Türkiye’nin sanayi üretimini, istihdamını ve çalışma hayatını dönüştürmeyi hedefleyen 2027-2029 Ulusal Adil Geçiş Stratejisi ve Eylem Planı, Resmî Gazete’de yayımlanan Cumhurbaşkanlığı Genelgesi ile resmî uygulama sürecine taşındı. Toplam 78 eylemden oluşan plan, özellikle çelik, elektrik, madencilik ve kimya-plastik sektörlerine odaklanıyor. Düzenleme, bu sektörlerde yoğun üretim faaliyetleri bulunan Kocaeli açısından da önem taşıyor.
- Kocaeli’nin Sanayi Yapısı Planın Öncelikli Sektörleriyle Örtüşüyor
- Üç Yılda 78 Ayrı Eylem Hayata Geçirilecek
- Sanayi Çalışanları İçin Yeni Eğitim Programları Hazırlanacak
- Dört Sektörde Yerel İstişare Kurulları Oluşturulacak
- İşini Kaybetme Riski Taşıyan Çalışanlar İçin Sosyal Koruma Hedefi
- Kocaeli Sanayisinde Dönüşümün Etkileri Yakından İzlenecek
Türkiye’nin yeşil ve dijital dönüşüm sürecinde sanayi kuruluşlarının ve çalışanların değişen koşullara uyum sağlamasını amaçlayan Ulusal Adil Geçiş Stratejisi ve Eylem Planı (2027-2029), 14 Kasım 2026 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanan 2026/13 sayılı Cumhurbaşkanlığı Genelgesi ile yeni bir aşamaya geçti.
Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın imzasıyla yayımlanan genelgeye göre planın uygulanması, izlenmesi ve değerlendirilmesi Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı koordinasyonunda yürütülecek. Sorumlu kamu kurumları, yürüttükleri çalışmaların sonuçlarını altı aylık dönemler halinde Bakanlığa bildirecek.
Strateji, Türkiye’nin 2053 net sıfır emisyon hedefi doğrultusunda sanayide yaşanacak değişimin çalışanlar, işletmeler ve bölgeler üzerindeki olası olumsuz etkilerini azaltmayı, yeni istihdam olanakları oluşturmayı ve iş gücünün dönüşüme hazırlanmasını hedefliyor.
Kocaeli’nin Sanayi Yapısı Planın Öncelikli Sektörleriyle Örtüşüyor
Plan kapsamında çelik, elektrik, madencilik ve kimya-plastik sektörleri pilot çalışma alanları olarak belirlendi.
Türkiye’nin en önemli sanayi merkezlerinden Kocaeli, özellikle demir-çelik, petrokimya, plastik ve enerji üretimindeki ağırlığı nedeniyle stratejinin doğrudan ilgilendirdiği kentler arasında bulunuyor.
İzmit Körfezi çevresindeki rafineri ve petrokimya tesisleri, Dilovası ve Gebze’deki kimya-plastik işletmeleri ile bölgedeki demir-çelik üretim tesisleri, düşük karbonlu üretime geçişin önemli aktörleri arasında yer alıyor.
Planın uygulama döneminde bu sektörlerde faaliyet gösteren işletmelerin teknolojik dönüşümü, çalışanların yeni mesleki beceriler kazanması ve istihdamın korunması gibi başlıklar öne çıkacak.
Bununla birlikte, Kocaeli’nin pilot il olarak belirlendiğine ilişkin henüz resmî bir açıklama bulunmuyor. Planın kentte hangi somut projelerle uygulanacağı, ilgili kurumların ilerleyen dönemde açıklayacağı programlarla netleşecek.
Üç Yılda 78 Ayrı Eylem Hayata Geçirilecek
Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığının yayımladığı strateji kitapçığına göre eylem planında toplam 78 çalışma yer alıyor. Bunların 58’i tematik, 20’si ise sektörel politikalardan oluşuyor.
Çalışmaların 17’sinin 2027’de, 25’inin 2028’de, kalan 36’sının ise 2029’da tamamlanması hedefleniyor.
Plan kapsamında 19 kamu kurumu doğrudan sorumluluk üstlenirken, 34 eylemde işçi ve işveren temsilcileri dahil sosyal taraflarla iş birliği yapılması öngörülüyor.
Stratejinin üç temel politika ekseni bulunuyor: Çalışanların yeni beceriler kazanması, dönüşümün toplumun farklı kesimlerini kapsaması ve sosyal koruma mekanizmalarının güçlendirilmesi.
Sanayi Çalışanları İçin Yeni Eğitim Programları Hazırlanacak
Planın en önemli başlıklarından birini, üretimde dijitalleşme ve yapay zekâ kullanımının iş gücü üzerindeki etkileri oluşturuyor.
Otomasyon sistemlerinin yaygınlaşması ve düşük karbonlu üretim teknolojilerine geçişle birlikte mevcut mesleklerin değişen ihtiyaçlara uyarlanması hedefleniyor.
Bu kapsamda mesleki eğitim merkezi müfredatının 2028 yılına kadar yeşil ve dijital becerilerle güncellenmesi, yükseköğretimde yeni kısa süreli mesleki yeterlilik programlarının geliştirilmesi ve yapay zekâdan yoğun biçimde etkilenebilecek mesleklerde önleyici tedbirler alınması planlanıyor.
Özellikle sanayi iş gücünün yoğun olduğu Kocaeli’de, bu çalışmaların mesleki eğitim kurumları, üniversiteler ve organize sanayi bölgeleri açısından yeni iş birliği alanları oluşturması beklenebilir.
Dört Sektörde Yerel İstişare Kurulları Oluşturulacak
Eylem planında yer alan somut hedeflerden biri de çelik, elektrik, madencilik ve kimya-plastik sektörlerinde il düzeyinde adil geçiş istişare kurullarının oluşturulması.
Beş kalkınma ajansının sorumluluğunda yürütülmesi öngörülen çalışmanın 2027 yılında tamamlanması hedefleniyor.
Bu kurullar aracılığıyla sanayi kuruluşlarının dönüşüm ihtiyaçlarının, çalışanların karşılaşabileceği risklerin ve bölgesel istihdam sorunlarının yerel düzeyde ele alınması amaçlanıyor.
Kocaeli’deki sanayi kuruluşlarının ve çalışanların bu mekanizmalara hangi kapsamda dahil edileceği ise uygulama sürecinde belirlenecek.
İşini Kaybetme Riski Taşıyan Çalışanlar İçin Sosyal Koruma Hedefi
Ulusal Adil Geçiş Stratejisi yalnızca çevre dostu üretimi değil, dönüşümün çalışanlar üzerindeki sosyal ve ekonomik sonuçlarını da kapsıyor.
Plan doğrultusunda, teknolojik değişim nedeniyle mevcut meslekleri dönüşebilecek çalışanların yeniden eğitilmesi, yeni iş alanlarına yönlendirilmesi ve sosyal güvenlik sisteminin değişen çalışma biçimlerine uyarlanması hedefleniyor.
Bu amaçla 2029 yılına kadar Adil Geçiş Sosyal Risk Haritası hazırlanması ve yeni çalışma yöntemlerine yönelik sosyal güvenlik modelleri geliştirilmesi öngörülüyor.
Ancak planın yayımlanması, çalışanlara doğrudan yeni bir tazminat hakkı tanındığı veya işletmeler için yeni bir mali destek programının başlatıldığı anlamına gelmiyor. Bu alanlardaki somut uygulamaların ayrıca düzenlenmesi gerekiyor.
Kocaeli Sanayisinde Dönüşümün Etkileri Yakından İzlenecek
Türkiye’nin üretim ve ihracatında önemli yere sahip Kocaeli, yeşil dönüşümün hem ekonomik fırsatlarını hem de uyum maliyetlerini yakından hissedebilecek sanayi merkezlerinden biri.
Enerji tüketimi yüksek üretim tesislerinin modernizasyonu, karbon salımının azaltılması, dijital teknolojilerin yaygınlaşması ve çalışanların yeni üretim yöntemlerine hazırlanması, önümüzdeki yıllarda kentin sanayi gündemindeki önemli başlıklar arasında yer alacak.
Resmî Gazete’de yayımlanan genelgeyle birlikte Ulusal Adil Geçiş Stratejisi’nin uygulanması ve sonuçlarının düzenli olarak izlenmesi için kurumsal çerçeve oluşturuldu.
2027 yılında başlayacak eylemlerin Kocaeli’deki sanayi kuruluşlarına, istihdama ve çalışanların mesleki geleceğine nasıl yansıyacağı, planın yerel düzeydeki en önemli takip konularından biri olacak.
