Günün Tarihi / 21 Kasım
21 KASIM’DA NELER KUTLANIYOR
MARDİN’İN ONUR GÜNÜ: BİR ŞEHRİN BAĞIMSIZLIK İRADESİ
21 Kasım, Mardin’de “Onur Günü” olarak kutlanıyor. Millî Mücadele döneminde şehrin işgal girişimlerine karşı gösterdiği dayanışmayı anan bu tarih, uzun yıllar “kurtuluş günü” adıyla kutlanmıştı. Mardin’in fiilen işgal edilmediğine ilişkin değerlendirmelerin ardından belediye meclisinin kararıyla “Onur Günü” adı benimsendi. Gün, kentin ortak hafızasında bağımsızlık iradesinin ve birlik duygusunun simgesi olarak yaşatılıyor.
DÜNYA BALIKÇILIK GÜNÜ: DENİZLERİN GELECEĞİ, BALIKÇININ EMEĞİ
Her yıl 21 Kasım’da anılan Dünya Balıkçılık Günü, su kaynaklarının korunmasına, sürdürülebilir avcılığa ve balıkçıların çalışma koşullarına dikkat çekiyor. Hem Marmara’ya hem Karadeniz’e kıyısı bulunan Kocaeli için de bu başlık doğrudan önem taşıyor. İzmit Körfezi’nden Kandıra kıyılarına uzanan deniz yaşamının korunması, balıkçılığın geleceğini de belirliyor. FAO ve Uluslararası Çalışma Örgütünün 2026 programında özellikle kadınların ve gençlerin sektörde güvenli, adil çalışma imkânlarına ulaşması öne çıkarılıyor.
DÜNYA TELEVİZYON GÜNÜ: HABERDEN DİZİYE HAYATIMIZDAKİ EKRAN
Birleşmiş Milletler, 1996’da düzenlenen ilk Dünya Televizyon Forumu’nun başlangıç tarihi olan 21 Kasım’ı Dünya Televizyon Günü ilan etti. Gün, televizyonun haber verme, kamuoyu oluşturma ve farklı toplumları birbirinden haberdar etme gücünü hatırlatıyor. Türkiye’de haber bültenlerinden unutulmaz dizilere, millî maçlardan yarışma programlarına kadar pek çok ortak hatıranın merkezinde televizyon var. Bu tarih, ekranda anlatılanların doğruluğunu ve yayıncılığın topluma karşı sorumluluğunu düşünmek için de bir fırsat.
DÜNYA MERHABA GÜNÜ: BARIŞ İÇİN ON KİŞİYE SELAM
Dünya Merhaba Günü, Brian ve Michael McCormack kardeşlerin 1973’te Mısır ile İsrail arasındaki savaşın ardından başlattığı bir sivil girişim. Her yıl 21 Kasım’da yapılan çağrı oldukça basit: On kişiye selam vererek iletişimin önemini hatırlatmak. Günün arkasındaki düşünce, insanlar arasındaki küçük temasların karşılıklı anlayışı güçlendirebileceği ve anlaşmazlıkların konuşularak çözülebileceği. Katılmak için bir törene ya da organizasyona ihtiyaç yok; bir “merhaba” yeterli.
AİLE GÖNÜLLÜLÜK GÜNÜ: BİRLİKTE İYİLİK YAPMA ZAMANI
Gönüllülük kuruluşu Points of Light’ın öncülük ettiği Aile Gönüllülük Günü, 2026’da 21 Kasım Cumartesi gününe denk geliyor. Amaç, aile üyelerinin topluma yarar sağlayan bir çalışmada birlikte yer alması. İhtiyaç sahipleri için yardım paketleri hazırlamak, yaşlılarla dayanışmak veya bir çevre temizliğine katılmak bu çalışmalar arasında. Gün, çocukların yardımlaşmayı aileleriyle birlikte deneyimleyerek öğrenmesini de teşvik ediyor.
İNTİHAR NEDENİYLE YAKININI KAYBEDENLERLE DAYANIŞMA GÜNÜ
2026’da 21 Kasım’a denk gelen bu uluslararası dayanışma günü, intihar nedeniyle bir yakınını kaybeden insanların birbirleriyle buluşmasına, deneyimlerini paylaşmasına ve destek görmesine odaklanıyor. ABD’de 1999’da başlayan girişim, her yıl Şükran Günü’nden önceki cumartesi düzenleniyor. Anma buluşmalarının temelinde, yas yaşayan insanların yalnız bırakılmaması ve kayıpları hakkında yargılanmadan konuşabilecekleri bir ortam oluşturulması bulunuyor.
21 KASIM’IN TUHAF GÜNLERİ
Bu bölümdekiler, özellikle ABD ve İngilizce konuşulan ülkelerin eğlenceli gün takvimlerinde yer alan gayriresmî kutlamalar.
ZENCEFİLLİ KURABİYE GÜNÜ: KURABİYE ADAMLARIN TAKVİMDE DE YERİ VAR
ABD’de 21 Kasım, Zencefilli Kurabiye Günü olarak anılıyor. İnsan, yıldız veya kalp biçiminde kesilip süslenen kurabiyeler, yıl sonu yaklaşırken mutfakların küçük eğlencelerinden biri oluyor. Günün önerisi de kurabiye yapmayı ailece gerçekleştirilen bir etkinliğe dönüştürmek. Kim tarafından başlatıldığı kesin olarak bilinmeyen bu kutlama, özel gün takvimlerinde kendine yer bulmuş durumda.
HİNDİ İÇ HARCI GÜNÜ: SOFRANIN YARDIMCI OYUNCUSUNA ÖZEL TARİH
ABD’de 21 Kasım, “National Stuffing Day” adıyla hindi ve diğer yemeklerde kullanılan iç harçlara ayrılıyor. Şükran Günü sofralarının bu geleneksel eşlikçisi çoğunlukla ekmek parçaları, soğan, sebzeler ve çeşitli otlarla hazırlanıyor. Bazı tariflerde kuru meyveler veya et de kullanılıyor. Hindinin içinde ya da ayrı bir kapta pişirilen harç, bu kez kendi özel günüyle sofranın başrolüne geçiyor.
YALAN İTİRAF GÜNÜ: BÜYÜK BİR SIR AÇIKLIYORMUŞ GİBİ…
21 Kasım’ın en tuhaf takvim başlıklarından biri “False Confession Day”, yani Yalan İtiraf Günü. Bu gayriresmî günün fikri, arkadaşlara uydurma ve zararsız bir hikâyeyi büyük bir sır açıklıyormuş gibi anlatmak. Şakanın merkezinde, karşıdakinin anlatılanlara inanıp inanmayacağını görmek var. Köklü bir gelenekten çok, insanların birbirini şaşırtması için üretilmiş eğlenceli takvim fikirlerinden biri.
21 KASIM’DA NELER OLDU?
1783 – İNSANLAR İLK KEZ BALONLA SERBEST UÇUŞ YAPTI
Paris’te Pilatre de Rozier ve Marki d’Arlandes, Montgolfier kardeşlerin geliştirdiği sıcak hava balonuyla yerden yükseldi. Daha önce yere bağlı balonlarla denemeler yapılmıştı. Bu kez balon, herhangi bir iple tutulmadan iki yolcusuyla birlikte gökyüzünde ilerledi. Havacılık tarihinin bu önemli adımı, motorlu uçakların ortaya çıkmasından 120 yıl önce atıldı.
1806 – NAPOLYON, İNGİLTERE’Yİ TİCARETİ KESEREK DİZE GETİRMEYE ÇALIŞTI
Napolyon, Berlin Kararnamesi’ni yayımlayarak İngiltere’ye karşı büyük bir ekonomik mücadele başlattı. Avrupa’da denetimi altındaki bölgelerin İngilizlerle ticaret yapmasını engellemeyi amaçlayan karar, “Kıta Sistemi” olarak bilinen politikanın temelini oluşturdu. İngiltere’nin denizlerdeki üstünlüğüne karşı ticaret yollarını kapatmak isteyen Napolyon, savaşı limanlara ve pazarlara da taşıdı. Uygulama, Avrupa ülkelerinin ekonomilerini ve birbirleriyle ilişkilerini yıllarca etkiledi.
1831 – İPEK DOKUMACILARI ÜCRETLERİ İÇİN AYAKLANDI
Fransa’nın Lyon kentindeki ipek dokumacılarının ayaklanması başladı. “Canut” adı verilen işçiler, ücretlerini düzenlemek için varılan anlaşmanın uygulanmamasına tepki gösteriyordu. Çatışmaların ardından kentin yönetimi kısa süreliğine ayaklananların eline geçti. Sanayileşme çağının erken büyük işçi ayaklanmalarından biri olan olay, çalışma koşulları ve geçim mücadelesini Avrupa’nın gündemine taşıdı. İşçilerin siyah bayrağındaki söz, hareketin simgesi oldu: “Çalışarak yaşamak ya da savaşarak ölmek.”
1905 – EINSTEIN’IN ÜNLÜ FORMÜLÜNÜN TEMELİNİ ATAN MAKALE YAYIMLANDI
Albert Einstein’ın kütle ile enerji arasındaki ilişkiyi açıkladığı makalesi, Annalen der Physik dergisinde yayımlandı. Sonradan E=mc² biçimiyle ünlenen bağıntı, çok küçük bir kütlenin bile çok büyük miktarda enerjiye karşılık geldiğini gösteriyordu. Maddenin ve enerjinin anlaşılmasını değiştiren çalışma, modern fiziğin temel taşlarından biri oldu. Einstein, bu makaleyi bilim tarihine “mucize yılı” olarak geçen 1905’te hazırlamıştı.
1911 – İTTİHAT VE TERAKKİ’YE KARŞI BÜYÜK MUHALEFET PARTİSİ KURULDU
Osmanlı siyasetinin son döneminde önemli rol oynayan Hürriyet ve İtilaf Fırkası kuruldu. İttihat ve Terakki yönetimine karşı çıkan farklı siyasi çevreleri buluşturan parti, kısa sürede güçlü bir muhalefet odağına dönüştü. Birbirinden farklı görüşleri aynı çatı altında toplaması, partinin hem gücünü hem de iç anlaşmazlıklarını belirleyecekti. Hürriyet ve İtilaf, İkinci Meşrutiyet döneminin sert iktidar ve muhalefet mücadelesinin başlıca taraflarından biri oldu.
1916 – TİTANİK’İN KARDEŞ GEMİSİ EGE’DE BATTI
Titanik ile aynı gemi sınıfından olan Britannic, Ege Denizi’nde mayına çarparak battı. Büyük bir yolcu gemisi olarak tasarlanan Britannic, Birinci Dünya Savaşı sırasında hastane gemisine dönüştürülmüştü. Limni Adası’ndaki Mondros’a doğru ilerlerken yaşanan patlamanın ardından bir saatten kısa sürede sulara gömüldü. Kazada 30 kişi hayatını kaybetti. Titanik faciasından sonra yapılan güvenlik iyileştirmeleri, kardeş gemiyi batmaktan kurtaramadı.
1920 – İRLANDA’DA MAÇ SEYİRCİLERİNE ATEŞ AÇILDI: KANLI PAZAR
İrlanda’nın başkenti Dublin’deki Croke Park Stadı, bağımsızlık mücadelesinin en acı olaylarından birine sahne oldu. İngiliz yönetimine bağlı güvenlik güçlerinin, Dublin ile Tipperary arasındaki Gal futbolu maçında seyircilere ateş açması sonucu 14 kişi öldü. Hayatını kaybedenler arasında oyuncu Michael Hogan da vardı. Aynı sabah IRA’nın İngiliz istihbarat görevlilerini hedef alan saldırılarının ardından yaşanan katliam, İrlanda tarihine “Kanlı Pazar” olarak geçti.
1921 – TBMM’DEN MİLLÎ MÜCADELE’Yİ SAVUNAN FRANSIZ GAZETECİYE TEŞEKKÜR
Türkiye Büyük Millet Meclisi, Millî Mücadele’yi yabancı kamuoyuna anlatan Fransız gazeteci Berthe Georges Gaulis’e teşekkür edilmesini kararlaştırdı. Anadolu’yu ziyaret eden, Mustafa Kemal Paşa’yla görüşen ve savaşın koşullarını yerinde gözlemleyen Gaulis, yazılarıyla Türklerin bağımsızlık mücadelesini savunuyordu. Van Milletvekili Haydar Bey ve arkadaşlarının önergesi üzerine alınan karar, Millî Mücadele’nin yalnız cephede değil, uluslararası kamuoyunda da yürütüldüğünü gösteren anlamlı bir kayıttı.
1923 – ATATÜRK’E İSTİKLAL MADALYASI VERİLMESİ KARARLAŞTIRILDI
Türkiye Büyük Millet Meclisi, Cumhurbaşkanı Mustafa Kemal Paşa’ya yeşil ve kırmızı şeritli İstiklal Madalyası verilmesini kararlaştırdı. Bu iki rengi taşıyan şerit, Millî Mücadele sırasında hem Mecliste hem cephede hizmet verenleri temsil ediyordu.
1927 – CUMHURİYET’İN DEMİRYOLU HAMLESİ AMASYA’YA ULAŞTI
Samsun-Sivas demiryolu projesinin Samsun ile Amasya arasındaki bölümü işletmeye açıldı. Amasya İstasyonu’nun hizmete girmesi, iç kesimlerin Karadeniz kıyısına demiryoluyla bağlanması açısından önemli bir adımdı. Hat, bölgenin tarım ürünlerinin Samsun Limanı’na taşınmasını kolaylaştıracak, yolcu ve yük ulaşımına yeni imkânlar sağlayacaktı. Açılış, Cumhuriyet’in ilk yıllarındaki demiryolu yatırımlarının önemli duraklarından biri oldu.
1931 – FRANKENSTEIN’IN CANAVARI SİNEMANIN UNUTULMAZ YÜZLERİNDEN BİRİ OLDU
James Whale’in yönettiği Frankenstein, ABD’de gösterime girdi. Mary Shelley’nin romanından uyarlanan filmde Boris Karloff’un canlandırdığı yaratık, görünüşü ve makyajıyla korku sinemasının en tanınan karakterlerinden birine dönüştü. İnsan eliyle yaratılan bir canlının trajedisini anlatan yapım, romanın ilk sinema uyarlaması değildi; ancak sonraki kuşakların Frankenstein denince hatırlayacağı görüntünün yerleşmesinde belirleyici oldu. Frankenstein adı, aslında yaratığa değil onu meydana getiren bilim insanına aitti.
1938 – TÜRKİYE, ATATÜRK’Ü GEÇİCİ İSTİRAHATGÂHINA UĞURLADI
Mustafa Kemal Atatürk’ün naaşı, Ankara’da düzenlenen devlet töreniyle TBMM önünden alınarak Etnografya Müzesi’ne götürüldü. Türk halkının yanı sıra yabancı ülkelerin temsilcilerinin de katıldığı tören, Cumhuriyet’in kurucusuna yapılan büyük vedanın Ankara’daki son aşamasıydı. Etnografya Müzesi, Atatürk’ün naaşının Anıtkabir’e nakledildiği 10 Kasım 1953’e kadar geçici istirahatgâhı oldu.
1942 – TWEETY İLK KEZ SEYİRCİNİN KARŞISINA ÇIKTI
Çizgi film dünyasının en tanınan kuşlarından Tweety, A Tale of Two Kitties adlı kısa filmle ilk kez seyirci karşısına çıktı. Bob Clampett’in yarattığı karakter, başlangıçta bugün bilinen sarı görünüşüne sahip değildi. İlk macerasında karşısındaki kediler arasında Sylvester da bulunmuyordu. Sonradan oluşacak Tweety ve Sylvester ikilisi, Türkiye’de de kuşaklar boyunca izlenen çizgi film karakterleri arasına girecekti.
1953 – İNSANLIK TARİHİNİ DEĞİŞTİRDİĞİ SANILAN FOSİL SAHTE ÇIKTI
İnsanın evrimine ilişkin önemli bir buluntu olarak tanıtılan “Piltdown İnsanı”nın sahte olduğu, İngiliz basınında duyuruldu. İncelemeler, insan kafatası parçalarıyla bir orangutanın çenesinin bir araya getirildiğini, dişlerin törpülendiğini ve kalıntıların eski görünmesi için boyandığını ortaya koydu. Bilim tarihinin en ünlü sahtekârlıklarından biri böylece açığa çıktı. İlginç bir tesadüfle, buluntuyu “çok eski bir insan” olarak duyuran ilk gazete haberlerinden biri de tam 41 yıl önce, 21 Kasım 1912’de yayımlanmıştı.
1955 – BAĞDAT PAKTI’NIN İLK KONSEY TOPLANTISI YAPILDI
Türkiye, Irak, İran, Pakistan ve Birleşik Krallık temsilcileri, Bağdat Paktı’nın ilk konsey toplantısı için Bağdat’ta bir araya geldi. Soğuk Savaş döneminde Sovyetler Birliği’ne karşı bölgesel güvenlik iş birliğini geliştirmeyi amaçlayan ittifakın askerî ve siyasi çalışmaları ele alındı. Paktın kuruluş tarihi 21 Kasım değildi: Temeli, Türkiye ile Irak arasında 24 Şubat 1955’te imzalanan anlaşmayla atılmıştı.
1969 – İNTERNETİN ÖNCÜSÜ ARPANET’TE İLK KALICI BAĞLANTI KURULDU
Los Angeles’taki Kaliforniya Üniversitesi ile Stanford Araştırma Enstitüsü arasındaki ARPANET bağlantısı kalıcı olarak kuruldu. Farklı merkezlerdeki bilgisayarların haberleşmesini sağlayan bu ağ, bugünkü internetin gelişmesinde temel rol oynadı. İki merkez arasındaki ilk mesaj denemesi ekim ayında yapılmıştı; 21 Kasım, bağlantının yerleşik hâle gelmesi bakımından önem taşıyordu. Aralık başında ağa iki üniversite daha katılacaktı.
1976 – ROCKY, SİNEMA SEYİRCİSİNİN KARŞISINA ÇIKTI
Sylvester Stallone’nin senaryosunu yazıp başrolünü üstlendiği Rocky, New York’ta gösterime girdi. Geçimini güçlükle sağlayan bir boksörün dünya şampiyonuyla karşılaşma fırsatı yakalamasını anlatan film, Stallone’yi uluslararası bir yıldıza dönüştürdü. John G. Avildsen’in yönettiği yapım, En İyi Film dâhil üç Oscar kazandı. Rocky Balboa’nın mücadele hikâyesi, yıllar boyunca devam filmleriyle sinemaseverlerin karşısına çıkacaktı.
1980 – LAS VEGAS’TA OTEL YANGINI: 85 KİŞİ HAYATINI KAYBETTİ
ABD’nin Las Vegas kentindeki MGM Grand otelinde çıkan yangında 85 kişi öldü, yüzlerce kişi yaralandı. Binanın üst katlarına yayılan duman, can kayıplarının başlıca nedenlerinden biri oldu. Felaket, büyük otellerde yangın güvenliğinin yeniden tartışılmasına yol açtı. MGM Grand ve ardından yaşanan bir başka otel yangını, Nevada’da mevcut otellere otomatik yangın söndürme sistemleri kurulmasını zorunlu kılan düzenlemelerde etkili oldu.
1980 – “CEYAR’I KİM VURDU?” SORUSUNUN YANITI AÇIKLANDI
Türkiye’de de büyük ilgi gören Dallas dizisinin aylarca merak edilen sırrı, ABD’de yayımlanan bölümde çözüldü. Larry Hagman’ın canlandırdığı J.R. Ewing’i, Türkiye’deki adıyla “Ceyar”ı vuran kişinin Kristin Shepard olduğu ortaya çıktı. Bölümü ABD’de yaklaşık 83 milyon kişi izledi. Gazetelere, tişörtlere ve günlük sohbetlere taşınan bu merak, sezon finalinde seyirciyi büyük bir soruyla baş başa bırakmanın televizyon için ne kadar güçlü bir yöntem olduğunu gösterdi.
1985 – REAGAN VE GORBAÇOV’DAN ORTAK MESAJ: NÜKLEER SAVAŞIN KAZANANI OLMAZ
ABD Başkanı Ronald Reagan ile Sovyetler Birliği lideri Mihail Gorbaçov’un Cenevre’deki görüşmeleri ortak açıklamayla sona erdi. İki lider, nükleer bir savaşın kazanılamayacağını ve asla yapılmaması gerektiğini bildirdi. Nükleer silahların yüzde 50 azaltılması ilkesi üzerinde ilerleme sağlanması ve müzakerelerin hızlandırılması çağrısında bulunuldu. Zirve, silahları hemen yarıya indiren bir anlaşmadan çok, Soğuk Savaş’ın iki büyük gücü arasında diyaloğu geliştiren önemli bir adım oldu.
1990 – AVRUPA’DA YENİ DÖNEMİN BELGESİ: PARİS ŞARTI
Türkiye’nin de katıldığı Avrupa Güvenlik ve İşbirliği Konferansı zirvesinde, Yeni Bir Avrupa İçin Paris Şartı kabul edildi. Berlin Duvarı’nın yıkılmasının ardından hazırlanan belge, Avrupa’daki çatışma ve bölünmüşlük döneminin sona erdiğini ilan ediyordu. Demokrasi, insan hakları ve hukukun üstünlüğü ortak ilkeler olarak benimsendi. Paris Şartı, Soğuk Savaş sonrasında Avrupa’nın nasıl bir düzen kurmak istediğini gösteren temel belgelerden biri oldu.
1990 – SUPER NINTENDO’NUN JAPONYA’DAKİ YOLCULUĞU BAŞLADI
Nintendo’nun Super Famicom adlı oyun konsolu Japonya’da satışa çıktı. Dünyanın başka bölgelerinde Super Nintendo veya SNES adıyla tanınacak cihaz, evde video oyunu oynama kültürünün önemli ürünlerinden biri oldu. Daha gelişmiş renk, ses ve grafik olanakları sunan konsol, Super Mario World ve F-Zero gibi oyunlarla oyuncuların karşısına çıktı. Sonraki yıllarda genişleyen oyun arşivi, cihazı bir kuşağın çocukluk hatıralarına yerleştirdi.
1990 – TECAVÜZDE MAĞDURUN MESLEĞİNE GÖRE CEZA İNDİRİMİNİ KALDIRAN YASA KABUL EDİLDİ
TBMM, Türk Ceza Kanunu’nun tartışmalı 438. maddesini kaldıran yasayı kabul etti. Eski hüküm, tecavüz veya kaçırma suçunun mağduru seks işçisi bir kadın olduğunda faile daha düşük ceza verilmesini öngörüyordu. Kadınlar arasında ayrım yapan düzenlemenin kaldırılması, hukuk önünde eşitlik açısından önemli bir adımdı. 21 Kasım’da kabul edilen 3679 sayılı yasa, 29 Kasım 1990’da Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdi.
1995 – BOSNA SAVAŞINI SONA ERDİREN DAYTON UZLAŞMASINA VARILDI
ABD’nin Dayton kentinde yürütülen görüşmeler sonunda, Bosna-Hersek’teki savaşı sona erdirecek barış anlaşması üzerinde uzlaşıldı ve metin paraflandı. Bosna-Hersek, Hırvatistan ve Yugoslavya temsilcilerinin kabul ettiği düzenleme, barışın yanında Bosna-Hersek’in yeni yönetim yapısını da belirliyordu. Türkiye kamuoyunun yakından izlediği savaşın ardından varılan uzlaşma, Balkanlar için bir dönüm noktası oldu. Anlaşmanın resmî imza töreni 14 Aralık 1995’te Paris’te yapıldı.
2002 – NATO’DAN YEDİ ÜLKEYE ÜYELİK DAVETİ
NATO’nun Prag Zirvesi’nde Bulgaristan, Romanya, Estonya, Letonya, Litvanya, Slovakya ve Slovenya üyelik görüşmelerine davet edildi. Türkiye’nin komşuları Bulgaristan ve Romanya’nın yanı sıra, bir dönem Sovyetler Birliği içinde yer alan üç Baltık ülkesinin de listede bulunması dikkat çekiyordu. Karar, ittifakın doğuya doğru genişlemesinde önemli bir aşamaydı. Davet edilen yedi ülke, 2004’te NATO’ya katıldı.
2006 – TÜRKİYE “YAKITSIZ ENERJİ” VAADİYLE TANITILAN ERKE DÖNERGECİNİ KONUŞTU
Günlerce yayımlanan gizemli ilanların ardından Erke şirketi, İstanbul’daki basın toplantısında “Erke dönergeci” adını verdiği buluşunu tanıttı. Benzin, su veya başka bir enerji girdisi olmadan elektrik üretildiği iddia ediliyor, ilk ürünün 2007’de piyasaya çıkacağı söyleniyordu. Emekli komutanların da katıldığı toplantı büyük merak uyandırdı. Ancak cihazın nasıl çalıştığını ortaya koyan teknik ayrıntılar açıklanmadı. Tanıtım, Türkiye’nin bilim iddialarıyla sansasyonun birbirine karıştığı unutulmaz gündemlerinden biri oldu.
2007 – MİLLÎ TAKIM, UNUTULMAZ EURO 2008 YOLCULUĞUNUN BİLETİNİ ALDI
Türkiye, Avrupa Şampiyonası elemelerindeki son maçında Bosna-Hersek’i Ali Sami Yen Stadı’nda 1-0 yenerek EURO 2008’e katılma hakkı kazandı. Galibiyeti getiren golü 43. dakikada Nihat Kahveci attı. Fatih Terim yönetimindeki millî takım, grubunu ikinci sırada tamamladı. Bu sonuç, ay-yıldızlıların ertesi yaz son dakika golleri ve geri dönüşleriyle hatırlanacak, yarı finale kadar uzanacak turnuva yolculuğunun kapısını açtı.
2008 – ALACAKARANLIK SİNEMADA BAŞLADI
Stephenie Meyer’in romanından uyarlanan Alacakaranlık, ABD’de gösterime girdi. Catherine Hardwicke’in yönettiği film, Bella adlı genç kızla vampir Edward’ın aşkını anlatıyordu. Kristen Stewart ve Robert Pattinson’ın başrollerini paylaştığı yapım, devam filmleriyle büyüyecek bir sinema serisinin başlangıcı oldu. Romantizmle vampir hikâyesini birleştiren film, özellikle genç izleyiciler arasında geniş bir hayran kitlesi oluşturdu.
2013 – UKRAYNA’NIN GELECEĞİNİ DEĞİŞTİREN MEYDAN PROTESTOLARI BAŞLADI
Ukrayna hükümetinin Avrupa Birliği ile ortaklık anlaşmasına yönelik hazırlıkları askıya alması üzerine Kiev’de protestolar başladı. Başlangıçta Avrupa ile yakınlaşma talebi etrafında gelişen gösteriler, zamanla daha geniş bir hükümet karşıtı harekete dönüştü. “Euromaidan” adıyla anılan süreç, Ukrayna’nın siyasi yönünü ve Rusya ile ilişkilerini derinden etkileyecek gelişmelerin başlangıcı oldu.
2013 – ANTARKTİKA’DAKİ GÖZLEMEVİ UZAYDAN GELEN PARÇACIKLARIN İZİNİ DUYURDU
Antarktika buzlarının altına yerleştirilen IceCube gözlemevinin araştırmacıları, Güneş Sistemi’nin dışından gelen çok yüksek enerjili nötrinolara ilişkin güçlü kanıtlar elde ettiklerini açıkladı. Maddeyle çok az etkileşen bu parçacıklar, evrenin uzak bölgelerindeki şiddetli olaylardan bilgi taşıyabiliyordu. İncelenen 28 parçacık olayı, uzayı yalnız ışıkla değil nötrinolarla da araştırma yolunda önemli bir adımdı. Duyuru 21 Kasım’da yapıldı; bilimsel makale ertesi gün Science dergisinde yayımlandı.
2017 – BEŞİKTAŞ, ŞAMPİYONLAR LİGİ’NDE GRUP LİDERLİĞİNİ GARANTİLEDİ
Beşiktaş, İstanbul’da Porto ile 1-1 berabere kalarak Şampiyonlar Ligi’nde grubunu lider bitirmeyi son maçlar oynanmadan garantiledi. Siyah-beyazlıların golünü Anderson Talisca attı. Şenol Güneş yönetimindeki takım, böylece turnuvanın grup aşamasını lider tamamlayan ilk Türk takımı olma başarısını kesinleştirdi. Beşiktaş, Monaco, Porto ve Leipzig’in bulunduğu grupta elde ettiği sonuçlarla doğrudan son 16 turuna yükseldi.
2017 – ZİMBABVE’DE MUGABE’NİN 37 YILLIK İKTİDARI SONA ERDİ
Zimbabve Devlet Başkanı Robert Mugabe, ordunun müdahalesi ve partisinin desteğini çekmesinin ardından istifa etti. Kararı, parlamentoda okunan mektupla duyuruldu. Ülkenin 1980’deki bağımsızlığından itibaren önce başbakan, ardından devlet başkanı olarak iktidarda bulunan Mugabe’nin 37 yıllık yönetimi böylece sona erdi. Bağımsızlık mücadelesinin önderlerinden biri olarak başlayan siyasi hayatı, baskıcı yönetimi ve ağır ekonomik krizlerle de anılır hâle gelmişti.
2019 – CYBERTRUCK’IN DAYANIKLILIK GÖSTERİSİNDE CAMLARI ÇATLADI
Tesla’nın elektrikli kamyoneti Cybertruck, Kaliforniya’da yerel tarihle 21 Kasım’da tanıtıldı. Gecenin en çok konuşulan anı, aracın dayanıklılığını göstermek için yapılan denemede yaşandı. Tasarımcı Franz von Holzhausen’in attığı metal bilyeler, iki yan camı da çatlattı. Elon Musk’ın şaşkınlığıyla birlikte görüntüler dünya basınına yayıldı. Fütüristik tasarımıyla dikkat çekmesi beklenen araç, tanıtımdaki beklenmedik aksilikle de hafızalara yerleşti.
2019 – GÖKÇEADA’DAKİ 8 BİN YILLIK ANITSAL YAPI HABER OLDU
Anadolu Ajansının 21 Kasım tarihli haberi, Gökçeada’daki Uğurlu-Zeytinlik Höyüğü’nde ortaya çıkarılan yaklaşık 8 bin yıllık anıtsal yapıyı gündeme taşıdı. Kazı başkanı Prof. Dr. Burçin Erdoğu, yapıda Göbeklitepe’deki örnekleri anımsatan T biçimli bir dikili taş bulunduğunu açıkladı. İnsanların toplandığı ve ritüeller gerçekleştirdiği bir alan olabileceği değerlendirilen keşif, benzer anıtsal yapıların daha geç bir dönemde Ege’nin batı dünyasında da bulunduğunu gösteriyordu. Buradaki 21 Kasım, keşfin haberleştirildiği tarih.
2024 – NETANYAHU VE GALLANT HAKKINDA ULUSLARARASI TUTUKLAMA EMRİ
Uluslararası Ceza Mahkemesi, İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu ile eski Savunma Bakanı Yoav Gallant hakkında tutuklama emri çıkardı. Karar, Gazze’de işlendiği iddia edilen savaş suçları ve insanlığa karşı suçlara ilişkin soruşturma kapsamında alındı. Mahkemenin değerlendirmesinde, sivillerin gıda, su, ilaç ve diğer temel ihtiyaçlardan yoksun bırakılması da yer aldı. Karar, Gazze’de yaşananların uluslararası ceza yargısına taşınmasında önemli bir aşama oldu.
2025 – MESANE KANSERİNDE YENİ BİR TEDAVİ UYGULAMASINA ONAY VERİLDİ
ABD Gıda ve İlaç Dairesi FDA, mesanenin kas tabakasına ilerlemiş kanseri bulunan ve sisplatin adlı kemoterapi ilacını alamayan yetişkinler için yeni bir tedavi uygulamasını onayladı. Karar, pembrolizumab ve enfortumab vedotin adlı ilaçların mesanenin çıkarıldığı ameliyatın öncesinde ve sonrasında birlikte kullanılmasını kapsıyordu. Onaya dayanak olan araştırmada, bu tedaviyi alan hastalarda yalnız ameliyat uygulananlara göre sağkalım açısından anlamlı iyileşme görüldü.
KOCAELİ TARİHİNDE 21 KASIM
1922 – FRANSIZ UÇAĞI GEBZE ÜZERİNDE ATEŞKES HATTINI İHLAL ETTİ
Mudanya Ateşkesi’nin ardından bölgede askerî hareketlilik sürüyordu. 21 Kasım 1922’de bir Fransız uçağı, Türk ve İtilaf kuvvetlerini ayıran hattı geçerek Gebze üzerinde uçtu, ardından kendi meydanına döndü. Askerî raporlara dayanan araştırmaya göre Türk komutanlığı, uçakların sınır ihlallerini protesto etti. Lozan görüşmelerinin başladığı günlerde yaşanan bu olay, Kocaeli Yarımadası’nda savaş tehlikesinin henüz bütünüyle ortadan kalkmadığını gösteren kayıtlardan biri.
1937 – EMEKLİ ORGENERAL ALİ SAİT AKBAYTUGAN KOCAELİ MİLLETVEKİLİ SEÇİLDİ
Ali Sait Akbaytugan, 21 Kasım 1937’de yapılan ara seçimde Kocaeli milletvekili seçildi. Seçim, Kocaeli Milletvekili Nedim Bozatık’ın 6 Kasım’daki vefatı nedeniyle boşalan sandalye için yapılmıştı. CHP’nin aday gösterdiği emekli orgeneralin seçildiği, ertesi gün yayımlanan gazetelerde Anadolu Ajansı haberiyle duyuruldu. Böylece uzun askerlik hayatının ardından Akbaytugan’ın Kocaeli’yi Meclis’te temsil edeceği dönem başladı.
1953 – İZMİT’TE BAŞKAN SEÇİLEMEYİNCE BAKANLIK ATAMA YAPTI
İzmit Belediye Meclisinin birkaç kez toplanmasına rağmen yeni belediye başkanını seçememesi üzerine İçişleri Bakanlığı devreye girdi. Kocaeli İskân Müdürü Zekai Paşik, belediye başkanlığına atanarak 21 Kasım 1953’te görevine başladı. Böylece Ali Haydar Öztalay’ın yaklaşık 11 ay süren başkanvekilliği sona erdi. Paşik’in seçimlere kadar yürütmek üzere üstlendiği görev, İzmit’in belediyecilik tarihinde seçim anlaşmazlığının merkezden atamayla çözüldüğü örneklerden biri oldu.
1954 – KOCAELİ’DE İŞÇİ SENDİKALARI ORTAK ÇATI ALTINDA BULUŞTU
Kocaeli Bölgesi İşçi Sendikaları Birliği kuruldu. Çimento, yapı ve akaryakıt işçilerinin sendikalarıyla SEKA’da örgütlü Makina ve Teknik İşçileri Sendikasının oluşturduğu birlik, farklı işyerlerindeki çalışanları ortak bir örgütte buluşturdu. Kurucuları arasında Kandıralı sendikacı İbrahim Çetkin de bulunuyordu. Türk-İş’e bağlı olarak faaliyet gösteren birlik, grev ve toplu sözleşme haklarının henüz tanınmadığı bir dönemde Kocaeli işçilerinin dayanışmasını geliştiren önemli örgütlenmelerden biriydi.
1975 – “İNADI BIRAK”IN ŞARKICISI ZEYNEP İZMİT’TE DOĞDU
1990’lı yıllarda “İnadı Bırak” ve “Dudaklarımda Sevdan” albümleriyle tanınan Zeynep Türkeş, 21 Kasım 1975’te İzmit’te dünyaya geldi. Müzik dünyasında yalnızca Zeynep adıyla tanınan sanatçı, İstanbul Teknik Üniversitesi Türk Musikisi Devlet Konservatuvarında eğitim gördü. İlk albümünü 1995’te yayımladı. “Hadi Hadi” ve “Yanarım” gibi şarkılarıyla dönemin pop müzik dinleyicilerinin hafızasında yer edindi.
1999 – ÇADIR KENTTE YAŞAYAN BEBEKTE NADİR BİR ENFEKSİYON SAPTANDI
17 Ağustos depreminden sonra İzmit’te bir çadır kentte yaşayan 73 günlük bir bebek, 21 Kasım 1999’da yüksek ateş, kusma ve havale gibi belirtilerle Kocaeli Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesine getirildi. Kan örneklerinde, insanlarda nadiren hastalık yapan Sphingobacterium multivorum adlı bakteri saptandı. Tedavi edilerek taburcu edilen bebeğin vakası, Kocaeli Üniversitesinden hekimlerin 2006’da yayımlanan bilimsel makalesine konu oldu. Araştırmacılar, başka bir hastalığı saptanmayan bebekte bu enfeksiyonun görülmesini tıp literatürüne taşıdı.
2016 – KOCAELİ’DEN SABİHA GÖKÇEN’E 250 NUMARALI HAT BAŞLADI
Kocaelililerin havalimanına ulaşımında önemli bir kolaylık sağlayan 250 numaralı Otogar-Sabiha Gökçen hattı, 21 Kasım 2016’da yolcu taşımaya başladı. UlaşımPark tarafından işletilen hat, İzmit Şehirlerarası Otobüs Terminali ile havalimanını birbirine bağladı. Başlangıçtaki uygulamada karşılıklı seferler günün 24 saati, saat başı yapılıyor; yolculuğun 60 ile 90 dakika arasında sürdüğü belirtiliyordu. Böylece Kocaeli’den havalimanına belediye otobüsüyle doğrudan ulaşım sağlandı.
2019 – 29 MİLYON DÜĞÜMLÜ HALININ HEREKELİ USTALARI ANKARA’DA AĞIRLANDI
Cumhurbaşkanlığı Külliyesi’nde büyükelçilerin güven mektuplarını sunduğu salon için 108 metrekarelik halı dokuyan Hereke Halı Fabrikası çalışanları, 21 Kasım 2019’da Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan tarafından kabul edildi. Şakayık desenli halı, 33 çalışanın üç vardiyalı emeğiyle 295 günde tamamlanmıştı. Halıda tam 29 milyon 420 bin düğüm bulunuyordu. Buluşma, Hereke’nin dokuma geleneğini sürdüren ustaların büyük ölçekli bir eserdeki emeğini gündeme taşıdı.
2025 – KOCAELİ BİLİŞİM FUARI KAPILARINI AÇTI
Kocaeli Bilişim Fuarı, 21 Kasım 2025’te Kocaeli Uluslararası Kongre Merkezi’nde açıldı. Üniversiteler, meslek odaları, yerel yönetimler ve Bilişim Vadisi’nin de paydaşları arasında bulunduğu organizasyon, teknoloji şirketleriyle ziyaretçileri buluşturdu. Üç günlük fuar için 95 ulusal ve uluslararası firma, 124 konuşmacı ve 45 oturumdan oluşan bir program açıklanmıştı. Etkinlik, sanayisiyle tanınan kentte bilişim alanındaki çalışmaların da geniş katılımlı bir buluşmada sergilenmesini sağladı.
21 KASIM’DA GAZETELERDE KOCAELİ
Vapur seferleri, tiyatro hazırlıkları, çiftçinin tohumluk ihtiyacı, ekmek fiyatları ve kentsel dönüşüm tartışmaları… Farklı yılların 21 Kasım gazeteleri, Kocaeli’nin gündelik hayatından birbirinden farklı kesitler sunuyor. Buradaki tarihler, haberlerin yayımlandığı günü gösteriyor.
1930 – GAZETENİN İLAN SAYFASINDA İZMİT VAPURU
Hâkimiyet-i Milliye’nin 21 Kasım 1930 tarihli sayısının 5. sayfasında, Türkiye Seyrisefain İdaresinin vapur seferleri ilanları bulunuyordu. İzmit de bu ulaşım ağı içinde, “İzmit Postası” başlığıyla yer alıyordu. Bugün sıradan görülebilecek bu tarife ilanı, kentin geçmişindeki deniz ulaşımını hatırlatıyor: İzmit’e gidişin yolu, gazetenin vapur seferleri sütunlarında da aranıyordu.
1938 – ŞEVKET RADO’NUN KALEMİNDEN “BÜTÜN İZMİT KAN AĞLIYOR”
Akşam’ın 21 Kasım 1938 tarihli sayısının 2. sayfasında, Şevket Rado’nun Atatürk’ün cenazesinin Ankara’ya götürülüşünü anlattığı yazısı yayımlandı. Rado, 19 Kasım akşamı İzmit’te yaşanan vedayı aktarırken hükümet konağı çevresinde bekleyen halkı, denizden kalabalığı aydınlatan projektörleri ve istasyona ilerleyen cenaze alayını anlatıyordu. Yazıdaki “Bütün İzmit kan ağlıyor” cümlesi, kentin o geceki duygusunu birkaç kelimeyle kayda geçiriyordu. Haber 21 Kasım’da yayımlanmıştı; anlattığı İzmit töreni iki gün önce yapılmıştı.
1941 – BİR YANDA YOLLAR, DİĞER YANDA ÇİFTÇİNİN TOHUMLUK SIKINTISI
Son Posta, 21 Kasım 1941 tarihli sayısının 3. sayfasında Kocaeli’deki yol ve köprü çalışmalarına geniş yer ayırdı. İzmit-İstanbul, İzmit-Karamürsel-Yalova ve İzmit-Kandıra-Kefken güzergâhları haberde anılan yollar arasındaydı. Aynı sayfada çiftçinin yaşadığı tohumluk sıkıntısı da vardı. Arifiye Tohum Islah İstasyonundan sağlanan 10 ton buğday ile 5 ton yulafın dağıtımına başlandığı, Toprak Mahsulleri Ofisinin ayrıca 100 ton buğday tahsis ettiği bildiriliyordu. Gazetenin Kocaeli sayfasında ulaşım kadar tarımsal üretim de önemli bir yer tutuyordu.
1943 – “İZMİTTE ŞEHİR TİYATROSU KURULUYOR”
Tanin’in 21 Kasım 1943 tarihli sayısının 3. sayfasında, “İzmitte Şehir Tiyatrosu kuruluyor” başlıklı bir haber yer aldı. Gazetenin duyurduğu kuruluş hazırlığı, İzmit’te şehir tiyatrosu düşüncesinin 1940’lı yıllarda da gündemde olduğunu gösteriyor. Kentin kültür hayatı açısından dikkat çekici bu kayıt, bir hazırlık haberi olarak okunmalı; bugünkü Kocaeli Şehir Tiyatrolarının kuruluş tarihiyle karıştırılmamalı.
1952 – İZMİT’İN TÜRKYOLU GAZETESİ, ULUS’A KAYNAK OLDU
Ulus’un 21 Kasım 1952 tarihli sayısının 4. sayfasında, İzmit’te yayımlanan Türkyolu gazetesinden aktarılan bir eğitim haberi bulunuyordu. Kocaeli Millî Eğitim Müdürü Fazıl Gönen’in Edirne’ye atandığı bildiriliyor, Kocaeli’de ilköğretimin yaygınlaştırılması için yürüttüğü çalışmalar anılıyordu. Bu küçük haber, yerel basının kentteki gelişmeleri ulusal gazetelere taşıyan rolünün de somut bir örneğiydi.
2019 – BİR LİRALIK HALK EKMEK İÇİN 13 BÜFE
Kocaeli Fikir’in 21 Kasım 2019 tarihli “Halk Ekmek büfeleri alındı” haberinde, İzmit’te 13 noktada kurulacak satış büfeleri anlatılıyordu. Büyükşehir Belediyesi ile Fırıncılar Odasının çalışması kapsamında 200 gram ekmeğin 1 liradan, 400 gram ekmeğin ise 2 liradan satılması planlanmıştı. Haberde satışların 30 Kasım’da başlamasının hedeflendiği belirtiliyordu. Dolayısıyla 21 Kasım, satışın başladığı gün değil, hazırlıkların ve fiyatların gazeteye yansıdığı tarihti.
2025 – BİLİN PASAJI’NDA TAHLİYE BEKLENİRKEN MAHKEME KARARI GÜNDEME GELDİ
Özgür Kocaeli’nin 21 Kasım 2025 tarihli haberinde, Fethiye Caddesi’ndeki Bilin Pasajı’nın tahliye ve yeniden yapım süreci ele alındı. Habere göre o gün yapılması planlanan tahliye, yürütmeyi durdurma kararı nedeniyle gerçekleştirilememişti. Gazeteye konuşan hissedar temsilcisi Ayşe Mutlu, sürecin hızlandırılmasını istiyordu. Pasajın geleceği üzerindeki anlaşmazlık, İzmit’in merkezinde yapı güvenliği, mülkiyet ve esnafın çalışma hayatının nasıl iç içe geçtiğini gösteren gündemlerden biriydi.
2025 – ÇUKURBAĞ’DAKİ OTOPARK ALANININ ARKEOLOJİK ÖNEMİ GÜNDEMDE
Bağımsız Kocaeli’nin 21 Kasım 2025 tarihli haberinde, İzmit Çukurbağ’da otopark olarak kullanılan bir parselin birinci derece arkeolojik sit alanı olarak tescil edilmesi ele alındı. Sondaj kazılarında Helenistik, Roma ve Osmanlı dönemlerine ait buluntulara ulaşılması, alanın koruma statüsünün yükseltilmesinde etkili olmuştu. Haber, İzmit’in farklı dönemlerden kalan tarihinin gündelik hayatın hemen altında bulunduğunu hatırlatıyordu. Koruma Kurulunun kararı 27 Ağustos 2025 tarihliydi; 21 Kasım, konunun bu gazetede yayımlandığı gündü.
21 KASIM’DA DOĞANLAR
1694 – DÜŞÜNCE ÖZGÜRLÜĞÜNÜN SİMGE İSİMLERİNDEN VOLTAIRE
Fransız yazar ve düşünür Voltaire, doğum kayıtlarına göre 21 Kasım 1694’te Paris’te dünyaya geldi. Aydınlanma Çağı’nın en etkili isimlerinden biri olan Voltaire, dinî hoşgörüsüzlüğe, baskıya ve adaletsizliğe karşı yazılarıyla tanındı. “Candide” adlı eseriyle de edebiyat tarihinde yer edinen düşünür, eleştiriyi ve mizahı yerleşik kabulleri sorgulamanın araçları olarak kullandı.
1785 – MİDEDEKİ BİR AÇIKLIKTAN SİNDİRİMİ İNCELEYEN WILLIAM BEAUMONT
Amerikalı hekim William Beaumont, 21 Kasım 1785’te doğdu. Tedavi ettiği Alexis St. Martin’in silahla yaralanması sonucunda midesinde dışarıya açılan ve tamamen kapanmayan bir açıklık kalmıştı. Beaumont, bu açıklıktan yaptığı gözlemlerle besinlerin nasıl sindirildiğini araştırdı. Çalışmaları, mide sıvısının ve asidin sindirimdeki rolünün anlaşılmasına önemli katkı sağladı. Bulgularını 1833’te yayımlayarak sindirim fizyolojisinin öncüleri arasına girdi.
1852 – NOKIA’NIN UNUTULMAZ ZİL SESİNİN BESTECİSİ FRANCISCO TARREGA
İspanyol gitarist ve besteci Francisco Tarrega, 21 Kasım 1852’de doğdu. Klasik gitarın gelişiminde önemli rol oynayan sanatçının müziği, ölümünden yıllar sonra cep telefonlarıyla dünyanın dört bir yanına ulaştı. Nokia telefonlarla özdeşleşen zil sesi, Tarrega’nın “Gran Vals” adlı gitar eserinden alınmıştı. Böylece adını bilmeyen milyonlarca insan bile onun bestesinin birkaç ölçüsünü ezberledi.
1891 – İLK GENETİK HARİTAYI HAZIRLAYAN ALFRED STURTEVANT
Amerikalı genetikçi Alfred Sturtevant, 21 Kasım 1891’de dünyaya geldi. Meyve sinekleri üzerinde çalışırken genlerin kromozom üzerindeki sırasının ve birbirlerine göre uzaklıklarının hesaplanabileceğini gösterdi. Hazırladığı ilk genetik harita, kalıtsal özellikleri belirleyen genlerin yerlerini araştırmak için yeni bir yöntem sundu. Küçük bir laboratuvarda yürütülen bu çalışma, modern genetiğin temel adımlarından biri oldu.
1898 – “BU BİR PİPO DEĞİLDİR” DİYEN RESSAM RENE MAGRITTE
Belçikalı ressam Rene Magritte, 21 Kasım 1898’de doğdu. Gerçeküstücülüğün önemli temsilcilerinden olan sanatçı, sıradan nesneleri beklenmedik biçimlerde resmederek izleyiciyi gördüklerini sorgulamaya çağırdı. En ünlü eserlerinden birinde pipo resminin altına “Bu bir pipo değildir” yazdı. Gerçekten de karşıdaki nesne, kullanılabilecek bir pipo değil, onun resmiydi. Bu basit görünen ayrım, sanat tarihinin en çok tartışılan imgelerinden birini yarattı.
1914 – TÜRKİYE’DE HALK SAĞLIĞININ ÖNCÜSÜ NUSRET FİŞEK
Hekim ve bilim insanı Prof. Dr. Nusret Hasan Fişek, 21 Kasım 1914’te doğdu. Sağlık hizmetlerinin bütün topluma ulaştırılmasını savunan Fişek, Sağlık Hizmetlerinin Sosyalleştirilmesi Hakkındaki Kanun’un hazırlanmasında belirleyici rol oynadı. Hacettepe Üniversitesinde halk sağlığı eğitiminin gelişmesine katkı sundu ve çok sayıda hekim yetiştirdi. Türk Tabipleri Birliği başkanlığı da yapan Fişek, Türkiye’nin sağlık tarihinde öncelikle halk sağlığına katkılarıyla hatırlanıyor.
1924 – TOLKIEN’İN YARIM KALAN ESERLERİNİ OKURLA BULUŞTURAN CHRISTOPHER TOLKIEN
Christopher Tolkien, 21 Kasım 1924’te İngiltere’nin Leeds kentinde doğdu. “Yüzüklerin Efendisi”nin yazarı J. R. R. Tolkien’in oğlu olan Christopher, babasının ölümünden sonra geride bıraktığı metinleri düzenleyip yayıma hazırladı. “Silmarillion”un 1977’de okurla buluşmasını sağlayan bu çalışma, Orta Dünya’nın geçmişini ve efsanelerini çok daha geniş bir biçimde tanımamıza imkân verdi.
1926 – “BÜYÜK ADAM KÜÇÜK AŞK”IN USTA OYUNCUSU ŞÜKRAN GÜNGÖR
Tiyatro ve sinema oyuncusu Şükran Güngör, 21 Kasım 1926’da Aydın’ın Çine ilçesinde doğdu. Hukuk eğitimini bırakarak tiyatroya yöneldi; Muhsin Ertuğrul’un Küçük Sahne’sinde başlayan sanat hayatını Kent Oyuncularında sürdürdü. “Güle Güle”, “Herkes Kendi Evinde” ve “Büyük Adam Küçük Aşk” filmleriyle sinema izleyicisinin de hafızasında yer edindi. “Büyük Adam Küçük Aşk”ta canlandırdığı emekli yargıç rolü kendisine çeşitli oyunculuk ödülleri kazandırdı.
1941 – DÜNYA SAHNELERİNDEKİ TÜRK PİYANİST İDİL BİRET
Piyanist İdil Biret, 21 Kasım 1941’de Ankara’da dünyaya geldi. Küçük yaşta fark edilen olağanüstü yeteneği sayesinde, kamuoyunda “Harika Çocuklar Kanunu” olarak bilinen düzenlemeyle Fransa’da eğitim görmesi sağlandı. Paris Konservatuvarını üç birincilikle bitirdi. Dünyanın önemli orkestralarıyla konserler veren Biret, özellikle Chopin, Brahms ve Rahmaninov yorumları ile kapsamlı kayıt çalışmaları sayesinde uluslararası bir dinleyici kitlesine ulaştı.
1944 – “HAYALET AVCILARI”NIN OYUNCUSU VE SENARİSTİ HAROLD RAMIS
Amerikalı oyuncu, senarist ve yönetmen Harold Ramis, 21 Kasım 1944’te doğdu. “Hayalet Avcıları”nda Egon Spengler’i canlandırırken filmin senaryosunu da Dan Aykroyd ile birlikte yazdı. Bill Murray’nin aynı günü tekrar tekrar yaşadığı “Bugün Aslında Dündü” filminin yönetmeni ve senaryo ortaklarından biriydi. Ramis, kamera önündeki rolleri kadar, komedi sinemasına kazandırdığı hikâyelerle de iz bıraktı.
1945 – “ÖLÜM KADINA YAKIŞIR”IN OSCARLI YILDIZI GOLDIE HAWN
Amerikalı oyuncu Goldie Hawn, 21 Kasım 1945’te Washington’da doğdu. “Kaktüs Çiçeği” filmindeki rolüyle En İyi Yardımcı Kadın Oyuncu Oscar’ını kazandı. “Er Benjamin”, “Denize Düşen Yılana Sarılır” ve “Ölüm Kadına Yakışır” gibi filmlerle geniş kitlelere ulaştı. Özellikle komedideki oyunculuğuyla tanınan Hawn, farklı kuşakların televizyon ve sinema ekranlarından hatırladığı Hollywood yıldızlarından biri oldu.
1948 – FENERBAHÇE’NİN 6-0’LIK DERBİSİNİN TEKNİK DİREKTÖRÜ WERNER LORANT
Alman teknik direktör Werner Lorant, 21 Kasım 1948’de doğdu. Türkiye’de en çok, Fenerbahçe’nin 6 Kasım 2002’de Galatasaray’ı 6-0 yendiği maçta takımın başında bulunmasıyla hatırlandı. Almanya’da 1860 Münih’i uzun yıllar çalıştıran Lorant, Türkiye’de Fenerbahçe’nin ardından Sivasspor, Kayseri Erciyesspor ve Kasımpaşa’da da görev yaptı.
1965 – “KARANLIKTA DANS”IN ÖDÜLLÜ YILDIZI BJÖRK
İzlandalı şarkıcı ve besteci Björk, 21 Kasım 1965’te Reykjavik’te doğdu. Kendine özgü sesi, müziği ve sahne dünyasıyla uluslararası ün kazandı. “Debut” ve “Post” gibi albümlerinin ardından sinemada da dikkat çekti. Lars von Trier’in “Karanlıkta Dans” filmindeki performansıyla 2000 Cannes Film Festivali’nde En İyi Kadın Oyuncu Ödülü’nü kazandı; filmin müziklerine de imza attı.
1967 – DRİFT VİDEOLARIYLA MİLYONLARA ULAŞAN KEN BLOCK
Amerikalı ralli pilotu Ken Block, 21 Kasım 1967’de doğdu. Yarış kariyerinin yanı sıra, otomobili kontrollü biçimde kaydırdığı ve dar alanlarda son derece hassas manevralar yaptığı “Gymkhana” videolarıyla tanındı. Özel hazırlanmış otomobillerle çekilen bu gösteriler internette yüz milyonlarca kez izlendi. Block, motor sporlarını yarış sonuçlarını takip etmeyen izleyicilere de ulaştıran isimlerden biri oldu.
21 KASIM’DA HAYATINI KAYBEDENLER
1695 – MÜZİĞİ “OTOMATİK PORTAKAL”DA DA DUYULAN HENRY PURCELL
İngiliz besteci Henry Purcell, 21 Kasım 1695’te Londra’da hayatını kaybetti. Saray törenleri, kilise ve sahne için beste yapan Purcell’in müziği, ölümünden yüzyıllar sonra sinemada da geniş kitlelere ulaştı. Kraliçe II. Mary’nin cenazesi için hazırladığı müziğin Wendy Carlos tarafından elektronik çalgılarla düzenlenen bölümü, Stanley Kubrick’in “Otomatik Portakal” filminin açılışında kullanıldı.
1782 – MEKANİK ÖRDEĞİYLE ÜNLENEN MUCİT JACQUES DE VAUCANSON
Fransız mucit Jacques de Vaucanson, 21 Kasım 1782’de öldü. Flüt çalan insan biçimindeki makinesi ve canlı bir hayvanın hareketlerini taklit eden mekanik ördeğiyle tanındı. Yem yiyip sindiriyormuş gibi görünen ördeği, canlıların işleyişinin makinelerle taklit edilmesine yönelik erken denemelerden biriydi. Vaucanson, dokuma üretimini otomatikleştirmek için geliştirdiği makinelerle de sanayi tarihine katkıda bulundu.
1811 – “MICHAEL KOHLHAAS”IN YAZARI HEINRICH VON KLEIST HAYATINI KAYBETTİ
Alman yazar ve oyun yazarı Heinrich von Kleist, 34 yaşında hayatını kaybetti. Haksızlığa uğrayan bir at tüccarının adalet arayışını anlatan Michael Kohlhaas, en tanınmış eserlerinden biri oldu. Kırık Testi gibi oyunlarıyla da tiyatro tarihinde yer edinen Kleist, bireyin hukuk, iktidar ve kendi vicdanıyla çatışmasını işledi. Kısa hayatına sığdırdığı eserler, ölümünden sonra dünya edebiyatının kalıcı yapıtları arasına girdi.
1916 – 68 YIL TAHTTA KALAN İMPARATOR FRANZ JOSEPH
Avusturya İmparatoru ve Macaristan Kralı I. Franz Joseph, 21 Kasım 1916’da Viyana’daki Schönbrunn Sarayı’nda öldü. Yaklaşık 68 yıl süren hükümdarlığı, Avrupa’da imparatorlukların ve ulusal hareketlerin karşı karşıya geldiği büyük dönüşümlere sahne oldu. Birinci Dünya Savaşı sürerken hayatını kaybeden imparator, devletinin dağılmasını görmedi. Yerine geçen Karl’ın yönetimindeki Avusturya-Macaristan, 1918’de parçalandı.
1961 – İMAM HATİP OKULLARININ YENİDEN AÇILMASINA ÖNCÜLÜK EDEN CELALETTİN ÖKTEN
Eğitimci Mahmut Celalettin Ökten, 21 Kasım 1961’de İstanbul’da hayatını kaybetti. “Celal Hoca” adıyla tanınan Ökten, imam hatip okullarının 1951’de yeniden açılması sürecinde çalıştı ve İstanbul İmam Hatip Okulunun ilk müdürü oldu. Bu okullarda din dersleriyle birlikte fen derslerinin de okutulmasını savundu. Öğretmenlik hayatında edebiyat, felsefe, mantık ve Arapça gibi farklı alanlarda ders verdi.
1963 – “ALKATRAZ KUŞÇUSU” FİLMİNİN GERÇEK KİŞİSİ ROBERT STROUD
Hayatı Burt Lancaster’ın başrolünü oynadığı “Alkatraz Kuşçusu” filmine konu olan mahkûm Robert Stroud, 21 Kasım 1963’te öldü. Cezaevindeyken kanaryalar ve kuş hastalıkları üzerine çalışmış, iki kitap yazmıştı. Hikâyesinin az bilinen ayrıntısı ise kuşlarını Alkatraz’da yetiştirmemiş olmasıydı. Araştırmalarını Leavenworth Cezaevi’nde yürüttü; daha sonra gönderildiği Alkatraz’da kuş beslemedi.
1970 – IŞIKLA MADDENİN YAPISINI ANLAMAYA YOL AÇAN C. V. RAMAN
Hint fizikçi C. V. Raman, 21 Kasım 1970’te hayatını kaybetti. Işığın maddeden saçılırken uğradığı değişimleri araştırdı; adıyla anılan Raman etkisinin keşfiyle 1930 Nobel Fizik Ödülü’nü kazandı. Bu keşif, bilim insanlarının ışığı kullanarak moleküllerin yapısını incelemesini sağlayan yöntemlerin gelişmesine katkıda bulundu. Raman’ın çalışmaları, fizik laboratuvarlarının yanında kimyasal analizlerde de önemli bir yer edindi.
1996 – PAKİSTAN’A İLK NOBEL ÖDÜLÜNÜ KAZANDIRAN ABDUS SALAM
Pakistanlı fizikçi Abdus Salam, 21 Kasım 1996’da İngiltere’de öldü. Doğadaki temel kuvvetlerden elektromanyetik kuvvet ile zayıf nükleer kuvveti ortak bir kuramsal çerçevede açıklayan çalışmaları sayesinde, 1979 Nobel Fizik Ödülü’nü iki meslektaşıyla paylaştı. Salam, gelişmekte olan ülkelerin bilim insanlarına araştırma imkânı sağlamak amacıyla İtalya’nın Trieste kentindeki Uluslararası Teorik Fizik Merkezinin kurulmasına da öncülük etti.
2001 – DÜNYA EDEBİYATINI TÜRKÇEYE TAŞIYAN ADNAN CEMGİL
Öğretmen, yazar ve çevirmen Adnan Cemgil, 21 Kasım 2001’de hayatını kaybetti. Cumhuriyet döneminin önemli kültür girişimlerinden Tercüme Bürosunda çalıştı. Emile Zola’nın “Germinal”, Saint-Exupéry’nin “Gece Uçuşu” ve Diderot’nun “Kaderci Jacques ile Efendisi” gibi eserlerini Türkçeye kazandırdı. Eğitimciliğinin yanında çevirileriyle de farklı kuşaklardan okurların dünya edebiyatıyla buluşmasına katkıda bulundu.
2010 – KEMAL SUNAL FİLMLERİNDEN TANIDIĞIMIZ PANDOMİM USTASI KAYA GÜREL
Oyuncu Kaya Gürel, 21 Kasım 2010’da İstanbul’da öldü. Sinema izleyicisinin Kemal Sunal’la birlikte oynadığı “Varyemez” ve “Talih Kuşu” gibi filmlerden hatırladığı Gürel, Türkiye’de pandomim sanatının öncü isimlerindendi. Söz kullanmadan, beden hareketleri ve mimiklerle hikâye anlatılan bu sanat dalında çalıştı. İsmail Dümbüllü Tiyatrosunda sahne aldı; televizyon izleyicisinin karşısına “Zerda” gibi dizilerle de çıktı.
2017 – 1970’LERİN GENÇLİK İDOLÜ DAVID CASSIDY
Amerikalı oyuncu ve şarkıcı David Cassidy, 21 Kasım 2017’de, 67 yaşında hayatını kaybetti. Müzisyen bir ailenin maceralarını anlatan “The Partridge Family” dizisiyle ünlenen Cassidy, 1970’lerin en tanınmış gençlik yıldızlarından birine dönüştü. Dizideki grubun seslendirdiği “I Think I Love You” şarkısıyla müzik dünyasında da iz bıraktı; kariyerini konserler, televizyon ve sahne çalışmalarıyla sürdürdü.
2019 – ESKİ GENELKURMAY BAŞKANI YAŞAR BÜYÜKANIT
Türk Silahlı Kuvvetlerinin 25. Genelkurmay Başkanı, emekli Orgeneral Yaşar Büyükanıt, 21 Kasım 2019’da İstanbul’da, 79 yaşında hayatını kaybetti. Kara Kuvvetleri Komutanlığı ve 1. Ordu Komutanlığı gibi görevlerin ardından, 2006 ile 2008 arasında Genelkurmay Başkanlığı yaptı. Eşi Filiz Büyükanıt’ı dört gün önce kaybeden Büyükanıt, hastanede tedavi gördüğü için eşinin cenazesine katılamamıştı.
2020 – KARNELERDEKİ ATATÜRK PORTRESİYLE TANINAN CEMAL AKYILDIZ
Ressam ve gravür sanatçısı Cemal Akyıldız, 21 Kasım 2020’de, 88 yaşında hayatını kaybetti. Çizdiği Atatürk portresinin okul kitaplarında ve karnelerde kullanılması, eserini kuşaklar boyunca tanınır hale getirdi. Akyıldız, Atatürk portrelerinin yanı sıra İstanbul’un tarihî yapılarını, camilerini, çeşmelerini ve Boğaziçi manzaralarını da çizdi. Kitap kapakları ve sinema afişleri hazırlayarak yayıncılık dünyasında da çalıştı.
Bu haber Haber Kocaeli özel içeriğidir. 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu kapsamında korunmaktadır. Kaynak gösterilerek dahi olsa haberin tamamı veya bir kısmı, yazılı izin alınmaksızın kullanılamaz, başka mecralarda yayınlanamaz.

