığı Melekler Şehri ise onu romantik dramlarla hatırlayanların hafızasında yer etti.
1962 – “KUZULARIN SESSİZLİĞİ”NİN UNUTULMAZ OYUNCUSU JODIE FOSTER
Jodie Foster, 19 Kasım 1962’de Los Angeles’ta doğdu. Çocuk yaşta başladığı oyunculukta Taksi Şoförü ile dikkat çekti. Sanık ve Kuzuların Sessizliği filmlerindeki performanslarıyla iki kez En İyi Kadın Oyuncu Oscar’ını kazandı. Özellikle FBI ajanı Clarice Starling karakteri, sinema tarihinin en çok hatırlanan kadın kahramanlarından biri oldu.
1969 – KOCAELİSPOR’U DA ÇALIŞTIRAN ERTUĞRUL SAĞLAM
Eski milli futbolcu ve teknik direktör Ertuğrul Sağlam, 19 Kasım 1969’da Karadeniz Ereğli’de doğdu. Futbolculuk döneminde Samsunspor ve Beşiktaş formalarıyla tanındı. Teknik direktörlük kariyerinin en büyük başarısını, Bursaspor’u 2009-2010 sezonunda Süper Lig şampiyonluğuna taşıyarak elde etti. Sağlam, 2023 ve 2024 yıllarında iki ayrı dönemde Kocaelispor’un da teknik direktörlüğünü yaptı.
1970 – “KÖR NOKTADA” İLE ÖDÜLLER KAZANAN AYŞE POLAT
Yönetmen ve senarist Ayşe Polat, 19 Kasım 1970’te Malatya’da doğdu. Çocukken ailesiyle Almanya’ya yerleşti ve sinema çalışmalarını burada sürdürdü. Yazıp yönettiği Kör Noktada, 2023 İstanbul Film Festivali’nde ulusal yarışmanın en iyi filmi seçildi. Polat, aynı filmle 2024 Alman Film Ödülleri’nde en iyi yönetmen ve en iyi senaryo ödüllerini kazandı.
1976 – TWITTER’IN KURUCULARINDAN JACK DORSEY
Amerikalı yazılımcı ve girişimci Jack Dorsey, 19 Kasım 1976’da doğdu. 2006’da kurucuları arasında yer aldığı Twitter, insanların kısa mesajlarla haber paylaşabildiği, gündemi takip edip tartışabildiği bir platform olarak büyüdü. Dorsey, 21 Mart 2006’da platformun ilk paylaşımını da yaptı. Başlangıçta basit bir durum bildirme fikri olan girişim, dünya çapında bir iletişim aracına dönüştü.
1979 – “SABAH ŞEKERLERİ”NDEN HATIRLANAN MELİKE ÖCALAN
Sunucu ve oyuncu Melike Öcalan, 19 Kasım 1979’da İstanbul’da doğdu. Çocuk yaşta reklam filmleriyle kameralarla tanıştı. Daha sonra sunuculuk ve oyunculuğa yöneldi. Özellikle Vatan Şaşmaz ile sunduğu Sabah Şekerleri programıyla tanındı ve özel televizyonların sabah kuşağını takip eden izleyicilerin hafızasında yer edindi.
19 KASIM’DA HAYATINI KAYBEDENLER
1092 – BÜYÜK SELÇUKLU SULTANI MELİKŞAH
Büyük Selçuklu Devleti’nin en güçlü dönemlerinden birine hükümdarlık eden Melikşah, 19 Kasım 1092’de Bağdat’ta hayatını kaybetti. Alparslan’ın oğlu olan Melikşah, yaklaşık 20 yıl boyunca devleti yönetti. Veziri Nizamülmülk ile birlikte yürüttüğü yönetim, Selçuklu tarihine damga vurdu. Ölümünün ardından hanedan içinde başlayan taht mücadeleleri, devletin siyasi birliğini sarstı.
1828 – “BİTMEMİŞ SENFONİ”NİN BESTECİSİ FRANZ SCHUBERT
Avusturyalı besteci Franz Schubert, 19 Kasım 1828’de Viyana’da, henüz 31 yaşındayken öldü. Kısa ömrüne yüzlerce şarkı, senfoniler ve oda müziği eserleri sığdırdı. Bitmemiş Senfoni ve Ave Maria adıyla tanınan bestesi, klasik müzikle yakından ilgilenmeyenlerin bile melodisini hatırlayabileceği eserler arasında yer aldı.
1887 – ÖZGÜRLÜK HEYKELİ’NDEKİ ŞİİRİN YAZARI EMMA LAZARUS
Amerikalı şair Emma Lazarus, 19 Kasım 1887’de, 38 yaşında hayatını kaybetti. Özgürlük Heykeli’nin kaidesindeki plakette yer alan Yeni Dev adlı şiirin yazarıydı. Şiiri, 1883’te heykelin kaidesine kaynak sağlamak amacıyla düzenlenen yardım kampanyası için kaleme aldı. Göçmenlerin sığınma ve özgürlük arayışını anlatan dizeleri, ölümünden yıllar sonra heykele yerleştirildi.
1915 – İŞÇİLERİN ŞARKILARINI YAZAN JOE HILL İDAM EDİLDİ
İsveç doğumlu işçi, sendika aktivisti ve şarkı yazarı Joe Hill, 19 Kasım 1915’te ABD’nin Utah eyaletinde idam edildi. Göçmen işçilerin hayatını ve çalışma koşullarını anlattığı şarkılar, grevlerde ve sendika toplantılarında söyleniyordu. Cinayetten mahkûm edildiği davanın delilleri ve yargılamanın adilliği tartışma konusu oldu. İdamını önleme girişimleri sonuçsuz kalan Hill, işçi hareketinin simge isimlerinden birine dönüştü.
1967 – “VİTAMİN” KELİMESİNİ BİLİME KAZANDIRAN CASIMIR FUNK
Polonya doğumlu biyokimyacı Casimir Funk, 19 Kasım 1967’de hayatını kaybetti. Bazı hastalıkların beslenmedeki eksikliklerden kaynaklandığının anlaşılmasına öncülük etti. 1912’de kullandığı “vitamin” adı, zamanla bütün dünyada benimsendi. Çalışmaları, sağlıklı beslenmenin yalnızca yeterince yemek yemekle açıklanamayacağını gösteren bilimsel gelişmelerin önemli bir parçası oldu.
1981 – “DOST DOST İLLE KAVGA”NIN ŞAİRİ ENVER GÖKÇE
Türk şiirinin toplumcu isimlerinden Enver Gökçe, 19 Kasım 1981’de hayatını kaybetti. Halkın konuşma dilini ve halk müziğinin söyleyişini şiirine taşıdı; yoksulluğu, dayanışmayı ve mücadeleyi anlattı. Dost Dost İlle Kavga ve Panzerler Üstümüze Kalkar adlı kitaplarıyla tanındı. Cezaevi, sürgün ve geçim sıkıntılarıyla geçen hayatına rağmen şiirlerinde umuda yer vermeyi sürdürdü.
1987 – SAMSUNG’UN KURUCUSU LEE BYUNG-CHUL
Güney Koreli iş insanı Lee Byung-chul, 19 Kasım 1987’de öldü. 1938’de kurduğu Samsung’u farklı sektörlerde faaliyet gösteren büyük bir şirketler topluluğuna dönüştürdü. Elektronik ve yarı iletken yatırımlarıyla Güney Kore’nin sanayileşmesinde önemli rol oynadı. Bugün telefonlardan televizyonlara kadar pek çok ürünle tanınan Samsung markasının temellerini atan isimdi.
1998 – “BAŞKANIN BÜTÜN ADAMLARI”NIN YÖNETMENİ ALAN J. PAKULA
Amerikalı yönetmen Alan J. Pakula, 19 Kasım 1998’de bir trafik kazasında hayatını kaybetti. Watergate skandalını araştıran gazetecilerin hikâyesini anlattığı Başkanın Bütün Adamları, gazetecilik üzerine çekilmiş en tanınan filmlerden biri oldu. Sophie’nin Seçimi ve Pelikan Dosyası da Pakula’nın imzasını taşıdı. Yönetmen, siyasi gerilimlerle insanın iç dünyasına odaklanan dramları aynı kariyerde buluşturdu.
2004 – ASPİRİNİN NASIL ÇALIŞTIĞINI AÇIKLAYAN JOHN VANE
İngiliz bilim insanı John Vane, 19 Kasım 2004’te hayatını kaybetti. Uzun yıllardır kullanılan aspirinin vücutta nasıl etki gösterdiğini açıklayan çalışmalarıyla tanındı. İlacın, ağrı ve iltihapla ilişkili bazı maddelerin üretimini engellediğini ortaya koydu. Bu alandaki araştırmalarıyla 1982 Nobel Fizyoloji veya Tıp Ödülü’nü paylaşan Vane, ilaç araştırmalarına önemli katkılar sağladı.
2010 – TÜRKİYE’NİN İLK KADIN EMNİYET MÜDÜRÜ FERİHA SANERK
Türkiye’nin ilk kadın emniyet müdürü Şerife Feriha Sanerk, 19 Kasım 2010’da Antalya’da hayatını kaybetti. Kaymakamlık sınavını kazanmasına rağmen kadın olduğu için bu göreve atanamadı ve emniyet teşkilatında çalışmaya başladı. Meslekte yükselirken karşısına çıkarılan engellere karşı hukuk mücadelesi verdi. 1953’te emniyet müdürlüğüne yükselerek kendisinden sonra gelecek kadınlara yol açtı.
2011 – “VESİKALI YARİM”İN USTASI LÜTFİ AKAD
Türk sinemasının öncü yönetmenlerinden Lütfi Akad, 19 Kasım 2011’de, 95 yaşında hayatını kaybetti. Vesikalı Yarim, Hudutların Kanunu ve Gelin, Düğün, Diyet üçlemesiyle sinema tarihimizde kalıcı bir yer edindi. Göçü, yoksulluğu, işçi hayatını ve insan ilişkilerini sade ama güçlü bir anlatımla perdeye taşıdı. Öğretmenliğiyle de yeni sinemacıların yetişmesine katkıda bulundu.
2013 – DNA’NIN OKUNMASINA ÖNCÜLÜK EDEN FREDERICK SANGER
İngiliz biyokimyacı Frederick Sanger, 19 Kasım 2013’te, 95 yaşında öldü. İnsülinin yapısını ortaya koyan çalışmalarıyla 1958’de, DNA’daki yapı taşlarının sırasını belirlemeyi sağlayan araştırmalarıyla 1980’de Nobel Kimya Ödülü kazandı. Geliştirdiği yöntemler, genetik bilginin okunmasının ve insan genomu araştırmalarının temelini oluşturdu.
2014 – “AŞK MEZUNU”NUN YÖNETMENİ MIKE NICHOLS
Yönetmen Mike Nichols, 19 Kasım 2014’te hayatını kaybetti. Kim Korkar Hain Kurttan? ile sinemaya güçlü bir giriş yaptı; Dustin Hoffman’ın başrolünde oynadığı Aşk Mezunu ile En İyi Yönetmen Oscar’ını kazandı. Başarıları sinemayla sınırlı kalmadı. Televizyon, tiyatro ve müzik alanlarında da Emmy, Tony ve Grammy ödüllerine ulaşan az sayıdaki sanatçıdan biri oldu.
2017 – SHARON TATE CİNAYETLERİNİN ÖRGÜTLEYİCİSİ CHARLES MANSON
Charles Manson, 19 Kasım 2017’de, 83 yaşında hayatını kaybetti. Lideri olduğu grubun 1969’da işlediği, aralarında oyuncu Sharon Tate’in de bulunduğu kişilerin öldürüldüğü cinayetler nedeniyle mahkûm edilmişti. Cinayetleri yönlendirmesi ve takipçileri üzerindeki etkisi, davayı dünya çapında tartışılan bir suç dosyasına dönüştürdü. Hayatının yaklaşık yarım yüzyılını hapiste geçirdi.
2020 – AVRUPA ŞAMPİYONU GÜREŞÇİ REŞİT KARABACAK
Milli güreşçi ve antrenör Reşit Karabacak, 19 Kasım 2020’de, koronavirüs tedavisi gördüğü Bursa’daki hastanede hayatını kaybetti. 1983 Avrupa Şampiyonası’nda serbest stil 82 kiloda altın madalya kazanarak Türk güreşinin unutulmaz başarılarından birine imza attı. Aktif sporculuğunun ardından antrenörlük yaptı ve yeni güreşçilerin yetişmesine emek verdi.
2024 – DİN EĞİTİMİNDE SEVGİYİ ÖNE ÇIKARAN BEYZA BİLGİN
İlahiyatçı ve eğitimci Prof. Dr. Beyza Bilgin, 19 Kasım 2024’te hayatını kaybetti. Türkiye’de din eğitiminin bilimsel bir çalışma alanı olarak gelişmesine öncülük etti. İslam’da Eğitimin Temeli Olarak Sevgi başlıklı doktora çalışmasıyla dikkat çekti. Ankara Üniversitesi İlahiyat Fakültesindeki çalışmaları, öğretmen yetiştirilmesine ve din öğretiminin yöntemlerinin geliştirilmesine katkı sağladı.

